Bijlage 3. Ondernemingsplan Stichting Podiumkunsten Bergen op Zoom eo.
Tekst van het document
Ondernemingsplan concept v. 30-09
Inhoudsopgave Inleiding ......................................................................................................................................................... 3 Samenvatting ................................................................................................................................................. 5 1.
Ontwikkelingen en kansen ................................................................................................................... 6
2.
Doelstellingen, missie en visie .......................................................................................................... 11
3.
Onderwijs ............................................................................................................................................ 16
4.
Het concept ........................................................................................................................................ 20
5.
Marketing ............................................................................................................................................ 23
6.
Organisatie ......................................................................................................................................... 30
7.
Begroting ............................................................................................................................................ 38
8.
Credits en betrokkenen ..................................................................................................................... 43
-2-
Ondernemingsplan concept v. 30-09
Inleiding Bergen op Zoom staat bekend om haar prachtige historische binnenstad. Als je hier door de smalle steegjes en over de knusse pleintjes loopt, voel je de sfeer van een rijk en bewogen verleden dat meer dan 800 jaar teruggaat. Alleen al in de binnenstad vind je meer dan 800 monumenten! Het meest opvallend is het Markiezenhof, het stadspaleis waar vroeger de heren van Bergen op Zoom woonden. Vroeger werd Bergen op Zoom ook wel La Pucelle (de maagd) genoemd, omdat de vestingstad bekend stond als een onneembare vesting. Van oorsprong was de stad niet alleen een handelsplaats, maar ook een kermisstad, en de eerste en laatste jaarmarkt van het seizoen werden van oudsher hier gehouden. Momenteel telt Bergen op Zoom ruim 66.000 inwoners. De stad kent een opvallende hoeveelheid vrijwilligers bij verenigingen en in het culturele leven. Ieder weekend is er dan ook wel iets te doen: evenementen als ProefMei, PopMonument, de Maria Ommegang en natuurlijk Vastenavend (carnaval). Verder zijn er talloze concerten, theater- en toneelvoorstellingen, openluchtspektakels, braderieën, stoffenmarkt, boekenmarkten, educatieve en erfgoed activiteiten en meer. Door de unieke ligging op de Brabantse Wal is de stad omringd door mooie natuur, maar ze ligt tevens precies in het midden tussen de twee wereldhavens Rotterdam en Antwerpen. Bergen op Zoom wordt ook wel 'stad van stoet en spel' genoemd.
De aanwezigheid van een stevige en professionele organisatie voor de podiumkunsten, een welkome makersplaats met podia en oefenruimtes, is dan ook een must voor de talentontwikkeling, de creativiteit en het welbevinden van haar inwoners. De afgelopen jaren hebben de grote cultuurpodia van Bergen op Zoom, Poppodium Gebouw-T en theater De Maagd, gezocht naar manieren om hun afzonderlijke mogelijkheden ten volle te benutten. Ook zijn in de cultuursector verschuivingen gaande die hun uitwerking hebben op de regio. Zo zijn in de afgelopen decennia veel culturele organisaties in Nederland verzelfstandigd; meestal is nu sprake van een subsidierelatie met de gemeente, waarbij prestatieafspraken worden gemaakt. Tevens wordt er veel meer samengewerkt tussen cultuur, overheid, bedrijfsleven en onderwijs. Ten slotte is door de coronacrisis het gedrag van de consument veranderd. Met het oog op dergelijke factoren is het tijd om een nieuwe blik te werpen op regionale cultuurversterking. In Bergen op Zoom is behoefte aan een eigentijdse benadering van de podiumkunsten. Concreet vragen de ontwikkelingen in Bergen op Zoom om de realisatie van een innovatieve podiumkunstenorganisatie met een vernieuwend organisatieconcept, waarin inbreng vanuit het onderwijs en het bedrijfsleven een grote rol speelt.
Daarom is besloten tot het opzetten van een zelfstandige, nieuwe organisatie, die gehuisvest zal zijn in de gebouwen poppodium Gebouw-T en theater De Maagd. Zij zullen uiteraard hun kernfunctie behouden. Deze organisatie met de
-3-
Ondernemingsplan concept v. 30-09 statutaire naam stichting podiumkunsten Bergen op Zoom en omgeving (SPBO) gaat zich ontwikkelen tot een voorbeeldstellende multi-helix organisatie (MHO).1 SPBO draait om verbinding in vele betekenissen van dat woord. De organisatie werkt intensief samen met het onderwijs (o.a. Curio), het bedrijfsleven (o.a. TAIT en Siemens), andere (cultuur)instellingen, de lokale, provinciale en landelijke overheid en natuurlijk de inwoners en organisaties in de regio. Deze nieuwe, co-creatieve benadering zal inzetten op het realiseren van een omgeving waarin publiek, bewoners, makers, artiesten, professionals uit de podiumkunsten, studenten, leerlingen en bedrijfsleven een systeem vormen waarin ‘een leven lang ontwikkeld’ kan worden en waarin gezamenlijk vorm wordt gegeven aan programmering. Met een stadsprogramma dat van betekenis is voor diverse doelgroepen zullen we inspelen op ontwikkelingen in de gemeente en de regio. Zo ontstaat er een vraaggericht, domeinoverstijgend en op inclusiviteit gericht aanbod, georganiseerd vanuit de locaties theater De Maagd en Poppodium Gebouw-T als makers- en ontmoetingsplekken. Vanuit de nieuwe organisatie zullen we ons richten op: a. Aanbod dat deels vraaggestuurd is. Om de behoeften van doelgroepen te onderzoeken wordt data-analyse ingezet. Dat is tevens het middel om met de doelgroepen in gesprek te gaan. b.
(Inter)nationaal, kwalitatief aanbod en vernieuwende programmering (gidsfunctie: we verrassen en inspireren met aanbod). c. Intensieve samenwerking met culturele spelers, onderwijs en bedrijfsleven. d. Ontwikkeling en experiment (nationaal en lokaal); het realiseren van een verbindende makersplek middels innovatielabs en een stadsprogramma waarin artistieke uitwisseling en samenwerking centraal staan. Dit ondernemingsplan zetten we in als tussenstap: de uitgangspunten voor de nieuwe organisatie. We schetsen het profiel van de visie en missie in de context van recente lokale en (inter)nationale ontwikkelingen, de aansluiting bij het onderwijs, uitwerking van het concept, de positionering en de organisatiestructuur. Zo ontstaat een canvas dat in een volgende fase kan worden ingekleurd met een uitwerking van de (3HO-)organisatie naar een multi helix-organisatie. We onderzoeken onderwerpen en vragen als: wat betekent 'een leven lang ontwikkelen' voor bedrijven en creatieve dienstverleners?; wat is de rol van een voorbeeld stellende organisatie?; en wat wordt de zichtbaarheid naar potentiële partners en bewoners toe?
Een multi helix-organisatie (MHO) is een organisatie die verschillende stakeholders vertegenwoordigt; in dit geval de interne uitvoerende organisatie (dus het poppodium en theater), het onderwijs, het bedrijfsleven, het culturele veld en het publiek, waaronder de inwoners van Bergen op Zoom. 1
-4-
Ondernemingsplan concept v. 30-09
Samenvatting Regionale, landelijke en internationale ontwikkelingen in de cultuur, economie en politiek vragen om een nieuwe organisatorische benadering van de podiumkunsten in Bergen op Zoom. Dit ondernemingsplan presenteert de blauwdruk van een nieuwe organisatie met de statutaire naam Stichting Podiumkunsten Bergen op Zoom en Omstreken (SPBO). Deze ‘multi helix-organisatie’ zal bestaan uit theater De Maagd, Poppodium Gebouw-T en samenwerkende partners in onderwijs, cultuur, bedrijfswereld, overheid en inwoners. Al gevormde, succesvolle partnerschappen tussen Gebouw-T, onderwijspartner Curio en spelers uit het bedrijfsleven vormen het uitgangspunt voor de doorontwikkeling naar de multi helix-structuur. Middels vraaggerichte programmering zal SPBO 2aantrekkelijke programma’s faciliteren voor een breed en inclusief publiek. Maar behalve een podium wordt de organisatie tevens een verbindende leeromgeving en inspirerend innovatielab voor bezoekers, studenten en medewerkers. De programmering, de maakprocessen en het onderwijs vinden plaats in de unieke, monumentale gebouwen van Gebouw-T en De Maagd en daarnaast op verschillende locaties in de stad. Ten behoeve van de herkenbaarheid richting potentiële partners wordt voor SPBO een eigen marketingstrategie en branding ontwikkeld; voor het podiumpubliek behouden de merken De Maagd en Gebouw-T hun afzonderlijke branding.
Ingericht als een stichting met Raad van Toezicht committeert de nieuwe organisatie zich aan een werk- en leeromgeving waarin de gedragscodes van de cultuursector worden nageleefd. De organisatie wordt gekenmerkt door een platte, projectmatige structuur met een werkcultuur in het teken van korte lijnen, eigenaarschap, innovatiekracht en vertrouwen. Dankzij de nieuwe samenwerkingsverbanden en een meer efficiënte en geïntegreerde bedrijfsvoering, maakt de nieuwe organisatiestructuur naast verbindende programmering en een inspirerende leer- en werkomgeving ook de nodige bezuinigingen mogelijk. Zo wordt SPBO een voorbeeldstellende organisatie die laat zien dat bij verzelfstandigde cultuurpodia inspirerende partnerschappen, innovatieve leervormen en verduurzaming hand in hand kunnen gaan met een gezonde financiële structuur.
2
Stichting Podiumkunsten Bergen op Zoom en omstreken
-5-
Ondernemingsplan concept v. 30-09
1. Ontwikkelingen en kansen Podiumkunsten3 zijn van vitaal belang voor de samenleving. Muziek, theater en dans dragen bij aan de ontwikkeling van de bevolking, stimuleren creatief denken en samenwerken, versterken de economie en zorgen voor zingeving. Wetenschappelijke studies laten zien dat deelname aan culturele activiteiten leidt tot meer zelfvertrouwen, meer sociale contacten, sociale cohesie, een groter gevoel van veiligheid en een hogere waardering van de woonomgeving. Afgezien van de intrinsieke waarde dragen muziek, theater en dans dus bij aan het groeien en bloeien van stad, regio, burgers en ondernemers. Zowel lokaal als (inter)nationaal zijn ontwikkelingen gaande die op dit vitale gebied uitdagingen en kansen opleveren voor de regio. We zullen eerst de meest relevante lokale factoren noemen die concreet raken aan de cultuurpodia van Bergen op Zoom. Vervolgens sommen we een aantal bredere, nationale en internationale trends op. In hoofdstuk 2 schetsen we in de uitwerkingen van de doelstelling de manier waarop de nieuwe organisatie, SPBO, deze uitdagingen en kansen zal aanvatten in lijn met deze bredere trends. Lokale ontwikkelingen in cultuur en onderwijs •
Als gevolg van het focus-akkoord, prioritering, de veranderende rol van de overheid en de bezuinigingsopdracht, stopt de gemeente Bergen op Zoom met haar rol als aanbieder van theaterprogrammering. Dit brengt een artistieke en organisatorische uitdaging met zich mee, maar biedt ook kansen om meer impact te genereren: het theater- en popaanbod wordt in de toekomst door een nieuwe organisatie verzorgd.
•
Er liggen kansen voor een nieuwe, sector-overstijgende benadering in de (inter)nationale kunst- en cultuurwereld. In West-Brabant wil de culturele sector daartoe gaan samenwerken met de overheid, het onderwijs en het bedrijfsleven. Door vraaggericht te gaan werken met oog voor sociale impact en inclusiviteit kan verbinding gelegd worden met een publiek dat nu nog niet naar het theater komt.
3
De podiumkunsten, soms ook aangeduid als uitvoerende kunsten, zijn vormen van kunst die uitgevoerd worden op een podium in aanwezigheid van publiek. Tot de podiumkunsten behoren liveuitvoeringen van muziek, musical, opera, ballet, moderne dans, toneel en kleinkunst. Deze vormen van podiumkunsten kunnen worden uitgevoerd door professionele musici, dansers, acteurs of cabaretiers, vaak onder leiding van een dirigent of regisseur, maar ook door amateurs.
-6-
Ondernemingsplan concept v. 30-09
•
Specifiek met het oog op het opleiden van de (theater)technici voor de creatieve dienstverlener van de toekomst wordt een 3H-hybride onderwijsconcept ontwikkeld samen met de partners waaronder Curio, Tait en Engie, waarmee wordt ingezet op het crosssectoraal en domein overstijgend oplossen van (technische) vraagstukken op bijvoorbeeld het gebied van showdesign. Om dit concept optimaal uit te rollen is een organisatie nodig waarbinnen de leeromgeving voor dit concept kan gedijen.
•
Poppodium Gebouw-T heeft haar plek in de (landelijke) podiumstructuur en er is een succesvol samenwerkingsverband met onderwijs (Curio), bedrijfsleven en de overheid (gemeentelijk, provinciaal en landelijk), maar Gebouw-T is financieel en organisatorisch kwetsbaar.
Brede ontwikkelingen en trends Voor de vorming van de nieuwe podiumkunstenorganisatie laten we ons inspireren door algemeen geldende trends en ontwikkelingen in het sociale domein, de kunst en cultuur en specifiek de podiumkunsten. We onderzoeken hoe die zich kunnen verhouden tot de nieuwe organisatie, of hoe ze erin kunnen worden geïmplementeerd. Creativiteit als sleutel tot innovatie Creatieve dienstverleners zorgen voor toegevoegde waarde en innovatie bij andere bedrijven. Dit draagt bij aan de innovatiekracht en het ontwikkelingsvermogen van de creatieve industrie en dienstverlening in de regio West-Brabant. Ook in verband met het groeiende belang van de vrijetijdseconomie is dit een belangrijke ontwikkeling. Vergrijzing en vergroening in West-Brabant In West-Brabant is, net als in heel Nederland, sprake van vergrijzing. De regio wil aantrekkelijker worden voor jonge mensen met interessante banen en een passend cultuuraanbod. Duurzaamheid en vergroening Duurzaamheid is een speerpunt in het beleid van de regio West-Brabant met daarin de focus voor de ontwikkeling van biobased toepassingen en voeding.
Covid-19 en digitalisering Streaming, webinars, Microsoft Teams en Zoom zijn belangrijke producten en instrumenten geworden in coronatijd, waardoor digitalisering in een stroomversnelling is geraakt. Het internet zorgt voor een continue stroom aan informatie en biedt tegelijkertijd een enorm, wereldwijd platform. Kunst- en cultuuruitingen ontstaan daardoor steeds vaker vanuit informele (online) samenwerkingsverbanden, in samenspraak, of vanuit (online gevormde of digitaal vormgegeven) groepen. Online-kanalen als YouTube en Facebook/Instagram bieden niet alleen een plaats om kunstuitingen kwijt te kunnen, maar vormen een ontmoetingsplaats en uitwisselingsmogelijkheid die laagdrempelig zijn. Verbinding In de kunsten is men nog altijd op zoek naar het unieke talent en de individuele emotie. Cultuuronderwijs en amateurkunstbeoefening zijn gericht op het aanleren van vaardigheden en de ontwikkeling van talent. Individualisering werd traditioneel gezien als een groot goed, maar er is wat dit betreft een kentering gaande. Er bestaat een groeiende waardering voor het lokale en de
-7-
Ondernemingsplan concept v. 30-09 wens tot verbinden neemt toe. Amateurverenigingen, waar het draait om collectiviteit, zijn de laatste jaren teruggelopen in leden omdat men de individualistische lesstijl niet zinvol vond voor de eigen ontwikkeling. De behoefte aan zinvolle ontmoetingen blijft echter toenemen: mensen willen verbinden. Cultureel ondernemerschap 2.0. Subsidies dalen, maar het genereren van andere financieringsvormen slaagt ook niet altijd. Tel hierbij op dat ticketprijzen hetzelfde blijven, maar andere kosten (zoals voor huisvesting) wel stijgen. Dit vraagt om een sterk ontwikkelde vorm van cultureel ondernemerschap. De creativiteit waar de sector van de podiumkunsten om bekend staat, wordt belangrijker dan ooit: om voldoende inkomsten te kunnen blijven genereren, moet ze verder worden doorgevoerd in de bedrijfsvoering. Crossovers en vraaggestuurd aanbod Het publiek neemt een steeds meer zelfbewuste houding aan. Men consumeert niet alleen; men verlangt ook meer inspraak in het programma. Dit uit zich bijvoorbeeld in de talloze tvprogramma’s waarin het publiek door middel van stemmen een rol speelt in de bepaling van de inhoud of uitkomst. Cultuurprogramma's worden dus steeds meer vraag gestuurd. Bovendien ontstaan steeds vaker cross-overs: hoge en lage cultuur lossen in elkaar op en ook de werelden van de amateur en de professional komen steeds meer samen.
Deze democratisering heeft tevens een sterke invloed op opleidingen en scholing. Digitale netwerken in educatie leveren zowel binnenals buitenschools nieuwe vormen van samenwerking op zoals peer to peer-settings. Beleveniseconomie Het is inmiddels een bekend gezegde: “We leven in een beleveniseconomie.”. Meer dan ooit willen mensen niet enkel stilzitten bij een voorstelling; men wil iets beleven. Meer dan het podiumkunstaanbod als zodanig, is de totaalbeleving steeds belangrijker. Gastvrijheid, randprogramma, ontmoeten, leren, ontspannen, verrassen en interactie zijn sleutelwoorden in het theater, op het poppodium en tijdens festivals. De-institutionalisering Er ontstaat een tendens richting nieuwe organisatievormen; delen is het nieuwe hebben. Traditioneel organiseerden kunstinstellingen de complexe processen die nodig zijn voor continuïteit en kwaliteit zelf. Subsidiegevers zijn nu echter minder bereid om instellingen overeind te houden en participeren liever in functies of in projecten met een duidelijk of meetbaar resultaat. Ook de culturele arbeidsmarkt is aan veranderingen onderhevig: veel makers en docenten werken niet meer in vast dienstverband maar als ZZP'er. Professionalisering en ontschotting De bedrijfsvoering van nieuwe podiumkunstenorganisaties is flexibel ingericht, maar waarborgt wel een professionele standaard voor zowel werkgevers als werknemers.
Door veranderingen in verdienmodellen en recente ontwikkelingen binnen de podiumkunsten (zoals domein overstijgend werken en cultureel ondernemen), is het meer dan vroeger gewenst om ten behoeve van de professionalisering kennis uit andere sectoren te halen en deze toe te passen binnen de eigen sector.
-8-
Ondernemingsplan concept v. 30-09 Minder vrije tijd, meer concurrentie Vrije tijd is een schaars goed. Dat is op zich niets nieuws, maar wel is duidelijk dat het steeds schaarser wordt. Daarnaast zijn er als vrijetijdsbesteding steeds meer dingen te doen, schieten festivals als paddenstoelen uit de grond en daalt, door concurrerende activiteiten, het beschikbare inkomen van het publiek. Hier moet op een slimme manier op worden ingespeeld. De podia als brandpunten in stad en regio In deze tijd van vergaande digitalisering, positioneren podia en festivals zich als fysiek brandpunt voor regio en stad. Als bakens in de omgeving zijn dit de plekken voor live-ontmoetingen tussen burgers en kunstenaars - niet alleen tijdens de optredens. Podia vormen de thuisbasis voor artistieke activiteiten en dienen als uitvalsbasis voor culturele en maatschappelijke initiatieven. Ze functioneren als hybride leeromgeving, huiskamer, grand-café en feestzaal voor de stad en regio. Podia transformeren regelmatig van gedaante, van pop-up schouwburg via ontmoetingsplek tot wijksafari. Podiumkunsten als aanjager van ontwikkeling De podiumkunsten dragen op verschillende manieren bij aan de ontwikkeling en het welbevinden van inwoners van Nederland in alle levensfasen. Kunsteducatie is een vast onderdeel van het curriculum op basis- en middelbare scholen.
Hierbij wordt gestreefd naar het rekening houden met de verschillende achtergronden van leerlingen. Er is voldoende kennis om de creativiteit, het improvisatievermogen en de verbeeldingskracht van inwoners van Nederland te stimuleren en te werken aan cultureel burgerschap. Talentontwikkeling vergt investering, maar betaalt zich terug in een bloeiend cultureel klimaat en dat is economisch ook aantrekkelijk. Samenwerken waar nodig, mogelijk en gewenst Door alle geledingen in de podiumkunstensector wordt op inhoudelijk en organisatorisch gebied nauwer samengewerkt; zaken worden op elkaar afgestemd zodat ze elkaar versterken en soms wordt er zelfs gefuseerd. Samenwerking vindt plaats tussen podia onderling, tussen producerende organisaties onderling, tussen podia en gezelschappen, makers en (internationale) producerende organisaties en tussen koepelorganisaties. De doelen die bij deze samenwerkingen worden nagestreefd zijn meerledig: versterking van de band met het publiek, vergroting van de diversiteit en kwaliteit van het aanbod, garantie van regionale spreiding van het aanbod, optimalisering van efficiency, verdere ontwikkeling van kunstvormen en reductie van kosten. Veranderend publiek Het gedrag, de smaak en de samenstelling van het publiek veranderen ingrijpend.
De Raad voor Cultuur vindt dat voor elke culturele activiteit - experimenteel of gespecialiseerd, traditioneel of vernieuwend - een publiek gevonden moet worden. Deze taak ligt niet zozeer bij de individuele kunstenaar of maker, maar eerder bij de podia.
-9-
Ondernemingsplan concept v. 30-09 Diversiteit en inclusiviteit Diversiteit, inclusiviteit; toegankelijkheid en veiligheid voor iedereen, het zijn onderwerpen die tegenwoordig uitgelicht worden en die steeds meer aandacht krijgen. Het diversifiëren en inclusiever maken van de culturele sector wordt beschouwd als een urgente taak en een grote uitdaging. Om deze reden presenteerden de gezamenlijke brancheverenigingen van de culturele en creatieve sector in 2019 de nieuwe ‘Code Diversiteit en Inclusie’.4 Deze gedragscode benoemt het streven naar diversiteit en inclusiviteit als het gaat om personeel, programma, partners en publiek (de vier P’s). Het gaat hierbij niet alleen om diversiteit en inclusiviteit qua culturele achtergrond, maar ook op andere gebieden, zoals gender of genderneutraal, het wel of niet hebben van een beperking, seksuele oriëntatie en sociaaleconomische klasse. Verduurzaming 'Een leven lang ontwikkelen', het delen van kennis en ervaringen binnen en tussen samenwerkende organisaties, bedrijfsleven en onderwijs, en een efficiënte samenwerking dragen allemaal bij aan duurzaamheid. Nieuwe samenwerkingen en een innovatieve, verbindende aanpak laten cultuur op de langere termijn een vernieuwde rol spelen in steden. Verduurzaming binnen organisaties vindt overwegend plaats met aandacht voor de financieringsmix en voor diversiteit in inkomensstromen.
(Organisaties zijn minder afhankelijk van een uniforme inkomensstroom.)
4
Zie https://codedi.nl.
- 10 -
Ondernemingsplan concept v. 30-09
2. Doelstellingen, missie en visie De geschetste ontwikkelingen zijn het startpunt om samen vanuit de verschillende expertises op weg te gaan naar duurzame innovatie. Theater De Maagd, poppodium Gebouw-T en de festivals, zoals PopMonument en de SEGA Award, zijn broedplaatsen voor talent op het gebied van creativiteit en op educatief vlak met name voor theatertechniek en showdesign. Het zijn plekken waar artiesten, theatermakers, leerlingen, studenten, bewoners, cultuurbeoefenaar en professionals uit de stad, regio en daarbuiten welkom zijn om zichzelf en elkaar te inspireren en uit te dagen het beste in elkaar naar boven te halen. In het innovatielab en op de makersplek gaan producerende instellingen en verenigingen (zoals Theaterproductiehuis Zeeland, lokale verenigingen, ZZP-ers en bouwclubs van de Vastenavend), studenten (van o.a. ICT, theatertechniek en mechatronica), bedrijven (o.a. Siemens, Mendix en TAIT) en publiek met elkaar het co-creatieproces aan. De maatschappelijke en economische betekenis van de podiumkunsten is het kompas voor de activiteiten in theater De Maagd en Poppodium Gebouw-T. Die betekenis wordt zichtbaar in de impact die theater-, (pop)muziek-, muziektheater- en dansvoorstellingen hebben: ze activeren en stimuleren verbeelding, verwondering, creatief denken en zelfkritisch vermogen.
Een bruisend cultureel leven met een vernieuwend en vraag gestuurd programma en met verschillende podia en festivals draagt bovendien bij aan de woonaantrekkelijkheid, een vitale binnenstad en regio, en het welbevinden van de inwoners. Samen genieten, creëren en beleven van podiumkunsten werkt verbindend en leidt tot meer sociale contacten en daarmee tot inclusie en sociale cohesie. De nieuwe organisatie, SPBO, zal deze kerneigenschappen van theater De Maagd en Gebouw-T bewaren én ze verder brengen in samenwerking met onderwijs, bedrijven en overheid. De organisatie is ondergebracht in een stichting gebonden aan statutaire doelstellingen. Voor de concrete invulling daarvan zijn een missie en een visie opgesteld. De nieuwe podiumkunstorganisatie
De nieuwe organisatie bestaat uit: • een theater en een poppodium met een aansprekend en inspirerend programma;
- 11 -
Ondernemingsplan concept v. 30-09 • • • • •
spraakmakende festivals en evenementen zoals SEGA (Sena Performers European Guitar Award), Op de T festival, PopMonument, Made in Belgium, PUUR etc.; innovatielabs met een duidelijke propositie; een organisatie met een duurzame financiering met (inter)nationale uitstraling; samenwerkingen met onderwijs, bedrijfsleven, makers/culturele spelers en overheid; verbindende programmering met impact.
De samenwerkingen zijn gebaseerd op het multi helix-model zoals hieronder weergegeven:
De organisatie is ondergebracht in een stichting volgens het Raad van Toezicht model; stichting Podiumkunsten Bergen op Zoom en omgeving. De statutaire doelen zijn: a.
het bevorderen van het culturele leven in Bergen op Zoom en omgeving;
b. het aanbieden en (doen) ontwikkelen van activiteiten op het terrein van kunst en cultuur in het algemeen en podiumkunst in het bijzonder, met inbegrip van media, wetenschap en educatie, en voorts al hetgeen met één en ander rechtstreeks of zijdelings verband houdt of daartoe bevorderlijk kan zijn, alles in de meest ruime zin van het woord. •
De stichting tracht dit doel onder meer te bereiken door: a.
het beheren en exploiteren van het Poppodium en de daarbij behorende functionele ruimten gelegen aan het Wilhelminaveld 96 te Bergen op Zoom, genaamd Gebouw-T alsmede het theater met de daarbij behorende functionele ruimten gelegen aan de Grote Markt 32 te Bergen op Zoom, genaamd theater De Maagd;
b. het aanbieden van podiumkunsten waaronder een theater,(pop)muziek-activiteiten in de breedste zin van het woord in een hybride leeromgeving;
- 12 -
Ondernemingsplan concept v. 30-09 c.
het bevorderen, initiëren, ondersteunen en (doen) organiseren van projecten en activiteiten die bijdragen aan het doel van de stichting - waaronder begrepen het produceren, programmeren en presenteren van theater en andere kunstuitingen - dan wel ruimte daarvoor ter beschikking te stellen aan derden;
d. het bevorderen, initiëren, ondersteunen en (doen) organiseren van innovatieve projecten en activiteiten gericht op het (verder) door ontwikkelen van het aanbieden van podiumkunsten vanuit de gedachte van co-creatie van theater en popmuziek en andere cultuuruitingen en waarbij zoveel mogelijk gebruik wordt gemaakt van een hybride leeromgeving; e. het samenwerken met alle daarvoor in aanmerking komende onderwijs- en overheidsinstellingen alsmede met het bedrijfsleven; f.
het voorzien in opleidings- en beroepspraktijkvormingsplaatsen;
g. het bieden van een platform annex broedplaats voor (theater) makers en artiesten; h. het (doen) beheren en exploiteren van één of meer horecafaciliteiten binnen of grenzend aan de gebouwen als bedoeld in lid 2 sub a. van dit artikel, een en ander voor zover dit ondersteunend is aan de doelstelling van de stichting; i.
het voorzien in een dialoog met de belanghebbenden van de stichting;
j.
het werven van fondsen,
en voorts al hetgeen met één en ander rechtstreeks of zijdelings verband houdt of daartoe bevorderlijk kan zijn, alles in de meest ruime zin van het woord. •
De stichting beoogt niet het maken van winst.
•
Het realiseren van de doelstelling geschiedt zoveel mogelijk op een duurzame en bedrijfsmatig verantwoorde wijze.
Ter invulling van deze statutaire doelen gelden voor de nieuwe organisatie een duidelijke missie en visie: Missie podiumkunstorganisatie
Het verrijken en inspireren van Bergen op Zoom en haar inwoners Door intensieve samenwerking tussen makers, onderwijs, inwoners, bedrijfsleven en overheid ontstaat vernieuwende - en vraaggerichte - programmering die te beleven is in unieke, monumentale gebouwen. Inspirerende podiumkunsten die bijdragen aan ontwikkeling en verbinding met de creatieve industrie en de samenleving.
De organisatie is verbindend en gastvrij. Wij koppelen de artiest, de plek en het publiek aan elkaar, waardoor bijzondere producties, momenten, ervaringen en ontmoetingen ontstaan. Hierbij houden we rekening met, en borduren we voort op, de belangstelling en behoeften van de inwoners van Bergen op Zoom en het publiek uit de regio en daarbuiten.
- 13 -
Ondernemingsplan concept v. 30-09 De organisatie is een living lab en gebouwd op een multi helix-principe. Dat houdt in dat door middel van innovatielabs met partners uit beroepsonderwijs, bedrijfsleven en maatschappij in cocreatie vormgegeven wordt aan een hybride leeromgeving, waarin het theater en het Poppodium in al zijn facetten eigen gemaakt kan worden. We streven naar een verbindende makersplek die openstaat voor groei, ontwikkeling en ontmoeting. Dat maakt ons meer dan alleen een podiumkunstenorganisatie: we geven vorm aan een omgeving waarin podiumkunstbeoefenaars, studenten en vrijwilligers de weg gewezen worden in velerlei mogelijkheden om zichzelf verder te ontwikkelen in een professionele omgeving en met een scala aan podiumkunst gerelateerde werkzaamheden. Daarmee zijn we een lerende organisatie die zichzelf ten doel stelt vanuit een maatschappijbewuste, voorbeeld stellende rol een breed publiek plezier te laten beleven aan alle uitvoerende kunsten. Daarnaast willen we zo veel mogelijk inwoners van de regio kennis laten maken met het programma en de locaties, wat vraagt om vraag gestuurde activiteiten en programmering. Visie Wij leveren een actieve bijdrage aan de ontwikkeling van het culturele en maatschappelijke klimaat van de gemeente Bergen op Zoom en omstreken.
Dit door, vanuit haar voorbeeldstellende rol, een breed publiek plezier te laten beleven aan alle podiumkunsten (muziek en theater) en door verbindende projecten op maat te organiseren. Onze organisatie is in al haar vormen een ontwikkel-, educatie- en makersplek.
De visie omvat de volgende onderdelen: Artistieke visie De podia en de stad Bergen op Zoom worden op de kaart gezet met verrassende en verbindende programma's en activiteiten in samenwerking met talentvolle makers, artiesten en bewoners. Naast producties die inspelen op de vraag en behoefte van het publiek, worden ook onverwachte en leerzame activiteiten, producties en stijlen geprogrammeerd: experimenten met nieuwe vormen van theater op een locatie in het hart van de stad, die toegankelijk en verwelkomend is voor een zeer divers publiek. Als makersplek van de stad wordt de nieuwe organisatie de gastvrije ruimte waar de verhalen van inwoners van de regio worden gedeeld. Door zowel op de verschillende podia als in de stad festivalwijs en verbindend te programmeren, worden bezoekers meegenomen in een (nieuwe) wereld. Steeds wordt gekeken waar onderwijs en bedrijfsleven ondersteunend kunnen zijn in het realiseren van vooraanstaande producties en optredens. Maatschappelijke visie: ontwikkeling- en educatiefunctie Een gevarieerd programma samengesteld in samenspraak met verschillende doelgroepen en partners kan leiden tot een meer divers publiek en binding met de stad. Uit onderzoek blijkt dat het huidige kunst- en cultuuraanbod en nieuwe, cultureel diverse doelgroepen elkaar nog niet weten te vinden.
De cultuurparticipatie van niet-westerse immigranten blijft bijvoorbeeld achter bij de autochtone bevolking. Het bieden van een herkenbare culturele ervaring in Bergen op Zoom kan deze brug verkleinen, maar ook inhoudelijke samenwerkingen aan projecten op maat vanuit de behoefte van nieuwe (doel-)groepen zorgt voor verbinding. Met een stadsprogramma willen we inspelen op
- 14 -
Ondernemingsplan concept v. 30-09 ontwikkelingen in Bergen op Zoom door verhalen die in de stad leven te verbinden aan de podiumkunstorganisatie en ze zo op een gastvrije makersplek zichtbaar te maken voor anderen ('verhalen van de stad'). Op verschillende locaties wordt gewerkt aan projecten op maat; de thema’s worden aangedragen vanuit de groepen zelf en georganiseerd in een kleine en intieme setting. Het gaat daarbij behalve om podiumkunstproducties ook om andere activiteiten die verbindend kunnen werken. Het doel is de ontmoeting; door het organiseren van specifieke projecten wordt de drempel voor mensen die niet gauw een theater bezoeken verlaagd. Middels zulke projecten komen niet alleen de vele gezelschappen en makers uit het rijke verenigingsleven van Bergen op Zoom samen, maar ook inwoners die doorgaans niet, of minder vaak, bij deze gezelschappen en bij podiumactiviteiten aansluiten. Met een nieuwe podiumkunstenorganisatie als betekenisvolle makersplek wordt de drempel naar ontmoeting verlaagd. Tevens wordt intensief samengewerkt met vrijwilligers en studenten die door de inhoud van het aanbod intrinsiek gemotiveerd en betrokken zijn. Deze samenwerking is door de organisatie heen verweven, niet alleen bij techniek, maar bijvoorbeeld ook bij productie, horeca, marketing en organisatie.
- 15 -
Ondernemingsplan concept v. 30-09
3. Onderwijs 'Een leven lang ontwikkelen’ is niet alleen maar een slogan. Als living lab met een hybride leeromgeving zal SPBO zich ontwikkelen tot onderwijsvernieuwer. Om het educatieve aspect van de missie en visie concreet voor studenten vorm te geven, wordt de organisatie een vernieuwende, voorbeeldstellende samenwerker met het onderwijs. Theater De Maagd en Poppodium Gebouw-T worden de 'klaslokalen van de toekomst'.
Bestaande verbanden tussen cultuur, overheid en onderwijs (3HO): Gebouw-T Er is al een intensieve samenwerking tussen Gebouw-T, Curio en de gemeente Bergen op Zoom. Gebouw-T heeft kunnen uitgroeien tot een meer dan volwaardig Poppodium met een sterke eigen identiteit in het Nederlandse culturele veld. De samenwerking met Curio draagt in belangrijke mate bij aan het unieke karakter van Gebouw-T. Gebouw-T streeft ernaar om deze samenwerking te vervolmaken door studenten (nog) meer te laten participeren in de beroepspraktijk. Middels de samenwerking met Gebouw-T kan Curio haar studenten van de opleiding Podium- en evenemententechniek een praktijkgerichte en unieke opleidingsplek bieden. Daarnaast onderhoudt Gebouw-T samenwerkingsverbanden met hbo-instellingen zoals het Conservatorium van Amsterdam, Codarts Rotterdam, BUAS (Breda University of Applied Sciences), Hogeschool InHolland, Avans Hogeschool en AKV (Academie voor Kunst en Vormgeving) St. Joost. Met Gebouw-T heeft de gemeente Bergen op Zoom niet alleen een cultureel merk in huis, maar ook de mogelijkheid om op het gebied van sound engineering en design een unieke en optimale onderwijssetting te realiseren voor zowel mbo als hbo. Voor de samenwerking met Curio zijn in een convenant en een samenwerkingsovereenkomst duidelijke afspraken vastgelegd.
Het streven is om de bestaande afspraken te formaliseren en het leerbedrijf verder vorm te geven door partnerships aan te gaan op regionaal en (inter)nationaal niveau. HBO- en MBO-stages Jaarlijks zijn er stageplekken voor derde- en vierdejaars hbo-studenten. Het betreft voornamelijk studenten van de opleidingen Vrijetijdsmanagement, Management, Popmanagement, CMD en Marketing en communicatie. De stagiairs worden begeleid door de zakelijk leider en/of de programmeur en de marketingcoördinator. Voor mbo-studenten zijn er stagemogelijkheden voor
- 16 -
Ondernemingsplan concept v. 30-09 de studies PR & marketing, Vormgeving, Leisure & Event en een secretariële opleiding. Gebouw-T heeft een voorkeur voor langdurige stages van ten minste zes maanden. Om het onderwijs beter te laten aansluiten bij de behoeften van het bedrijfsleven wordt de opleiding Technicus Engineering (een onderdeel van de opleidingen Podium- en evenemententechniek en Audiovisueel) hybride en projectmatig ingericht. Studenten leren en werken in verschillende omgevingen, zowel op school als bij een bedrijf, instelling of andere praktijkruimte. Daar werken ze in groepen aan multidisciplinaire projecten en opdrachten vanuit het bedrijfsleven. De projectgroepen bestaan uit maximaal drie studenten van de opleiding Technicus Engineering, aangevuld met studenten van andere opleidingen en niveaus (voornamelijk niveau 3 en 4), bijvoorbeeld ICT-studenten, studenten van andere technische opleidingen en hbo-studenten. Het onderdeel praktijksimulatie, dat wil zeggen het werken aan projecten in samenwerking met het bedrijfsleven, wordt een steeds groter en belangrijker onderdeel van de opleiding. Dit geldt voornamelijk voor de derde- en vierdejaarsstudenten van de opleiding. De praktijkopdrachten worden ontwikkeld door de bedrijven in samenwerking met docenten.
In de opdrachten staan denken en doen centraal: studenten worden gestimuleerd om in een opdracht een probleem te analyseren, gezamenlijk een oplossing te bedenken en deze oplossing onder begeleiding uit te voeren. Daarnaast presenteren zij de oplossing aan Curio en het bedrijf of de instelling. Op deze manier leren zij 21st century skills zoals creatief denken, probleemoplossend vermogen, communiceren en samenwerken. Daarnaast leren studenten en docenten door het analyseren van de opdracht. Hybride leeromgevingen in Bergen op Zoom (theater De Maagd/poppodium Gebouw-T) In de nieuwe organisatie wordt een hybride leeromgeving voor de regio gerealiseerd waarin het beroepsonderwijs met het bedrijfsleven en instellingen samenwerkt aan projecten en waar tevens onderwijs wordt gegeven. De eerste hybride leeromgeving in Bergen op Zoom wordt ingericht in theater De Maagd en poppodium Gebouw-T. Deze dient in dit project als omvangrijke pilot en als voorbeeld en inspiratie voor andere hybride leeromgevingen die later zullen volgen. De afspraken over de samenwerking zijn reeds gemaakt en de voorbereidingen zijn al ver gevorderd.
- 17 -
Ondernemingsplan concept v. 30-09
Nieuwe vorm van opleiden In Gebouw-T en Theater De Maagd werken mbo-studenten Mechatronica, Werktuigbouw, ICT en Design in multidisciplinaire teams aan technische vraagstukken die afkomstig zijn uit de theaterwereld. De creatieve en innovatieve oplossingen die de studenten bedenken en ontwikkelen worden écht uitgevoerd bij een voorstelling of evenement. De leerlingen worden daarbij begeleid door docenten van Curio en professionals van de Bergse podia en de betrokken bedrijven. Marc van Campenhout, lid van de Raad van Bestuur van Curio, zegt zeer ingenomen te zijn met de beoogde samenwerking: “Curio krijgt in Bergen op Zoom een extra ‘podium’ om een professionele en innovatieve leer- en werkomgeving aan te bieden aan onze bestaande en toekomstige studenten. Als dé beroepsopleider van de regio leiden we studenten op voor de toekomst. Dit initiatief sluit daarom ook goed aan bij onze ambities.” Samenwerking
De vernieuwde vorm van opleiden is tot stand gekomen op verzoek van het bedrijfsleven. Er is grote behoefte aan hoogwaardige opgeleide technici, die naast technische kennis, vooral denken in creatieve en innovatieve oplossingen, maar ook binnen de podiumkunsten – mede door Covid-19 - is een nijpend tekort van theatertechnici ontstaan. Thijs Bruijns, business development manager Europe van TAIT is blij dat deze start gemaakt kan worden “Dit concept past helemaal in onze filosofie. Wij geloven heilig in het principe dat onderwijs de sleutel is tot technische innovatie. Ook de design-driven aanpak van het onderwijs, waarbij de wens van de artiest centraal staat, is afgestemd op onze manier van werken”. Uit: "Kwartiermaker aangesteld voor podiumkunstenorganisatie", website gemeente Bergen op Zoom, 28-05-2021
In De Maagd/Gebouw-T werken mbo-studenten van verschillende technische en ICT-opleidingen in multidisciplinaire teams samen aan technische vraagstukken. Daarbij worden de studenten begeleid door zowel docenten vanuit Curio als door professionals uit het bedrijfsleven.
- 18 -
Ondernemingsplan concept v. 30-09
Bij de hybride leeromgeving in De Maagd/Gebouw-T zijn grote bedrijfspartners als TAIT, Siemens en Mendix betrokken. De partners hebben in de afgelopen jaren veelvuldig overleg gevoerd ter voorbereiding van deze vernieuwende vorm van opleiden. Daarbij is veel aandacht uitgegaan naar de behoefte vanuit het bedrijfsleven. Men gaf aan hoogwaardige opgeleide technici nodig te hebben die niet alleen over technische kennis beschikken, maar ook denken in creatieve en innovatieve oplossingen, en die binnen wisselende projecten kunnen samenwerken in multidisciplinaire teams. De partners zijn van mening dat De Maagd/Gebouw-T de ideale leeromgeving en opleiding kan bieden aan studenten in de techniek. De partners in dit project hebben de ambitie om in de regio meerdere hybride leeromgevingen in te richten naast die in De Maagd/Gebouw-T. Afhankelijk van de behoefte vanuit bedrijven en vanuit de specifieke sector kunnen zulke leeromgevingen ingericht worden zoals de pilot in De Maagd/Gebouw-T, maar ze kunnen ook andere vormen aannemen. Inmiddels hebben enige bedrijven al aangegeven een bestaand technieklab in het bedrijf aan te willen bieden als hybride leeromgeving waarin docenten vanuit Curio les kunnen geven aan studenten.
Bij het inrichten van deze nieuwe leeromgevingen worden de succes- en verbeterpunten van de leeromgeving in Bergen op Zoom in acht genomen en wordt zoveel mogelijk aangesloten bij al bestaande leeromgevingen, zoals bijvoorbeeld technische labs rondom robotica, zorg of food in de regio. Om deze aansluiting te bereiken wordt overleg gevoerd met de betrokken partners, de betrokkenen van de bestaande leeromgevingen in de regio en andere belangrijke stakeholders in de regio, zoals REWIN. De eerste stappen hierin zijn reeds gezet.
- 19 -
Ondernemingsplan concept v. 30-09
4. Het concept Dit alles vraagt om concrete uitwerking. Vanuit de missie, de visie, de onderwijsdoelstellingen en de genoemde interne e n externe ontwikkelingen ontstaan de contouren van de volgende proposities. Die zullen worden ingezet om de in de visie op hoofdlijnen geformuleerde maatschappelijke doelstellingen en bijbehorende effecten te realiseren. De nieuwe podiumkunstenorganisatie zal bestaan uit onderstaande onderdelen: Regulier theater- en popaanbod Kwalitatief hoogstaande voorstellingen en concerten, die een breed publiek trekken. Gewenst primair effect: maatschappelijk/toeristisch, genieten, verwondering, ontmoeting; Bergenaar betrekken bij, en trots maken op, het cultuuraanbod van de stad Bezoekersaantallen: 50.000-60.000 bezoekers per jaar Gewenst secundair, economisch effect: spin-off op binnenstad (horeca/detailhandel); vergroting woonaantrekkelijkheid Doelgroep: regionaal, soms nationaal pop- en theaterpubliek; verbreding doelgroep: diverse inwoners met uiteenlopende culturele achtergronden, inwoners die tot nu toe geen aansluiting vonden bij cultuurpodia Product: voorstellingen met grote C Methodiek: zogenaamd programmeringskwadrant met verhouding 'smaak versus vermaak', groep versus individu, inclusief deels vraag gestuurde programmering (data-analyse, kennismaken met bewoners en betrekken bij programmering) Soort: business tot consumer; afgestemd op
behoefte van de doelgroep Kwaliteit: midden tot hoog Kwantiteit: 180-200 producties per jaar Zichtbaarheid: lokaal, regionaal, incidenteel landelijk Spreiding in tijd: jaarrond Spreiding in ruimte: theater De Maagd, poppodium Gebouw-T en Wilhelminaveld
- 20 -
Ondernemingsplan concept v. 30-09 Innovatielabs, stadsprogrammering en makersplek De nieuwe podiumkunstenorganisatie wordt een makersplek. Binnen de innovatielabs willen we werken aan kleine en middelgrote zelfgeproduceerde activiteiten, producties en programma’s. Deze worden ontwikkeld in samenwerking met leerlingen en creatieve makers. Daarnaast wordt binnen het stadsprogramma gewerkt aan lokale initiatieven en co-creatieprojecten met sleutelfiguren uit verschillende gemeenschappen. Een voorbeeld hiervan is een project dat de carnavalstraditie verduurzaamt en bijdraagt aan meer verbinding. Samen met bouwclubs en verenigingen onderzoeken we waar behoefte aan is; vanuit de podiumkunstorganisatie willen wij met hen werken aan projecten en alternatieve verbindende activiteiten waar ook andere gemeenschappen op zouden kunnen aanhaken. De nieuwe podiumkunstorganisatie wordt een makersplek die dient als ontmoetingsruimte en podium van en voor makers en hun lokale achterban.
Gewenst primair effect: talentontplooiing en ontwikkeling; sterke verbinding met de omgeving; sociale cohesie; trots op de stad, de samenleving en het cultuuraanbod; vergroten maatschappelijke betrokkenheid bij (lokale) maatschappelijke vraagstukken en thema’s; ruimte voor het experiment en voor de verkenning van de behoeften van diverse doelgroepen die nog niet verbonden zijn; laagdrempeligheid (iedereen voelt zich welkom); vraaggerichte programmering. Gewenst secundair effect: economisch, voorbereiding op loopbaan, 21st century skills Doelgroepen: • inwoners van Bergen op Zoom, makers in de stad, lokale aspirant-theatermakers, lokale musici, cultuurliefhebbers, creatieve designers en talenten; bronnen: PO, VO, maatschappelijke groeperingen en inwoners • amateurkunst (semi-professioneel), theateropleidingen en conservatoria • landelijke makers en achterban; mensen die kunnen werken binnen het sociale domein Kwaliteit: afgeleid van het primaire gewenste effect: kenniscentrum, ook in verbinding met Eventum, verenigingen en bouwclubs ed. Kwantiteit: kleinschalige projecten gericht op kwalitatieve ontmoetingen Zichtbaarheid: regionaal/lokaal; ontmoeten en experimenteren; het proces is even belangrijk als het eindproduct.
De producties en programmering zijn een middel om de verbinding met een (nieuwe) gemeenschap te ontwikkelen; vanuit gastvrijheid krijgen betrokken bewoners en makers een plek. Spreiding in tijd: jaarrond Spreiding in ruimte: Arena Foyer, Gebouw-T, Studio T, Theater De Maagd, Eventum, Zuid-Oost (Stadlander), VO/’t Rijks en bij gemeenschappen Festivals, kwaliteitsprogramma(lijnen) en (erfgoed)concepten Festivals en niet reguliere (thematische) activiteiten in de stad. Gewenst primair effect: maatschappelijk/toeristisch/economisch Doelgroep: cultureel geïnteresseerd publiek, liefhebbers, avonturiers, erfgoedliefhebbers en inwoners algemeen Product: kwaliteits- en nicheaanbod, programmering voor specifieke doelgroepen (zogenaamde culturele programmering) Soort: concepten/festivals zoals o.a. Op de T, PopMonument, theaterproducties zoals ZNF (Zeeland Nazomerfestival), dans (modern/klassiek), klassieke concerten, voorstellingen met prikkelende thema’s, erfgoedconcepten samen met Stichting Bezichtiging Monumenten Bergen op Zoom, ontsluiten verhalen van de ruimtes (Gebouw-T en de Maagd) Kwaliteit: midden tot hoog
- 21 -
Ondernemingsplan concept v. 30-09 Spreiding in tijd: kan jaarlijks, niet vaststaand Spreiding in Ruimte: De Maagd, Gebouw-T, Wilhelminaveld, cafés, speciale locaties zoals de Synagoge, het Markiezenhof, etc. Showcases Een exclusief door de partners gedragen voorstelling, ontwikkeld en gerealiseerd in Bergen op Zoom door en met een (inter)nationaal bekende artiest Gewenst primair effect: toeristisch/economisch Gewenst secundair effect: maatschappelijk: inspiratie en prikkeling voor bewoners Doelgroep: (inter)nationale fans van de artiest, cultuurliefhebbers, vaste lokale achterban, betrokken MHO4-partners. Product: showcase event/productie/B2B/netwerk-kennis uitwisselingevenement.
Kwaliteit: hoog, gebruikmakend van alle technische mogelijkheden van de schouwburg en het Poppodium Zichtbaarheid: (inter)nationaal Spreiding in tijd: éénmaal per jaar gedurende drie weken (opening theaterseizoen) Spreiding in ruimte: De Maagd en Gebouw-T; creatie en assemblage: Studio-T, Eventum, mbo-werklokalen Verhuur: trainingsfacility/showcase/business events Commerciële verhuringen van De Maagd en Gebouw-T en maatschappelijke verhuringen, zoals de Bergse verenigingen/scholen waarmee we vanuit een stadsprogramma intensiever willen samenwerken Gewenst primair effect: maatschappelijk/economisch Doelgroep: particuliere en zakelijke markt, theatertechnici van elders, artiesten, agency’s Product: verhuur/facilitair Soort: bijv. een etalage voor klanten van TAIT, trainingsfaciliteiten voor techniek, zakelijke en particuliere verhuur, streaming concepten in Gebouw-T, showvoorbereiding voor artiesten Kwaliteit: midden tot hoog Zichtbaarheid: via LinkedIn, zakelijke kanalen, B2B Spreiding in ruimte: Podium De Maagd, Gebouw-T/ Studio-T, oefenruimtes G-T, Eventum Samenwerkingspartners Stichting podiumkunsten Bergen op Zoom en omstreken Cultureel: Gebouw-T, De Maagd Overheid: Gemeente Bergen op Zoom, Brabant C.
(provincie Noord-Brabant), RWB/REWIN Onderwijs: Curio, & RIF partners Opleidingen: Techniek, ICT, PET (licht, geluid), AV, Design, Media & vormgeving, Hotelschool, Marketing, Bedrijfsvoering, Management Bedrijfsleven: TAIT, Siemens/Mendix, SOUNDZ, ABN-AMRO, Rabobank, DSV
- 22 -
Ondernemingsplan concept v. 30-09
5. Marketing Om de missie en visie te realiseren en uit te dragen, hoort bij de nieuwe organisatie ook een sterke marketingstrategie. We vatten de missie en visie van SPBO eerst nog eens kernachtig samen op hoofdpunten. Missie Het verrijken en inspireren van Bergen op Zoom en haar inwoners Door intensieve samenwerking tussen makers, onderwijs, inwoners, bedrijfsleven en overheid ontstaat vernieuwende - en vraaggerichte - programmering die te beleven is in unieke, monumentale gebouwen. Inspirerende podiumkunsten die bijdragen aan ontwikkeling en verbinding met de creatieve industrie en de samenleving. Motto Unieke live ervaringen in unieke gebouwen door unieke samenwerkingen. Visie Artistieke visie Breed aanbod aan populaire, Bergse en verassende en inspirerende voorstellingen door: •
Vraaggericht programmeren: divers aanbod van concerten, theater en dans op basis van de behoefte van inwoners
•
Podium voor Bergenaren: huis voor theater-, dans- en andere verenigingen uit Bergen op Zoom en omgeving; nauwe samenwerking tussen onderwijs en medewerkers van De Maagd en Gebouw-T
•
Prikkelende programmering: prikkelende, kwalitatieve voorstellingen en ervaringen
Maatschappelijke visie Unieke samenwerkingen met onderwijs, bedrijfsleven en overheid: •
Onderwijs De Maagd en Gebouw-T zijn de “klaslokalen van de toekomst” voor studenten van de beroepsopleiding van Curio; (theater)techniek met leermeesters. Dit wordt uitgebreid naar andere opleidingen (ICT, horeca, marketing, evenementen, etc.).
- 23 -
Ondernemingsplan concept v. 30-09
•
Bedrijfsleven Nu Siemens en TAIT: samenwerking met andere bedrijven wordt gezocht.
•
Overheid Goede en nauwe relatie met gemeente en provincie; visitekaartje voor de regio en daarbuiten.
Stedelijke marketing visie De podia voor live podiumkunsten die bijdragen aan het imago van Bergen op Zoom als monumentenstad: in theater De Maagd, Poppodium Gebouw-T en elders op locatie, maar altijd in een monumentaal pand. Marketingstrategie: positionering en branding De nieuwe organisatie heeft een aantal unique selling points: • podium voor alle kunstvormen (theater, pop, festivals, hoge en lage cultuur etc.) en experiment in Bergen op Zoom; • unieke samenwerking met het onderwijs ('leven lang ontwikkelen'), bedrijfsleven (techniek) en overheid (monumentale gebouwen van de gemeente); • monumentale gebouwen in monumentale stad i.c.m. state of the art technologie.
Positionering De nieuwe organisatie omvat meer dan de twee merken Gebouw-T en De Maagd. Voor de belangrijkste doelgroep (de gasten/bezoekers) zijn Gebouw-T en De Maagd het meest relevant. Voor diverse stakeholders (gemeente, onderwijs, bedrijfsleven, fondsen) is naast Gebouw-T en De Maagd ook de nieuwe organisatie relevant. We positioneren Gebouw-T en De Maagd als twee aparte merken. Voor de relevante doelgroepen zal daarnaast de nieuwe organisatie gepositioneerd worden. Branding Vooralsnog behouden Gebouw-T en De Maagd hun eigen externe branding. De nieuwe organisatie krijgt een eigen branding. Belangrijk daarbij is dat dit nieuwe merk als onderdeel gezien wordt van een merkenfamilie met Gebouw-T en De Maagd. De keuzes die voor dit nieuwe merk gemaakt zullen worden, zullen waarschijnlijk consequenties hebben voor de branding van Gebouw-T en De Maagd; bij de ontwikkeling van de branding strategie voor de nieuwe organisatie wordt alvast voorgesorteerd op de (toekomstige) verhouding Nieuwe Organisatie – Gebouw-T – De Maagd. De nieuwe organisatie, stichting Podiumkunsten Bergen op Zoom en omgeving Doelen: Het hoofddoel van de marketingstrategie van de nieuwe organisatie is het zich positioneren als unieke organisatie waar met makers, onderwijs, bedrijfsleven, overheid en publiek samengewerkt en gecreëerd wordt. Deze strategie sluit tevens aan bij de bijkomende doelen: •
Door de unieke vorm van onderwijs wordt Bergen op Zoom aantrekkelijk voor studenten.
•
Bedrijven komen kijken naar de state of the art techniek en de unieke samenwerking.
- 24 -
Ondernemingsplan concept v. 30-09
Doelgroep(en): De nieuwe organisatie heeft als primaire doelgroep diverse stakeholders zoals gemeente, onderwijs, bedrijfsleven, collega-instellingen, etc. Strategie: Samen met de samenwerkingspartners de succesverhalen vertellen, ondersteund door sterke communicatiekeuzes en branding. Middelen: Voor de nieuwe organisatie zijn een eigen website met een duidelijk beeldmerk, verwijzingen vanuit De Maagd en Gebouw-T en een eigen LinkedIn-profiel het belangrijkst. Daarnaast is in de beginfase één-op-één contact misschien wel de belangrijkste communicatiestrategie. Gebouw-T en De Maagd Als gezegd blijven de twee podia verschillende merken met (gedeeltelijk) verschillende doelgroepen. Waar mogelijk en wanneer het de merken versterkt zal eventueel wel de samenwerking gezocht worden, zoals bijvoorbeeld in de marketing van (zakelijke) verhuur of van het aanbod dat voor beide doelgroepen interessant is. Segmentatie Door het samenvoegen van de klantenbestanden van De Maagd en Gebouw-T krijgen we duidelijk inzicht in het bereik en de overlap van de twee podia. In Rotterdam wordt al jaren zeer succesvol gewerkt met het Rotterdamse Doelgroepenmodel, dat gebaseerd is op het landelijke model van Whise (voorheen Mosaic). Hierdoor ontstaat een duidelijk inzicht in het doelgroepenbereik. We onderzoeken of dit model ook toepasbaar is op de Bergse podia bezoekers.
Vraaggerichte programmering Voor het populaire aanbod zullen we preciezer gaan onderzoeken wat de behoeften zijn van de bestaande en nieuwe doelgroepen. Uit allerlei onderzoeken en uit de praktijk blijkt dat programmering hiertoe de sleutel is. Goede opgezette enquêtes (on- en offline) en publieksonderzoek (nulmeting) worden structureel onder bezoekers en onder de (nog) nietbezoekende Bergenaren gehouden, met de vraag welke artiesten (uit het omvangrijke aanbod van de merken De Maagd en Gebouw-T) men live zou willen zien. Dit zou leiden tot een waardevolle database, die de voorkeuren van de Bergenaren inzichtelijk maakt, in te zetten om hen te verleiden uitvoeringen van hun favoriete, en aanverwante, artiesten te bezoeken. Unieke locaties Wanneer we ons profileren als unieke podia in historische, monumentale panden, zouden we bij locatievoorstellingen of festivals (zoals PopMonument) alleen gebruik moeten maken van monumentale (hoewel niet enkel historische) panden. Randvoorwaarden Om alle ambities op het gebied van marketing waar te maken tegen een krap budget en fte, zullen we een aantal zaken anders moeten aanpakken.
- 25 -
Ondernemingsplan concept v. 30-09 Automatiseren Veel repeterende zaken, zoals e-mailings, kaartverkoopstanden doorgeven, omboeken, etc., kunnen worden geautomatiseerd middels een nieuw ticketingsysteem (voor De Maagd), de koppeling met planningspakket, etc. Dit gaan Gebouw-T en De Maagd samen onderzoeken en uitvoeren. Customer service Een goede en goed bereikbare customer service voor alleen een theater of een theater en poppodium, is heel kostbaar. Idealiter zijn podia 24/7 bereikbaar via live chat, e-mail, telefonisch en ook live. Middels samenwerking met bijvoorbeeld andere theaters en poppodia is dit eventueel te realiseren. Ook stagiairs zouden hierin een belangrijke rol kunnen spelen. Het merk Poppodium Gebouw-T Doelen: organisatie van popcultuuruitingen, zoals popconcerten en dancefeesten; het faciliteren van opleidingen en het aanbieden van daarmee in verband liggende werkervaringsplaatsen; het bieden van een platform annex broedplaats voor popmuzikanten en artiesten; en het beschikbaar stellen van ruimtes voor het culturele amateurveld. Primaire doelgroepen: • frequente concert- en dancebezoekers uit regio West-Brabant; •
incidentele concertbezoekers;
•
jongeren die regelmatig uitgaan;
•
jongvolwassenen die incidenteel uitgaan;
•
(inter)nationale concert- en festivalbezoekers;
•
kinderen en tieners (en hun ouders);
•
de zogenaamde ‘oudere’ jongeren;
•
babyboomers.
Secundaire doelgroepen: Muziekbeoefenaars: • popschoolcursisten en scholieren; • beginnende amateurbands (tussen 12 en 18 jaar); • (semi-)amateurbands uit de regio (ouder dan 18 jaar); • Professionele kanalen; • artiesten, managers en (semi-)professionele bands; • onderwijs; mbo en hbo; • verhuur en samenwerking met lokale, regionale en provinciale radio en TV. Voor de analyse van programma en publieksgroepen en voor de checkmomenten (controle op aansluiting bij de visie) gebruikt Gebouw-T de zogenaamde doelgroep-programmakwadrant.
- 26 -
Ondernemingsplan concept v. 30-09
Huidige doelgroepen Wanneer gekeken wordt naar het laatste volledige seizoen (2019), zijn dit de klantstatistieken:
•
50% van de geregistreerde bezoekers komt uit de gemeente Bergen op Zoom. Als we daar de (ongeregistreerde) deurverkoop bij optellen, komt dat uit op circa 55%. De gratis evenementen in Gebouw-T zorgen doorgaans, door het vaak lokale karakter, voor veel publiek uit de gemeente Bergen op Zoom. Dit zijn evenementen zoals T-Sessie en T-Strijd. In de praktijk ligt het aantal lokale bezoekers dus hoger dan 55%.
•
30% van de bezoekers bezocht een classic rock of tribute concert, 25% een themafeest, 15% een alternatief rockconcert en 15% een popconcert; verder bezocht 4% blues, 3% reggae, 3% singer-songwriter, 3% jazz en 2% metal.
•
De demografie van bezoekers wordt bemoeilijkt door de AVG-regelgeving. Zo worden geboortedata en geslacht niet meer opgeslagen in de klantendatabase van Gebouw-T.
Strategie
•
Gebouw-T wil het bezoekerspubliek verder vergroten door middel van zowel het verstevigen van de huidige doelgroep, als het bereiken van een nieuwe doelgroep. De beoogde nieuwe doelgroep beslaat voornamelijk jongeren in de leeftijd van 16 t/m 25 jaar. Daarnaast wil Gebouw-T haar bereik in het verzorgingsgebied vergroten en verstevigen. Bovendien zijn de ‘Rijpe Middenklasse’ en ‘Vrijheid en Ruimte’ nog steeds kansrijke doelgroepen. Deze worden qua aanbod op dit moment goed bediend, maar weten lang niet altijd de weg naar Gebouw-T te vinden.
•
Bezoekers binden aan Gebouw-T en hen het gevoel geven onderdeel uit te maken van een community. Hiertoe wordt het VrienT van T-lidmaatschap ingezet als belangrijke tool. Het aanbod van VrienT van T wordt jaarlijks onder de loep genomen en versterkt om het voor een brede doelgroep aantrekkelijk te maken.
•
Effectiever inzetten van online marketing en social advertising. Het koppelen van data en het maken van analyses moeten de strategische inzet van social media en online campagnes vergroten. Hierin speelt Google Analytics een essentiële rol. Tevens moet gerichte content ervoor zorgen dat volgers betrokken raken bij Gebouw-T, online én offline.
•
Videocontent vergroten. In het online segment is het aandeel video de afgelopen jaren significant gegroeid.