Bijlage 2 Vast te stellen bp.
Tekst van het document
Aveco de Bondt bv Boschstraat 35 4811 GB Breda telefoon
076 – 5225262
info@c5s.nl
internet
www.c5s.nl
kvk Breda
20083802
Gemeente Bergen op Zoom Bestemmingsplan “Heimolen 83a en 83b” te Bergen op Zoom
Projectnummer: Datum:
201181 10 juli 2023
Gemeente Bergen op Zoom Bestemmingsplan “Heimolen 83a en 83b” te Bergen op Zoom Inhoud 1. Toelichting 2. Regels 3. Verbeelding id.nr.: NL.IMRO.0748.BP0265-0301 d.d.: 08-02-2023
Projectleider: Projectmedewerker: Status:
Dhr. T. van Baast MSc. Dhr. W. Hengstmengel MSc. vastgesteld
Toelichting
INHOUD 1 1.1 1.2 1.3 1.4
INLEIDING Aanleiding en doel Ligging en begrenzing plangebied Vigerend bestemmingsplan Leeswijzer
3 3 3 3 4
2 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6
PLANBESCHRIJVING Inleiding Beschrijving huidige situatie Beoogde situatie plangebied Landschappelijk inpassingsplan Beeldkwaliteit Parkeren & verkeer
5 5 5 5 6 7 9
3 3.1 3.2 3.3 3.4
BELEIDSKADER Inleiding Rijksbeleid Provinciaal beleid Gemeentelijk beleid
11 11 11 15 20
4 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 4.7 4.8 4.9 4.10 4.11 4.12 4.13
PLANOLOGISCH RELEVANTE (MILIEU)ASPECTEN Inleiding Bodem Waterhuishouding Cultuurhistorie Archeologie Ecologie Wegverkeerslawaai Bedrijven en milieuzonering Externe veiligheid Kabels en leidingen Luchtkwaliteit Gezondheid Milieueffectrapportage en vormvrije m.e.r.-beoordeling
25 25 25 27 30 31 34 37 38 40 43 43 45 49
5 5.1 5.2 5.3
JURIDISCHE PLANTOELICHTING Inleiding Opbouw van de regels Regels
51 51 51 51
6 6.1 6.2 6.3
ECONOMISCHE UITVOERBAARHEID Inleiding Toepassing Grondexploitatiewet Economische uitvoerbaarheid
55 55 55 55
7
MAATSCHAPPELIJKE UITVOERBAARHEID
57
1
Bestemmingsplan “Heimolen 83a & 83b” te Bergen op Zoom
7.1 7.2 7.3
Omgevingsdialoog Vooroverleg Zienswijzen
57 57 57
Bijlagen Bijlage 1 - historisch bodemonderzoek Bijlage 2 - verkennend bodemonderzoek Bijlage 3 - archeologisch onderzoek Bijlage 4 - voortoets Natura 2000 Bijlage 5 - voortoets stikstof Bijlage 6 - quickscan soortenbescherming Bijlage 7 - akoestisch onderzoek wegverkeerslawaai Bijlage 8 - standaard advies en verantwoording groepsrisico Bijlage 9 – omgevingsdialoog Bijlage 10 – certificaten ruimte-voor-ruimte titels Bijlage 11 – nota van commentaar
Uitsnede topografische kaart omgeving Heimolen ong. Met de gele ster is globaal de locatie van het plangebied geduid. Bron: topotijdreis.nl, 2023.
2
Gemeente Bergen op Zoom
1
INLEIDING
1.1
Aanleiding en doel Aanleiding Initiatiefnemer heeft het voornemen om twee ruimte-voor-ruimte woningen te ontwikkelen aan de Heimolen in het buitengebied van Bergen op Zoom, ten westen van adres Heimolen 83. De locatie aan de Heimolen is gelegen binnen de werkingssfeer van het bestemmingsplan “Buitengebied Oost”, daterend uit 2003. Uit een uitsnede van de plankaart volgt dat er op de gronden die onderdeel uitmaken van het plangebied sprake is van een ‘agrarisch bouwblok’ met de aanduiding ‘glastuinbouwbedrijf’. Het toevoegen van woningen past niet rechtstreeks binnen het vigerende bestemmingsplan. Hiertoe is reeds een principeverzoek ingediend bij de gemeente Bergen op Zoom. Het college van Burgemeester en Wethouders heeft op 30 januari 2019 per brief aan de voormalige eigenaren van de gronden aangegeven medewerking te willen verlenen aan het initiatief onder voorwaarden. Een van deze voorwaarden is dat de woningen, alsmede de woning aan de Heimolen 83, landschappelijk worden ingepast. Momenteel ligt een geactualiseerd principeverzoek, met de tenaamstelling van de huidige eigenaren (initiatiefnemer), bij de gemeente Bergen op Zoom. De gemeente Bergen op Zoom heeft ambtelijk aangegeven welwillend te staan tegenover de realisatie van twee ruimte-voor-ruimtekavels.
Doel Om de ruimte-voor-ruimte woningen mogelijk te maken dient te worden afgeweken van het bestemmingsplan “Buitengebied Oost” uit 2003. Het doel van onderhavig bestemmingsplan is het mogelijk maken van twee ruimte-voor-ruimte woningen met een nieuwe juridisch-planologische regeling.
1.2
Ligging en begrenzing plangebied Het plangebied aan de Heimolen is gelegen ten zuidoosten van Bergen op Zoom in de richting van Huijbergen. Het perceel is gelegen ten westen van het adres Heimolen 83. De locatie is kadastraal bekend als de gemeente Bergen op Zoom, sectie N, perceelnummers 626 en 545 (gedeeltelijk). De begrenzing van onderhavig bestemmingsplan wordt gevormd door de beoogde situering van de twee ruimte-voorruimtewoningen, inclusief de daarbij behorende landschappelijke inpassing.
1.3
Vigerend bestemmingsplan Toetsingskader Het vigerende bestemmingsplan betreft het bestemmingsplan “Buitengebied Oost 2020”. Uit een uitsnede van de plankaart volgt dat ter plaatse van het plangebied sprake is van een agrarische bestemming ‘Agrarisch met waarden – Natuur en landschap’. Deze gronden zijn bestemd voor agrarisch grondgebruik.
3
Bestemmingsplan “Heimolen 83a & 83b” te Bergen op Zoom
Uitsnede vigerend bestemmingsplan “Buitengebied Oost 2020”. Het plangebied is rood omkaderd. Bron: gemeente Bergen op Zoom, 2023.
Beoordeling De voor 'Agrarisch met waarden - Natuur en landschap aangewezen gronden zijn bestemd voor agrarisch grondgebruik. Het vigerende bestemmingsplan staat de realisatie van de ruimte-voor-ruimte kavels ter plaatse niet toe, nu de gronden niet zijn bestemd ten behoeve van het regulier 'wonen'. Binnen de agrarische bestemming is enkel een bedrijfswoning behorend bij een agrarisch bedrijf toegestaan. Conclusie Geconcludeerd kan worden dat de beoogde ontwikkeling niet mogelijk is op basis van het vigerende bestemmingsplan. Het onderhavige bestemmingsplan voorziet in een nieuwe juridisch-planologische regeling voor de ruimte-voor-ruimtekavels. 1.4
Leeswijzer In hoofdstuk 2 wordt een beschrijving gegeven van de huidige en de nieuwe situatie. Hoofdstuk 3 beschrijft de relevante beleidsdocumenten die door de te onderscheiden overheden zijn gepubliceerd. In hoofdstuk 4 komen de planologisch relevante milieuaspecten aan de orde. In hoofdstuk 5 wordt de juridische vormgeving van het plan toegelicht. Hierna komen in hoofdstuk 6 en 7 de economische uitvoerbaarheid en de maatschappelijke toetsing/overleg aan de orde.
4
Gemeente Bergen op Zoom
2
PLANBESCHRIJVING
2.1
Inleiding Voor het formuleren van het beleid en het opstellen van het bestemmingsplan is het van belang dat de uitgangspunten en de huidige situatie van het plangebied goed in beeld wordt gebracht. Het plangebied is om deze reden geïnventariseerd en geanalyseerd. In dit hoofdstuk wordt de huidige en beoogde situatie binnen het plangebied beschreven. Ook wordt ingegaan op de landschappelijke inpassing en de aspecten verkeer en parkeren.
2.2
Beschrijving huidige situatie Het plangebied is gelegen in het oosten van buurtschap Heimolen. Het buurtschap bestaat uit vrijstaande woningen aan zowel de oost-, zuid- en westkant van het plan. In de bestaande situatie is sprake van agrarische gronden binnen het plangebied. Het plangebied is georiënteerd op de weg Heimolen en word hierop ontsloten. Voorheen waren de gronden in gebruik voor een glastuinbouwbedrijf en waren ter plaatse kassen aanwezig. In de bestaande situatie is ter plaatse geen sprake meer van een glastuinbouwbedrijf en zijn de gronden in gebruik als grasland.
Luchtfoto plangebied aan de Heimolen. Het plangebied is met rood omlijnd. Bron: Ruimtelijkeplannen.nl, 2023.
2.3
Beoogde situatie plangebied Binnen het plangebied wordt beoogd twee ruimte-voor-ruimtekavels te realiseren. Navolgend is een uitsnede van het verkavelingsplan opgenomen. De ruimte-voorruimte kavels worden gesitueerd langs en zijn bereikbaar via de weg Heimolen. Voor de geprojecteerde bouwvlakken geldt dat de maximale goot- en bouwhoogte niet meer
5
Bestemmingsplan “Heimolen 83a & 83b” te Bergen op Zoom
bedraagt dan 4,5 meter respectievelijk 10 meter. De maximum inhoud van hoofdgebouwen mag niet meer bedragen dan 1.000 m³. De woningen worden landschappelijk ingepast. Hiertoe is een landschappelijk inpassingsplan opgesteld. Dit landschappelijk inpassingsplan is nader beschreven in paragraaf 2.4. Het parkeren vindt plaats op eigen terrein, zoals verantwoord in paragraaf 2.5.
Beoogde verkaveling van de ruimte-voor-ruimte woningen aangeduid met de letters B en C. De bestaande woning aan de Heimolen 83 is aangeduid met A, behoort niet tot het plangebied. Bron: Hoppenbrouwers Architecten, 2020.
2.4
Landschappelijk inpassingsplan Ten behoeve van de landschappelijke inpassing van de ruimte-voor-ruimte-woningen is een landschappelijk inpassingsplan opgesteld. Deze is als bijlage 1 gevoegd bij de regels. Navolgend is hiervan een uitsnede opgenomen. De omgeving van het plangebied kenmerkt zich door een groene omgeving. De omgeving van de Heimolen bestaat voornamelijk uit agrarische percelen, (voormalige) boerderijen en nieuwere woningen. In oostelijke richting sluiten deze aan op de bosgebieden ten zuidoosten van Bergen op Zoom. De woningen aan de Heimolen zijn gebouwd op ruime percelen met groene tuinen. De percelen worden gescheiden middels groenstructuren, zoals hagen, boomsingels en houtwallen. Hierdoor ontstaat een groen straatbeeld. Om met de ontwikkeling van twee nieuwe ruimte-voor-ruimte woningen aan te sluiten op deze groene omgeving wordt het principe van ruime, groene erfgrenzen doorgezet. De ruime kavels worden aan de zijden die niet aan de openbare weg grenzen,
6
Gemeente Bergen op Zoom
Heimolen/Huijbergsebaan, landschappelijk ingepast met een brede hakhoutsingel van 7 meter breed. Deze hakhoutsingel zal aangeplant worden met inheemse, streekeigen struiken en boomvormers. Enkele bomen in de hakhoutsingel zorgen voor een ruimtelijk beeld. Achter de bestaande woning ontstaat een klein bosje, dat een rustpunt vormt voor dieren. De hakhoutsingels verbinden de omliggende groengebieden en vormen zo een belangrijke structuur voor dieren.
Uitsnede landschappelijk inpassingsplan ter plaatse van de ruimte-voor-ruimte woningen. Bron: Aveco de Bondt bv, 2020.
Op de rand van de percelen, aan de kant van de openbare weg, zijn reeds enkele fraaie volwassen landschapsbomen gelegen, met daartussen struiken/opschot. Deze bomen vormen een belangrijke doorgaande structuur langs de weg. Om deze structuur te waarborgen blijven de bestaande bomen behouden en worden deze opgenomen in het landschappelijk inpassingsplan. Het opschot zal grotendeels verwijderd worden, zodat de nieuwe woningen visueel georiënteerd kunnen worden op de Heimolen. Aanleg en instandhouding van de landschappelijke inpassing is gewaarborgd in de regels. 2.5
Beeldkwaliteit De kavels worden allemaal privaat ontwikkelend, deels door huidige grondeigenaren. Voor deze zelfbouw zijn in dit bestemmingplan bouwregels opgenomen. Daarnaast gelden spelregels vanuit de regie op het gewenste stedenbouwkundig en landschappelijk totaalbeeld. Het bestemmingsplan bevat per kavel drie essentiële
7
Bestemmingsplan “Heimolen 83a & 83b” te Bergen op Zoom
gebiedsaanduidingen: voorerf (geen gebouwen toegestaan), bouwvlak (hoofdgebouw toegestaan) en achtererfgebied (bijgebouwen toegestaan). Aan de hand van deze aanduidingen wordt hieronder aangegeven welke spelregels gelden voor situering, bouwmogelijkheden en materialisatie. Deze spelregels gelden als kader bij de toetsing van het bouwplan en de advisering door Welstand. Algemeen • traditionele, gebiedseigen architectuur • geleding in de bouwmassa’s, zowel bij de gevels als de daken • duurzame materialen • inpassen van aanwezig groen Materialisering In de basis: • donkere gebakken gevelsteen • keramische pannen, kleur antraciet Bespreekbaar: • lichte gevels (keimwerk) • hout (bij bijgebouwen) • rieten kap Tuin • één in/uitrit op openbare weg • minimaal 2 parkeerplaatsen op eigen terrein • groene erfafscheiding (haag, eventueel met hekwerk) langs openbare weg en aangrenzende percelen • tuin langs de Heimolen minimaal 10 meter diep Bouwvlak • situering bouwvlak minimaal 5 meter uit erfgrens • één woning per bouwvlak • goothoogte maximaal 4,5 meter • bouwhoogte maximaal 10 meter • inhoud hoofdgebouw maximaal 1.000 m3 Erf • bebouwd oppervlak ten behoeve van aan-, uit- en bijgebouwen maximaal 100 m2, via omgevingsvergunning naar 150 m2 • aan-, uit- en bijgebouwen minimaal 2 meter uit de erfgrens • goothoogte bijgebouwen maximaal 3 meter • bouwhoogte bijgebouwen maximaal 6 meter •
groene erfafscheiding (haag, eventueel met hekwerk) langs aangrenzende percelen De vrijstaande woningen binnen het plangebied worden gesitueerd aan de Heimolen en zullen ook via een inrit ontsloten worden. Elke kavel heeft een eigen inrit, gericht op het bouwvlak.
8
Gemeente Bergen op Zoom
Voor de hoofdgebouwen dienen natuurlijke materialen te worden toegepast (baksteen in de kleuren donkerrood/roodbruin). Een andere kleur als accent (of speklaag) mag ook worden toegepast. Daken worden gedekt met antracietgrijze keramische dakpannen of een rieten kap Schilderwerk van ramen en deuren mag niet in felle primaire of secundaire kleuren worden uitgevoerd – uitsluitend gedekt witte of aardkleuren zijn toegestaan. Ten aanzien van parkeren geldt dat voor iedere woning minimaal 2 parkeerplaatsen dienen te worden gerealiseerd. Dit dient te geschieden op eigen terrein. Een garage met oprit telt als één parkeerplaats. Een dubbele garage met oprit telt als twee parkeerplaatsen. De beeldkwaliteitseisen zijn ten aanzien van de aspecten ‘tuin’, ‘bouwvlak’ en ‘erf’ zijn reeds gewaarborgd in dit bestemmingsplan. 2.6
Parkeren & verkeer
2.6.1 Parkeren Toetsingskader Met de inwerkingtreding van de “Reparatiewet BZK” op 29 november 2014 is het verplicht om het parkeren te reguleren middels de bestemmingsregeling. In de bestemmingsregeling kan worden opgenomen dat bij aanvraag om omgevingsvergunning (voor het bouwen en / of afwijken) dient te worden aangetoond dat wordt voldaan aan de van toepassing zijnde parkeernormen. In het kader van ‘een goede ruimtelijke ordening’ dient echter al bij vaststelling van een bestemmingsplan inzichtelijk te worden gemaakt dat redelijkerwijs in de aldus benodigde parkeerplaatsen feitelijk duurzaam kan worden voorzien (ECLI:NL:RVS:2017:1036, r.o. 5.3). Het aantal benodigde parkeerplaatsen wordt bepaald door het geldende parkeerbeleid. Beoordeling Door de gemeente Bergen op Zoom zijn in de ‘Nota Parkeernormering Bergen op Zoom’ d.d. september 2015 parkeernormen opgesteld waarbij de normen gebaseerd zijn op de parkeernormen die zijn gesteld in de destijds geldende publicaties van het CROW. De Nota Parkernormering Bergen op Zoom onderscheidt parkeernormen aan de hand van een gebiedsindeling. Onderhavig plangebied is gelegen in het ‘buitengebied Bergen op Zoom’. De gemeente Bergen op Zoom kiest binnen de kaders van de nota om met ‘gemiddelde parkeernormen’ te werken. Het is deze gemiddelde parkeernorm die als ‘vaste norm’ toegepast wordt bij ruimtelijke ontwikkelingen.
Voor de beoogde bestemmingswijziging zijn de volgende parkeernormen van toepassing:
9
Bestemmingsplan “Heimolen 83a & 83b” te Bergen op Zoom
Parkeernormen voor woningen in de gemeente Bergen op Zoom. Binnen de rode contour is de parkeernorm per woning opgenomen die voor onderhavig plangebied van toepassing is. Bron: Nota Parkeernormering van de gemeente Bergen op Zoom.
Voor een vrijstaande koopwoning hanteert de gemeente een parkeernorm van 2,4 parkeerplaatsen per woning. Op het terrein behorend bij de woningen is voldoende ruimte aanwezig om te voorzien in deze parkeerbehoefte. Conclusie Binnen het plangebied kan worden voorzien in voldoende parkeergelegenheid. Daarmee wordt voldaan aan de gemeentelijke parkeernorm. Realisatie van de benodigde parkeerplaatsen is gewaarborgd in de regels. 2.6.2 Verkeer Teneinde de verkeersgeneratie te bepalen die gepaard gaat met de nieuwbouw, dienen de kengetallen uit de ASVV 2012 van het CROW te worden geraadpleegd. Het plangebied is gelegen in het buitengebied en te typeren als niet stedelijk. Bij het te realiseren woningtype vrijstaand hoort een maximaal aantal voertuigbewegingen per etmaal (vpe) van 8,6 per woning. Derhalve genereert het plan in totaal (8,6 x 2) = 17,2 voertuigbewegingen per etmaal. Het plangebied wordt ontsloten op de Heimolen. De capaciteit van de Heimolen is voldoende toereikend voor het opvangen van deze beperkte verkeerstoename. Voor erftoegangswegen geldt dat deze tot maximaal 6.000 voertuigbewegingen per etmaal kunnen verwerken, hieraan voldoet de Heimolen.
10
Gemeente Bergen op Zoom
3
BELEIDSKADER
3.1
Inleiding De beleidscontext voor het plangebied wordt gevormd door landelijke, provinciale, en gemeentelijke beleidsrapportages. In dit hoofdstuk is het relevante beleid samengevat.
3.2
Rijksbeleid
3.2.1 Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR), 2012 Toetsingskader Op 13 maart 2012 is de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) van kracht geworden. Deze structuurvisie vormt de uitwerking van de ambities van het Rijk, op basis van haar verantwoordelijkheden, in Rijksdoelen en daarmee samenhangende nationale belangen op het gebied van een samenhangend ruimtelijk en mobiliteitsbeleid. Het Rijk heeft tot doel Nederland concurrerend, bereikbaar, leefbaar en veilig te maken in een periode van economische conjunctuurschommelingen, klimaatverandering en toenemende regionale verschillen. Aanleiding voor het vaststellen van de visie is de constatering dat het voorheen geldende ruimtelijke Rijksbeleid onvoldoende bijdroeg aan het behalen van deze doelen, onder meer door het veroorzaken van bestuurlijke drukte, ingewikkelde regelgeving en een te sectorale blik op vraagstukken. Om dit te keren brengt het Rijk de ruimtelijke ordening zo dicht mogelijk bij diegene die het aangaat en laat het meer over aan gemeenten en provincies. Het Rijk onderscheidt thans nog dertien nationale belangen; uitsluitend op basis van deze belangen intervenieert het Rijk in de ruimtelijke ordening. Een groot deel van deze belangen leidt tot het reserveren van ruimte voor functies.
Dit betreft dan bijvoorbeeld het reserveren van ruimte voor waterberging, militaire activiteiten en de uitbreiding van het hoofdwegennet. Deze belangen zijn vastgelegd in het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) en de Regeling algemene regels ruimtelijke ordening (Rarro). Eén van de belangen die niet leidt tot een ruimtereservering is het belang van een 'zorgvuldige afweging en transparante besluitvorming bij alle ruimtelijke en infrastructurele besluiten'. In het kader van dit belang heeft het Rijk besloten om, ten behoeve van het verminderen van de bestuurlijke drukte en het neerleggen van verantwoordelijkheden bij decentrale overheden, de verstedelijkingsstrategie te wijzigen. Dit houdt in dat het bundelingsbeleid, verdichtingsbeleid, locatiebeleid voor bedrijven en voorzieningen, beleid voor basiskwaliteit, stedelijke netwerken, nationale landschappen en rijksbufferzones is afgeschaft en dat daar slechts één beleidslijn voor terug komt: de 'ladder voor duurzame verstedelijking'. Deze 'ladder' heeft tot doel het principe van vraaggericht programmeren en het principe van zorgvuldig ruimtegebruik bindend voor te schrijven bij de afwegingen van gemeenten en provincies. Dit belang is als procesvereiste vastgelegd in het Besluit ruimtelijke ordening (Bro).
Grondgedachte van de 'ladder' is dat een activiteit op meerdere locaties zou kunnen plaatsvinden en dat vervolgens de planologisch meest juiste locatie gekozen moet worden. Dat gaat uit van de activiteit. Hiermee wordt beoogd om de voorheen
11
Bestemmingsplan “Heimolen 83a & 83b” te Bergen op Zoom
bestaande praktijk, waarbij in veel gevallen een bestemming wordt gezocht voor een bepaalde locatie (bv. herbestemmen van een voormalige vuilstortplaats), om te vormen. Beoordeling Het voorliggende plangebied is niet gelegen in een gebied waarvoor van rijkswege een ruimtereservering geldt (met uitzondering van de ligging in een radarverstoringsgebied). Uitsluitend het nationale belang van een ‘zorgvuldige afweging en transparante besluitvorming bij alle ruimtelijke en infrastructurele besluiten’, als vervat in de ‘ladder voor duurzame verstedelijking’, is van toepassing op het onderhavige bestemmingsplan. Aan dit belang wordt navolgend getoetst. Conclusie Geconcludeerd kan worden dat het onderhavige plangebied niet gelegen is in een gebied waarvoor van Rijkswege een relevante ruimtereservering geldt. Aan de ‘ladder voor duurzame verstedelijking’ wordt navolgend getoetst. 3.2.2 Besluit en ministeriële regeling algemene regels ruimtelijke ordening (Barro, Rarro), 2012 Toetsingskader Het Rijk heeft in de hiervoor genoemde SVIR vastgesteld dat voor een beperkt aantal onderwerpen de bevoegdheid om algemene regels te stellen zou moeten worden ingezet. De SVIR bepaalt welke kaderstellende uitspraken zodanig zijn geformuleerd dat deze bedoeld zijn om beperkingen te stellen aan de ruimtelijke besluitvormingsmogelijkheden op provinciaal en gemeentelijk niveau.
Ten aanzien daarvan is een borging door middel van normstelling, gebaseerd op de Wet ruimtelijke ordening, gewenst. Die uitspraken onderscheiden zich in die zin dat van de provincies en de gemeenten wordt gevraagd om de inhoud daarvan te laten doorwerken in de ruimtelijke besluitvorming. Zij zijn dus concreet normstellend bedoeld en worden geacht direct of indirect door te werken tot op het niveau van de lokale besluitvorming, zoals de vaststelling van bestemmings- en wijzigingsplannen. Het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) bevestigt in juridische zin die kaderstellende uitspraken. Op 30 december 2011 is het Barro in werking getreden met daarin een regeling voor een beperkt aantal onderwerpen. Op 1 oktober 2012 is het besluit aangevuld met regels voor de andere beleidskaders uit de SVIR en tevens uit het Nationaal Waterplan en het Derde Structuurschema Elektriciteitsvoorziening. Door de nationale belangen vooraf in bestemmingsplannen te borgen, wordt met het Barro bijgedragen aan versnelling van de besluitvorming bij ruimtelijke ontwikkelingen en vermindering van de bestuurlijke drukte. Een aantal onderwerpen is geregeld in de bij het Barro behorende Regeling algemene regels ruimtelijke ordening (Rarro). Beoordeling Voorliggend plangebied is gelegen binnen het radarverstoringsgebied van radarstation Herwijnen en het radarstation op vliegbasis Woensdrecht.
Rondom deze radarstations mogen geen bestemmingen opgenomen worden die het oprichten van bouwwerken mogelijk maken die door hun hoogte onaanvaardbare gevolgen kunnen hebben voor de werking van de radar. In het radarverstoringsgebied van Herwijnen is de maximale hoogte van windturbines gesteld op 90 meter ten opzichte van NAP. De maximale
12
Gemeente Bergen op Zoom
toegestane hoogte van bouwwerken in het radarverstoringsgebied van radarstation Woensdrecht bedraagt ter plaatse van het plangebied 60 meter boven NAP. In het onderhavige plan wordt bebouwing mogelijk gemaakt tot 10 meter boven NAP. Het initiatief heeft daarmee geen gevolgen voor het radarstation.
Kaart behorend bij het Rarro met daarop de radarverstoringsgebieden aangegeven. De rode aanwijzer geeft de ligging van het plangebied weer. Bron: ruimtelijkeplannen.nl, 2021.
Het plangebied is daarnaast gelegen binnen het obstakelbeheersgebied en de geluizone behorend bij het militair luchtvaartterrein Vliegbasis Woensdrecht. In het Rarro is een specifieke regeling opgenomen voor deze zones. In het ontwerp bestemmingsplan “Buitengebied Oost” zijn deze zones doorvertaald door middel van de aanduiding ‘geluidzone - industrie 55 db’ en ‘overige zone - ihcs - 1’. Deze regeling is eveneens opgenomen voor onderhavig plan. Voor het overige zijn er ten aanzien van het onderhavige plangebied geen regels uit het Barro en het Rarro van toepassing, aangezien er bij de onderhavige ontwikkeling geen nationale belangen of nationaal aangewezen gebieden zijn gemoeid. Conclusie Geconcludeerd kan worden dat de onderhavige ontwikkelingen passend zijn binnen de regels zoals gesteld in het Barro en de Rarro.
13
Bestemmingsplan “Heimolen 83a & 83b” te Bergen op Zoom
3.2.3 Ladder voor duurzame verstedelijking (art. 3.1.6 lid 2 Bro) Toetsingskader Op 1 oktober 2012 is art. 3.1.6, lid 2 toegevoegd aan het Besluit ruimtelijke ordening (Bro); dit artikel bevat de ‘ladder voor duurzame verstedelijking’. Met de toevoeging van dit artikel in het Bro is beoogd vanuit een oogpunt van ruimtelijke ordening ongewenste leegstand te vermijden en zorgvuldig ruimtegebruik te stimuleren (ECLI:NL:RVS:2017:353, r.o. 18.5). Op 1 juli 2017 is een wijziging van art. 3.1.6, lid 2 Bro in werking getreden. Het Bro regelt thans dat ‘de verantwoording van een juridisch verbindend ruimtelijk besluit van een decentrale overheid dat een nieuwe stedelijke ontwikkeling mogelijk maakt, een beschrijving dient te bevatten van de behoefte aan die ontwikkeling. Tevens is geregeld dat indien het ruimtelijk besluit die ontwikkeling mogelijk maakt buiten het bestaand stedelijk gebied, de verantwoording een motivering dient te bevatten waarom niet binnen het bestaand stedelijk gebied in die behoefte kan worden voorzien’. De definiëring van enkele van de in het artikel genoemde begrippen in art. 1.1.1 Bro laat onverlet dat de ‘ladder voor duurzame verstedelijking’ als een ‘open norm’ is te kwalificeren. Dit houdt in dat de norm inhoudelijk open is en onder verschillende omstandigheden nader ingevuld moet worden.
Sinds de inwerkingtreding van het artikel heeft de Afdeling bestuursrechtspraak Raad van State (ABRvS) in haar jurisprudentie de norm veelvuldig ingevuld en daardoor verder begrensd. Op 28 juni 2017 heeft de ABRvS een zogenoemde ‘overzichtsuitspraak’ gedaan (ECLI:NL:RVS:2017:1724, r.o. 2 t/m 12.8), waarin de dan geldende en op basis van de voornoemde wijziging te behouden jurisprudentielijnen nader uit een worden gezet. Op basis van deze jurisprudentielijnen kan de ‘ladder voor duurzame verstedelijking’ concreet worden toegepast. Beoordeling Toepassing van de ‘ladder voor duurzame verstedelijking’ houdt een antwoord op de volgende rechtsvragen in. Indien een rechtsvraag positief kan worden beantwoord, dient de ‘ladder’ verder te worden doorlopen. Indien een rechtsvraag negatief wordt beantwoord, dan is de ‘ladder’ niet (verder) van toepassing dan wel kan niet aan de ‘ladder voor duurzame verstedelijking’ worden voldaan. a. Voorziet het onderhavige besluit in een stedelijke ontwikkeling? b. Voorziet het onderhavige besluit in een nieuwe stedelijke ontwikkeling? c. Is er sprake van een behoefte aan de voorziene ontwikkeling? d. Is de voorziene ontwikkeling gelegen buiten bestaand stedelijk gebied? e. Is het mogelijk om de voorziene ontwikkeling binnen bestaand stedelijk gebied te realiseren? a.
Voorziet het onderhavige besluit in een stedelijke ontwikkeling? Uit de ‘overzichtsuitspraak’ van de ABRvS blijkt dat wanneer een ruimtelijk besluit voorziet in méér dan 11 woningen die gelet op hun onderlinge afstand als één woningbouwlocatie zijn aan te merken, deze ontwikkeling in beginsel als een stedelijke ontwikkeling dient te worden aangemerkt. Het onderhavige ruimtelijk besluit maakt de bouw van twee ruimte-voor-ruimte woningen mogelijk. De ontwikkeling is daarom gelet op de omvang niet als ‘stedelijke ontwikkeling’ te classificeren. De ‘ladder voor duurzame verstedelijking’ hoeft niet meer verder doorlopen te worden.
14
Gemeente Bergen op Zoom
Conclusie Geconcludeerd kan worden dat de onderhavige ruimtelijke ontwikkeling niet is aan te merken als een ‘nieuwe stedelijke ontwikkeling’. Het initiatief voldoet aan de ladder voor duurzame verstedelijking. 3.3
Provinciaal beleid
3.3.1 Omgevingsvisie ‘De kwaliteit van Brabant, Visie op de leefomgeving’, 2018 Toetsingskader De Omgevingsvisie Noord-Brabant 'De Kwaliteit van Brabant, Visie op de Brabantse leefomgeving', is vastgesteld door Provinciale Staten op 14 december 2018. Aan de hand van de Omgevingsvisie geven Provinciale Staten aan wat de belangrijkste ambities voor de fysieke leefomgeving voor de komende jaren zijn. De Omgevingsvisie geldt als opvolger van de strategische elementen van eerdere provinciale plannen, zoals de structuurvisie, het verkeers- en vervoersplan, het milieu-en waterplan en de natuurvisie. Voor wat betreft sectorale beleidsdoelen blijven de huidige plannen, waaronder de SVRO, vooralsnog gelden. In de aankomende Omgevingswet staan de waarden veiligheid, gezondheid en duurzame omgevingskwaliteit centraal. De Brabantse Omgevingsvisie voegt daar ambities aan toe voor vier hoofdopgaven: de energietransitie, een klimaatproof Brabant, Brabant als slimme netwerkstad en een concurrerende, duurzame economie. Voor elk van deze opgaven geeft de Omgevingsvisie aan wat de ambities op lange termijn zijn, te weten wat is er nodig om Brabant in 2050 een gezonde, veilige en prettige leefomgeving te laten zijn. Ook is een concreet tussendoel geformuleerd voor het jaar 2030, om zo te kijken wat in dat jaar minimaal bereikt moet zijn om het lange termijndoel te kunnen halen.
De Omgevingsvisie geeft ook aan op welke nieuwe manieren de provincie met betrokkenen wil samenwerken aan omgevingsvraagstukken en welke waarden daarbij centraal staan. Het bereiken van een gezonde leefomgeving is essentieel. Om die doelstelling kracht bij te zetten wordt de Brabantse Omgevingsscan vanaf de vaststelling van de Omgevingsvisie geïmplementeerd in de nieuwe werkwijze onder de Omgevingswet. Deze omgevingsscan is een instrument om invulling te geven aan de positie van gezondheid in de nieuwe bestuurspraktijk onder de Omgevingswet. Beoordeling Met de omgevingsvisie kiest de provincie er voor om haar rol te veranderen. Waar zij eerst concreet richting en sturing gaf aan de hand van min of meer concrete regels en uitgangspunten, gaat het nu meer om het beoordelen van initiatieven in ruimer verband en gericht op het behalen van doelen voor de leefomgeving waarbij een belangrijke rol voor de gemeente is weggelegd. Het voorliggend initiatief betreft de planologische functiewijziging van een agrarische bestemming naar het ‘Wonen’. Door middel van landschappelijke inpassing wordt de kwaliteit van het landschap verbeterd en worden bestaande kwaliteiten versterkt. Het planvoornemen past daarmee binnen de omgevingsvisie.
15
Bestemmingsplan “Heimolen 83a & 83b” te Bergen op Zoom
Conclusie De beoogde ontwikkeling past binnen de Omgevingsvisie van de provincie NoordBrabant. 3.3.2 Structuurvisie Ruimtelijke Ordening (SVRO) – partiële herziening 2014, 2014 Toetsingskader De Structuurvisie Ruimtelijke Ordening 2010 – partiële herziening 2014 (SVRO 2014) betreft een herziening van de op 1 oktober 2010 vastgestelde Structuurvisie Ruimtelijke Ordening 2010. De partiële herziening is door Provinciale Staten van Noord-Brabant op 7 februari 2014 vastgesteld en is in werking getreden op 19 maart 2014. Deze structuurvisie geeft de hoofdlijnen van het provinciaal ruimtelijk beleid tot 2025 weer (met een doorkijk naar 2040). De visie is bindend voor het ruimtelijk handelen van de provincie. Het is de basis voor de wijze waarop de provincie de instrumenten inzet die de Wet ruimtelijke ordening biedt. De genoemde visie in de partiële herziening is doorvertaald in de regels van de Verordening ruimte 2014. Daarnaast ondersteunt de structuurvisie het beleid op andere provinciale beleidsterreinen, zoals het economisch, mobiliteits-, sociaal-, cultureel-, milieu- en natuurbeleid. Het doel dat centraal staat in de SVRO is een goede woon-, werk- en leefomgeving voor inwoners en bedrijven in Noord-Brabant.
Uitsnede structurenkaart uit Structuurvisie Ruimtelijke Ordening met het plangebied aangeduid met een rode contour. Bron: ruimtelijkeplannen.nl, 2021.
Beoordeling Op de structurenkaart van de SVRO 2014 is het plangebied gelegen binnen de structuur ‘Groenblauwe mantel’. De structuur van de groenblauwe mantel bestaat voornamelijk uit beken en andere waterlopen en uit bos- en natuurgebieden. Daarnaast liggen ook gebieden met een andere functie (zoals agrarisch of recreatie) binnen de groenblauwe
16
Gemeente Bergen op Zoom
structuur, als die gebieden van belang zijn voor de natuur- en waterfuncties. De groenblauwe structuur in het Brabantse landschap is wezenlijk van belang voor de aantrekkelijkheid van zowel het stedelijke netwerk als het agrarische cultuurlandschap van Noord-Brabant. Het onderhavige initiatief voorziet in woningbouw binnen de groenblauwe mantel. Woonfuncties worden in dit gebied als passend beschouwd in de provinciale structuurvisie. Met de gekozen positionering van de nieuwe woningen wordt rekening gehouden met eventuele uitbreidingsmogelijkheden van bestaande omliggende agrarische functies. Dit is nader verantwoord in hoofdstuk 4. Van belemmering van omliggende agrarische bedrijven is derhalve geen sprake, waarmee aldus ook de doelstellingen voor de blauwgroene mantel worden nagestreefd. Het planvoornemen is daarmee passend binnen de uitgangspunten zoals geformuleerd in de provinciale structuurvisie. Conclusie De gewenste ontwikkeling is passend binnen de provinciale structuurvisie. 3.3.3 Interim omgevingsverordening Noord-Brabant Toetsingskader In de Omgevingsvisie zijn de strategische doelen van het provinciale beleid voor de langere termijn aangegeven. Het beleid en de daartoe te treffen maatregelen zijn uitgewerkt in programma’s en waarden worden beschermd via de omgevingsverordening.
Per 25 oktober 2019 is de nieuwe Interim omgevingsverordening Noord-Brabant (Iov) vastgesteld. Provincies zijn verplicht om een omgevingsverordening te hebben voordat de Omgevingswet ingaat. Met een Interim omgevingsverordening zet de provincie Noord-Brabant een eerste stap op weg naar de definitieve omgevingsverordening. De Interim omgevingsverordening bevat geen nieuwe regels, maar voegt bestaande regels uit zes bestaande verordeningen samen, waaronder de Verordening NoordBrabant. Met de Interim omgevingsverordening zet de provincie een eerste stap om de regels beter te laten aansluiten bij de werkwijze van de Brabantse Omgevingsvisie en de Omgevingswet. De Interim omgevingsverordening zorgt ervoor dat de provincie en partijen waar ze mee samenwerkt ervaring kunnen opdoen met die nieuwe werkwijze, waarbij er meer ruimte is om goede initiatieven van inwoners, ondernemers en andere overheden te ondersteunen en maatwerk toe te passen. Beoordeling In april 2022 de regelgeving in de Interim omgevingsverordening (hierna: IOV) is gewijzigd met betrekking tot de bouw van ruimte-voor-ruimte woningen. Artikel 3.80 is niet langer van toepassing. Voortaan gelden de maatwerkbepalingen in afdeling 3.7 van de IOV (art. 3.77 t/m 3.81) met daaraan gekoppeld de op 19 juli in werking getreden ‘Beleidsregel maatwerk omgevingskwaliteit Noord-Brabant’.
Afdeling 3.7 Maatwerkbepalingen De provincie wil de omgevingskwaliteit van Brabant bevorderen en heeft dit doorvertaald in de Interim Omgevingsverordening. Bij omgevingskwaliteit gaat het om
17
Bestemmingsplan “Heimolen 83a & 83b” te Bergen op Zoom
de kwaliteit van een plek of gebied, die bepaald wordt door een goed samenspel van herkomstwaarde, belevingswaarde, gebruikswaarde en toekomstwaarde.
Groenblauwe mantel
Uitsnede kaartbeeld ‘Basiskaart Landelijk gebied’ uit de Interim omgevingsverordening van de provincie Noord-Brabant. Bron: ruimtelijkeplannen.nl, 2023.
Artikel 3.79 ruimte-voor-ruimte kavel Toetsingskader Een bestemmingsplan kan voorzien in een of meerdere ruimte-voor-ruimtekavels in Stedelijk gebied of Landelijk gebied als deze ontwikkeling: a. door of vanwege de Ontwikkelingsmaatschappij ruimte voor ruimte plaatsvindt, gelet op de in het verleden behaalde aanzienlijke winst van omgevingskwaliteit; b. op een aanvaardbare locatie plaatsvindt als bedoeld in Artikel 3.78 Maatwerk met als doel omgevingskwaliteit, derde Lid, en; c. past binnen de ontwikkelingsrichting van het gebied, bedoeld in Artikel 3.77. Beoordeling a. Initiatiefnemer heeft twee ruimte-voor-ruimte kavels aangekocht. Bewijs van aanschaf van deze bouwtitels is toegevoegd als bijlage 11 van de toelichting. b. De ruimte-voor-ruimte kavels liggen binnen een bebouwingsconcentratie als bedoeld in Artikel 3.78 ‘Maatwerk met als doel omgevingskwaliteit’ en creëren een logische afronding van het bebouwingslint. Met de fysieke tegenprestatie, de landschappelijke inpassing, wordt de omgevingskwaliteit versterkt (het basisbeginsel waar ook de artikelen 3.5 t/m 3.8 over gaan). De landschappelijke inpassing is geborgd in de planregels en gekoppeld aan het gebruik voor wonen. c. De ontwikkelingsrichting voor nieuwe woningen aan het bebouwingslint rondom de Heimolen is vastgelegd in het gemeentelijke beleidsdocument ‘Koersdocument Visie Buitengebied’ uit 2023.
Daarin is beschreven dat nieuwe woningen in het gebied ‘Brabantse Wal’ passend zijn, mits deze ontwikkelingen rekening houden met bestaande omgevingskwaliteiten en deze potentieel versterken. Dit wordt versterkt met een landschappelijk inpassingsplan. Tevens dient verrommeling van het landschap worden voorkomen. Het merendeel van deze eisen is eveneens doorvertaald naar de planologische regeling voor hoofd- en bijgebouwen van de
18
Gemeente Bergen op Zoom
bestemming ‘Wonen’. De landschappelijke inpassing is eveneens juridisch veranderd. Het plangebied wordt landschappelijk ingepast en is hiermee passend binnen de ontwikkelingsrichting van het gebied als bedoeld in artikel 3.77. Artikel 3.5, 3.6, 3.7 en 3.8: Basisprincipes voor een evenwichtige toedeling van functies Toetsingskader In de basisprincipes voor een evenwichtige toedeling van functies (paragraaf 3.1.2 Iov) is in artikel 3.5 opgenomen dat een bestemmingsplan bij de evenwichtige toedeling van functies invulling geeft aan een goede omgevingskwaliteit met een veilige, gezonde leefomgeving. Voor een goede omgevingskwaliteit en een veilige, gezonde leefomgeving wordt rekening gehouden met: a. zorgvuldig ruimtegebruik; b. de waarden in een gebied door toepassing van de lagenbenadering; c. meerwaardecreatie. Ad a) - Zorgvuldig ruimtegebruik: b. bij stedelijke ontwikkeling toepassing is gegeven aan artikel 3.1.6, tweede lid, van het Besluit ruimtelijke ordening (ladder voor duurzame verstedelijking); c. gebouwen, bijbehorende bouwwerken en andere permanente voorzieningen worden geconcentreerd binnen een bouwperceel. Ad b) - Toepassing van de lagenbenadering 1. De toepassing van de lagenbenadering omvat het effect van de ontwikkeling op de lagen in onderlinge wisselwerking met elkaar en het actief benutten van de factor tijd. 2. De lagenbenadering omvat de effecten op: a.
de ondergrond, zoals de bodem, het grondwater en archeologische waarden; b. de netwerklaag, zoals infrastructuur, natuurnetwerk, energienetwerk, waterwegen waaronder een goede, multimodale afwikkeling van het personen- en goederenvervoer. c. de bovenste laag zoals cultuurhistorische en landschappelijke waarden, de omvang van de functie en de bebouwing, de effecten op bestaande en toekomstige functies, de effecten op volksgezondheid, veiligheid en milieu. 3. Door de factor tijd actief te benutten wordt rekening gehouden met de herkomstwaarde, vanuit het verleden, de (on)omkeerbaarheid van optredende effecten en de toekomstwaarde gelet op duurzaamheid en toekomstbestendigheid. Ad c) - meerwaarderecreatie 1. Meerwaardecreatie omvat een evenwichtige benadering van de economische, ecologische en sociale aspecten die in een gebied en bij een ontwikkeling zijn betrokken, waaronder: a. de mogelijkheid om opgaven en ontwikkelingen te combineren waardoor er meerwaarde ontstaat; b. de bijdrage van een ontwikkeling aan andere opgaven en belangen dan die rechtstreeks met de ontwikkeling gemoeid zijn. 2. De fysieke verbetering van de landschappelijke kwaliteit, bedoeld in artikel 3.9 Kwaliteitsverbetering landschap kan deel uitmaken van de meerwaardecreatie.
19
Bestemmingsplan “Heimolen 83a & 83b” te Bergen op Zoom
Beoordeling Voorwaarden ad a: b. Bij een stedelijke ontwikkeling dient toepassing te worden gegeven aan de ladder voor duurzame verstedelijking. Hieraan is in paragraaf 3.2.3 getoetst. c. Gebouwen, bijbehorende bouwwerken en andere permanente voorzieningen dienen te worden geconcentreerd binnen een bouwperceel. De begrenzing van het beoogde bouwvlak voor de woningen is zodanig afgestemd dat hieraan toepassing wordt gegeven. Voorwaarden ad b: a. Toepassing van de lagenbenadering omvat de effecten op de ondergrond. In hoofdstuk 4 van onderhavige toelichting wordt ingegaan op deze effecten. b. Toepassing van de lagenbenadering omvat de effecten op de netwerklaag. Voor onderhavig initiatief behoeft geen nieuwe infrastructuur te worden aangelegd, anders dan een in- en uitrit en een interne ontsluitingsweg. De afwikkeling van het verkeer is beschreven in hoofdstuk 2. Voor het overige heeft het planvoornemen geen negatief effect op een natuurnetwerk, het energienetwerk en waterwegen. c. Toepassing van de lagenbenadering omvat de effecten op de bovenste laag. De effecten op het milieu zijn beschreven in hoofdstuk 4. Het planvoornemen ziet toe op de realisatie van 2 woningen. Daarbij zal sprake zijn van landschappelijke inpassing en kwaliteitsverbetering van het landschap (zie navolgend). Voor het overige wordt geen effect verwacht op de bovenste laag.
Voorwaarden ad c: Er dient rekening te worden gehouden met meerwaardecreatie. Hiervoor geldt dat met onderhavig initiatief invulling wordt gegeven aan kwaliteitsverbetering van het landschap met een landschappelijk inpassingsplan (zie paragraaf 2.4 van deze toelichting). 3.4
Gemeentelijk beleid
3.4.1 Structuurvisie Bergen op Zoom 2030 Toetsingskader In de structuurvisie Bergen op Zoom, vastgesteld op 26 september 2011, wordt op hoofdlijnen vastgelegd waar de gemeente Bergen op Zoom op maatschappelijk, economisch en ruimtelijk gebied naar toe gaat in 2030. De notitie vormt een leidraad voor het nemen van ruimtelijke beslissingen. In het buitengebied bepaalt de landbouwfunctie van oudsher het gebruik. De gemeente Bergen op Zoom ziet de Brabantse Wal als de toekomstige identiteitsdrager van het buitengebied. Het toegankelijk maken van water en groen vanuit de stad en het versterken van de relatie van de stad met het water en groen kan hieraan een bijdrage leven.
20
Gemeente Bergen op Zoom
‘Structuurvisiekaart met het plangebied aangeduid met een rode cirkel. Bron: Structuurvisie Bergen op Zoom 2030
Beoordeling Het plangebied ligt binnen de functie ‘bos’. Het bos wordt in de structuurvisie beschreven als gebied welke zich leent voor woningbouw op ruime kavels in een groene setting. Met de realisatie van ruimte-voor-ruimtewoningen is sprake van woningbouw op ruime kavels. De groene setting wordt gecreëerd door de aanleg en instandhouding van een landschappelijke inpassing. Aldus is sprake van een aanzienlijke kwaliteitsverbetering welke passend is binnen de woonvisie en daarmee ook binnen de Structuurvisie Bergen op Zoom 2030. Conclusie De voorgenomen ontwikkeling past binnen de kaders van de Structuurvisie Bergen op Zoom 2030.
21
Bestemmingsplan “Heimolen 83a & 83b” te Bergen op Zoom
3.4.2 Koersdocument Visie buitengebied Bergen op Zoom Toetsingskader Het koersdocument is op 1 juni 2023 vastgesteld door de gemeenteraad van Bergen op Zoom. Het koersdocument Visie buitengebied Bergen op Zoom legt de hoofdlijnen voor de ontwikkeling van het buitengebied per deelgebied en per thema vast. In het koersdocument is een analyse gemaakt van het verleden van het buitengebied, zijn de huidige kenmerken en waarden van het buitengebied in beeld gebracht. Daarnaast zijn ook de huidige kaders inzichtelijk gemaakt. Het koersdocument geeft het wensbeeld van het buitengebied voor 2035 aan. Per deelgebied en per thema is aangegeven op welke wijze, op hoofdlijnen, kan worden bijgedragen aan het wensbeeld. Het koersdocument is het vertrekpunt voor de uiteindelijke visie. In de Visie buitengebied Bergen op Zoom worden de hoofdlijnen nader uitgewerkt en wordt toegewerkt naar een concreet toetsingskader voor initiatieven in het buitengebied. De ontwikkeling van ontwikkelrichtingen voor de verschillende deelgebieden is een vereiste uit de provinciale omgevingsverordening. Buitengebied-initiatieven moeten hieraan worden getoetst. Vooruitlopend op de Visie buitengebied is een concept beleidsmatrix opgesteld. Deze is in lijn met het koersdocument, maar geeft een eerste inzicht over de haalbaarheid van initiatieven in het buitengebied.
In het Koersdocument visie buitengebied wordt ingegaan welke functies waar mogelijk zijn en op de vraag onder welke voorwaarden dit kan. Het gaat altijd over de versterking van de omgevingskwaliteit of het creëren van meerwaarde. Hierin staan richtinggevende keuzes vermeld. De notitie lintbebouwing komt te vervallen door de visie buitengebied. Nu geldt dat het koersdocument en de beleidsmatrix aanknopingspunten bieden.
Situering plangebied (gele stip) binnen de Brabantse Wal (groene gebied).
Beoordeling Heimolen is gelegen in het deelgebied ‘Brabantse Wal’. Het deelgebied de Brabantse Wal is gelegen in het oostelijk buitengebied en bestaat grotendeels uit de
22
Gemeente Bergen op Zoom
natuurgronden behorend bij het Natura 2000-gebied de Brabantse Wal. Ook de cultuurhistorisch waardevolle gronden van de Zuidelijke Waterlinie tussen Bergen op Zoom en Halsteren behoren tot dit plangebied. Woonontwikkelingen in het kader van VAB zijn welkom op de Steilrand. Deze ontwikkelingen kunnen bijdragen aan het versterken van het landschap en het verminderen van stikstof. In de beleidsmatrix wordt het toevoegen van ruimte-voor-ruimte woningen onder het ‘ja, mits-principe (pagina 9 van de beleidsmatrix). Dat wil zeggen dat met het initiatief de gebiedskwaliteiten behouden of versterkt dienen te worden. Het moet bovendien bijdragen aan het tegengaan van verrommeling en passen binnen het provinciale beleid (de Interim omgevingsverordening Noord-Brabant). Versterking gebiedskwaliteiten en tegengaan van verrommeling De locatie aan de Heimolen ligt op een plek die reeds is omringd door bestaande bebouwing. Hiervoor gelden geen aanvullende eisen voor het behoud van zichtlijnen en/of open doorzichten. De ruimte-voor-ruimte kavels worden gesitueerd langs en zijn bereikbaar via de weg Heimolen. De 2 nieuwe woningen voegen zich in de bestaande lintstructuur. De kavels zelf hebben een diepe voortuin van ten minste 10 meter. Voor de geprojecteerde bouwvlakken geldt dat de maximale goot- en bouwhoogte niet meer bedraagt dan 4,5 meter respectievelijk 10 meter.
De maximum inhoud van hoofdgebouwen mag niet meer bedragen dan 1.000 m³. Dit grotere volume is aanvaardbaar vanwege de ruimte afstand tot de openbare weg en de ruimte omvang van de kavels. Met de realisatie van de twee ruimte-voor-ruimte woningen blijft het landelijke karakter en de ruimtelijke kwaliteit van het gebied behouden. De landschappelijke waarden worden versterkt. Er is gekozen voor een landschappelijke inpassing in de vorm van een groene Hakhoutsingel met inheemse struiken en boomvormers rondom de percelen. De hakhoutsingel heeft een breedte van 7 meter. De woonfunctie wordt gerealiseerd in een bestaande kern in het landelijk gebied op de hoek van de Huijbergsebaan en de Heimolen. Voor de uitwerking van de woningen zelf worden enkele beeldkwaliteitseisen gesteld, ter waarborging van een landelijke uitstraling van de woningen. Deze eisen zijn opgenomen in paragraaf 2.5 van de toelichting. Voor elk van de woningen aan de Heimolen zijn in het verleden de zelfde beeldkwaliteitseisen opgenomen en zijn de zelfde inhoudsmaten toegestaan op een gelijke afstand van de weg. Hiermee wordt een consistent straatbeeld gerealiseerd en wordt verrommeling tegengegaan. De kwaliteit in het gebied rondom de Heimolen wordt daarmee versterkt.
Voor de toetsing of het initiatief passend is binnen het beleid van de Interim omgevingsverordening Noord-Brabant wordt verwezen naar paragraaf 3.3.3, specifiek het artikel met betrekking tot ruimte-voor-ruimte.
23
Bestemmingsplan “Heimolen 83a & 83b” te Bergen op Zoom
Conclusie Het initiatief is in overeenstemming met ‘Koersdocument Visie buitengebied Bergen op Zoom’.
24
Gemeente Bergen op Zoom
4
PLANOLOGISCH RELEVANTE (MILIEU)ASPECTEN
4.1
Inleiding Toetsing juncto art. 3.1.6 Bro Met betrekking tot een (ontwerp-)bestemmingsplan staat in artikel 3.2 van de Algemene wet bestuursrecht vermeld: 'bij de voorbereiding van een besluit vergaart het bestuursorgaan de nodige kennis omtrent de relevante feiten en de af te wegen belangen'. Artikel 3.1.6 van het Besluit ruimtelijke ordening bepaalt dat rekening moet worden gehouden met de uitkomsten van het met toepassing van artikel 3.2 van de Algemene wet bestuursrecht verrichte onderzoek. Daarnaast moet ook worden getoetst aan het Besluit m.e.r. Ten behoeve van het onderhavige plan heeft onderzoek plaatsgevonden naar een aantal uitvoeringsaspecten. Hieronder wordt verslag gedaan van de uitkomsten van het gepleegde onderzoek. De onderzoeksrapporten zijn als bijlagen gevoegd bij dit bestemmingsplan. Achtereenvolgens worden behandeld: ▪ bodem; ▪ waterhuishouding; ▪ cultuurhistorie; ▪ archeologie; ▪ ecologie; ▪ akoestiek; ▪ bedrijven en milieuzonering; ▪ driftblootstelling; ▪ geurhinder & veehouderij; ▪ externe veiligheid; ▪ kabels en leidingen; ▪ luchtkwaliteit; ▪ gezondheid; ▪ milieueffectrapportage en vormvrije m.e.r.-beoordeling.
4.2
Bodem Toetsingskader Op basis van art. 3.1.6, lid 1 onder f Bro geldt dat in een toelichting op een ruimtelijk besluit de inzichten over de uitvoerbaarheid van dat besluit worden neergelegd. Ten aanzien van het aspect bodemkwaliteit staat, op basis van vaste jurisprudentie van de Afdeling Bestuursrechtspraak Raad van State (ABRvS), voorop dat de vaststelling van de aanwezigheid van verontreinigingen in de bodem, de noodzaak van sanering van verontreinigde locaties en de wijze waarop deze saneringen moeten worden uitgevoerd, zijn geregeld in afzonderlijke wetgeving met eigen procedures. Dat doet er niet aan af dat het bevoegd gezag het ruimtelijk besluit pas kan nemen indien, voor zover redelijkerwijs valt in te zien, een eventuele bodemverontreiniging niet aan de uitvoerbaarheid in de weg staat (22 december 2010, ECLI:NL:RVS:2010:BO8297, r.o. 2.18.4; 27 juni 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BW9569, r.o. 2.10.3). Daarbij geldt als uitgangspunt dat de bodem in principe geschikt dient te zijn voor de beoogde functie.
25
Bestemmingsplan “Heimolen 83a & 83b” te Bergen op Zoom
De bodemkwaliteit mag geen onaanvaardbaar risico vormen voor de gebruikers van de bodem. Beoordeling Historisch bodemonderzoek Om de uitvoerbaarheid van de ruimte-voor-ruimtekavels aan te tonen en daarnaast een goed woon- en leefklimaat te kunnen garanderen, is het noodzakelijk ter plaatse van de beoogde ruimte-voor-ruimtewoningen een historisch bodemonderzoek uit te laten voeren. Door Milon is in oktober 2021 een historisch bodemonderzoek uitgevoerd. Rapportage hiervan is als bijlage 1 gevoegd bij deze toelichting. Hieronder worden de belangrijkste bevindingen behandeld. Het weiland is in het verleden bebouwd geweest met een kas en in gebruik geweest voor agrarische doeleinden. Gezien het bouwjaar van de kas wordt niet geacht dat asbesthoudend materiaal gebruikt is voor de opbouw van de kas. Het bodemgebruik ter plaatse van de kas maakt de bodem wel verdacht op het voorkomen van bestrijdingsmiddelen. De inrit vanaf de openbare weg naar de woning en langs de schuur is verhard met grind/split. Er is geen informatie bekend over de aanleg en een eventuele puinfundering. Op basis van het vooronderzoek wordt geconcludeerd dat voldoende inzicht is verkregen in de mogelijke aanwezigheid van verontreinigingen op de onderzoekslocatie. Ter plaatse zijn diverse activiteiten geweest die potentieel bodembedreigend zijn.
Dit zijn de drie voormalige bovengrondse tanks, opslag van bestrijdingsmiddelen en opslag en aanmaak van meststoffen. Daarnaast is de voormalige locatie van de kas verdacht op het voorkomen van bestrijdingsmiddelen. Daarom wordt een verkennend bodemonderzoek NEN 5740 voor een onverdachte locatie voorgesteld. Aan de hand van een verkennend bodemonderzoek moet blijken of het aspect bodemkwaliteit geen belemmering is voor de voorgenomen ontwikkeling. Verkennend bodemonderzoek Milon heeft een Verkennend bodemonderzoek uitgevoerd in april 2022. Het doel van het verkennend bodemonderzoek is het verkrijgen van inzicht in de bodemopbouw en de actuele milieuhygiënische kwaliteit van de grond en het grondwater. Het bodemonderzoek is toegevoegd als bijlage 2. Onderstaand worden de belangrijkste bevindingen en conclusies behandeld. Zintuiglijk is sporadisch een bodemvreemde bijmenging waargenomen in de grond van puin of baksteen. In de bodem zijn zintuiglijk verder geen bodemvreemde bijmengingen of andere bijzonderheden waargenomen. Analytisch zijn licht verhoogde gehalten in de grond en licht verhoogde concentraties in het grondwater aangetroffen. Het onderzoek heeft geleid tot een goed beeld van de bodemkwaliteit ter plaatse van de onderzoekslocatie. De resultaten geven geen aanleiding om nader bodemonderzoek te verrichten.
Er kan nauwelijks tot niet van een verslechtering van de bodemkwaliteit ten opzichte van het voorgaand onderzoek worden gesproken. Er is geen vermoeden van ernstige bodemverontreiniging. Conclusie De bodem is geschikt voor het beoogde gebruik.
26
Gemeente Bergen op Zoom
4.3
Waterhuishouding Toetsingskader In ruimtelijke plannen dient aandacht besteed te worden aan waterhuishoudkundige aspecten. Daarbij staan naast een duurzaam waterbeheer de integrale afweging en het creëren van maatwerk voorop. Water moet altijd bekeken worden in het licht van het watersysteem of stroomgebied waarin een stad of een dorp ligt. Een goede afstemming van waterbeleid en ruimtelijke ordening, ook in het direct aangrenzende gebied, is daarom noodzakelijk. De integratie van water in ruimtelijke plannen vindt plaats via de zogenaamde watertoets. Concreet betekent de watertoets, dat een plan een zogenaamde waterparagraaf dient te bevatten, die keuzes ten aanzien van de waterhuishoudkundige aspecten gemotiveerd beschrijft. Daarin dient een wateradvies van de waterbeheerder te worden meegenomen. De watertoets is wettelijk verankerd in artikel 3.1.6 lid 1, sub b Bro. Beleid provincie Noord-Brabant Vigerend is het Provinciale Milieu- en Waterplan 2016 – 2021 (PWMP) van 18 december 2015. Het PMWP is de structuurvisie voor o.a. het aspect water op grond van de Wet ruimtelijke ordening. Het plan bevat de verplichte onderdelen vanuit de Europese Kaderrichtlijn Water.
Behalve dat het PMWP de uitgangspunten aangeeft voor het waterbeleid van waterschappen en gemeenten, toetst de provincie aan de hand van dit plan ook of de plannen van de waterschappen passen in het provinciale beleid. Als algemene uitgangspunten zijn onder andere te noemen de scheiding van relatief schone en vuile waterstromen en het benutten van mogelijkheden voor infiltratie en/of conservering van hemelwater. Beleid waterschap Brabantse Delta Het plangebied is gelegen binnen het stroomgebied van waterschap Brabantse Delta. De visie van waterschap Brabantse Delta is vervat in het Waterbeheerplan 2016 – 2021 en kent een geldigheid vanaf 22 december 2015. Het waterschap richt zich hierbij op een doelmatig waterbeheer als motor voor een economische en ecologisch krachtige regio. Speerpunten uit het waterbeheerplan zijn klimaatadaptatie, innovaties, ruimtelijke ontwikkelingen, toekomstig medegebruik en het tegengaan van verdroging.
Deze ontwikkelingen geven aanleiding tot nieuwe accenten: ▪ het nationale Deltaprogramma voor waterveiligheid en de versterking van de dijken langs de Rijkswateren en de regionale rivieren; ▪ het optimaliseren van de zoetwatervoorziening met het oog op de toenemende droogte; ▪ inzet op bewustwording van watergebruikers zodat hun inzicht groeit over wat ze zelf aan waterbeheer kunnen bijdragen; ▪ helderheid over zowel beperkingen als mogelijkheden voor de gebruiksfuncties van het watersysteem; ▪ het verbeteren van de waterkwaliteit in een meer integrale, gebiedsgerichte uitvoeringsstrategie (combineren van verbeteren van de waterstanden, onderhouden van sloten en treffen van inrichtingsmaatregelen); ▪ afvalstoffen steeds meer inzetten als waardevolle grondstoffen zoals terugwinning van fosfaat en productie van bioplastic uit afvalwater; ▪ een duurzame energiewinning.
27
Bestemmingsplan “Heimolen 83a & 83b” te Bergen op Zoom
Daarnaast heeft het waterschap waar nodig nog toegespitst beleid en beleidsregels op de verschillende thema’s/speerpunten uit het waterbeheersplan en heeft het waterschap een eigen verordening; De Keur en de legger. De Keur waterschap Brabantse Delta 2015 bevat gebods- en verbodsbepalingen met betrekking tot ingrepen die consequenties hebben voor de waterhuishouding en het waterbeheer. De legger geeft aan waar de waterstaatswerken liggen, aan welke afmetingen en eisen die moeten voldoen en wie onderhoudsplichtig is. Veelal is voor deze ingrepen een watervergunning van het waterschap benodigd. De waterschappen Aa en Maas, Brabantse Delta en De Dommel hebben in de NoordBrabantse Waterschapsbond (NBWB) besloten om de keuren te uniformeren en tegelijkertijd te dereguleren. Hierbij is aangehaakt bij het landelijke uniformeringsproces van de Unie van Waterschappen. Er is conform het nieuwe landelijke model een sterk gedereguleerde keur opgesteld, met bijbehorende algemene regels en beleidsregels. Deze zijn voor de drie waterschappen gelijkluidend. De nieuwe uniforme keuren zijn gezamenlijk in werking getreden op 1 maart 2015. In de nieuwe keur is opgenomen dat het in beginsel verboden is om zonder vergunning neerslag door toename van verhard oppervlak of door afkoppelen van bestaand oppervlak, tot afvoer naar een oppervlaktewaterlichaam te laten komen.
Dit verbod is van toepassing tenzij: a. het afkoppelen van verhard oppervlak maximaal 10.000 m² is, of; b. de toename van verhard oppervlak maximaal 500 m² is, of; c. de toename van verhard oppervlak bestaat uit een groen dak. d. de toename van verhard oppervlak tussen 500 m² en 10.000 m² is en compenserende maatregelen zijn getroffen om versnelde afvoer van hemelwater tegen te gaan, in de vorm van een voorziening met een minimale retentiecapaciteit conform de rekenregel: Benodigde retentiecapaciteit (in m³) = toename verhard oppervlak (in m²) x gevoeligheidsfactor x 0,06 Daarbij dient de voorziening te voldoen aan de volgende voorschriften: a. de bodem van de voorziening dient boven de gemiddelde hoogste grondwaterstand (GHG) te liggen; b. de afvoer uit de voorziening via een functionele bodempassage naar het grondwater en/of via een functionele afvoerconstructie naar het oppervlaktewater plaatsvindt. Indien een afvoerconstructie wordt toegepast, dient deze een diameter van 4 cm te hebben; c. daarnaast moet er altijd een overloopconstructie zijn, om uitspoeling naar de sloot te voorkomen. Voor het overige zijn er in de keur diverse regels opgenomen om gebieden met een specifieke functie te beschermen, zoals de attentiegebieden en invloedsgebieden Natura 2000.
Er geldt een specifiek beschermingsregime, afhankelijk van het type gebied en de ligging in of nabij een beschermd gebied. Beoordeling De Keur kent diverse verbodsbepalingen voor handelingen in het watersysteem. Deze handelingen mogen enkel worden verricht indien een waterwetvergunning is verleend,
28
Gemeente Bergen op Zoom
of indien wordt voldaan aan algemene regels. Uit de kaarten behorende bij de Keur waterschap Brabantse Delta 2015 volgt dat de locatie gelegen is binnen het invloedsgebied Natura 2000. Het invloedsgebied Natura 2000 betreft een zeer ruim gebied en omvat grote delen van West-Brabant. Dit zijn de gebieden rond Natura 2000gebieden waar significante effecten van de verruiming van agrarische grondwateronttrekking niet kan worden uitgesloten. Voorliggend initiatief betreft geen grondwateronttrekking. Derhalve is de ligging binnen dit invloedsgebied niet relevant voor het initiatief.
Uitsnede kaart ‘beschermde gebieden’ behorend bij de Keur van waterschap Brabantse Delta. Het plangebied is aangeduid met de rode contour. Bron: brabantsedelta.webgispublisher.nl, 2021.
Ter plaatse is de verhardingstoename niet groter dan 500 m2. Om water in de planuitwerking expliciet en op evenwichtige wijze in beschouwing te nemen en hemelwater op een duurzame wijze te verwerken (hydrologisch neutraal) wordt geadviseerd om in het ontwerp niet te veel verharding aan te brengen en bijvoorbeeld te werken met half verhardingen. Daarnaast kan de tuin zodanig worden ontworpen dat regenwater gemakkelijk naar het groen kan stromen, door bijvoorbeeld plantvakken lager te plaatsen en deze zonder opstaande rand aan te leggen. Door in het tuinontwerp te werken met hoogteverschillen kan tijdens zware regenbuien tijdelijk water worden vastgehouden in de onverharde lager gelegen delen. In deze delen kan het (regen)water geleidelijk infiltreren in de bodem. Bij het ontwerp dient rekening te worden gehouden dat de lager gelegen delen op afstand van zowel de woning als naastgelegen percelen zijn gelegen. Afstroming van hemelwater richting gebouwen en/of aangrenzende percelen dient te worden voorkomen. Het landschappelijk inpassingsplan biedt bovendien ruimte om water langzaam te laten infiltreren.