Bijlage 2. Ontwikkelvisie Vrederust
Tekst van het document
Deel uitmaken van de maatschappij, onder andere door middel van dagbesteding, helpt cliënten de regie over hun eigen herstelproces te behouden.
Zorggebieden GGZ WNB zal in de toekomst de verschillende doelgroepen van cliënten blijven bedienen en een breed scala aan zorg blijven bieden. Gezien de demografische verschuivingen, veranderingen in overheidsbeleid en de trend van ambulantisering, verwacht GGZ WNB dat het aantal benodigde bedden de komende jaren stabiel zal blijven. Het is echter belangrijk om voldoende ruimte op het landgoed te behouden voor
54 Z 74
BURO LUBBERS Landschapsarchitectuur en stedenbouw
uitbreiding indien de zorgvraag toeneemt. GGZ WNB is van plan om de zorg te concentreren op het landgoed, waarbij de centrale Hoofdlaan als zorg-as zal fungeren. Aan beide zijden van deze as bevinden zich de gebieden 'Melanen' en 'Schelde', waar cliënten de benodigde zorg kunnen ontvangen. De zorg in deze gebieden zal worden geïntensiveerd door cliënten die momenteel verspreid over het landgoed verblijven, in deze gebieden te huisvesten. Dit vereist aanpassingen en uitbreidingen van de huidige gebouwen, en op termijn kan er ook nieuwbouw plaatsvinden. Daarnaast wordt een gemengd gebied gecreëerd dat zorg en wonen combineert. Hier wordt woningbouw toegevoegd en kunnen cliënten (van GGZ WNB of ketenpartners) zelfstandig wonen terwijl ze toch dicht bij zorgfaciliteiten verblijven indien nodig. Zorggebied 'Melanen' Het zorggebied 'Melanen', gelegen in het noordwesten van het landgoed, biedt momenteel langdurige residentiële zorg aan cliënten die beschermd wonen. Deze zorgvorm zal in de toekomst op dezelfde locatie blijven voortbestaan. Momenteel wordt hier ook forensische zorg verleend aan cliënten in gesloten en deels besloten groepen, maar deze zorg zal in de toekomst mogelijk worden verplaatst naar het zorggebied 'Schelde'.
Hierdoor ontstaat er ruimte voor nieuwbouw en uitbreiding op de huidige locatie, waarmee diverse zorgfuncties, ondersteunende diensten en faciliteiten binnen het Melanen-gebied kunnen worden geherhuisvest.
en 3, is een gebied waar woningbouw, voorzieningen en zorg kunnen samenkomen. Dit gebied biedt naast wonen ook mogelijkheden voor GGZ WNB of ketenpartners, zoals zorgverleners in de gehandicapten en ouderenzorg, om hun diensten verder te ontwikkelen. Door de toevoeging van reguliere woningen wordt de integratie binnen het gebied versterkt, waardoor een levendige en veelzijdige gemeenschap ontstaat. Daarnaast biedt het GGZ WNB de gelegenheid om haar activiteiten gefaseerd te concentreren in de twee zorggebieden.
Ontmoeten De centrale parkzone wordt beschouwd als de ideale locatie voor het creëren van ontmoetingsplekken, waar iedereen samen kan komen en waar dagbestedingsactiviteiten kunnen plaatsvinden. Denk hierbij aan een horecapaviljoen, een dierenweide of kinderboerderij, en een moestuin. Voor cliënten en toekomstige bewoners is het belangrijk om diverse activiteiten te organiseren die hen in staat stellen elkaar te leren kennen, verbindingen te maken en het stigma rond psychische zorg te doorbreken. Een goede integratie tussen cliënten en toekomstige bewoners van het landgoed is belangrijk, zodat iedereen kan genieten van een rustige, mooie en sociale omgeving. Door de natuur en het groen te koesteren en de recreatieve en cultuurhistorische waarden van het landgoed te versterken met goede fiets- en wandelroutes, ontstaan er volop kansen voor ontmoetingen. Landgoed Vrederust blijft, ook in de toekomst, een unieke plek waar iedereen een prachtige omgeving verdient om te wonen en te werken.
Zorggebied 'Schelde' Het zorggebied 'Schelde', gesitueerd in het zuidoosten van het landgoed, biedt momenteel een scala aan zorgdiensten, waaronder kortdurende crisiszorg zoals de High Intensive Care (HIC). In de toekomst zal hier ook mogelijk forensische zorg worden ondergebracht, waarvoor de bestaande gebouwen zullen worden uitgebreid. Momenteel wordt in zorggebied 'Schelde' ook dagbestedingsactiviteiten aan cliënten aangeboden, zoals creatieve therapieën, waaronder schilderen, potten bakken, muziektherapie, fietsen repareren en bloemschikken. Naar verwachting blijven deze activiteiten in de toekomst hier gesitueerd. Aangezien deze locaties aansluitend liggen aan de woonvelden zullen deze activiteiten bijdragen aan de integratie tussen bewoners en cliënten. Gemengd gebied Het noordoosten van het landgoed, aangeduid als ontwikkelveld 1, 2
Landgoed Vrederust ONTWIKKELVISIE
BURO LUBBERS Landschapsarchitectuur en stedenbouw
Landgoed Vrederust ONTWIKKELVISIE 55 / 74
5. Ruimtelijke kaders Op basis van de voorgaande analyse zijn ruimtelijke kaders gesteld voor ontwikkeling van het landgoed. Het herstellen van de landschappelijke en historische kwaliteiten van het landgoed staat daarin centraal. Het uitgangspunt is het herstel van waardevolle, aaneengesloten Brabantse natuurgebieden (NNB) en de verbinding leggen met de omliggende groenstructuur. Ontwikkeling van het landgoed moet leiden tot een robuustere groenstructuur, meer levendigheid, en betekenis voor de omgeving. Door het herintroduceren van een heldere groene hoofdstructuur, bestaande uit een laan met groene kamers, wordt de basis gelegd voor de ontwikkeling. De verschillende landschapskamers worden van elkaar gescheiden door robuuste groenstructuren, en worden ingericht op basis van bestaande kwaliteiten; In de boskamers betekent natuur toevoegen aansluitend bij de bestaande bomen, in de open velden het terugbrengen van het historische coulissenlandschap. Bestaande (zorg)gebouwen hebben een grote omvang en zijn, met uitzondering van enkele monumentale panden, veelal van lage architectonische kwaliteit. Het vervangen van deze gebouwen door nieuw woonprogramma kan leiden tot meer lucht en ruimtelijke kwaliteit.
Het uitgangspunt hierbij is dat het landschap altijd leidend is; nieuwe gebouwen voegen zich tussen de bestaande bomen, volumes steken niet uit boven de boomkronen, en benodigde infrastructuur wordt tot een minimum beperkt en waar mogelijk waterdoorlatend uitgevoerd.
Ruimtelijke kaders Toelichting opbouw raamwerk Een ontwikkelvisie begint met een helder raamwerk
Een landschappelijk raamwerk vormt de basis van de ontwikkelvisie voor Landgoed Vrederust. Het is een structuur waarmee natuur, infrastructuur en programma op elkaar worden afgestemd en versterkt. In de kern bestaat het raamwerk uit drie lagen: de groenstructuur, de infrastructuur en de invulling daarvan: het programma. De groenstructuur vormt het fundament: bestaande landschapselementen, ecologische verbindingen en de identiteit van het landgoed staan centraal. Hieroverheen wordt de infrastructuur geprojecteerd, zodat routes en ontsluitingen zich zorgvuldig in het landschap voegen. De resterende ruimte wordt gebruikt voor flexibele ontwikkelvelden, waar programma gefaseerd kan landen zonder de landschappelijke kwaliteit aan te tasten.
.V
I
^
•y \
Door deze opbouw ontstaat een robuust en flexibel raamwerk dat richting geeft aan toekomstige inrichting en ontwikkelingen, terwijl de samenhang tussen landschap, gebruik en bereikbaarheid behouden blijft.
voorbeeld afbeelding íe van een landschappelijk raamwerk
BURO LUBBERS Landschapsarchitectuur en stedenbouw
Landgoed Vrederust CONCEPT ONTWIKKELVISIE 57 /74
Ruimtelijke kaders 1. Groenstructuur
De ontwikkelvisie voor landgoed Vrederust stelt de bestaande groenstructuur centraal. Gezonde bomen blijven behouden, en nieuwe bebouwing en infrastructuur passen zich aan de natuur aan. Het herstel van de historische Hoofdlaan, een statige bomenlaan, creëert een herkenbare entree die de centrale parkzone met de zorgclusters van GGZ WNB verbindt. Onderbeplanting versterkt de biodiversiteit, met strategische openingen voor verbindingen naar publieke functies. Groene parkeerkoffers en waterdoorlatende bestrating zorgen voor duurzame parkeeroplossingen. Waterberging wordt zichtbaar en beleefbaar ingericht met greppels en wadi's die water afvoeren naar lagergelegen delen. De centrale landgoedzone verbindt ecologische structuren en versterkt biodiversiteit door minder maaien en het toevoegen van inheemse struiken. In de Parkboszone worden boomclusters en inheemse soorten verbonden om de ecologie te verrijken. De Coulissenzone herintroduceert houtwallen en hagen voor ecologische en landschappelijke versterking. Geluidswering langs de Randweg Noord wordt op een natuurlijke wijze geïntegreerd, zodat het coulissenlandschap behouden blijft, terwijl de leefbaarheid voor mens en natuur verbetert. Met herstel van Natuurnetwerk Brabant zullen gebieden beter met elkaar verbonden worden
Landgoedzone Coulissenzone Parkboszone Bos NNB toe te voegen Bomen aan te planten (hoofdlaan) Bomen aan te planten (coulissen) Ecologische verbinding
58 7 74
BURO LUBBERS Landschapsarchitectuur en stedenbouw
Landgoed Vrederust ONTWIKKELVISIE
Toelichting kader principes:
^ Uitgangspunt bomen en groenstructuur: Alle gezonde bestaande bomen blijven behouden, waarbij nieuwe bebouwing en infrastructuur zich aanpassen aan de bestaande groenstructuur. Wanneer de groenstructuur onvermijdelijk moet worden aangetast, zal dit groen worden gecompenseerd. ^ Herstel Natuurnetwerk Brabant: Sinds 2002 is op diverse plekken het NNB aangetast. Bij de landgoedontwikkeling wordt dit gecompenseerd door bestaande natuur aan het NNB toe te voegen. Daarnaast zal op diverse plekken nieuwe natuur worden aangelegd om bestaand NNB beter met elkaar te verbinden.
minder intensief gemaaid wordt ter verrijking van de biodiversiteit. Op diverse plekken worden er struiken met inheemse bessen- en fruitsoorten toegevoegd.
^ Parkboszone: Er worden op diverse plekken inheemse soorten toegevoegd waardoor de ecologische monocultuur meer divers en rijker wordt. Het is noodzakelijk dat dit aan de randen van de kamers wordt gecreëerd, ter bevordering van het ecologisch netwerk en het accentueren van de Parkboszone. Daarnaast worden er ook binnenin de Parkzone bestaande boomclusters verbonden.
^ Verwijderen van uitheemse boomsoorten: Er wordt gestreefd naar zoveel mogelijk inheemse beplanting om de kwaliteit van het gebied te verbeteren. Op termijn worden niet-inheemse bomen verwijderd om de transformatie naar een ecologisch waardevoller gebied te realiseren.
^ Geluidswering Randweg Noord: Het toepassen van geluidsreducerende maatregelen op een landschappelijke manier is mogelijk, waarbij het karakter van het coulissenlandschap behouden blijft. ‘
^ Coulissenzone: Lijnvormige landschapselementen (houtwallen, ^ Herstel van de bomenlaan (Hoofdlaan): Creëren van een centrale entreelaan van begin tot eind, waarbij de bomenlaan in zijn voormalige glorie wordt hersteld. Dit zorgt voor een herkenbare ruggengraat voor bezoekers van het landgoed en helpt bij de oriëntatie. Tevens verbindt deze entreelaan de centrale parkzone met de GGZ WNB zorgclusters. ^ Onderbeplanting: Toevoegen van onderbeplanting onder de entreelaan om de biodiversiteit en gelaagdheid in het groen te versterken. Openingen worden gecreëerd voor verbindingen naar omliggende (collectieve) parkfuncties, entrees naar publieke functies of andere gebouwen, waarbij de beplanting niet hoger is dan ooghoogte. ^ Parkeren vergroenen: Er wordt aangestuurd op het creëren van groene parkeerkoffers waarbij parkeerplaatsen met regelmaat onderbroken worden met groenvakken. Er wordt gebruik gemaakt van (half)open, waterdoorlatende verharding. ^ Waterberging: Het lokaal opvangen, bergen en infiltreren gebeurt zo dicht mogelijk bij de bron en wordt zichtbaar, door bijvoorbeeld wadi's vertraagd. Vanuit de wadi's kan het dan de bodem intrekken en ondergronds naar de lager gelegen gebieden stromen. Er wordt op een zichtbare en beleefbare manier ruimte gereserveerd voor het bergen en afvoeren van water.
^ Landgoedzone: De Landgoedzone loopt als een centrale groene zone door het landgoed heen en verbindt zo de verschillende ecologische structuren aan elkaar. Het belangrijkste is het behouden van het parkachtige karakter waarbij op diverse plekken het gras
BURO LUBBERS Landschapsarchitectuur en stedenbouw
singels, hagen, sloten) worden geherintroduceerd. Daarnaast worden door middel van andere ontsnipperingsmaatregelen (bijvoorbeeld faunapassage) met gevarieerde inheemse beplanting de historische karaktereigenschappen visueel hersteld. Wat tevens bijdraagt aan een ecologisch verrijking van het bestaande netwerk. Deze lijnvormige houtwallen dienen minimaal 10 à 15m breed te zijn en mogen sporadisch doorgeprikt worden ten behoeve van infrastructurele ingrepen.
^ Verbinden van lineaire groenstructuren: De nieuwe lineaire groenstructuren fungeren als corridors voor diverse insecten- en diersoorten. Bij het onderbreken van een houtwal of lineaire groenstructuur moet aandacht worden besteed aan het ondersteunen en begeleiden bij de oversteek voor fauna.
^ Boszone: De boszones op het landgoed worden getypeerd als droog bos met productie. Door de uniforme aanleg in het verleden is de diversiteit (nog) relatief laag. In overleg met Brabants Landschap wordt onderzocht hoe de kwaliteit van deze zones ecologisch verbeterd kan worden. Dit kan door bosverjonging in combinatie met verrijking met strooiselverrijkende soorten zodat de dynamiek, variatie en vestigingsmilieus in het bos bevorderd kunnen worden.
^ Groene mantel aan de randen: Om de overgangen en ecologische waarde naar de bestaande bospercelen te versterken, wordt er mantelzoomvegetatie toegevoegd aan de randen, waardoor de overgang wordt verzacht.
Landgoed Vrederust ONTWIKKELVISIE 59 I 74
Ruimtelijke kaders 2. Infrastructuur
De infrastructuurvisie voor landgoed Vrederust draait om het creëren van een veilige en toegankelijke omgeving. De historische Hoofdlaan wordt hersteld als een herkenbare entreelaan die de centrale parkzone met de zorgclusters van GGZ WNB verbindt. Deze laan zal halverwege afgesloten zijn voor gemotoriseerd verkeer. Op deze manier is het enkel een doorgaande route voor langzaam verkeer. Om de rust en het zicht te behouden, wordt er langs de laan niet geparkeerd in het zicht, en waar nodig kan een voetpad aan de buitenzijde worden toegevoegd. Parkeren wordt uit het zicht gehouden door bijvoorbeeld groene parkeerkoffers, op eigen terrein of geclusterd per ontwikkelveld. Voor de primaire ontsluiting van het landgoed wordt een nieuwe ontsluitingsroute aangelegd die deels de bestaande wegen volgt. De Hoofdlaan en overige wegen worden fiets- en voetgangersvriendelijk ingericht. Ook worden de bestaande verharde en onverharde wegen aan de randen van het gebied waar mogelijk behouden. De aansluiting van de nieuwe primaire ontsluiting op de Moerstraatsebaan wordt geintegreerd met de aansluiting van de Hoofdlaan op een verkeersveilige manier. De nieuwe ontsluitingsweg in de hoofdentree voor gemotoriseerd verkeer. De bestaande entrees van het landgoed worden hier ondergeschikt aan vormgegeven. Er zijn maatregelen getroffen om de verkeersintensiteit te verminderen.
De primaire ontsluiting loopt meanderend door het plangebied. De start van de primaire ontsluiting ligt nabij de agrarische percelen, waar een groot deel van de woningen is beoogd. Daardoor vermindert de verkeersintensiteit op het landgoed. Daarnaast is de Hoofdlaan als secundaire ontsluiting aangewezen. Daarmee kan worden vastgesteld dat de verkeersintensiteit op het landgoed afneemt. Het recreatieve netwerk wordt verbonden met omliggende fiets en wandelroutes, waarbij autoluwe zones worden gecreëerd in de openbare ruimte van de ontwikkelvelden. De bestaande entrees tot het landgoed worden behouden en waar nodig versterkt, wat de toegankelijkheid en beleving van het gebied verder optimaliseert.
Hoofdlaan Primaire ontsluiting Bestaand netwerk Recreatief Z informeel netwerk
m/ o
Langzaam verkeer Rijrichting Nader te bepalen aansluiting
60 Z 74
BURO LUBBERS Landschapsarchitectuur en stedenbouw
Landgoed Vrederust ONTWIKKELVISIE
Toelichting kader principes: ^ Herstellen Hoofdlaan: De Hoofdlaan wordt hersteld als doorgaande route voor langzaam verkeer. In het midden komt een afsluiting voor gemotoriseerd verkeer. Indien nodig kan een voetpad worden aangelegd aan de buitenzijde van de bomenlaan.
^ Veiligheids- en snelheidsmaatregelen: Toevoegen van maatregelen aan de Hoofdlaan en de primaire ontsluiting om de snelheid te verminderen en de veiligheid te verhogen.
^ Nieuwe hoofdentree voor gemotoriseerd verkeer: De aansluiting van de nieuwe ontsluitingsweg op de Moerstraatsebaan wordt vormgegeven als primaire entree voor gemotoriseerd verkeer. De overige bestaande entrees blijven open (in ieder geval voor langzaam verkeer) maar worden ondergeschikt aan de ontsluitingsweg vormgegeven.
Overige wegen: De overige wegen dienen een heldere en eenduidige structuur en inrichting te krijgen. Hierbij ligt de nadruk op meer ruimte voor fietsers en voetgangers.
Onverharde wegen: Bestaande verharde en onverharde wegen aan de randen van het plangebied zullen behouden blijven waar mogelijk. Recreatieve netwerk: Er wordt aangehaakt op bestaande, omliggende fiets- en wandelnetwerken. Indien mogelijk worden deze gekoppeld aan de recreatieve functies in de Landgoedzone. Autoluwe zones: De openbare ruimte van de ontwikkelvelden wordt zo autovrij mogelijk ingericht.
Duurzame mobiliteit: Toekomstige duurzame mobiliteitsopties zijn wenselijk en moeten centraal langs de Hoofdlaan worden gesitueerd.
^ Parkeren uit het zicht: Langs de entreelaan is het belangrijk om het open uitzicht te behouden; daarom worden er geen zichtbare parkeerplaatsen voor auto's aangelegd. Er wordt gestreefd naar groene parkeervoorzieningen op eigen terrein of in clusters per ontwikkelveld. Groene parkeerkoffers met halfopen verharding zijn wenselijk. Als dit niet haalbaar is, kan parkeren ook (half)verdiept worden gerealiseerd. Parkeerplaatsen achter een talud moeten zo worden gesitueerd dat de geparkeerde auto's vanaf de Randweg Noord niet zichtbaar zijn.
^ Dubbelgebruik parkeren: Om verharding te minimaliseren wordt gebruik gemaakt van (bestaande) parkeervoorzieningen van GGZ WNB.
^ Parkeernorm: Om de kwaliteiten en de bereikbaarheid van het landgoed goed te borgen, worden de parkeernormen uit bijlage A gehanteerd. Deze wijken af van de parkeernormen uit het thans vigerende parkeerbeleid van de gemeente Bergen op Zoom.
^ Nieuwe primaire ontsluitingsweg: Er wordt een nieuwe weg aangelegd die fungeert als primaire ontsluiting voor gemotoriseerd verkeer. De weg bedient de meeste ontwikkelvelden en is een tweerichtingsweg. Deze weg volgt deels de bestaande wegenstructuur en wordt deels nieuw aangelegd.
BURO LUBBERS Landschapsarchitectuur en stedenbouw
Landgoed Vrederust ONTWIKKELVISIE
61 Z 74
Ruimtelijke kaders 3. Programma
De ontwikkelvisie voor landgoed Vrederust combineert zorg, wonen, natuur en openbare functies in acht ontwikkelvelden die aansluiten op de landschapstypes: Landgoedzone, Parkboszone en Coulissenzone. Daarnaast kan het Hoofdgebouw getransformeerd worden tot woningbouw met behoud van de cultuurhistorische waarde. De activiteiten van GGZ WNB worden gecentraliseerd in twee zones.
optie zorgfunctie
optie corgfunctK
ASVZ
In de centrale Landgoedzone is ruimte voor collectieve functies zoals een restaurant en moestuin, wat de sociale cohesie versterkt. De Parkboszone behoudt de natuurlijke structuur, met woningen die tussen de bomen worden geplaatst met respect voor het bestaande groen. In de Coulissenzone wordt de natuurwaarde vergroot met houtwallen en diverse woongemeenschappen waarbij geluidswerende bebouwing langs de Randweg Noord zorgt voor rust.
Ontmoetingsgebied
GGZ WNB
DIERENWEIDE
optie zorgfui
Schorre
Woningen worden compact en in harmonie met de bomen gebouwd, met een lagere dichtheid tussen bomen en een hogere dichtheid in de Coulissenzone. Hoofdgebouw
Private buitenruimtes worden compact gehouden, en op een natuurlijke manier afgebakend. Geen schuttingen, maar ''met de voeten in de natuur". Biodiversiteit wordt bevorderd door geïntegreerde nestkasten en begroeide pergola's. Waterafvoer is zichtbaar en beleefbaar, met wateropvang geïntegreerd in het ontwerp, wat de toekomstbestendigheid van het landgoed versterkt.
GGZ WNB
Ontwikkelveld (Parkbos) Ontwikkelveld (Coulissen) Ontwikkelveld (Landgoed) Bebouwing (GGZ WNB)
62 Z 74
BURO LUBBERS Landschapsarchitectuur en stedenbouw
Landgoed Vrederust ONTWIKKELVISIE
Toelichting kader principes: ^ Ontwikkelvelden en woonprogramma: Er worden acht ontwikkelvelden voorzien, waarbij de toekomstige woningbouw naadloos kan worden verweven met het omliggende sfeertypes: Landgoed, Parkbos en de Coulissen. Het totale woonprogramma in deze acht ontwikkelvelden omvat maximaal 500 woningen.
^ Landgoedzone: De bebouwing in de ontwikkelvelden aan de laan maakt een gebaar naar de laan of bebouwing wordt verder van de laan af georienteerd met een groene buffer ertussen. In deze zone bevinden zich ook monumentale gebouwen, en naast het woonprogramma is er ruimte voor de ontwikkeling van openbare functies, zoals horeca.
Vrije zone aan Randweg Noord: Direct aangrenzend aan de randweg is er geen bebouwing toegestaan, zodat het karakter van het open landschap behouden blijft. Er dient minimaal 40 meter afstand te zijn tussen de randweg en de bebouwing.
begroeide pergola's voor voedsel en beschutting draagt bij aan het verhogen van de biodiversiteit voor de habitat van vogels, vlinders, vleermuizen en insecten.
Herbestemming en behoud van waardevolle gebouwen: Behoud
^ Zichtbaar waterafvoer: Het opvangen, bergen en infiltreren gebeurt
van waardevolle gebouwen, waaronder De Schorre en de Kerk. Er is de mogelijkheid om de oudbouw van het Bedrijfsgebouw te behouden en dit gebouw als onderdeel van ontwikkelveld 1 te integreren, waarbij extra volume kan worden toegevoegd.
Transformatie Hoofdgebouw: Het Hoofdgebouw komt, aanvullend
Bouwhoogte: Woningen blijven in hoogte onder de boomtoppen,
bebouwing in balans zijn met de natuurlijke structuur, die verrijkt en versterkt wordt. De bebouwing dient rondom bestaande gezonde bomen en het nieuwe groen te worden gerealiseerd.
zo dicht mogelijk bij de bron, bijvoorbeeld in dakgoten, pergola's, gekoppeld aan de gevel. Er wordt op een zichtbare en beleefhare manier ruimte gereserveerd voor het bergen van water.
^ Uitbereiding recreatieve voorzieningen: De Landgoedzone op het programma in de ontwikkelvelden 1 t/m 8, in aanmerking voor ontwikkeling en herbestemming tot woningen.
^ Parkboszone: In de ontwikkelvelden binnen het parkbos moet de
^ Natuurlijke habitat: Het toevoegen van geïntegreerde nestkasten en
fungeert als een centrale groene parkzone die door het landgoed slingert en de verschillende openbare plekken met elkaar verbindt. In deze parkstructuur is ruimte voor diverse kleine openbare functies en voorzieningen, zoals een natuurlijke speelplaats, een paviljoen of een moestuin.
indien er meer dan 3 woonlagen worden gerealiseerd, heeft de bovenste laag een setback. Bebouwing in ontwikkelveld zeven of acht aan de Randweg Noord vormt een uitzondering wanneer deze dient als geluidswering. Het is mogelijk om hier geluidsreducerende maatregelen toe te passen via bebouwing, mits er voldoende vrije ruimte tussen de randweg en de bebouwing aanwezig is.
Aanpassen aan bomen: Woningen voegen zich tussen de gezonde bestaande bomen, rekening houdend met de boomkroon en wortels, woning verspringt uit het stramien als er een boom staat.
Compact bouwen: Inzetten op een kleine voetafdruk, passend bij de groene context.
^ Coulissenzone: De ontwikkelvelden in het coulissenlandschap bieden mogelijkheden om de natuurwaarde te versterken, met afwisselende houtwallen en diverse woongemeenschappen in lijn met het landschap.
Bebouwingsdichtheid: De bebouwingsdichtheid is afhankelijk van de landschappelijke context. Op plekken waar tussen de bestaande bomen gebouwd wordt zal de dichtheid lager zijn, in de nieuw te realiseren coulissenzone is een hogere dichtheid mogelijk. Dit zorgt tevens voor een geleidelijke overgang tussen het stedelijke Bergen op Zoom en het omringende landschap. Overgang openbaar-privé: Natuurlijke erfafscheidingen, private buitenruimtes uitsluitend in de vorm van balkons en terrassen, groen zo veel mogelijk gedeeld en/of collectief, je woont in het landgoed als tuin.
BURO LUBBERS Landschapsarchitectuur en stedenbouw
Landgoed Vrederust ONTWIKKELVISIE 63 Z 74
Ruimtelijke kaders Raamwerk
De ontwikkelvisie voor landgoed Vrederust wordt gedragen door een samenhangend landschappelijk raamwerk. Dit raamwerk vormt de ruimtelijke basis voor alle toekomstige ontwikkelingen en borgt dat natuur, infrastructuur en programma elkaar versterken. Het raamwerk ontstaat door drie ruimtelijke kaders: Groenstructuur, Infrastructuur en Programma. Deze lagen zijn over elkaar heen te leggen en in onderlinge samenhang te beschouwen. De groenstructuur vormt hierbij het fundament: het bestaande landschap, de ecologische verbindingen en de landschappelijke identiteit van het landgoed zijn leidend. De infrastructuur voegt zich hier zorgvuldig in en ondersteunt een veilige, rustige en toegankelijke inrichting voor mens en natuur. Het programma sluit hierop aan door wonen, zorg en publieke functies zodanig te positioneren dat zij het landschap versterken en respecteren. Samen zorgen deze drie kaders voor een robuust en flexibel raamwerk dat richting geeft aan inrichting, fasering en toekomstige ontwikkelingen. In de volgende paragrafen worden de drie ruimtelijke kaders afzonderlijk toegelicht en verbeeld, waarbij kaarten inzicht geven in hun onderlinge samenhang en ruimtelijke uitwerking.
64 Z 74
BURO LUBBERS Landschapsarchitectuur en stedenbouw
Landgoed Vrederust ONTWIKKELVISIE
BURO LUBBERS Landschapsarchitectuur en stedenbouw
Landgoed Vrederust ONTWIKKELVISIE 65 / 74
6. Verbeelding In dit hoofdstuk wordt de verbeelding van de ontwikkelvisie voor Landgoed Vrederust toegelicht aan de hand van een proefverkaveling en indicatieve schetsen. Deze verbeeldingen zijn opgesteld binnen de vastgestelde landschappelijke, ecologische en cultuurhistorische kaders en geven inzicht in hoe de herontwikkeling van het landgoed vorm kan krijgen. Het gaat nadrukkelijk niet om een definitief stedenbouwkundig plan, maar om een ruimtelijke studie die laat zien hoe zorg, wonen, natuur en publieke functies op een samenhangende en toekomstbestendige manier kunnen worden gecombineerd. De verbeelding maakt zichtbaar hoe bestaande kwaliteiten van het landgoed worden behouden en versterkt, en hoe nieuwe ingrepen hierop voortbouwen. Daarbij staat het herstellen van het landschappelijk raamwerk centraal, met aandacht voor groenstructuren, infrastructuur en de inpassing van nieuwe bebouwing. De schetsen illustreren een mogelijke balans tussen rust en levendigheid, ecologie en gebruik.
Doorkijk: proefverkavelíng Leven op het landgoed
De proefverkaveling van Landgoed Vrederust is ontwikkeld als indicatieve toets binnen de landschappelijke kaders van de ontwikkelvisie. Het doel is om te laten zien hoe wonen, zorg, natuur en publieke functies op een harmonieuze manier kunnen samenkomen, zonder afbreuk te doen aan de cultuurhistorische en ecologische waarden van het landgoed. Het landgoed wordt een toegankelijke groene plek waar bewoners en bezoekers kunnen wandelen, verblijven, ontspannen en elkaar ontmoeten. Langs de historische Hoofdlaan is ruimte voor statige bebouwing die de grandeur van het landgoed benadrukt. De bebouwingsdichtheid neemt af richting de randen, waardoor een geleidelijke overgang ontstaat van meer stedelijke gebieden naar rustige, groene zones. Bouwclusters sluiten aan bij bestaande monumentale panden en zijn ingepast in boskamers en het coulissenlandschap. Woningen liggen letterlijk “met de voeten in de natuur", met compacte private buitenruimtes die op een natuurlijke manier zijn afgebakend, zonder schuttingen. Recreatieve wandelpaden, natuurlijke speelplekken en collectieve voorzieningen, zoals een restaurant of moestuin, versterken de sociale cohesie. Tegelijkertijd zorgen ecologische maatregelen en een groene inrichting voor een leefomgeving waarin mens en natuur elkaar wederzijds versterken.
BURO LUBBERS Landschapsarchitectuur en stedenbouw
Landgoed Vrederust ONTWIKKELVISIE 67 I74
Doorkijk: proefverkaveling Huidige situatie
In de huidige situatie wordt Landgoed Vrederust gekenmerkt door een ruime, groene opzet waarin bebouwing zorgvuldig is ingepast in het landschap. De bestaande groenstructuur vormt de drager van het gebied en bepaalt in hoge mate het karakter van het landgoed. Langs de Hoofdlaan zijn formele structuren zichtbaar, terwijl aan de randen van het terrein een meer landschappelijke en natuurlijke overgang aanwezig is richting de omliggende natuur. De bebouwing is verspreid en overwegend kleinschalig, waardoor het open en groene karakter behouden blijft. Uit de analyse blijkt dat circa 67% van het landgoed bestaat uit groen, terwijl bebouwing en verharding samen ongeveer 2Ŵ van het oppervlak innemen. Bestaande houtwallen, waterafvoerstructuren en groene buffers ondersteunen zowel ecologische waarden als recreatief gebruik. Het netwerk van paden en wegen zorgt voor een goede toegankelijkheid van het landgoed, terwijl de rust en samenhang van het landschap grotendeels intact zijn gebleven.
68 Z 74
BURO LUBBERS Landschapsarchitectuur en stedenbouw
Landgoed Vrederust ONTWIKKELVISIE
Doorkijk: proefverkaveling Sloop van bestaand vastgoed
Een belangrijk onderdeel van de herontwikkeling is de sloop van verouderd en landschappelijk ongunstig gesitueerd vastgoed. Door het verwijderen van deze bebouwing ontstaat ruimte voor herstel van het oorspronkelijke landschappelijke raamwerk en verbetering van ecologische verbindingen. De sloop draagt bij aan een betere ruimtelijke samenhang en maakt het mogelijk om nieuwe functies compacter en zorgvuldiger in te passen. Hierbij kan rekening gehouden worden met het hergebruik van materialen waar mogelijk.
BURO LUBBERS Landschapsarchitectuur en stedenbouw
Landgoed Vrederust ONTWIKKELVISIE 69 Z74
Doorkijk: proefverkaveling Herstellen, uitbereiden groenstructuur
De bestaande groenstructuur vormt het uitgangspunt voor de toekomstige inrichting van het landgoed. Gezonde bomen blijven behouden en worden aangevuld met inheemse boom- en struiksoorten. De historische Hoofdlaan wordt hersteld als statige entree, met een bloem- en kruidenrijke onderbegroeiing. In de Parkboszone worden boomclusters versterkt en in de Coulissenzone worden houtwallen en hagen hergeïntroduceerd. Zo ontstaat een robuust ecologisch netwerk dat biodiversiteit, klimaatadaptatie en landschappelijke kwaliteit vergroot.
70 Z 74
BURO LUBBERS Landschapsarchitectuur en stedenbouw
Landgoed Vrederust ONTWIKKELVISIE
Doorkijk: proefverkaveling Toevoeging nieuwe ontsluiting
Voor een veilige en overzichtelijke bereikbaarheid wordt een nieuwe primaire ontsluitingsroute aangelegd, deels over bestaande infrastructuur. De Hoofdlaan wordt ingericht als fiets- en wandelroute en halverwege afgesloten voor gemotoriseerd verkeer, waardoor rust en beleving centraal staan. Parkeren vindt plaats uit het zicht, in groene parkeerkoffers of op eigen terrein. De aansluiting op de Moerstraatsebaan wordt verkeersveilig vormgegeven en geïntegreerd in de hoofdentree van het landgoed.
BURO LUBBERS Landschapsarchitectuur en stedenbouw
Landgoed Vrederust ONTWIKKELVISIE
71 Z 74
Doorkijk: proefverkaveling Ontwikkellocties
De ontwikkellocaties zijn verdeeld over verschillende zones: de Landgoedzone, Parkboszone en Coulissenzone. In de centrale Landgoedzone liggen collectieve functies en compactere bebouwing. In het Parkbos worden woningen tussen de bomen geplaatst met respect voor het bestaande groen. De Coulissenzone biedt ruimte aan diverse woongemeenschappen en hogere dichtheden, waarbij geluidswerende bebouwing langs de Randweg Noord zorgt voor een rustige leefomgeving. Zo ontstaat een gedifferentieerd en samenhangend woon- en leefmilieu.
72 Z 74
BURO LUBBERS Landschapsarchitectuur en stedenbouw
Landgoed Vrederust ONTWIKKELVISIE
Doorkijk: proefverkaveling Indicatieve schets toekomstige situatie
De indicatieve schets van de toekomstige situatie laat zien hoe het aandeel groen wordt vergroot naar circa 79te,tekwijl bebouwing de verharding gezamenlijk rond de n.% blijven. Deze verschuiving versterkt ecologische verbindingen, biodiversiteit en de landschappelijke kwaliteit van het landgde d. Waeerbe rging wordt z irhtbaaren beleefbaar gemtegreord in hot landschap, met grepoels en wadi'e die bijdragen aan dlimaatadahratie. Nieuwe bebouwing wordt zorgvuldig ingepast binnen de bestaande landechannelijae zones. Cemnacte bouwvolumes in de Landg oedzone, kloinschalige woningen in het; Parkbos en gevarieerde woonvormen in de Coulissenzone zoegen voor eek eeenwichtige verdeling van functies en dichtheden.De schets verbeeldt hoe zorg, wonen, recreatie en natuur in samenhang kunnen functioneren, met respect voor de cultuurhistorie en het groene karakter. Daarmee vormt deze verbeelding een concreet en inspirerend beeld van een mogelijke toekomst voor Landgoed Vrederust.
BURO LUBBERS Landschapsarchitectuur en stedenbouw
Landgoed Vrederust ONTWIKKELVISIE 73 Z74
Bijlage
Bijlage: Parkeernormen
Om de kwaliteit en bereikbaarheid van het landgoed te waarborgen, worden de parkeernormen zoals onderstaand vermeld gehanteerd. De norm is gebaseerd op het iPvE en komt overeen met de parkeernormen van de Bebouwde Kom Halsteren. Hierbij is rekening gehouden met bezoekersparkeren, met een toevoeging van 0,15 per eenheid.
Totaal
Bewo nersparkeren
Bezoekersparkeren
Appartement sociale huur
1,05
0,9
0,15
Sociale huur buiten GREX
1,25
1,1
0,15
Appartement milddeldure koop
1,75
1,6
0,15
Rijwoning midden
1,95
1,8
0,15
Rijwoning hoek
1,95
1,8
0,15
2aikap
2,05
1,9
0,15
Vrijstaand
2,15
2,0
0,15
Woontype
BURO LUBBERS Landschapsarchitectuur en stedenbouw
Landgoed Vrederust ONTWIKKELVISIE 75 Z74
Bijlage: Referenties herontwikkeling landgoed
Bij het opstellen van de ontwikkelvisie voor Landgoed Vrederust hebben wij zorgvuldig gekeken naar referenties van herontwikkeling van vergelijkbare landgoederen. Daarbij hebben wij expliciet de verhouding tussen het aantal woningen en het oppervlak van het landgoed meegenomen. Uit deze vergelijking blijkt dat Landgoed Vrederust met een oppervlakte van 44 hectare en circa 500 woningen een van de laagste dichtheden kent (11,36 woningen per hectare) in vergelijking met andere herontwikkelde landgoederen, zoals Landgoed Coudewater in Rosmalen (11,43 woningen/ha), Landgoed De Wellen in Apeldoorn (14,00 woningen/ha), Landgoed Wickevoort in Cruquius (17,84 woningen/ha) en Landgoed In Den Houte in Noordwijkerhout (23,33 woningen/ha).
Landgoed Vrederust, Halsteren
Landgoed Coudewater, Rosmalen
44 hectare
35 hectare
11 won. I ha.
12 won. I ha.
Deze analyse heeft ons geholpen om een ontwikkelvisie op te stellen die recht doet aan de schaal, het karakter en de woonkwaliteit van Landgoed Vrederust, waarbij een zorgvuldig ingepaste woningdichtheid centraal staat.
opp. (ha)
Vrederust, Halsteren Landgoed Coudewater, Rosmalen Landgoed De Wellen, Apeldoorn Landgoed Wickevoort, Cruquius Landgoed In Den Houte, Noordwijkerhout
76 7 74
aantal won.
won. Z opp.
44 ha
± 500
35 ha
± 400
22 ha
± 300
14,00
56 ha
± 1000
17,84
30 ha
± 700
23,33
BURO LUBBERS Landschapsarchitectuur en stedenbouw
11,36
11,43
Landgoed Vrederust ONTWIKKELVISIE
Landgoed De Wellen, Apeldoorn
Landgoed Wickevoort, Cruquius
Landgoed In Den Houte, Noordwijkerhout
22 hectare
56 hectare
30 hectare
14 won. I ha.
BURO LUBBERS Landschapsarchitectuur en stedenbouw
18 won. I ha.
23 won. I ha.
Landgoed Vrederust ONTWIKKELVISIE 77 7 74
Ontwerp: BURO LUBBERS Landschapsarchitectuur å stedenbouw Opdrachtgever: GGZ WNB i.s.m. Deloitte
BURO LUBBERS landschapsarchitectuur St stedenbouw