Bijlage 2 Ruimtelijke onderbouwing
Tekst van het document
Ä
719098
21-01-2021
PONDERA
consult
Ruimtelijke Onderbouwing Zonnepark Zuidgeest
Solar Provider Group
Definitief v5.0
consult
Duurzame oplossingen in energie, klimaat en milieu Postbus 919 6800 AX Arnhem Telefoon (088) PONDERA
Documenttitel
Ruimtelijke Onderbouwing Zonnepark Zuidgeest
Soort document
Definitief v5.0
Datum
21-01-2021
Projectnummer
719098
Opdrachtgever
Solar Provider Group
Auteur
Joost Sissingh, Jorieke Letteboer, Pondera Consult
Vrijgave
Paul Janssen, Pondera Consult
Pondera Consult
INHOUDSOPGAVE 1
Inleiding
1
1.1
Aanleiding
1
1.2
Ligging plangebied
2
1.3
Geldend bestemmingsplan
2
1.4
Procedurele context
4
1.5
Leeswijzer
5
2
Beleidskader
6
2.1
Rijksbeleid nut en noodzaak zonne-energie
6
2.2
Provinciaal beleid
8
2.3
Gemeentelijk beleid
12
3
Huidige situatie plangebied
16
4
Beschrijving van het plan
18
4.1
Keuze voor een grondgebonden zonnepark
18
4.2
Locatiekeuze
18
4.3
Beschrijving van het project
18
4.4
Landschappelijke inpassing
20
4.5
Hergebruiksplan voormalige stortplaats
21
5
Onderzoek
22
5.1
Bedrijven en milieuzonering
22
5.2
Natuur
22
5.3
Cultuurhistorie en archeologie
25
5.4
Waterhuishouding
27
5.5
Bodemkwaliteit
28
5.6
Overig
29
6
Uitvoerbaarheid
33
6.1
Economische uitvoerbaarheid
33
6.2
Maatschappelijke uitvoerbaarheid
33
Ruimtelijke Onderbouwing Zonnepark Zuidgeest | 719098 21-01-2021 | Definitief v5.0
Pondera Consult
Bijlagen Bijlage 1
Landschappelijk inpassingsplan
Bijlage 2
Natuurtoets
Bijlage 3
Bodemonderzoek
Bijlage 4
Communicatie- en participatieplan
Bijlage 5
Communicatie- en participatieverslag
Bijlage 6 Bijlage 7
Hergebruiksplan voormalige stortplaats AERIUS-berekening bouw- en operationele fase
719098 | Ruimtelijke Onderbouwing Zonnepark Zuidgeest 21-01-2021 | Definitief v5.0
Pondera Consult
1
INLEIDING Aanleiding Solar Provider Group is voornemens een zonnepark te realiseren ten noordwesten van buurtschap Zuidgeest in de gemeente Bergen op Zoom. Dit zonnepark wordt in samenwerking met de grondeigenaar van het gebied gerealiseerd. Het plangebied is een voormalig stortplaats. In Figuur 1.1 is de ligging van het voorgenomen zonnepark in het paars weergegeven. Figuur 1.1 Plangebied zonnepark imolen Legenda « Plangebied zonnepark
Bron: Pondera Consult
Het plangebied heeft een bruto oppervlak van circa 6,5 hectare. Hiervan wordt er netto circa 4 hectare gebruikt voor het plaatsen van de zonnepanelen. De overige 2,5 hectare wordt gebruikt voor de toegangsweg, het plaatsen van elektrische infrastructuur en landschappelijke inpassing. Het zonnepark bestaat uit een veldopstelling van zonnepanelen met bijbehorende voorzieningen en infrastructuur. Het zonnepark wekt elektriciteit op uit zonne-energie door gebruik te maken van PV-panelen (Photo Voltaic panelen). Het zonnepark krijgt een opgesteld vermogen van circa 5 megawatt (MWp), dit is voldoende om circa 1.200 huishoudens te voorzien van elektriciteit1. Daarmee levert het zonnepark een bijdrage aan de duurzaamheiddoelstellingen van de gemeente Bergen op Zoom. Voor de realisatie van het zonnepark is een omgevingsvergunning noodzakelijk. Het zonnepark wordt planologisch ingepast door middel van een afwijking als bedoeld in artikel 2.12, lid 1, sub 1 Op basis van een gemiddeld verbruik per huishouden van 3,5 MWh per jaar.
Ruimtelijke Onderbouwing Zonnepark Zuidgeest | 719098 21-01-2021 | Definitief v5.0
Pondera Consult
2
a, onder 3 Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo). De voorliggende rapportage dient als zogeheten ‘goede ruimtelijke onderbouwing’ in de omgevingsvergunning voor de afwijking van het geldende bestemmingsplan.
1.2
Ligging plangebied Het plangebied ligt in het zuiden van de gemeente Bergen op Zoom in de provincie NoordBrabant. Ten noorden van het plangebied ligt de stad Bergen op Zoom en ten zuiden ligt, of enige afstand, vliegbasis Woensdrecht. Het plangebied is aan alle kanten grenzend aan Natuurnetwerk Brabant. Het zonnepark ligt op het kadastraal perceelsnummer 231, sectie N in de kadastrale gemeente Bergen op Zoom (BGN01).
1.3
Geldend bestemmingsplan Ter plaatse geldt het bestemmingsplan "Buitengebied Oost” (vastgesteld 30-01-2003). Verder ligt er een ontwerp bestemmingsplan “Buitengebied Oost" (ontwerp 14-02-2019). In het vastgestelde bestemmingsplan geldt ter plaatste van het perceel waarop het zonnepark is beoogd de bestemming ‘Agrarisch gebied met landschaps- en natuurwaarden’ met de differentiatie ‘struweelvogelbiotoop’. Binnen deze bestemming zijn de aangewezen gronden bestemd voor: »
uitoefening van het agrarisch bedrijf;
»
behoud, herstel en ontwikkeling van landschappelijke en natuurwaarden;
*
behoud van landschapselementen;
*
extensief recreatief medegebruik;
«
behoud van cultuurhistorische waarden;
»
een zendmast.
De aanwijzing als struweelvogelbiotoop vergt met name bescherming van opgaande beplanting en perceelsrandbegroeiing. In de noordwestelijke hoek van het perceel is een zendmast bestemd. In Figuur 1.2 is een uitsnede weergegeven van het geldend bestemmingsplan met daarin het plangebied rood omlijnd. In het ontwerp bestemmingsplan zijn er ten opzichte van het geldende bestemmingsplan geen wijzigingen voor het plangebied. In Figuur 1.3 is een uitsnede weergegeven van het ontwerp bestemmingsplan “Buitengebied Oost”.
719098 | Ruimtelijke Onderbouwing Zonnepark Zuidgeest 21-01-2021 | Definitief v5.0
Pondera Consult
3
Figuur 1.2 Uitsnede geldend bestemmingsplan “Buitengebied Oost” (2003)
-D ö
įSlŞiŞľ
ort.3
AGRARISCH GEBIED luwblok AGRARISCH GEBIED MET LANDSCHAPS- EN NATUURWAAROEN bouwblok ígeiDiotoop
ort.5
BOS EN NATUUR
kwetsbare soorten
op«n ruimte
obiotiscne woorden
water
Bron: Gemeente Bergen op Zoom
Ruimtelijke Onderbouwing Zonnepark Zuidgeest | 719098 21-01-2021 | Definitief v5.0
Pondera Consult
4
Figuur 1.3 Uitsnede ontwerp bestemmingsplan "Buitengebied Oost” (2019)
+ *
mm
ZKdgmi
-r*»
\
■s 4*
Bron: ruimtelijkeplannen.nl
Op basis van de hierboven benoemde functiebeschrijvingen past het voorgenomen zonnepark niet binnen het geldende bestemmingsplan.
1.4
Procedurele context In deze paragraaf wordt ingegaan op de procedurele context van het plan. Planvorm afwijkingsbesluit Omdat het planvoornemen niet past in het geldende bestemmingsplan is een planologische procedure benodigd om het plan mogelijk te maken. De initiatiefnemer is voornemens voor het zonnepark een omgevingsvergunningaanvraag in te dienen voor afwijking van het bestemmingsplan. Via deze procedure (ex artikel 2.12 lid 1 sub a onder 3 Wabo) is het mogelijk om af te wijken van het geldende planologisch regime. Voorwaarde voor verlening van de vergunning is dat de activiteit niet in strijd mag zijn met een ‘goede ruimtelijke ordening’. Voorliggende ruimtelijke onderbouwing voorziet in de onderbouwing van de vergunningaanvraag.
719098 | Ruimtelijke Onderbouwing Zonnepark Zuidgeest 21-01-2021 | Definitief v5.0
Pondera Consult
5
Relatie met de m.e.r. In bijlage C en D van het Besluit milieueffectrapportage (Besluit m.e.r.) is aangegeven welke activiteiten in het kader van het bestemmingsplan plan-m.e.r.-plichtig, project-m.e.r.-plichtig of m.e.r.-beoordelingsplichtig zijn. Sinds de inwerking van de m.e.r.-richtlijn (mei 2017) geldt voor alle activiteiten die voorkomen op de D-lijst dat onder de drempelwaarde een vormvrije m.e.r.-beoordeling moet worden gedaan (voor plannen/besluiten in kolom 3 en 4). Hierover moet het bevoegd gezag een besluit nemen; dat besluit is nodig voor onder andere de aanvraag voor omgevingsvergunning. Een zonnepark staat als zodanig niet op de D-lijst in het Besluit m.e.r. waardoor er geen vormvrije m.e.r.-beoordeling nodig is. Bevoegd gezag Primair is de gemeenteraad bevoegd gezag voor het vaststellen van een bestemmingsplan en burgemeester en wethouders voor het afwijken van het bestemmingsplan (met een verklaring van geen bedenkingen van de gemeenteraad). Het plangebied van dit project ligt binnen de gemeente Bergen op Zoom. Deze gemeente is zodoende bevoegd gezag voor dit project.
1.5
Leeswijzer Dit hoofdstuk geeft de inleiding tot het project. Hoofdstuk 2 geeft een beschrijving van het geldende beleid op Rijks-, provinciaal- en gemeentelijk niveau. In hoofdstuk 3 wordt de huidige situatie van het plangebied geschetst. Hoofdstuk 4 geeft een beschrijving van het plan. In hoofdstuk 5 wordt vervolgens dieper ingegaan op de verschillende milieuonderzoeken. Ten slotte wordt in hoofdstuk 6 de economische en maatschappelijke uitvoerbaarheid uitgewerkt.
Ruimtelijke Onderbouwing Zonnepark Zuidgeest | 719098 21-01-2021 | Definitief v5.0
Pondera Consult
6
2 BELEIDSKADER Dit hoofdstuk beschrijft beleid en wet- en regelgeving specifiek op het gebied van duurzame (zonne-)energie en ruimtelijke ordening. Hierbij komen eveneens nut en noodzaak van zonneenergie aan de orde, waarbij de doelstellingen van Rijk, provincie en gemeente ten aanzien van duurzame energie worden toegelicht.
2.1
Rijksbeleid nut en noodzaak zonne-energie Klimaatakkoord Om de doelen te halen die in het Klimaatakkoord van Parijs zijn afgesproken is er gewerkt aan een nationaal Klimaatakkoord. In het Klimaatakkoord, onder regie van het kabinet, maken bedrijven, maatschappelijke organisaties en overheden concrete afspraken over de maatregelen waarmee de C02-uitstoot in Nederland gehalveerd kan worden. Eind 2018 is het ontwerp van het Klimaatakkoord gepresenteerd. In juni 2019 is een voorstel voor een Klimaatakkoord door het kabinet voorgelegd aan het parlement. Het centrale doel is het terugdringen van de uitstoot van broeikasgassen in Nederland met ten minste 490Zo ten opzichte van 1990, hetgeen in lijn is met het kabinetsakkoord van het huidige kabinet Rutte III. Het vergroten van de opwek van hernieuwbare energie levert hier een belangrijke bijdrage aan. Er wordt benadrukt dat de beschikbare ruimte zo efficiënt mogelijk benut moet worden door meervoudig ruimtegebruik. Vraag en aanbod dienen zoveel mogelijk bij elkaar worden gebracht. Ten slotte is gesteld dat het belangrijk is om te zoeken naar functiecombinaties en aan te sluiten bij specifieke kwaliteiten van het gebied. Energieakkoord voor duurzame groei De energiesector in Nederland is verantwoordelijk voor meer dan twintig procent van de uitstoot van broeikasgassen.
De uitstoot van broeikasgassen als gevolg van de energiebehoefte kan worden beperkt door energiebesparing en door grootschalige inzet van duurzame energiebronnen. Een dergelijke omschakeling in de Nederlandse energievoorziening betekent een forse inspanning. Deze ambities sluiten aan bij in Europees verband geformuleerde doelstellingen waaraan de lidstaten zich gecommitteerd hebben. In 2013 hebben ruim veertig organisaties, waaronder de overheid, werkgevers, vakbeweging, natuur- en milieuorganisaties, andere maatschappelijke organisaties en financiële instellingen zich verbonden aan het Energieakkoord voor duurzame groei (hierna: Energieakkoord, 2013)2. Met het Energieakkoord komt een duurzame energievoorziening een stap dichterbij. In het Energieakkoord is vastgelegd dat in 2020 140Zo van alle energie duurzaam moet zijn opgewekt met een verdere stijging van dit aandeel naar 160Zo in 2023. Het doel van het akkoord is bovendien dat het nieuwe banen oplevert en een positief effect heeft op de energierekening van consumenten. In het akkoord zijn tien pijlers opgenomen die moeten leiden tot een duurzame energieopwekking. Het opschalen van hernieuwbare energieopwekking vormt één van deze pijlers.
In de Kortetermijnraming voor 20203 uit gevoerd door het Planbureau voor de Leefomgeving wordt gesteld dat de doelstelling van 140Zo duurzame energie in 2020 met de huidige groeiverwachting 2 "Energieakkoord voor duurzame groei", Sociaal-Economische Raad (SER), september 2013. Geraadpleegd van: http://www.energieakkoordser.nl/energieakkoord.aspx 3 “Kortetermijnraming voor Emissies en Energie in 2020 ’. Planbureau voor de Leefomgeving (PBL), januari 2019. Geraadpleegd van: https://www.pbl.nl/sites/default/files/cms/publicaties/pbl-2019-kortetermijnramingvoor-emissies-en-energie-in-2020_3430.pdf
719098 | Ruimtelijke Onderbouwing Zonnepark Zuidgeest 21-01-2021 | Definitief v5.0
Pondera Consult
7
(van 6,60Zo in 2017 naar 12,20Zo in 2020) niet binnen bereik is. Het opwekken van duurzame energie door Zonnepark Zuidgeest is van belang om een bijdrage te leveren aan de doelstelling. Energierapport 2016 Het Energierapport 20164 geeft aan dat Nederland voor de uitdaging staat om de uitstoot van broeikasgassen drastisch terug te brengen, waarbij in de 2e helft van de 21e eeuw, zoals afgesproken in het klimaatakkoord van Parijs (2015) er mondiaal een balans moet zijn tussen de uitstoot en vastlegging van broeikasgassen (ofwel klimaatneutraliteit). Het kabinet houdt dus onverkort vast aan de Europese afspraken voor 2020, 2030 en 2050 en aan de afspraken uit het Energieakkoord die samen met milieuorganisaties, bedrijfsleven en overheden zijn gemaakt. Het Energierapport geeft daarom een integrale visie op de toekomstige energievoorziening van Nederland. Het kabinet stelt voor de transitie naar duurzame energie drie uitgangspunten centraal: 1.
sturen op C02-reductie;
2.
verzilveren van de economische kansen die de energietransitie biedt:
3.
integreren van energie in het ruimtelijk beleid.
Volgens het Energierapport 20165 zijn de belangrijkste vormen van hernieuwbare energie in Nederland zonne-energie, windenergie, bio-energie en aardwarmte. Een kleinere rol spelen waterkracht, omgevingswarmte (warmtepompen in woningen) en energie uit potentieel verschil zoet-zout (osmose-energie of ‘blue energy’). Hoewel grijze energie uit fossiele energiebronnen in de komende decennia nodig blijft, zal hernieuwbare energie een steeds groter onderdeel gaan uitmaken van de energiemix. Zonne-energie speelt daarbij een belangrijke rol omdat het relatief eenvoudig te installeren is in tegenstelling tot bijvoorbeeld wind op zee. Daarnaast is de winning van zonne-energie middels PV-panelen een beproefde technologie. Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte De Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) geeft het integrale ruimtelijke beleidskader van het Rijk weer. In dit beleidsstuk worden ruimtelijke nationale opgaves, doelen en belangen voor de komende tientallen járen geschetst. Een nationaal belang dat wordt besproken is het belang van ruimte voor het hoofdnetwerk voor (duurzame) energievoorziening en energietransitie. Het Rijk stelt op het gebied van energie dat voor de opwekking en het transport van energie voldoende ruimte gereserveerd moet worden. Het aandeel van duurzame energiebronnen als zon, wind, biomassa en geothermie in de totale energievoorziening moet omhoog.
Verder wordt beschreven dat het bieden van ruimte aan duurzame energie als zonneenergie en biomassa de primaire taak is van de provincies en gemeenten. Rijksbeleid op het gebied van duurzame energie beperkt zich enkel tot windenergie. Ladder duurzame verstedelijking In artikel 3.1.6, lid 2 Besluit ruimtelijke ordening (Bro) is voorgeschreven, dat indien een bestemmingsplan 'een nieuwe stedelijke ontwikkeling' mogelijk maakt, in de toelichting van het plan een verantwoording daarvan moet plaatsvinden volgens de systematiek van de ladder voor duurzame verstedelijking. Een zonnepark betreft geen stedelijke functie in de zin van de ladder 4 "Energierapport 2016 - Transitie naar duurzaam", Ministerie van Economische Zaken, januari 2016. Geraadpleegd van: https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2016/01/18/energierapport-transitienaar-duurzaam 5 Ministerie van Economische Zaken, januari 2016
Ruimtelijke Onderbouwing Zonnepark Zuidgeest | 719098 21-01-2021 | Definitief v5.0
Pondera Consult
8
voor duurzame verstedelijking. Dit vloeit voort uit jurisprudentie. De uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State van 18 februari 2015 (201400570/1/R6) geeft aan dat functies die niet onder begripsbepaling zijn genoemd en ook niet in de handreiking zijn genoemd, niet als verstedelijking worden aangemerkt. Ontwerp Nationale Omgevingsvisie Vooruitlopend op de invoering van de Omgevingswet in 2021 staat de eerste Nationale Omgevingsvisie (NOVI) gepland eind 2019. In juni 2019 is de ontwerp-omgevingsvisie gepubliceerd. In de NOVI wordt de lange termijn visie voor heel Nederland beschreven. De NOVI bevat uitgangspunten op het gebied van ruimtelijke ordening in Nederland en de Noordzee. In de ontwerp-NOVI is een voorkeursvolgorde voor de uitrol van zonnepanelen opgenomen. Om te stimuleren dat locaties zorgvuldig worden uitgekozen, heeft het Rijk in samenwerking met medeoverheden en andere stakeholders een voorkeursvolgorde uitgewerkt. De voorkeursvolgorde is als volgt: *
Zonnepanelen op daken en gevels van gebouwen: omdat hier al sprake is van bebouwing zal het introduceren van zonnepanelen op deze plekken volgens de overheid doorgaans minder invloed hebben op de kenmerken of identiteit van een gebied.
«
Onbenutte terreinen in bebouwd gebied de voorkeur: vanuit de principes hiervoor hebben de onbenutte terreinen in bebouwd gebied de tweede voorkeur.
»
Landelijk gebied: om aan de gestelde energiedoelen te voldoen, kan blijken dat ook locaties in het landelijk gebied nodig zijn. Ook in dat geval gaat de voorkeur uit naar het zoeken van slimme functiecombinaties. Hoewel natuur- en landbouwgebieden daarbij niet volledig worden uitgesloten, ligt de voorkeur bij gronden met een andere primaire functie dan landbouw of natuur, zoals waterzuiveringsinstallaties, vuilnisbelten, binnenwateren of areaal in beheer van het Rijk (zoals Rijkswaterstaat, ProRail, Staatsbosbeheer), waaronder waar mogelijk bermen van spoor- en autowegen.
Zonnepark Zuidgeest past binnen de voorkeursvolgorde uit de ontwerp-NOVI. Het plangebied is namelijk een voormalig stortplaats. Zoals in de ontwerp-NOVI is beschreven ligt de voorkeur in het landelijk gebied bij gronden met een andere primaire functie dan landbouw of natuur.
Conclusie Het voorgenomen zonnepark past binnen de doelstellingen van het Rijk om ruimte te bieden aan duurzame energieopwekking. De ligging van het voorgenomen zonnepark op een voormalig stortplaats sluit aan bij de voorkeur van het Rijk voor het combineren van functies.
2.2
Provinciaal beleid Structuurvisie ruimtelijke ordening Op 1 januari 2011 is de ‘Structuurvisie ruimtelijke ordening Noord-Brabanť6 in werking getreden. De structuurvisie is in 2014 herzien. De provincie geeft in de structuurvisie de hoofdlijnen van het ruimtelijk beleid tot 2025 (met een doorkijk naar 2040). De visie is bindend 6 Structuurvisie 2010 - partiële herziening 2014, Provincie Noord-Brabant, maart 2014. Geraadpleegd van: https://www.brabant.nl/dossiers/dossiers-op-thema/ruimtelijke-ordening/ruimtelijk-beleid/structuurvisie
719098 | Ruimtelijke Onderbouwing Zonnepark Zuidgeest 21-01-2021 | Definitief v5.0
Pondera Consult
9
voor het ruimtelijk handelen van de provincie. De provincie geeft aan dat de transitie naar nieuwe vormen van duurzame energiewinning belangrijk is. Hierbij moet rekening worden gehouden met de draagkracht van het Brabantse landschap. Ten aanzien van zonne-energie ziet de provincie mogelijkheden om panelen te plaatsen op bebouwing en op braakliggende terreinen. Het plangebied van het voorgenomen Zonnepark Zuidgeest ligt in de zogeheten groenblauwe structuur. Dit zijn gebieden grenzend aan het kerngebied ‘natuur en water’ (vaak Natura 2000) die bijdragen aan de bescherming van de waarden in het kerngebied. Nieuwe ontwikkelingen, zoals een zonnepark, zijn alleen mogelijk wanneer deze bestaande natuur-A/vaterfuncties respecteren of bijdragen leveren aan deze functies. Omgevingsvisie 2018 Op 14 december 2018 heeft de provincie Noord-Brabant ‘De kwaliteit van Brabant - Visie op de Brabantse leefomgeving’ vastgesteld. Dit is de Omgevingsvisie van de provincie Noord-Brabant en bevat een integrale visie op het ruimtelijk beleid. In de Omgevingsvisie presenteert de provincie op hoofdlijnen de ambities en visie voor Brabant in 2050, met 2030 als tussenstap. Om te zorgen voor een provincie die in de toekomst eveneens welvarend, verbonden en klimaatbestendig is, zijn onderstaande vier hoofdopgaven gespecifieerd.
Deze opgaven zijn aan elkaar verbonden en belangrijk voor de gehele provincie Brabant, maar vragen om een gebiedsgerichte aanpak. *
Werken aan de Brabantse energietransitie;
*
Werken aan een klimaatproof Brabant;
«
Werken aan de slimme netwerkstad;
*
Werken aan een concurrerende, duurzame economie.
Werken aan de Brabantse energietransitie In 2050 wil de provincie beschikken over 1000Zo duurzame energie welke grotendeels afkomstig is uit Noord-Brabant zelf. Dit betekent dat er in 2030 sprake is van ten minste 500Zo duurzame energie en de uitstoot van broeikasgassen met 500Zo verminderd moet zijn ten opzichte van 1990. Om dit te bereiken is een grootschalige toepassing van wind-, zonne- en waterenergie nodig, zodat de provincie in de periode tot 2030 zich vol inzet voor het mogelijk maken van zon en windprojecten. Gezien de schaarste van de beschikbare ruimte heeft het de voorkeur om de energieopwekking zo veel mogelijk te realiseren met een dubbel ruimtegebruik.
Werken aan een klimaatproof Brabant Doel voor 2050 is dat de provincie klimaatbestendig is en waterrobuust is ingericht. Om dit te bereiken dienen in 2030 de eerste grote gebiedsopgaven op dit punt al te zijn gerealiseerd. De provincie, gemeenten en waterschappen willen gezamenlijk met bedrijven en maatschappelijke organisaties werken aan het klimaatbesteding en waterrobuust inrichten van Brabant en het tegengaan van wateroverlast.
Werken aan de slimme netwerkstad De provincie wil dat het Brabants stedelijk netwerk in 2050 functioneert als een samenhangend, duurzaam en concurrerend netwerk met een veilig, betrouwbaar en multimodaal vervoerssysteem in een prettige leefomgeving. Uitbreiding van bestaand stedelijk gebied is echter alleen wenselijk vanuit een concrete marktvraag en kwalitatieve overwegingen, waardoor meer oplossingen gezocht zullen moeten worden in het combineren van functies.
Ruimtelijke Onderbouwing Zonnepark Zuidgeest | 719098 21-01-2021 I Definitief v5.0
Pondera Consult
10
Werken aan een concurrerende, duurzame economie De provincie wil in 2050 graag de top kennis- en innovatieregio van Europa zijn met een circulaire economie, waarin producten en grondstoffen grotendeels hergebruikt worden. Dit heeft grote milieu- en economische voordelen. Om dit te bereiken worden nieuwe technieken en creatieve ideeën die zorgen voor verduurzaming ondersteund door de provincie, in het bijzonder de voedsel- en energievoorziening. Interim omgevingsverordening Noord-Brabant Alle provinciale regels over de fysieke leefomgeving, staan voortaan bij elkaar in de Interim omgevingsverordening7. De Interim omgevingsverordening vervangt de Provinciale milieuverordening, Verordening natuurbescherming, Verordening Ontgrondingen, Verordening ruimte, Verordening water en de Verordening wegen. Belangrijke elementen uit de voormalig Verordening ruimte zijn: ruimtelijke kwaliteit, stedelijke ontwikkelingen, natuurgebieden en andere gebieden met waarden, agrarische ontwikkelingen en overige ontwikkelingen in landelijk gebied. In de Interim omgevingsverordening zijn kaders opgenomen omtrent zonneparken. Er zijn mogelijkheden voor grondgebonden zonneparken (in veldopstelling) in stedelijk gebied, in zoekgebied voor verstedelijking en op bestaande locaties in het landelijk gebied zoals rioolwaterzuiveringsinstallaties en stortplaatsen.
De voorkeur van het provinciaal beleid gaat uit naar plaatsing van zonnepanelen op daken of op gronden in of aansluitend op het landelijk gebied. Dit heeft als voordeel dat ze dicht bij de gebruikers en bij bestaande energiesystemen staan, wat efficiënt is en bijdraagt aan de beperking van kosten. Daarnaast voldoet dit aan de uitgangspunten van zorgvuldig ruimtegebruik. Er is echter binnen deze ‘voorkeursgebieden’ niet voldoende ruimte beschikbaar om een significante bijdrage te kunnen leveren aan de duurzaamheidsdoelstellingen die behaald moeten worden. De provincie biedt daarom onder voorwaarden mogelijkheden voor het realiseren van zonneparken (zelfstandige opstellingen van zonnepanelen op de grond) buiten het stedelijk gebied of de zoekgebieden voor verstedelijking. Er kan uitsluitend toepassing gegeven worden aan de omgevingsvergunning waarbij door toepassing te geven aan artikel 2.12, lid 1, onderdeel a, sub 2 en 3 van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht wordt afgeweken van een bestemmingsplan, mits aan de volgende voorwaarden is voldaan: *
Uit een gemeentelijke visie blijkt dat de aanwijzing van een projectlocatie zonne-energie nodig is om te kunnen voldoen aan de doelstellingen voor het opwekken van duurzame energie (zie paragraaf 2.3);
»
In de visie is afgewogen welke locaties binnen de gemeente geschikt zijn, gelet op aspecten van zorgvuldig ruimtegebruik en ruimtelijke kwaliteit (zie paragraaf 2.3);
*
De ontwikkeling heeft een maatschappelijke meerwaarde (zie paragraaf 6.2). Dit aspect is wordt als volgt onderbouwd: o
De mate van zorgvuldig ruimtegebruik;
o
De maatregelen die getroffen worden om de impact op de omgeving te beperken;
o
De bijdrage die wordt geleverd aan maatschappelijke doelen.
7 Brabantse omgevingsverordening, september 2019. Geraadpleegd van: https://www.omgevingswetinbrabant.nl/omgevingswet-in-brabant/brabantse-omgevingsverordening/
719098 | Ruimtelijke Onderbouwing Zonnepark Zuidgeest 21-01-2021 | Definitief v5.0
Pondera Consult
11
*
De ontwikkeling is inpasbaar in de omgeving (zie paragraaf 4.4).
Verder geeft de Interim omgevingsverordening aan dat de omgevingsvergunning voor het zonnepark kan verleend worden voor een periode van 25 jaar. Na het verstrijken van de termijn wordt de voor de verlening van de omgevingsvergunning bestaande toestand hersteld en wordt het zonnepark verwijderd. De achterliggende gedachte is dat de ontwikkelingen steeds sneller gaan en er daarom steeds meer technische mogelijkheden komen voor het opwekken van zonne-energie, die voor iedereen bereikbaar zijn. Energieagenda 2019 - 2030 In de Energieagenda8 is de provinciale doelstelling om 500Zo van de energie duurzaam op te wekken in 2030 verder uitgewerkt. De provincie Noord-Brabant schept kansen voor duurzame energie door het vergroten van mogelijkheden binnen het ruimtelijk instrumentarium, wet- en regelgeving en het wegnemen van drempels. De provincie stelt dat er een groot potentieel ligt bij zon-PV om de opwekking van hernieuwbare energie te vergroten. De provincie NoordBrabant stimuleert tijdelijk ruimtegebruik door zonneparken. De verwachting is dat de zonneparken 15 tot 25 jaar gebruikt kunnen worden, waarna de ruimte alsnog een andere functie kan krijgen. Uitvoeringsprogramma Energie In 2016 heeft de provincie Noord-Brabant het ‘Uitvoeringsprogramma Energie’9 vastgesteld. Hierin wordt beschreven hoe zij een energieneutrale samenleving in 2050 wil bereiken.
De provincie sluit zich met haar doelstellingen aan bij de nationale doelstelling: 140Zo duurzame energie in 2020 en volledig energieneutraal in 2050. Om dit doel te halen zijn energieke landschappen nodig. De plaatsing van windmolens, zonneweides en andere duurzame energiebronnen gaat volgens het uitvoeringsprogramma onverminderd door in de komende járen. De provincie streeft naar een samenleving waarin duurzame energie zoals zonnepanelen normale en geaccepteerde onderdelen zijn in het Brabantse landschap. Zonnepark Zuidgeest draagt bij aan het bereiken van de provinciale doelstellingen. Nota hergebruik van stortplaatsen In de provincie Noord-Brabant liggen circa 600 voormalige stortplaatsen. De provincie ziet graag dat voormalige stortplaatsen een zinvolle inrichting krijgen, die zoveel mogelijk aansluit bij de gewenste ruimtelijke inrichting van dat gebied. De provincie toetst of de gewenste herinrichting veilig en verantwoord is op het gebied van milieu. Voor werkzaamheden op de stortplaats is een ontheffing nodig of moet een melding gedaan worden. In de Provinciale Milieuverordening van Noord-Brabant is bepaald in welke gevallen er een ontheffing of een melding moet worden gedaan. De provincie Noord-Brabant heeft bevestigd dat er een ontheffing nodig is voor deze werkzaamheden.
8 Energieagenda 2019 - 2030, Provincie Noord-Brabant, december 2018. Geraadpleegd van: https://www.brabant.nl/dossiers/dossiers-op-thema/energie/energiebeleid 9 Uitvoeringsprogramma Energie, provincie Noord-Brabant, februari 2016. Geraadpleegd van: https://www.brabant.nl/dossiers/dossiers-op-thema/energie/energiebeleid
Ruimtelijke Onderbouwing Zonnepark Zuidgeest | 719098 21-01-2021 | Definitief v5.0
Pondera Consult
12
Conclusie Zonnepark Zuidgeest heeft een potentie van circa 5 megawatt (MWp), dit is voldoende om circa 1.200 huishoudens te voorzien van elektriciteit. Hiermee kan een bijdrage worden geleverd op het gebied van de gewenste doelstelling van de provincie Noord-Brabant, te weten: 50o7o duurzame energie in 2030. In de volgende hoofdstukken zal nader worden beschreven op welke manier zal worden aangesloten bij bovengenoemde voorwaarden uit de Interim omgevingsverordening. Tevens zal er een vergunning worden aangevraagd voor een periode van 25 jaar. Geconcludeerd kan worden dat het voorgenomen zonnepark past binnen de doelstellingen en visie van de provincie Noord-Brabant om ruimte te bieden aan de realisatie van zonneparken. Het zonnepark geeft de voormalig stortplaats een zinvolle inrichting, wat in lijn is met het provinciale beleid. Er dient een provinciale ontheffing aangevraagd te worden voor het uitvoeren van de werkzaamheden.
2.3
Gemeentelijk beleid Structuurvisie Bergen op Zoom 2030 De structuurvisie geeft op hoofdlijnen een toekomstbeeld van de gewenste ruimtelijke inrichting van de gemeente tot 2030. De gemeente Bergen op Zoom heeft met de Toekomstvisie 2025 duurzaamheid nadrukkelijk als beleidsdoelstelling naar voren geschoven. De gemeenteraad heeft in zijn vergadering van 12 november 2009 een motie aangenomen waarbij hij zich committeert aan het streven naar een klimaatneutrale gemeente Bergen op Zoom in 2025. Indien nieuwe ontwikkelingen worden gepland in het buitengebied is het van belang dat dit gepaard gaat met maatregelen die het landschap - in brede zin - versterken. Dit kan bijvoorbeeld door de aanleg van landschapselementen, door specifieke aandacht te schenken aan de kwaliteit van de op te richten bebouwing of door behoud van waardevolle cultuurhistorische elementen. De gemeente gaat daarbij uit van maatwerk waarbij per ontwikkeling wordt bezien wat reële mogelijkheden zijn om tot deze landschapsverbetering te komen. Voor Zonnepark Zuidgeest wordt aan bovenstaande invulling gegeven in paragraaf 4.4. Hier wordt beschreven hoe het zonnepark landschappelijk wordt ingepast. Nota Ruimtelijke Kwaliteit-Welstandsnota Bergen op Zoom In april 2019 is de Nota Ruimtelijke Kwaliteit vastgesteld.
Met de Nota wil de gemeente een aantrekkelijk gebouwde omgeving behartigen en tevens is het uitgangspunt om de burger meer vrijheid te geven waar dat kan. Dit betekent een meer terughoudende opstelling met het toetsen van ruimtelijke kwaliteit, minder regels en minder bemoeienis met detail in gebieden waar dit verantwoord is. Er zijn voor de gemeente verschillende welstandsniveaus opgesteld. Het plangebied ligt in een gebied met een soepel toetsingsniveau. De bestaande ruimtelijke structuur kan beperkte afwijkingen zonder al te veel problemen verdragen. Beleidsvisie zonne-energie (mei 2019) De gemeente Bergen op Zoom heeft een beleidsvisie voor zonne-energie opgesteld. De gemeente stelt hierin dat voor de totstandkoming van een klimaatneutrale gemeente het van belang is dat - naast energiebesparende maatregelen - alle mogelijkheden om duurzame energie op te wekken worden benut. De gemeente wenst een substantiële bijdrage te leveren aan de energietransitie om te komen tot een aandeel van 1407o hernieuwbare energie in 2020 en
719098 | Ruimtelijke Onderbouwing Zonnepark Zuidgeest 21-01-2021 | Definitief v5.0
Pondera Consult
13
een energieneutrale samenleving in 2050. De rol van de gemeente is geconcretiseerd in vier pijlers: maak mogelijk, moedig aan, betrek mensen en geeft het goede voorbeeld, Zonne-energie is één van de duurzame energiebronnen waarop de gemeente graag wil inzetten. Binnen de gemeente Bergen op Zoom is inzichtelijk gemaakt wat naar verwachting de elektrische energiebehoefte is in de toekomst. De huidige oppervlakte aan dakvlakken binnen de gemeente Bergen op Zoom heeft onvoldoende potentie om te kunnen voorzien in de energiebehoefte. In de energiebehoefte kan dus niet volledig worden voorzien met gebouwgebonden zonnepanelen. De resterende energiebehoefte moet op een andere wijze worden opgewekt. De realisatie van grootschalige zonneparken is dan ook onvermijdelijk en bovendien noodzakelijk om energieneutraal te worden. Het realiseren van projecten in binnenstedelijk gebied heeft in principe de voorkeur boven initiatieven in het buitengebied. De gemeente beseft echter dat het onmogelijk is de productie van duurzame energie volledig op te lossen binnen bestaand stedelijk gebied. Energieproductie in het buitengebied is dan ook onvermijdelijk. De beoordeling van het concrete initiatief is sterk afhankelijk van de gekozen locatie: matcht het
initiatief met de eigenschappen kwaliteiten van de specifieke plek? De beoordeling van een initiatief is daarom altijd maatwerk. De gemeente Bergen op Zoom maakt hiervoor gebruik van een zogenaamde ‘zonneschijf. Hier wordt onderscheid gemaakt in vier zones, te weten: gebouwgebonden zonnepanelen op daken en gevels, grondgebonden zonnepanelen binnen bestaand stedelijk gebied, vervolgens grondgebonden zonnepanelen nabij bestaand stedelijk gebied en ten slotte grondgebonden zonnepanelen in het (overige) buitengebied. Het voorgenomen zonnepark valt in de zone waar zonneparken onder voorwaarden zijn toegestaan (zie Figuur 2.1).
Ruimtelijke Onderbouwing Zonnepark Zuidgeest | 719098 21-01-2021 | Definitief v5.0
Pondera Consult
14
Figuur 2.1 Kaart uit beleidsvisie zonne-energie
LEGENDA I /onneparken uitgesloten Bestaand stedelijk gebied
#
Buitengebied: kleinschalige zonneparken onder voorwaarden mogelijk Randzones kernen (grenzend aan bestaand stedelijk gebied) Zakelijke rechtsstrook leidingen izonneparken uitgesloten)
SCHAAL 1:20000 *
Bestaand mlddenspanmngstatlon
#
Bestaand hoofdtransportstatlon
719098 | Ruimtelijke Onderbouwing Zonnepark Zuidgeest 21-01-2021 | Definitief v5.0
^^^00
8?^™SŌ
160
^^?00
m
Pondera Consult
15
Conclusie De gemeente Bergen op Zoom zet sterk in op het leveren van een bijdrage aan de energietransitie. Als doelstelling voor 2020 is een aandeel van lAVo hernieuwbare energie gesteld. Om dit te bereiken ziet de gemeente graag een uitbreiding van zonne-energie projecten. In de ‘Visie op zonne-energie' is de locatie aangewezen als toegestaan onder voorwaarden.
Ruimtelijke Onderbouwing Zonnepark Zuidgeest | 719098 21-01-2021 | Definitief v5.0
Pondera Consult
16
3 HUIDIGE SITUATIE PLANGEBIED Plangebied Het plangebied ligt in het zuiden van de gemeente Bergen op Zoom in de provincie NoordBrabant (zie Figuur 3.1). Het plangebied ligt op een enkel perceel en is aan alle kanten grenzend aan Natuurnetwerk Brabant. Het perceelsnummer betreft 231, sectie N van de kadastrale gemeente Bergen om Zoom. Het perceel van het beoogde Zonnepark Zuidgeest is omgeven door een wal en een natuurrijk gebied. Hierdoor wordt het zonnepark volledig aan het zicht van de omwonenden onttrokken. Figuur 3.1 Plangebied zonnepark ^PONDERA
Heimolen Legenda a Plangebied zonnepark
u. .iv .f..
i
. -
i *. i
_____ Bron: Pondera Consult Gebruik Het plangebied is een voormalig stortplaats. In de huidige situatie bestaat het plangebied uit een maisakker met enkele schuurtjes. De omgeving van het plangebied bestaat uit gemengd loof- en naaldbos. Boven en onder het maaiveld van het plangebied bevinden zich geen kabels of leidingen. Directe omgeving Ten westen van het plangebied ligt op circa 330 meter de snelweg A4. Direct ten zuidoosten van het plangebied ligt de woongemeenschap Zuidgeest. Ten noordwesten van het plangebied ligt voormalig munitieopslagplaats TNO10 Heimolen. TNO Heimolen is een voormalig ,0 TNO is de Nederlandse Organisatie voor Toegepast Natuurwetenschappelijk Onderzoek.
719098 | Ruimtelijke Onderbouwing Zonnepark Zuidgeest 21-01-2021 | Definitief v5.0
Pondera Consult
17
munitiefabriek waar 200 ton munitie lag opgeslagen in bunkers. Eind 2013 is de munitiefabriek gesloten. Nu is het gebied te omschrijven als ‘gemend gebied’ met bedrijven en natuur. Verder ligt ten noordoosten van het plangebied camping ‘Uit en Thuis' op een afstand van minimaal 360 meter. Vanaf de camping is er geen zicht op het plangebied door de ligging van een bos tussen de camping en het plangebied. Ten zuiden van het plangebied ligt vliegbasis Woensdrecht op een afstand van circa 2 kilometer tot de start- en landingsbaan. Nabijheid van woningen Aan de zuidoostzijde van het plangebied liggen enkele woningen aan de straat Zuidgeest. De dichtstbijzijnde woning is gelegen op een afstand van circa 60 meter tot de dichtstbijzijnde zonnepanelen. Andere woningen aan de straat Zuidgeest liggen op een afstand variërend van 85 meter tot 200 meter. De zichtbaarheid van het zonnepark wordt beperkt door de landschappelijke inpassing (zie ook paragraaf 4.4). Aan de noordzijde en westzijde van het plangebied liggen geen woningen in de directe nabijheid. De dichtstbijzijnde woning aan de noordzijde ligt op een afstand van circa 480 meter. De dichtstbijzijnde woning aan de westzijde ligt op een afstand van circa 430 meter. Deze woningen hebben geen zicht op het plangebied. Natuur Het plangebied bevindt zich niet in een Natura 2000-gebied of in Natuurnetwerk Brabantgebied.
Wel wordt het plangebied volledig omgrenst door gebieden behorende tot het Natuurnetwerk Brabant (NNB). Op circa 170 meter ten zuiden van het plangebied ligt het Natura 2000-gebied ‘Brabantse Wal'. Op iets grotere afstand ligt ‘Brabantse Wal’ ook ten westen, oosten en noorden van het plangebied. Omdat de bescherming van Natura 2000gebieden een externe werking heeft kunnen ook projecten buiten een Natura 2000-gebied negatieve effecten hebben op dit gebied. In paragraaf 5.2 wordt beschreven of dit het geval is voor het voorgenomen zonnepark.
Ruimtelijke Onderbouwing Zonnepark Zuidgeest | 719098 21-01-2021 | Definitief v5.0
Pondera Consult
18
4 BESCHRIJVING VAN HET PLAN 4.1
Keuze voor een grondgebonden zonnepark De energietransitie vraagt om een energielandschap dat steeds meer draait op duurzame energiebronnen. Om de nationale en lokale doelstellingen te halen is het nodig dat verschillende vormen van energieopwekking worden ingepast in het landschap. Zonne-energie is één van die duurzame energiebronnen uit deze energiemix. De opwekking van zonneenergie zorgt voor relatief weinig (negatieve) milieueffecten, maar er is wel sprake van een relatief groot ruimtebeslag. Een zonnepark is technisch eenvoudig aan te leggen zonder ingrijpende grondwerkzaamheden. Een alternatief op het gebied van zonne-energie is het plaatsen van zonnepanelen op daken. Echter, niet al het dakoppervlak in Nederland is geschikt voor het opwekken van zonne-energie. Daarnaast worden de ambities en doelstellingen, zoals beschreven in hoofdstuk 2 niet gehaald door enkel zonnepanelen op daken. Grondgebonden zonneparken zijn derhalve nodig om de doelstellingen te behalen.
4.2
Locatiekeuze De locatie is door initiatiefnemer gekozen op basis van een aantal technische, fysieke en sociaaleconomische uitgangspunten. Belangrijkste zijn: «
de locatie past in het ruimtelijke beleid (zie hoofdstuk 2);
»
de locatie is een voormalig stortplaats;
*
de locatie ligt buiten beschermde natuurgebieden (Natura 2000, Natuurnetwerk Brabant);
*
de locatie ligt in de nabijheid van een mogelijk aansluitpunt op het elektriciteitsnet;
*
de locatie is volledig afgeschermd door natuur en bos en daardoor aan het zicht van omwonenden onttrokken;
»
er ligt een beperkt aantal woningen in de nabijheid van de locatie;
»
de locatie is relatief beperkt van omvang, waardoor inpassing goed mogelijk is en eventuele visuele impact zeer beperkt is.
4.3
Beschrijving van het project Het zonnepark heeft een bruto oppervlak van circa 6,5 hectare. De opstelling bestaat uit circa 16.200 panelen met een gezamenlijk opgesteld vermogen van circa 5 megawattpiek (MWp)11. De belangrijkste kenmerken van het project zijn hieronder beschreven: *
de panelen worden geplaatst in rijen met een oost-west oriëntatie, zodat er zo efficiënt mogelijk gebruik kan worden gemaakt van de ruimte voor de plaatsing van zonnepanelen (zie Figuur 4.1);
»
het zonnepark bestaat uit 8 velden van rijen panelen. Het aantal rijen met panelen verschilt per veld (zie Figuur 4.2);
* »
tussen de velden wordt een ruimte van 3 meter vrijgehouden; binnen een veld blijft een ruimte van 0,4 meter tussen de rijen panelen open om ruimte voor beheer en onderhoud te behouden;
11 Megawattpiek (MWp) is een meeteenheid voor de capaciteit van zonnepanelen om zonne-energie in elektriciteit om te zetten. Eén MWp is de productie van een elektrisch vermogen van 1 MW onder standaardomstandigheden
719098 | Ruimtelijke Onderbouwing Zonnepark Zuidgeest 21-01-2021 | Definitief v5.0
Pondera Consult
19
*
de panelen worden geplaatst op een daarvoor geïnstalleerd frame, ook wel tafel genoemd (zie Figuur 4.1). Deze tafels hebben een hoogte van maximaal 65 centimeter boven maaiveld (inclusief paneel);
*
de panelen worden geplaatst met een vrij beperkte hellingshoek van circa 10 graden waardoor een vrij vlak beeld ontstaat;
*
de tafels worden gefundeerd middels (schroef)palen waardoor slechts beperkte ontgraving
*
rondom het zonnepark wordt ter beveiliging een hekwerk met kettingschakel geplaatst van
nodig is; 1,8 meter hoog. Aan de zuid- en westzijde is al een bestaand hekwerk aanwezig; «
er wordt circa 3 meter afstand gehouden tussen de panelen en het hekwerk;
*
de panelen zijn van het type monokristallijn of polykristallijn. De panelen zijn zo ontworpen dat er zo veel mogelijk zonlicht opgenomen wordt om dit om te zetten naar elektriciteit, waardoor lichtschittering beperkt blijft;
»
onder de panelen wordt geen verharding toegepast maar wordt gebruik gemaakt van bloemrijke grasmengsels ten gunste van vogels en insecten;
*
om de elektriciteit te kunnen leveren aan het elektriciteitsnet wordt een inkoopstation gerealiseerd op het terrein. De ligging is weergegeven in Figuur 4.1;
«
het zonnepark zal worden aangesloten op het elektriciteitsnet aan het onderstation Woensdrecht aan de Antwerpsestraatweg door middel van cable pooling.
Figuur 4.1 Foto ter illustratie van installatieframe voor bevestiging zonnepanelen
Ruimtelijke Onderbouwing Zonnepark Zuidgeest | 719098 21-01-2021 | Definitief v5.0
Pondera Consult
20
Figuur 4.2 Inrichtingsschets
r?'v:n
I
4.4
ţ - ļTTTļ
ft
Landschappelijke inpassing Landschap heeft betrekking op de onderlinge samenhang tussen de elementen in een bepaald gebied en op de samenhang tussen een gebied en het gebruik daarvan. Landschap heeft ook te maken met de afleesbaarheid van die samenhang (het landschapsbeeld). Landschap bestaat bij de gratie van waarneming en beleving door mensen én bij de gratie van verandering door de tijd heen. Landschap is per definitie géén statisch begrip.
Inpassingsvoorstel Bij de aanleg van Zonnepark Zuidgeest hoeft op voorhand niet gestreefd te worden naar het volledig aan het zicht onttrekken van het initiatief. Zonneparken zijn ontwikkelingen van deze tijd en mogen ook gezien worden mits ze zijn ingepast in hun landschappelijke context. In deze situatie is het echter zo dat het gehele plangebied al min of mee aan het zicht onttrokken is, met uitzondering van zicht vanuit enkele privéwoningen rond het plangebied. Verder kan de inpassing worden versterkt door de bestaande richtingen van het plangebied aan te houden voor de plaatsing van zonnepanelen, waardoor en geen overhoeken of verspringingen ontstaan. De plekken waarvandaan er zicht is op de opstellingen (vanuit omliggende woningen) wordt in afstemming met de bewoners onderzocht hoe dit met aanvullende (inheemse) beplanting kan worden tegengegaan. De ontsluiting van het plangebied vindt plaats zo ver mogelijk van de woningen vandaan (aan de zuidwestzijde). In Figuur 4.3 is het landschappelijk kader en inpassingsvoorstel te zien. Bij de aanleg van het zonnepark wordt de bestaande opgaande beplanting en de perceelsrandbegroeiing in stand gehouden. Op deze manier wordt het vogelbiotoop niet aangetast wat in lijn is met het bestemmingsplan op dit punt. Door aanvullende beplanting wordt het struweelvogelbiotoop enkel versterkt en het zicht op het zonnepark tegengegaan.
719098 | Ruimtelijke Onderbouwing Zonnepark Zuidgeest 21-01-2021 | Definitief v5.0
Pondera Consult
21
Figuur 4.3 Landschappelijk kader en inpassingsvoorstel
r Bron: OVSL
De belangrijkste kenmerken van het plangebied zijn: »
rechthoekige bospercelen (stippenlijn);
*
rationale verkaveling, twee richtingen (zwarte dubbele pijl);
»
recreatieve routestructuren rondom (groene dubbele pijl).
Het inpassingsvoorstel bestaat uit drie elementen: »
ontsluiting via de zuidzijde op afstand van de bestaande woningen (gele dubbele pijl);
*
kavelrichtingen aanhouden voor de plaatsing van zonnepanelen (blauwe vlak);
»
randvoorzieningen en aanvullende beplanting langs zuidrand (rode vierkant en groene rondjes).
Verdere uitwerking van het landschappelijk inpassingsplan is te vinden in bijlage 1.
4.5
Hergebruiksplan voormalige stortplaats Het zonnepark is beoogd op een voormalige stortplaats. Door de provincie Noord-Brabant is de nota ‘Hergebruik van stortplaatsen’12 opgesteld. Hierin zijn randvoorwaarden vastgelegd waaronder hergebruik van stortplaatsen mogelijk zijn. Voor de herinrichting van stortplaatsen dient ontheffing aangevraagd te worden, middels het voorleggen van een hergebruiksplan. Uit het hergebruiksplan moet blijken dat er in de toekomstige situatie voldaan wordt aan de gestelde randvoorwaarden. Voor het hergebruik van de stortplaats teneinde het mogelijk maken van het zonnepark is een hergebruiksplan opgesteld. Dit hergebruiksplan is toegevoegd als bijlage 6.
12 Nota Hergebruik van stortplaatsen, provincie Noord-Brabant, juni 2004. Geraadpleegd van: https://www.brabant.nl/ondenA/erpen/milieu/bodem-en-stortplaatsen/stortplaatsen/hergebruik-stortplaatsen
Ruimtelijke Onderbouwing Zonnepark Zuidgeest | 719098 21-01-2021 | Definitief v5.0
Pondera Consult
22
5 ONDERZOEK In dit hoofdstuk wordt beschreven welke relevante milieu- en omgevingseffecten te verwachten zijn als gevolg van de realisatie van het zonnepark. Dit wordt per aspect beschreven, op basis van de wet- en regelgeving die van toepassing is op zonneparken.
5.1
Bedrijven en milieuzonering Toetsingskader In het kader van een goede ruimtelijke ordening is ruimtelijke afstemming tussen bedrijfsactiviteiten, voorzieningen en gevoelige functies (woningen) noodzakelijk. Bij deze afstemming kan gebruik worden gemaakt van de richtafstanden uit de VNG-publicatie 'Bedrijven en Milieuzonering' (2009). Een richtafstand is de afstand waarbij onaanvaardbare milieuhinder als gevolg van bedrijfsactiviteiten redelijkerwijs kan worden uitgesloten. Onderzoek Een zonnepark is niet in de VNG-publicatie opgenomen. Van zonnepanelen is geen milieuhinder te verwachten. Dat geldt mogelijk wel voor de transformatorstations, die overdag (enig) geluid produceren. Voor de transformatoren kan een vergelijking worden gemaakt met de in de VNG-publicatie vermelde categorie ‘elektriciteitsdistributiebedrijven van < 10 MVA’. Het betreft hier een milieucategorie 2-inrichting met een grootste aan te houden richtafstand van 30 meter ten opzichte van een rustige woonwijk, vanwege het milieuaspect geluid. Er worden meerdere transformatorstations geplaatst in het plangebied. De kleinste afstand tussen een transformatorstation en een woning bedraagt ten minste 80 meter. Andere woningen liggen op grotere afstand van een transformatorstation. Het zonnepark is vanuit het aspect bedrijven en milieuzonering ruimschoots in te passen.
Nader onderzoek ten aanzien van geluid of andere relevante aspecten is dan ook niet noodzakelijk. Conclusie Vanuit het oogpunt van bedrijven en milieuzonering is er sprake van een goede ruimtelijke ordening.
5.2
Natuur Toetsingskader Wanneer er wordt gesproken over natuurbescherming, dient er onderscheid gemaakt te worden tussen gebiedsbescherming en soortenbescherming. Vanaf 1 januari 2017 is deze bescherming geregeld in de Wet natuurbescherming (Wnb). Onderzoek
Gebiedsbescherming Vanuit de Wet natuurbescherming wordt er getoetst aan de Natura 2000-gebieden en bijzondere nationale gebieden. Daarnaast wordt getoetst aan provinciaal beschermde gebieden, beschermd via de Wet ruimtelijke ordening. Het gaat hier om Natuurnetwerk Brabant (NNB) en natte natuurparels.
719098 | Ruimtelijke Onderbouwing Zonnepark Zuidgeest 21-01-2021 | Definitief v5.0
Pondera Consult
23
Binnen het plangebied bevinden zich geen gebieden behorend tot Natura 2000 of gebieden aangeduid als ‘Natte natuurpareľ. Binnen het plangebied bevinden zich wel gebieden behorend tot Natuurnetwerk Brabant. Het dichtstbijzijnde Natura 2000-gebied is ‘Brabantse Wal' op circa 170 meter ten zuiden van het plangebied. Natura 2000-gebied ‘Markiezaať ligt op circa 1.350 meter ten westen van het plangebied. De bescherming van Natura 2000-gebieden kent een externe werking. Dit betekent dat ook activiteiten buiten het Natura 2000-gebied een negatieve impact kunnen hebben op de ‘beschermingsdoelstellingen’ (ook wel instandhoudingsdoelstellingen genoemd) van dergelijke natuurgebieden. Er is door Habitus een natuurtoets uitgevoerd bestaande uit een bureau-onderzoek en een veldonderzoek (Zie bijlage 2).
Natura 2000 Van negatieve effecten op het Natura 2000-gebied ‘Markiezaať is geen sprake, omdat dit gebied op te grote afstand van het plangebied ligt. Negatieve effecten op het Natura 2000gebied ‘Brabantse Waľ zijn grotendeels uitgesloten. Mogelijke verstoringen op (niet)broedvogelsoorten kunnen worden voorkomen door buiten de broedperiode te werken. De meeste vogels broeden globaal tussen half maart en half augustus. Per biotoop kan de broedperiode verschillen. Het uitvoeren van werkzaamheden in de broedperiode is mogelijk indien er buiten de broedperiode is gestart of als er voorafgaand aan de werkzaamheden een broedvogelinspectie is uitgevoerd. Het gebied 'Brabantse Waľ is een PAS-gebied13 en ligt op een afstand kleiner dan 5000 meter van het plangebied. Door middel van een AERIUS-berekening is bepaald of er depositieeffecten optreden. Er is een AERIUS-berekening uitgevoerd voor de bouwfase en voor de operationele fase van het zonnepark. Beide berekeningen zijn toegevoegd als bijlage 7. Uit de berekeningen blijkt dat er geen stikstofdepositie boven de 0,00 mol per hectare per jaar plaatsvindt.
Natuurnetwerk Brabant Een klein deel van het plangebied ligt binnen het NNB met als beheertype ‘Droog bos met productie’. Er worden slechts in beperkte mate werkzaamheden uitgevoerd in dit gebied. Indien gewerkt wordt buiten het broedseizoen zijn effecten op kwalificerende broedvogels niet te verwachten. Er vind geen ruimtebeslag plaats op een ‘Natte natuurpareľ. De werkzaamheden zullen niet leiden tot externe werking op deze gebieden. De afstand tot deze gebieden is hiervoor te groot, met daarnaast demping van het tussenliggende landschap. Negatieve effecten worden daarom uitgesloten.
Soortenbescherming Naast gebiedsbescherming is er een wettelijk kader voor het beschermen van individuele soorten (flora en fauna). De Wnb kent een aantal verbodsbepalingen die aanleiding kunnen zijn om een ontheffing aan te vragen. De relevante verbodsbepalingen zijn het doden of verwonden
13 PAS staat voor het Programma Aanpak Stikstof. Een PAS-gebied is een gebied gevoelig voor stikstofdepositie.
Ruimtelijke Onderbouwing Zonnepark Zuidgeest | 719098 21-01-2021 | Definitief v5.0
Pondera Consult
24
van soorten, het opzettelijk verontrusten van soorten of het verstoren, vernietigen, beschadigen van nesten of vaste rust- en verblijfplaatsen. Dit kan in theorie voorkomen tijdens de bouwfase. Wanneer de bouw van het zonnepark leidt tot het overtreden van één van deze bepalingen zou een ontheffing van de Wnb moeten worden aangevraagd. In het bureau- en het veldonderzoek zijn meerdere soorten in of nabij het plangebied aangetroffen waarvoor een overtreding verwacht wordt of een effect niet uitgesloten kan worden. Effecten op vogels zonder jaarrond beschermd nest kunnen niet worden uitgesloten, maar kunnen mogelijk door maatregelen worden voorkomen. De eerste maatregel is: verricht de werkzaamheden buiten de broedperiode. Het is ook mogelijk om buiten de broedperiode te starten en door te gaan in het broedseizoen, met als voorwaarde dat er voortdurende activiteit is en de werkzaamheden niet tijdelijk stil komen te liggen. Indien het niet mogelijk is om buiten deze broedperiode te werken, kan maatregel 2 uitkomst bieden. De tweede maatregel is: laat voorafgaand aan de werkzaamheden een broedvogelinspectie uitvoeren door een ecoloog. Indien er geen broedende vogels worden vastgesteld, kunnen de werkzaamheden alsnog doorgang vinden. Verder is er geschikt biotoop aangetroffen voor de boommarter, bunzing, hermelijn, steenmarter en wezel.
Vervolgonderzoek is nodig en dient bij voorkeur verricht te worden in de voortplantingsperiode van de betreffende soort. Ook voor de levendbarende hagedis, de alpenwatersalamander, de vinpootsalamander en de rugstreeppad is geschikt biotoop aangetroffen. Nader onderzoek dient verricht te worden in meerdere veldbezoeken. De periode waarin de veldbezoeken plaats dienen te vinden verschilt per soort. In de natuurtoets (bijlage 2) wordt geconcludeerd dat er geen planten van de rode lijst zijn aangetroffen in het plangebied. In de Wet natuurbescherming is een zorgplicht opgenomen. Uit de zorgplicht volgt dat nadelige gevolgen voor flora of fauna voorkomen wordt of dat noodzakelijke maatregelen getroffen worden. Om invulling te geven aan de zorgplicht worden in eerste instantie alle vaste rust- of verblijfplaatsen waar mogelijk gespaard of worden de werkzaamheden verricht buiten de verstoringsafstand van de betreffende soorten. Indien dit niet mogelijk is, vinden de werkzaamheden plaats buiten de kwetsbare perioden voor de betreffende soorten. Conclusie Effecten op vogels zonder jaarrond beschermd nest kunnen niet worden uitgesloten, maar kunnen mogelijk door maatregelen worden voorkomen. Effecten op marterachtigen, alpenwatersalamander, rugstreeppad, vinpootsalamander en levendbarende hagedis dienen nader onderzocht te worden.
Effecten op andere beschermde soorten worden niet verwacht. Indien na afronding van het vervolgonderzoek en het uitvoeren van de te nemen maatregelen blijkt dat er geen negatief effect te verwachten is voor beschermde soorten is er geen sprake van overtreding van bepalingen van de Wet natuurbescherming. Indien er wel sprake is van overtreding van bepalingen van de Wet natuurbescherming zal er een ontheffing aangevraagd worden. Bij het uitvoeren van de werkzaamheden wordt in ieder geval het zorgplichtbeginsel nageleefd.
719098 | Ruimtelijke Onderbouwing Zonnepark Zuidgeest 21-01-2021 | Definitief v5.0
Pondera Consult
25
De AERIUS-berekeningen voor de bouw- en operationele fase van het zonnepark hebben geen depositiewaarden boven de 0,00 mol/hectare/jaar opgeleverd. Een ontheffing of vergunning is daarom niet noodzakelijk. Vanuit het aspect natuur is er sprake van een goede ruimtelijke ordening.
5.3
Cultuurhistorie en archeologie Toetsingskader Op 16 januari 1992 is in Valletta (Malta) het Europees Verdrag voor de bescherming van het archeologisch erfgoed (Verdrag van Malta) ondertekend. Het Verdrag van Malta voorziet in bescherming van het Europees archeologisch erfgoed onder meer door de risico's op aantasting van dit erfgoed te beperken. De Erfgoedwet, die per 1 juli 2016 de Monumentenwet 1988 heeft vervangen, vormt het kader voor de bescherming van het cultureel erfgoed. Onder cultuurhistorie worden aanwezige archeologische waarden verstaan, maar ook overige cultuurhistorische waarden zoals historisch landschap, beschermende stads- en dorpsgezichten en monumenten. Onderzoek
Archeologie Ter plaatse van het plangebied is er geen dubbelbestemming voor archeologie opgenomen in het bestemmingsplan. Op de Indicatieve Kaart Archeologische Waarden14 (IKAW) is het plangebied grotendeels gekarakteriseerd als ‘niet gekarteerd’. Dit betekent dat er geen bodemkundige of geologische gegevens beschikbaar waren tijdens het maken van de kaart. In de overige delen van het plangebied geldt er een 'lage trefkans’ op archeologische waarden. In Figuur 5.1 is het plangebied globaal aangeven in het rood.
14 Indicatieve Kaart Archeologische Waarden, Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed, 2008. Geraadpleegd via: https://rce.webgispublisher.nlA/iewer.aspx?map=Archeologie%2Din%2DNederland#
Ruimtelijke Onderbouwing Zonnepark Zuidgeest | 719098 21-01-2021 | Definitief v5.0
Pondera Consult
26
Figuur 5.1 Uitsnede kaart IKAW met globale ligging plangebied in rood
hoge trefkans middelhoge trefkans lage trefkans zeer lage trefkans niet gekarteerd
Bron: Indicatieve Kaart Archeologische Waarden (2008)
Gezien het voormalig gebruik als stortplaats is niet te verwachten dat er nog archeologische waarden aanwezig zijn. Mocht dit het geval zijn, dan is de kans groot dat de archeologische waarden reeds verstoort zijn. Nader onderzoek ten behoeve van archeologische waarden is dan ook niet nodig. Vanuit het aspect archeologie is er sprake van een goede ruimtelijke ordening.
Overige cultuurhistorie De provincie ziet het Brabantse erfgoed als belangrijk onderdeel van haar identiteit en wil het een plaats geven in de verdere ontwikkeling van Brabant. Daarom heeft ze haar ruimtelijk erfgoed opgenomen op de Cultuurhistorische Waardenkaart15 (CHW). Op de kaart is het cultuurhistorisch landschap ‘Brabantse Wal' aangegeven. Dit landschap wordt gekenmerkt door een grote landschappelijke verscheidenheid. Behoud en accentuering van de variatie aan landschapstypen is één van de doelen. Het realiseren van een zonnepark doet geen afbreuk aan deze doelstellingen, het zorgt zelfs voor meer variatie in het landschap. Verder ligt in de gemeente Woensdrecht op circa 630 meter afstand van het plangebied het landgoed Mattemburgh. Het landgoed is aangewezen als Rijksmonument. Op circa 1 kilometer ten noorden van het plangebied ligt het ‘Landgoed Groot Molenbeek’. De bescherming van Rijksmonumenten heeft geen externe werking waardoor er geen effect op het Rijksmonument is de aanleg van het zonnepark. 15 Cultuurhistorische Waardenkaart, provincie Noord-Brabant, 2010 (herziening 2016). Geraadpleegd via: https^/noordbrabant.maps.arcgis.com/apps/webappviewer/index. html?kMdab0b45b3234fffa8090a4bc8ae06f8
719098 | Ruimtelijke Onderbouwing Zonnepark Zuidgeest 21-01-2021 | Definitief v5.0
Pondera Consult
27
De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed heeft alle rijksbeschermde stads- en dorpsgezichten in kaart gebracht16. Ten noordwesten van het plangebied ligt op circa 3,5 kilometer afstand het beschermde gezicht van Bergen op Zoom. In het stadscentrum staan meer dan 600 monumenten, waarvan er ruim 200 op de rijksmonumentenlijst staan. Gezien de grote afstand van het plangebied tot het beschermde stadsgezicht, en de beperkte verdragende uitstaling van een zonnepark op de omgeving, is er geen effect op het beschermde gezicht en de monumenten te verwachten. Vanuit het aspect overige cultuurhistorie is er sprake van een goede ruimtelijke ordening. Conclusie Het zonnepark doet geen afbreuk aan archeologische en overige cultuurhistorische waarden in het plangebied en de omgeving ervan. Voor het aspect cultuurhistorie en archeologie is er sprake van een goede ruimtelijke ordening.
5.4 Waterhuishouding Toetsingskader Water en ruimtelijke ordening hebben met elkaar te maken. Enerzijds is water één van de ordenende principes in de ruimtelijke ordening en kan daarmee beperkingen opleggen aan het ruimtegebruik. Anderzijds kunnen ontwikkelingen in het ruimtegebruik ongewenste effecten hebben op de waterhuishouding. Een goede afstemming tussen beide is derhalve noodzakelijk om problemen zoals wateroverlast, slechte waterkwaliteit, verdroging, etc. te voorkomen. De verplichte watertoets is geregeld in de artikelen 3.1.1 en 3.16 van het Besluit ruimtelijke ordening. Vanaf het begin van de planvorming dient overleg gevoerd te worden tussen gemeente, waterbeheerders en andere betrokkenen. Doel van dit overleg is gezamenlijk de uitgangspunten en wensen vanuit duurzame watersystemen en veiligheid te vertalen naar concrete gebiedsspecifieke ruimtelijke uitgangspunten. Hierbij geldt dat afwenteling moet worden voorkomen en dat de drietrapsstrategie ‘vasthouden, bergen en afvoeren’ moet worden gehanteerd. Onderzoek