Bijlage 2. Bijlagen Afweegkader Commerciële voorzieningen
Tekst van het document
Binnen een loopafstand van 10 minuten ājn twee duidelijke clusters te onderscheiden. m Halsteren {noordelijk deel) Het bevindt zich een concentratie van drie supermarkten die voor een groot deel van de lokale bevulkiiy te voet bereikbaar zjn. m OudE stad en directe omgeving, ook in dit gebied is sprake van een clustering van supermarkten, wat duidt op een goede spreiding brenen dE hfctņrĩsche kern van dE stad. Ondanks deze concentraties woont een aanzĖhljk deel van dE inwoners van de gemeente niet binnen 10 minuten loopafstand van een supermarkt. Met name in de buitenwijken en landelijke gebieden is de loopafstand groter, waardoor bewoners daar vaker afhankelijk zjn van de fiets of auto. Vooral in de buurt: Bergse Plaat is de afstand groot. Meest nabije supennaikt is de rnJatief kleine Jumbo in Het Kompas:. Ook inwoners in de Tuinwijk moeten gemiddeld langer lopen dan 10 minuten. Wanneer wordt gekeken naar een reistijd van 10 minuten fietsen, Ujkt dat bjna alle inwoners van Bergen op Zoom een supermarkt kunnen bereiken. De fiets bljkt dus een effnēnt vervoermiddel voor dagelijkse boodschappen.
Legenda Supermarkt 10 minuten lopen 10 minuten fietsen 10 minuten autorijden Aantal inwoners
| | 0 tot 10 I I 10 tot 25 I I 25 tot 50 H 50 tot 100
I Meer dan 100 movares
Figuur 4: Reistijdanalyse vanaf supermarkten in Bergen op Zoom JBUasmnB f Proj.nr. PogaSB f Concept f 13-10-3095
smart
urban movares Jc '\ engineering
3.6 Verdeling type supermarkt aanbod Er zijn drie soorten supermarkten: full-service, discount en mini-supermarkten. ^ Full-service supermarkten bieden een breed assortiment, veel service en richten zich op kwaliteit en bieden vaak producten aan van een hoger prijzensegement. ^ Discountsupermarkten hebben een kleiner aanbod, eenvoudige winkels en lagere prijzen, met de nadruk op voordelig winkelen. ^ Mini-supermarkten zijn klein, duurder en vooral gericht op gemak en snelle aankopen.
♦ Albert Heijn
MORGANS Pitstop Moermonţ,
In figuur 5 is de verdeling van deze typen voor Bergen op Zoom weer gegeven. Vrijwel iedere wijk (op Bergen op Zoom West na) kent een supermarktaanbod bestaande uit ten minste een Full-service supermarkt en discounter.
Boon's Markt
/*
Oulaćl ruuu Ekoplaza’ Odrosik SUPERMARKET Albert Heijn"--—. ^ ; Avantage^ * ; Jumbo V1, MINIMARKT SHAM i Jumbo { O KAR PATY MEVLANA \ OALDI O . Albert Heijn .üd| Al Hoceima MINI MARKT BERGEN'.OP ZOOM'Á j Albert Heijn \ Nettorama
\
Bergen op Zoom kent ook een ruim aanbod minisupermarkten (12). Zo is het gemiddeld aantal m2 wvo per 1.000 inwoners in Bergen op Zoom 7,59, het Nederlands gemiddelde ligt op 6,78 m2 wvo per 1.000 inwoners.
V
.jumbo'
Discount Mini-supermarkt movares
Figuur5: Type supermarkt aanbod Bergen op Zoom
JBU-25012008
Z Proj.nr. P09168 / Concept Z 13-10-2025
11
movares
4
Behoefte- en effecten analyse
4.1 DPO-berekening Het voorgaande vormt de basis voor de DPO-berekening die iedere wijk is opgesteld. De berekening is een modelmatige verrekening van vraag en aanbod. Deze methode is ook vastgelegd en toegelicht in de Notitie Omzetkengetallen 20245. Movares sluit aan op de landelijke standaard en gemaakte afspraken tussen bureaus. ^ De berekening is opgesteld voor de sector dagelijkse artikelen en kijkt naar de huidige situatie (2025) en de toekomstige verwachte situatie (2035)6. ^ De berekening geeft inzicht in het economisch functioneren van het bestaande aanbod in de huidige en toekomstige situatie. Dit uit zich in de totale omzet en de gemiddelde vloerproductiviteit. Ook geeft de berekening inzicht in de distributieve uitbreidingsruimte door het economisch functioneren af te zetten tegen een 'norm voor goed functioneren'. De 'norm' wisselt sterk per verzorgingsgebied. In minder stedelijke delen van Nederland (zoals Bergen op Zoom) blijkt dat aanbod op een lager niveau nog steeds goed kan functioneren, o.a. als gevolg van lagere huurlasten. Ook bestaan er grote verschillen tussen formules. Een afwijking ten opzichte van het landelijke 5-jaarsgemiddelde wil daardoor niet altijd zeggen dat het aanbod goed of slecht functioneert.
5 Meest actueel, 2025.
JBU-25012008 I Proj.nr. P09168 I Concept I 13-10-2025
^
Het DPO is gericht op algemene kengetallen en voorspelt de toekomstige situatie. Variabelen kunnen zich anders ontwikkelen dan vooraf verwacht. De berekeningen en de uitkomsten zijn daarom indicatief. De duiding en kwalitatieve nuances die Movares geeft bij de uitkomsten van de modelmatige berekening zijn daardoor minstens zo belangrijk.
^
4.2 Effectenanalyse Huidige situatie (2025). De tabel toont de besteding van de inwoners van de gemeente Bergen op Zoom en de verschillende wijken.
^
Gemeentebreed is er geen uitbreidingsruimte. Alleen voor de wijk Bergen op Zoom West en kernen Halsteren + Lepelstraat is er distributieve uitbreidingsruimte, respectievelijk circa 700 m2 wvo en 1.000 m2 wvo. In deze kernen is een dagelijks winkelaanbod aanwezig van in totaal 4.734 m2 wvo, verdeeld over 17 zaken waaronder 3 supermarkten (samen 3.737 m2 wvo). In de overige wijken is er distributief gezien geen ruimte voor uitbreiding van het dagelijkse aanbod. Het economisch functioneren ligt daar iets onder het landelijk gemiddelde, maar de bestaande voorzieningen voldoen aan de lokale behoefte. Het feit dat er geen signalen zijn van leegstand of structurele problemen duidt erop dat vraag en aanbod momenteel redelijk in evenwicht zijn. Voor de wijken waar geen ruimte is wordt gesteld: ^ De oude stad en omgeving heeft een sterke regionale functie en trekt veel bezoekers van overige wijken en bezoekers van buiten de gemeente (hoge toevloeiing). Er is sprake van een lichte overcapaciteit, wat duidt op
smart urban engineering
een verzadigde markt. Het hoge aandeel dagelijkse voorzieningen, met daarin een relatief groot aantal supermarkten, zorgt voor stevige concurrentie binnen het gebied. Hierdoor ligt de nadruk op het versterken van de kwaliteit en beleving van het bestaande aanbod in plaats van uitbreiding. In Oost is de markt redelijk in balans, met slechts een kleine overmaat aan winkelvloeroppervlak. Bewoners doen deels hun boodschappen buiten de wijk, maar het huidige aanbod voorziet voldoende in de basisbehoefte. Noord kent een beperkt winkelbestand met een lichte overcapaciteit. De binding is gematigd en veel bewoners maken gebruik van voorzieningen in omliggende gebieden.
Toekomstige situatie (2035) Ook in 2035 is er geen uitbreidingsruimte. De komende jaren neemt het inwonertal in de gemeente Bergen op Zoom toe. Hierdoor groeien ook de bestedingen. Dit heeft positieve impact op het functioneren van het dagelijks winkelaanbod en de distributieve uitbreidingsruimte. Hierdoor neemt het functioneren ten opzichte van de huidige situatie toe. Ondanks de (sterke) groei in diverse wijken blijft de koopkrachtbinding stabiel en de marktstructuur grotendeels in balans. Het totale dagelijkse winkelaanbod kan de vraag goed opvangen, maar de ruimte voor uitbreiding blijft beperkt. Alleen in Bergen op Zoom West en Halsteren + Lepelstraat is er net als in 2025 nog sprake van distributieve uitbreidingsruimte van respectievelijk 1.000 m2 wvo en 1.250 m2 wvo.
6 Een 10 jaarstermijn is gebruikelijk in de toets aan de Ladder
12
smart
movares oOI urban engineering Tabel 6: DPO Bergen op Zoom 2025
Aantal inwoners Winkelomzet per hoofd (5-jaarlijks gemiddelde) (e) Bestedingspotentieel (e mln.) Koopkrachtbinding Gebonden bestedingen (e mln.) Koopkrachttoevloeiing Bestedingen door toevloeiing (e mln.) Totale besteding 1 omzet (e mln.) Huidig winkelaanbod (m2 wvo) Omzet per m2 wvo (e) Norm vloerproductiviteit (5-jaarlijks gemiddelde) (e) Haalbaar winkelaanbod (m2 wvo) Distributieve uitbreidingsruimte (m2 wvo)
JBU-25012008
Gemeente Bergen op Zoom 2025
Bergen op Zoom Oude stad en omgeving 2025
Bergen op Zoom Oost 2025
Bergen op Zoom Noord 2025
Bergen op Zoom West 2025
Halsteren + Lepelstraat 2025
69.695 2.918
14.290 2.918
19.500 2.918
10.525 2.918
10.930 2.918
14.450 2.918
203,4 94% 191,2 i8«M)
41,7
56,9
28«M)
42,2 87«M.
6o«M)
40% 22,8 6o«M)
30,7 5^
31,9
6i«M)
42,0
38,2
34,1
233,1
30.038
63,6 10.796
25,4
15,7
8,9
36,7
34^ 8,1
79^1
25%
33,6
12,2
56,9
23,7
42,5
48,9 4.734
7.775
3.215 7.400
4.304
5.900
6.989 8.150
9.900
10.350
8.571
8.571
8.571
8.571
8.571
8.571
27.200 Geen
7.450
6.650 Geen
2.800 Geen
5.000 700
1.000
I Proj.nr. P09168 I Concept I 13-10-2025
Geen
5.750
13
smart
movares oOI urban engineering Tabel 7: DPO Bergen op Zoom 2035
Aantal inwoners Winkelomzet per hoofd (5-jaarlijks gemiddelde) (e) Bestedingspotentieel (e mln.) Koopkrachtbinding Gebonden bestedingen (e mln.) Koopkrachttoevloeiing Bestedingen door toevloeiing (e mln.) Totale besteding 1 omzet (e mln.) Huidig winkelaanbod (m2 wvo) Omzet per m2 wvo (e) Norm vloerproductiviteit (5-jaarlijks gemiddelde) (e) Haalbaar winkelaanbod (m2 wvo) Distributieve uitbreidingsruimte (m2 wvo)
JBU-25012008
Gemeente Bergen op Zoom 2035
Bergen op Zoom Oude stad en omgeving 2035
Bergen op Zoom Oost 2035
Bergen op Zoom Noord 2035
Bergen op Zoom West 2035
Halsteren + Lepelstraat 2035
74.083 2.918
16.244 2.918
20.610 2.918
10.525 2.918
11.585 2.918
15.117
216,2 94%
47,4
60,1 40%
30,7 5^
33,8
44,1
28«M)
87«M.
6i«M)
2.918
203,2 i8«M)
28,9
24,1
15,7
9,5
38,4
6o«M)
6o«M)
79%
25%
44,6
43,4
36,1
34^ 8,1
35,6
12,8
247,8
72,3
23,7
45,1
51,2
30.038 8.250
3.215 7.400
4.304
4.734
8.571
10.475 8.571
10.825
8.571
10.796 6.700 8.571
60,1 6.989 8.625 8.571
28.950 Geen
8.450
7.050
Geen
50
2.800 Geen
1.000
I Proj.nr. P09168 I Concept I 13-10-2025
5.300
8.571
6.000 1.250
14
movares 4.3 De voorzieningenstructuur Een goede voorzieningenstructuur in Bergen op Zoom gaat over het vinden van de juiste balans tussen consumentenverzorging, voorzieningenstructuur en economisch functioneren. Deze drie onderdelen horen bij elkaar en bepalen samen hoe leefbaar en toekomstbestendig een gebied is. Bij consumentenverzorging draait het om de vraag: kunnen inwoners dichtbij huis terecht voor hun dagelijkse boodschappen? Winkels en voorzieningen zorgen niet alleen voor gemak, maar ook voor ontmoeting en levendigheid in de wijk. Een supermarkt of bakker om de hoek maakt een buurt aantrekkelijk om in te wonen. In Bergen op Zoom geldt dit vooral voor de binnenstad en Halsteren, waar bewoners veel gebruikmaken van het lokale aanbod. In wijken als Oost en Noord is dat minder het geval, waardoor mensen vaker naar andere delen van de stad gaan. Dat laat zien hoe belangrijk het is om ook daar te zorgen voor goede bereikbare voorzieningen.
ondernemers. Winkels moeten voldoende omzet kunnen draaien om rendabel te blijven. In Bergen op Zoom is het totaalbeeld overwegend positief: het aanbod past bij de vraag. Wel zijn er plekken waar het aanbod te groot is, zoals in de binnenstad. Dat zorgt voor stevige concurrentie tussen supermarkten en andere dagelijkse winkels. In andere delen, zoals Bergen op Zoom-West en Halsteren/Lepelstraat, is juist nog wat ruimte voor uitbreiding. Belangrijk is dat nieuwe winkels echt iets toevoegen aan het bestaande aanbod en aansluiten bij de behoefte van bewoners.
smart
urban engineering
De balans tussen deze drie onderdelen bewoners, structuur en economie is de kern van een toekomstbestendige voorzieningenstructuur. In Bergen op Zoom betekent dat: zorgen dat elke wijk een goed en compleet aanbod aan dagelijkse voorzieningen heeft, zonder dat er te veel winkels bijkomen. De nadruk ligt op het versterken van bestaande centra, het verbeteren van de kwaliteit en het voorkomen van leegstand. Zo blijft Bergen op Zoom een stad waar bewoners dicht bij huis hun boodschappen kunnen doen, ondernemers een gezonde toekomst hebben en de stad als geheel leefbaar en aantrekkelijk blijft.
De voorzieningenstructuur gaat over de manier waarop winkels en andere voorzieningen verspreid zijn over de stad en de kernen. In Bergen op Zoom ligt de concentratie van een groot deel van de winkels in en rond de binnenstad. Dat gebied heeft een sterke aantrekkingskracht en trekt ook bezoekers van buiten. In andere wijken is het aanbod kleiner en meer gericht op de buurt zelf. Daar is het belangrijk dat kleine winkelcentra vitaal blijven, met een compleet maar niet te groot aanbod. Te veel winkels op te veel plekken leidt al snel tot leegstand, terwijl te weinig aanbod juist de leefbaarheid kan verminderen. Het economisch functioneren heeft betrekking op de economische gezondheid van het winkelgebied en de
Algemeen belang
JBU-25012008
Z Proj.nr. P09168 Z Concept Z 13-10-2025
Individueel belang
15
Figuur 6: Voorzieningenstructuur
smart
urban movares Jc '\ engineering
5
Overwegingen tot slot
Zoals het vorige hoofdstuk aantoont is de distributieve uitbreidingsruimte in de gemeente Bergen op Zoom momenteel en in de toekomst beperkt. Er is sprake van een bovengemiddeld ruim boodschappenaanbod, specifiek supermarkten. Er is bovendien een goede verdeling naar type aanbod; full-service, discount en minien gemakswinkels. Alle doelgroepen worden daardoor goed bediend. De kwantitatieve distributieve context maakt dat terughoudend moet worden omgegaan met het toevoegen van nieuwe supermarkten en/of nieuwe supermarktmeters. Wij zijn echter van mening dat kwaliteit altijd leidend moet zijn boven kwantiteit. Een versterking van de kwaliteit kan op meerdere manieren worden bereikt. Enkele voorbeelden: ^ Schaalvergroting van supermarkten zet zich ook de komende jaren verder door. Een iets groter winkelverkoopvloeroppervlak is soms nodig om meer comfort te bieden aan de consument. Denk aan ruimere gangpaden, meer ruimte bij de kassa's of meer belevingselementen (verseilanden). Daarnaast is schaalvergroting soms nodig om meer evenwicht in de supermarktstructuur te krijgen. Idealiter zijn alle supermarkten die behoren tot de beleidsmatig wenselijke detailhandelsstructuur uiteindelijk van moderne maatvoering. Kans op onaanvaardbare leegstand neem toe, bijvoorbeeld als perspectief winkelcentrum wordt bedreigd. Afhankelijk van aard en omvang. Zie ook ‘leegstandscriteria’.
Geen uitsluitende jurisprudentie over aanvaardbaarheid leegstand. Hangt o.a. af van structurele aard en omvang en of sprake is van incidentele of structuurverstorende relevante leegstand. Afwegingscriteria zijn: * Aantal, hoeveelheid en ligging risicopanden. * Bestaande leegstand in omgeving risicopanden. * Pand- en locatie-eigenschappen voor soortgelijke of andere functie (t.b.v. herinvulling). * Planologische mogelijkheden panden (t.b.v. herinvulling).
Figuur 7: Omzeteffecten JBU-25012008
I Proj.nr. P09168 I Concept I 13-10-2025
16
smart
urban movares Jc '\ engineering
^
^
^
Herstructurering of relocatie van supermarkten kan een manier zijn om ruimtelijke randvoorwaarden te verbeteren, zoals parkeren en bereikbaarheid, of schaalvergroting te kunnen realiseren. Relocatie kan wenselijk zijn, mits de toegang tot supermarkten binnen aanvaardbare reistijd (10 minuten lopen) niet achteruit gaat. Ook dient bij relocatie altijd een passende herinvulling gevonden te worden voor de achter te laten supermarktlocatie. Zoals de analyse laat zien zijn er bepaalde woongebieden waar de reistijd tot supermarktaanbod relatief groot is. Nieuw aanbod kan voor deze inwoners bijdragen aan de leefbaarheid. De economische en daarmee ruimtelijk-functionele effecten dienen echter wel goed in acht genomen te worden. Verdringing van andere supermarkten binnen de hoofddetailhandelsstructuur is niet gewenst. Investeren in ruimtelijke randvoorwaarden, zoals parkeren en bereikbaarheid, is verstandig om de kwaliteit van een aankooplocatie en/of winkelgebied te verhogen. Dit vertaalt zich doorgaans ook direct tot betere economische prestaties.
JBU-25012008 I Proj.nr. P09168 I Concept I 13-10-2025
«
«
17
lx smart
movares oIs1I urban engineering
6
Bijlagen
6.1
Dagelijks aanbod Bergen op Zoom Oost
JBU-25012008 I Proj.nr. P09168 I Concept I 13-10-2025
18
movares 'I 6.2
Dagelijks aanbod Halsteren + Lepelstraat
Legenda Persoonlijke verzorging Levensmiddelen Mmi-supermarkt Supermarkt movares •V-f5*2 ^
JBU-25012008 I Proj.nr. P09168 I Concept I 13-10-2025
PLUS Albert Heiin
smart urban engineering
smart
urban movares Jc '\ engineering
6.3
Dagelijks aanbod Bergen op Zoom West
Albert Heijn
Jumbo
Legenda Persoonlijke verzorging Levensmiddelen Mmi-supermarkt Supermarkt movares o' -•o-’
JBU-25012008 I Proj.nr. P09168 I Concept I 13-10-2025
20
smart
movares oI v urban engineering 6.4
Dagelijks aanbod Bergen op Zoom Noord
Dirk
Boon's Markt
o
Legenda Persoonlijke verzorging Levensmidde en Mini-supermarkt Supermarkt movares o'
JBU-25012008 I Proj.nr. P09168 I Concept I 13-10-2025
21
1^ smart
movares oivI urban engineering
6.5
Dagelijks aanbod Oude stad en omgeving
JBU-25012008 I Proj.nr. P09168 I Concept I 13-10-2025
22
movares i
smart urban engineering
Ruimte. Mensen. Toekomst. Horeca analyse Bergen op Zoom
Gastvrij en leefbaar 1 L I 1 1 ļţL M
Onderzoeksrapport
BRO