Bijlage 2. Bijlagen Afweegkader Commerciële voorzieningen
Tekst van het document
Ruimte. Mensen. Toekomst. Behoefteonderzoek commerciële voorzieningen
Gemeente Bergen op Zoom Definitief
BRO
a movares company
colofon
projectnaam Behoefteonderzoek commerciële voorzieningen
datum 5 juni 2025
projectnummer P08097
opdrachtgever Gemeente Bergen op Zoom
BRO projectleider CSe
projectteam TOl - DGo
bron kaft BRO
review DGo
Willemsplein 2
'«ísssasas
5211 AK ’s-Hertogenbosch +31 (0)73 208 91 55 info@bro.nl www.bro.nl
ļj u
Ia rnovares
MJ I\vy I company
Inhoudsopgave 1
Inleiding
4
2
Beleidsanalyse
5
3
Trends en ontwikkelingen
9
4
Interviews betrokkenen enmarktpartijen
15
5
De aanbod analyse
18
6
Doelgroepenanalyse
21
7
Locatie-eisen en omgevingsaspecten
31
Bijlage 1 - Whize segmenten
Behoefteonderzoek commerciële voorzieningen
3
1
Inleiding
Aanleiding Het college van B&W van de gemeente Bergen op Zoom heeft de Pijlervisie Economie vastgesteld. Een van de speerpunten van de visie is dat de commerciële voorzieningen in lijn zijn met de wensen van de inwo ners en bezoekers van Bergen op Zoom. Winkels, horeca en super markten krijgen hierdoor de mogelijkheid om in te spelen op de wensen van gebruikers, klanten en de markt. Dit betekent dat per initiatief beoor deeld gaat worden of de ontwikkeling passend is (maatwerk-aanpak). Om te kunnen beoordelen of een initiatief passend en wenselijk is wor den er vooraf duidelijke spelregels opgesteld. De gemeente Bergen op Zoom wenst een afweegkader, waarin initiatieven kunnen worden be oordeeld. Daarvoor zijn eerst uitgangspunten nodig. Het voorliggende onderzoek zal het afwegingskader met ‘twee’ ingrediënten voeden: een analyse van het aanbod en de locatie-eisen. 1. Aanbod analyse Het commerciële aanbod wordt in beeld gebracht in de gemeente Ber gen op Zoom. Ook wordt in beeld gebracht in hoeverre het huidige aan bod zich verhoudt tot het huidig aantal inwoners. Daarnaast wordt er ook een doorkijk gegeven naar de toekomst. Bergen op Zoom heeft de ambitie uitgesproken om tot 2040 circa 7.000 woningen te realiseren. Ook wordt het aanbod vergeleken met enkele benchmark gemeenten1, 1 en het provinciaal en landelijk gemiddelde2.
2. Locatie-eisen en omgevingsaspecten Per commerciële voorziening worden de locatie-eisen en omgevingsas pecten benoemd. Met de locatie-eisen worden elementen bedoeld die van belang zijn voor de locatie van commerciële voorzieningen. Denk aan een zichtlocatie of een goede autobereikbaarheid. Met de omge vingsaspecten worden aspecten bedoeld die impact kunnen hebben op de omgeving. Zoals geluid of geur. Op basis van de resultaten van stap 2 (zie verderop) is afweging mogelijk of een bepaalde voorziening past in een gebied.
Leeswijzer Dit rapport is als volgt opgebouwd: » Hoofdstuk 2: Beleidsanalyse. » Hoofdstuk 3: Resultaten van de trendanalyse van invloed op de »
voorzieningen. Hoofdstuk 4: Resultaten van de interviews met enkele marktpar
»
tijen. Hoofdstuk 5: Resultaten van de aanbodanalyse.
»
Hoofdstuk 6: Resultaten van de segmentatieanalyse
»
Hier wordt uiteengezet welke segmenten er in Bergen op Zoom wo nen en wat hun behoeften en kenmerken zijn. Hoofdstuk 7: Resultaten locatie-eisen en omgevingsaspecten
1 De volgende gemeenten zitten in de benchmark: Breda, Deventer, Goes, Gouda, Hoorn en Roosendaal 2 Zover deze cijfers beschikbaar zijn
Behoefteonderzoek commerciële voorzieningen
4
2
Beleidsanalyse
In het volgende hoofdstuk is het vigerende beleid samengevat. Per beleidsveld zijn de beoogde doe len en tijdsplan beschreven.
a BRO
Behoefteonderzoek commerciële voorzieningen
Vrijetijdseconomie
Visie Binnenstad Bergen op Zoom (2023)
»
Geef voorrang aan gemeenschappelijke projecten: promotie en
Pijlervisie Economie Bergen op Zoom (2024)
Dit document adresseert de uitdagingen van de binnenstad, zoals leeg
marketing, bebording, recreatieve poorten en aanvullen routestruc
Dit document schetst het economische toekomstbeeld van Bergen op Zoom in 2035, waarbij de gemeente zich wil profileren als een bruisende
stand en veranderend consumentengedrag. De binnenstad moet een transformatie ondergaan van een ‘place to buy’ naar een ‘place to be’,
*
turen. Maak gerichte product-markt-combinaties.
woon-, werk- en BeLeefstad, met focus op de 'plant-based economy'. Voor de vrijetijdseconomie is vooral van belang dat de stad haar cultu
waarbij ontmoetingsplaatsen, horeca en recreatie een grotere rol gaan spelen dan winkelen. De gemeente ziet kansen in de versterking van
Actieagenda Vrijetijdseconomie Brabantse Wal 2024 - 2027
rele en natuurlijke erfgoed wil benutten om toerisme en recreatie te sti muleren. Er wordt ingezet op een veelzijdige en duurzame vrijetijdsbe
het historisch erfgoed en de transformatie van leegstaande panden voor alternatieve vrijetijdsbestemmingen. Dit is belangrijk voor de vrijetijds
Sinds 2008 werken de gemeenten Steenbergen, Bergen op Zoom en Woensdrecht samen op basis van de overeenkomst toeristische samen
steding, waarbij cultuur een belangrijke rol speelt in de positionering van Bergen op Zoom als BeLeefstad. Dit sluit aan bij de ambitie om de stad
economie, omdat een aantrekkelijke binnenstad met een divers recrea tief en cultureel aanbod meer bezoekers kan trekken en de verblijfsduur
werking. In mei 2023 hebben de colleges van de drie gemeenten beslo ten om een actieagenda Vrijetijdseconomie voor de Brabantse Wal op te
aantrekkelijker te maken voor bezoekers en inwoners door middel van een gevarieerd vrijetijdsaanbod; retail, horeca en recreatie.
van toeristen kan verlengen.
stellen, waarmee ze de samenwerking vernieuwen.
Nota toeristisch beleid Brabantse Wal 2009 Bestuursakkoord 2022-2026 'Samen Bergen verzetten' (2022)
De Brabantse Wal moet een plek worden waar bewoners, bezoekers en
De drie gemeenten maken een positieve heroriëntatie op hun eigen merk en economisch profiel, maar erkennen tegelijkertijd het belang van
In het bestuursakkoord is een belangrijke plaats ingeruimd voor de vrijetijdseconomie. Het benadrukt de noodzaak om Bergen op Zoom aan
bedrijven alle voordelen van het bijzondere landschap en unieke ligging optimaal kunnen benutten en ervaren. Ieder gebied bezit een bepaalde
samenwerking binnen het vrijetijdsdomein op de Brabantse Wal. Het merk Brabantse Wal vormt de basis voor verdere gezamenlijke ontwik
trekkelijker te maken als toeristische bestemming door gebruik te maken van haar natuurlijke en culturele rijkdommen. Evenementen, cultuur en
kwaliteit, welke wordt ondersteund door thema's per gebied: zoals wa ter, natuur, cultuurhistorie en landschap. Door samenwerking hopen de
keling. Daarom is ervoor gekozen om de samenwerking, naast de be staande VW-samenwerking, uit te breiden en projectmatig te organise
natuur worden gezien als belangrijke pijlers voor het versterken van de lokale economie. De coalitie zet ook in op samenwerking met regionale
gemeenten Bergen op Zoom, Steenbergen en Woensdrecht te bereiken dat de bestedingen aan het toeristisch-recreatief product op de Bra
ren door middel van een gezamenlijke thematische actieagenda.
partners om de vrijetijdseconomie te bevorderen, bijvoorbeeld door in vesteringen in recreatie en in toeristische voorzieningen.
bantse Wal toenemen. De volgende aspecten zijn hierbij van belang: 1. toename bekendheid;
Binnenstedelijke economie Pijlervisie Economie Bergen op Zoom (2024)
Toekomstvisie 2035 (2022)
2. 3.
meer bezoekers trekken; vergroten herkenbaarheid;
De binnenstad heeft te maken met een afname van winkels, waardoor de aantrekkelijkheid van het gebied is verminderd. Om dit tegen te
De toekomstvisie positioneert Bergen op Zoom als een duurzame Be Leefstad aan de Schelde. Het document legt de nadruk op het verster
4. 5.
verhogen gastvrijheid; verhogen toegankelijk;
gaan, zet de Visie Binnenstad (2023) in op een compacter winkelgebied en de transformatie van een "place to buy" naar een "place to be", met
ken van de leefomgeving en de vrijetijdseconomie door in te zetten op natuur, recreatie, cultuurhistorie en evenementen. Er wordt gefocust op
6. 7.
verhogen kwaliteit verblijf; verhogen samenwerkingsbewustzijn.
focus op ontmoeting en beleving.
duurzaam wonen en beleven, waarbij de combinatie van natuur, water en cultuur centraal staat. De stad wil een aantrekkelijk gebied zijn waar bewoners en bezoekers recreatie en ontspanning kunnen vinden, on dersteund door investeringen in recreatieve infrastructuur en samenwer kingen met regionale en nationale partners.
Deze doelstellingen vormen de basis voor concrete acties. Om deze be treffende acties uit te voeren wordt de volgende strategie gevolgd: » Geef voorrang aan 'quick wins': projecten die relatief gemakkelijk
De retailsector verandert door demografische ontwikkelingen (zoals ver grijzing en groei van eenpersoonshuishoudens) en de stijging van online aankopen. Klantbeleving wordt steeds belangrijker, en ondernemers zoeken naar manieren om zich te onderscheiden. Ook de horeca onder
en tegen lage kosten dan wel binnen bestaand budget zijn uit te voeren
BRO
Behoefteonderzoek commerciële voorzieningen
6
gaat veranderingen, met uitdagingen zoals (kost-)prijsstijgingen en per soneelstekorten, maar ook een groeiende omzet en toenemende vraag
Cultuur
naar maaltijdbezorging.
De pijlervisie is opgebouwd rond vier thema's, waarin de focus qua cul tuur op het volgende ligt:
Pijlervisie Sociaal ä Veilig (2024)
Als het aankomt op commerciële culturele voorzieningen, zijn er vol gende speerpunten gedefinieerd. »
Bergen op Zoom wil zich steeds meer als BeLeefstad profileren. Cultuur is hierbij een unique selling point, omdat het een belangrijke
Door de leegstand in de binnenstad wordt ingezet op compacter winkel aanbod en vergroening. Tegelijkertijd zorgt de woningbouwopgave voor
Thema 1 - Meedoen
een groeiende vraag naar retail, horeca en supermarkten. Fysieke win kels blijven belangrijk, niet alleen voor aankopen (530Zo van de consu
Kunst en cultuur voor iedereen toegankelijk, aantrekkelijk en zichtbaar maken, ongeacht achtergrond of leeftijd, om de leefbaarheid te verbete
menten blijft fysiek winkelen), maar ook als sociale ontmoetingsplekken. De functie van winkels verandert, waarbij de focus verschuift van trans
ren, de sociale basis te versterken en de gemeente aantrekkelijker te maken op maatschappelijk, toeristisch en economisch gebied.
bevolking te bedienen. Vrijetijdseconomie jaagt bovendien de lokale economie aan. De gemeente wil daarom een duurzame en veelzij
actie naar beleving, en het aanbod beter moet aansluiten op diverse doelgroepen. De gemeente wilt dit bereiken door in te zetten op de vol
Thema 2 - Ontwikkelen
dige vrijetijdsbestemming ontwikkelen. De gemeente zet in op triple helix-samenwerking als basis voor in
gende perspectieven: » Stimuleren van initiatieven die bijdragen aan leefbaarheid, economi
Het creëren van een levendige en inspirerende omgeving die talentont wikkeling in de breedte stimuleert en waarbij creativiteit optimaal wordt
novatie en arbeidsmarktgericht onderwijs. Het lokale poppodium en theater zijn onderdeel van een dergelijke samenwerking en spelen
sche groei en werkgelegenheid Winkels, horeca en supermarkten krijgen de mogelijkheid om in te
benut voor oplossingen bij complexe maatschappelijke opgaven.
hierin een belangrijke rol.
spelen op de wensen van gebruikers, klanten en de markt. Dit bete kent dat per initiatief beoordeeld wordt of de ontwikkeling passend is
Thema 3 - Gezond leven makkelijk maken
APV S Bijzondere wetten
Het versterken van de verbinding tussen de sectoren zorg, welzijn en
Speelautomatenverordening 2010
(maatwerk-aanpak). De binnenstad wordt compacter en meer beleefbaar met gebruik
cultuur om kunst en cultuur in te zetten als (preventie) middel voor maat schappelijke opgaven, met als doel de gezondheid en het welzijn van
Deze verordening vormt de basis van het onderliggende te maken be leidsstuk: Beleid schaarse vergunningen casino’s (speelautomatenhal).
van de historische identiteit en er wordt meer ingezet op verduurzaming en vergroening.
onze inwoners te bevorderen.
Belangrijk om hier te vermelden is dat er in Bergen op Zoom vanuit deze verordening 1 speelautomatenhal is toegestaan met maximaal 90 kans
De gemeente zet in op het stimuleren van een vitale wijkeconomie. Dit doet de gemeente door in te zetten op het stimuleren en/of cre-
Thema 4 - Een veilige stad
spelautomaten met een duur voor maximaal 5 jaren.
»
»
»
»
drager is van de lokale identiteit en om bezoekers van binnen en buiten aan te trekken. »
»
Vrijetijdsaanbod, waar cultuur een onderdeel van is, is belangrijk. Niet alleen om bezoekers te trekken, maar ook om een groeiende
Vergroten van de leefbaarheid en het veiligheidsgevoel binnen onze ge
eren van buurtwinkelcentra. Bij grootschalige woningbouwprojecten (H00 woningen) wordt on
meente door hier vanuit cultuur een bijdrage aan te leveren.
derzocht of supermarkten en/of andere commerciële voorzieningen deel moeten uitmaken van de programmering voor het gebied.
Pijlervisie Economie Bergen op Zoom (2024)
Beleid schaarse vergunningen casino’s (speelautomatenhal) Volgens artikel 6 lid 2 van de speelautomatenverordening 2010 kan er
Deze pijlervisie vertrekt vanuit de economische structuur van de ge
door Bergen op Zoom slechts 1 vergunning voor een speelautomatenhal afgegeven worden. Met het oog op een transparante procedure, voor de
meente. Op het gebied van cultuur wordt er het volgende gezegd: » Op het vlak van cultuur ligt hier een focus op de creative industry.
behandeling van aanvragen voor deze schaarse vergunning, is wense lijk dat er beleidsregels worden vastgesteld die duidelijkheid bieden over
Dit is het brede scala van cultuuruitingen, kunstenaars en ontwer
de wijze van behandeling en beoordeling van aanvragen hiervoor.
pers in de gemeente. Zij bieden kansen om creativiteit te benutten voor grotere transitie-opgaven. '
BRO
Behoefteonderzoek commerciële voorzieningen
7
Beleid schaarse vergunningen seksinrichtingen Volgens artikel 3:5 lid 2 van de APV kan er door Bergen op Zoom voor in totaal ten hoogste 2 seksinrichtingen vergunning worden verleend. Met het oog op een transparante procedure, voor de behandeling van aanvragen voor deze schaarse vergunning, is wenselijk dat er beleidsre gels worden vastgesteld die duidelijkheid bieden over de wijze van be handeling en beoordeling van aanvragen hiervoor. Beleid schaarse vergunningen standplaatsen Het beleid voor standplaatsen is verankerd in artikel 5:18 van de APV Met het oog op een transparante procedure, voor de behandeling van aanvragen voor deze schaarse vergunning, is wenselijk dat er beleidsre gels worden vastgesteld die duidelijkheid bieden over de wijze van be handeling en beoordeling van aanvragen hiervoor.
Sport Pijlervisie Sociaal ä Veilig De gemeente heeft haar visie beschreven in de “Pijlervisie Sociaal en Veilig 2035”. Dit is de uitwerking van de Toekomstvisie 2035. Deze visie vormt een integraal plan tussen de domeinen sport, cultuur, onderwijs, gezondheid, zorg & welzijn en veiligheid, waarin vier integrale thema’s zijn benoemd, namelijk meedoen, ontwikkelen, gezond leven makkelijk maken en een veilige stad. De Pijlervisie Sociaal & Veilig heeft een horizon tot 2035. Deze visie richt zich met betrekking tot sport en bewegen op de volgende speer punten: » iedereen kan binnen zijn of haar mogelijkheden meedoen; » »
de gemeente streeft naar toekomstbestendige verenigingen; de meerwaarde van topsport en talent wordt beter benut;
»
sport en bewegen is als een anker voor een gezonde leefstijl;
»
de gemeente werkt aan kwalitatieve en duurzame sport- en beweegplekken;
»
de gemeente zorgt voor een veilige sportomgeving.
Behoefteonderzoek commerciële voorzieningen
8
3
Trends en ontwikkelingen
In dit hoofdstuk staan de belangrijkste trends en ontwikkelingen in de detailhandel, horeca, cultuur, recreatie en sport & spel. De landelijke trends zijn waar mogelijk vertaald naar de situatie in Bergen op Zoom
éăÊSm
□ BRO
Behoefteonderzoek commerciële voorzieningen
Dagelijkse detailhandel
Ontwikkeling prijzen voedingsmiddele
De trends in figuur 1 gelden veelal ook voor Bergen op Zoom. Speci
MO
fieke accenten zijn: » De bevolkingsgroei zorgt voor meer besteding. Zowel supermarkten
100
»
2012 2022
Ouderen besteden gemiddeld veel tijd aan eten en drinken
als vers speciaalzaken profiteren daarvan. Gemak en efficiëntie wordt voor de consument steeds belangrijker.
1.000 m2
à 1.400 m2 is een gangbare maat voor een discountsupermarkt
1.400 m2
Is een gangbare maat voor een fullservice supermarkt
Als dit niet op orde is, kiest de consument voor een alternatieve su permarkt waar gemak en efficiëntie wel op orde is. Randvoorwaar den uiten zich in het volgende: » Maatvoering: een grotere supermarkt is voor de consument ef
2012 2013 2014
2015 2016 2017 2018 2019 2020
2021 2022
ficiënter. Door een groter assortiment hoeft de consument niet naar meerdere supermarkten. Door het bieden van bredere
» »
»
Supermarkten
gangpaden krijgt de supermarkt een overzichtelijke uitstraling, dit vindt de consument ook belangrijk. Bereikbaarheid: over het algemeen zijn supermarkten redelijk
O)
tot goed bereikbaar met verschillende vervoersmiddelen. Parkeermogelijkheden: in de toekomst blijven goede en ruime
t 0) Q. CL
parkeermogelijkheden met de auto belangrijk. Gratis parkeren is
Het aantal individuele klanten dat hun boodschappen online doet sinds 2018 verviervoudigd
re
O
combinatiebezoek
4-* 1» Cü
Overige voorzíeningen/winkels profiteren van deze aantrekkingskracht.
E kre
CL 3 tň
belangrijk voor boodschappen. Anno 2025, zwakt de trend van schaalvergroting in supermarktland wat af. Nieuwe reguliere supermarkten hebben doorgaans een om vang vanaf 1.000 m2 wvo en groter. Ondanks dat de trend van
nMBBľl
2023
De exploitatie van supermarkten staan onder druk. Door de kosten stijging van o.a. personeel, energie en producten nemen de marges
C2.507
van supermarkten af. Dit heeft vooral gevolgen voor de kleine su permarkt met een klein(-er) draagvlak.
20,7 Belang gezonde voeding S gezonde levensstijl
Figuur 1:
Behoefteonderzoek commerciële voorzieningen
-tnti
Gemiddelde winkelomzet per hoofd
schaalvergroting afzwakt, neemt de gemiddelde omvang per super markt nog steeds toe. »
Opkomst van kleine city- en doelgroep supermarkten
Belang duurzaamheid en lokale productie
C2.074
f
Consumenten hebben behoefte aan ruime supermarkten met groot assortiment
Trends in de dagelijkse detailhandel.
10
Recreatieve Å doelgerichte detailhandel De trends in figuur 2 gelden veelal ook voor Bergen op Zoom. Speci fieke accenten zijn: » Het recreatief detailhandelsaanbod (parfumerie, schoenen, waren
Beleving en service worden steeds belangrijker in recreatieve sector
huis, etc.) staat onder druk en wordt veelal vervangen door horeca, diensten of ontspanning. Een belangrijke oorzaak is dat de online aankopen zijn toegenomen, maar tegelijkertijd houden mensen be hoefte aan sociaal contact en een ‘dagje uit’. Hiervoor gaan mensen graag naar een grotere stad, zoals Bergen op Zoom of Breda. Het is daarom van belang dat recreatief aanbod behouden blijft, maar zon »
der dat er overaanbod is. Winkels die veel online verkopen worden steeds kleiner, terwijl voor
DNA en identiteit van de stad is bepalend voor functiemix
namelijk dagelijkse winkels juist vergroten om aan de uiteenlopende wensen van de consument te voldoen. Deze schaalvergroting en schaalverkleining kan ervoor zorgen dat de huidige panden van win kels op termijn niet meer aansluiten bij de wensen van de retail-on»
Binnensteden met een diverse functiemix en een goede profilering profiteren
dernemers. In binnensteden neemt de behoefte aan winkelruimte af en komen
Ondanks online aanbod blijven mensen behoefte hebben aan 'dagje uiť
er andere publiekfuncties, zoals horeca, leisure, diensten en winkelambachten. Ook neemt het belang van wonen in de binnensteden toe. In algemene zin worden binnensteden meer divers en weer baarder. Ook maatschappelijke voorzieningen kunnen een nieuwe »
Aantal bezoekers binnensteden zit weer in de lift
Internet en beperkte uniciteit van formules
plaats gaan krijgen in binnensteden. De doelgerichte detailhandel (zoals wonen, doe-het-het-zelf etc.) is sterk afhankelijk van conjuncturele ontwikkelingen. Tijdens de coronajaren zijn veel bestedingen gedaan in deze sector, maar de uit
Extreme groei van online bestedingen is afgevlakt afgelopen járen
Consument koopt steeds vaker tweedehands en heeft meer aandacht voor duurzaamheid
gaven stabiliseren nu. Bestedingen in winkels op het gebied van mode, sport, speelgoed en media staan onder
druk Figuur 2:
BRO
Behoefteonderzoek commerciële voorzieningen
Trends in de recreatieve detailhandel
11
Horeca De trends in figuur 3 gelden veelal ook voor Bergen op Zoom. Speci fieke accenten zijn: » De omzet in de horeca neemt sinds 2010 jaarlijks fors toe, tot 2020, maar kelderde tijdens de coronajaren. De branche krabbelt echter weer op en herstelt zich in rap tempo. Ondanks waarschu wingen van vooraanstaande economen, met waarschuwingen over dalend consumentenvertrouwen, zien we de horecaomzet nog niet
»
dalen. Van belang is wel dat de omzetstijging vooral door prijsstij ging veroorzaakt wordt, niet door volumestijging. Het personeelstekort in de horeca (met name vakkrachten) is voor veel bedrijven omzet remmend. Bedrijven sluiten dagdelen, of gaan
»
Horecazaken worden groter
eerder dicht. Het tekort beïnvloedt ook de loonkosten. Inmiddels neemt het aantal niet Nederlandstalige werknemers toe. De enorme prijsstijgingen waaronder die van productinkoop en
rĩ
energie maakt dat bedrijfskosten dermate stijgen dat er zelfs bedrij » »
ven moeten sluiten of openingstijden beperken. Coronaschulden/terugbetalingen drukken zwaar op exploitaties.
Horeca wordt vaker met andere functies gemixt
Veel horecapanden zijn niet in eigendom van de exploitant, waar door duurzame investeringen in energiebesparing in het pand
»
vaak niet tot stand komen en huurprijzen onevenredig hoog zijn. Horeca is voor initiatiefnemers/ondernemers een relatief ‘laagdrem pelige’ sector, waardoor er altijd wel nieuwe kandidaten zijn.
Horeca
»
Groei van bezorgeconomie. Tijdens de coronaperiode is het be
Trendgevoelig
stellen van eenvoudige tot luxe maaltijden aan huis enorm toegeno men. Sinds de horeca weer open is, neemt dat weer af maar blijft »
Bestedingen maar ook kosten in de horeca stijgen
sa Belang lokaal ondernemerschap
wel in ruimere mate dan pré-corona. In Bergen op Zoom is de filialisering van horeca-concepten tot nu toe beperkt waarneembaar. Dat is enerzijds een kwaliteit (zelfstan dig ondernemerschap). Anderzijds is er wel een (groeiende) doel
Belang horeca voor sterke centra
Horeca in centra zorgt voor meer ontmoetingen
Kwaliteit, onderscheidend vermogen en gastvrijheid zijn essentieel
Stijgende vraag naar een
'unieke' ervaring.
groep die de behoefte heeft aan dat type formule-horeca.
Figuur 3:
BRO
Behoefteonderzoek commerciële voorzieningen
Trends in de horeca sector
12
Cultuur ä recreatie
Sport ä spel
De trends zoals hieronder beschreven gelden veelal ook voor Bergen op
Casino worden steeds meer een plek waar entertainment een steeds grotere rol gaat spelen. Casino's transformeren meer naar
Zoom. Specifieke accenten zijn: » Culturele instellingen verbreden hun diensten. Instellingen gebrui
uitgaansgelegenheden met shows, restaurants, muziek en evene menten. Door de opkomst van het online gokken moeten casino’s
Zoom. Specifieke accenten zijn: » Kinderen hebben niet veel nodig om te spelen en gebruiken graag
ken steeds vaker hun ruimtes voor verschillende doeleinden, zoals culturele evenementen, educatieve programma's en zakelijke bij
meer bieden om bezoekers aan te trekken. Dit doen zij door in te zetten op een totale ervaring/beleving.
hun fantasie en de omgeving. Ook unieke toestellen waarin allerlei spelvormen verborgen zitten stimuleren buitenspelen.
eenkomsten. Door de ruimte flexibel in te zetten, kunnen culturele instellingen hun inkomsten verhogen en een breder scala aan doel »
»
»
»
»
»
»
»
De trends zoals hieronder beschreven gelden veelal ook voor Bergen op
Bioscopen zien het publiek grotendeels terugkeren, met name bij grote commerciële releases. Innovaties zoals luxe bioscoopstoelen,
»
Interactieve speeltoestellen (met licht of geluid) zijn in opkomst. Ze zijn uniek en zorgen voor een toegevoegde waarde.
groepen aanspreken. De demografische veranderingen hebben invloed op de behoefte
dine-in concepten en eventcinema (bijvoorbeeld live sport en concertregistraties) trekken nieuw publiek. De behoefte aan beleving
»
Naast speelplekken zijn sportplekken buiten ook belangrijk. Outdoor fitness is een toegankelijke en betaalbare manier om buiten te be
aan culturele instellingen doordat de interesses verschillen. Vanuit de vergrijzende bevolking neemt de vraag naar musea die gericht
groeit. Theaters zetten sterker in op inclusiviteit en diversificatie van het
»
»
wegen en mensen te ontmoeten. Buiten fitness is bovendien uitdagend voor mensen van alle leeftij
zijn op geschiedenis en erfgoed toe, terwijl bij jongeren culturele in stellingen die ‘hip’ zijn, zoals een ‘social mediamuseum’ waar je
aanbod, bijvoorbeeld via spoken word, urban arts en jeugdvoorstel lingen. Er is een duidelijke ambitie om jongere en cultureel diverse
den, fitnessniveaus en achtergronden. Ook voor ouderen is het be langrijk dat zij voldoende blijven bewegen. Daarnaast hebben dit
foto’s kan maken met bijzondere achtergronden. Musea worden steeds interactiever. Tentoonstellingen richten zich
doelgroepen aan te spreken. Tegelijkertijd blijft het vaste theaterpu bliek vergrijzen. Digitale formats en hybride programmering bieden
soort buiten voorzieningen ook een maatschappelijke waarde. Spelen in en met een natuurlijke omgeving heeft positieve effecten
daarom vaker op beleving, zelf ontdekken en meedoen via interac tieve installaties, virtual reality en workshops.
kansen, maar vragen om blijvende investeringen in techniek en vaardigheden.
op de motorische, psychische, emotionele en cognitieve ontwikke ling van kinderen. Bovendien heeft groene speelnatuur ook andere
Poppodia herstellen zich goed qua publieksaantallen, vooral bij be kende acts. Tegelijkertijd zorgt inflatie voor hogere kosten en druk
positieve effecten, zoals: minder hittestress, werken aan wateropgave, meer biodiversiteit, verbetering luchtkwaliteit en gezondheid.
In de huidige recreatie willen klanten leuke, innovatieve en interac tieve ervaringen. Er komt ook steeds meer ruimte voor E-sport
»
arena’s en digitale recreatie. Grote groepsactiviteiten worden ook steeds populairder. Zoals es
op programmering. De sector kampt met een tekort aan technisch personeel en vrijwilligers. Steeds meer podia fungeren als broed
cape rooms voor meerdere personen. Hierbij komt ook het competi tieve element kijken. Activiteiten waarbij groepen tegen elkaar kun
plaatsen voor lokaal talent en als ontmoetingsplek voor jongeren. Het belang van structurele steun en flexibele subsidies groeit, zeker
nen strijden winnen ook aan populariteit. Het aantal musea in Nederland nam lange tijd toe. Rond de corona-
voor kleinere zalen die experiment en talentontwikkeling faciliteren naast commercieel aantrekkelijk aanbod.
»
»
Tijdens en na corona is de behoefte aan wandelen en fietsen sterk toegenomen. Mensen zoeken ontspanning, gezondheid en sociale ontmoeting in de natuur. Natuurgebieden, bossen en parken trekken sindsdien structureel meer bezoekers.
»
Een slimme inrichting van de openbare ruimte kan inwoners stimule ren om meer te bewegen. Denk aan vaste wandel- of fietsroutes die
pandemie stopte deze groei. Vooral kleinere musea kregen het moeilijk, terwijl grotere instellingen sneller herstelden. Sindsdien is
verkeersluw zijn en geen verkeerslichten bevatten. Dergelijke routes nodigen uit tot dagelijks gebruik en dragen bij aan een actiever en
het aantal musea redelijk stabiel. Het aantal bezoeken aan een casino is de afgelopen jaren toegeno
gezonder leefpatroon. Mensen richten zich steeds meer op eigen behoeften en flexibiliteit.
»
men. In 2023 steeg het aantal bezoeken aan de fysieke vestigingen
Traditionele, langdurige inzet binnen verenigingen neemt af. Dit leidt
van specifiek Holland Casino naar 5,1 miljoen, vergeleken met 4,1 miljoen in 2022. Daarentegen neemt de gemiddelde besteding per
tot minder betrokkenheid bij organisatie en vrijwilligerswerk, waar door de basis van veel verenigingen onder druk komt te staan.
bezoek gestaag af.
BRO
Behoefteonderzoek commerciële voorzieningen
13
»
De toegenomen populariteit van natuurgebieden leidt tot overbelas ting van kwetsbare natuur. Drukte veroorzaakt schade aan paden, verstoring van dieren en meer afval. Beheerders moeten steeds va ker maatregelen nemen om natuur te beschermen en de balans tus
»
sen recreatie en behoud te bewaken. Na een daling in ledenaantallen tijdens de coronapandemie hebben veel sportclubs in Nederland een herstel doorgemaakt. In sommige sporten zijn de ledenaantallen zelfs licht gestegen, mede dankzij de
»
hernieuwde waardering voor gezondheid en beweging. Traditionele teamsporten zoals voetbal en hockey blijven populair, maar zien concurrentie van individuele sporten zoals fitness, hardlo pen en wielrennen. Deze individuele sporten hebben vaak een min der formele verenigingsstructuur, wat invloed heeft op de ledenaan tallen van traditionele clubs.
»
Leden en ouders voelen zich minder verantwoordelijk voor de sport club waar hun zoon of dochter lid van is. De inzet als vrijwilliger daalt, terwijl de vraag naar ondersteuning stijgt. Hierdoor ontstaat een groeiend tekort aan actieve leden en vrijwilligers.
»
De toenemende culturele diversiteit vraagt van verenigingen een inclusievere aanpak. Verschillende groepen hebben andere verwach tingen van lidmaatschap en inzet. Zonder aanpassing sluiten vereni gingen onbewust mensen uit en verliezen ze aansluiting bij een bre dere doelgroep.
BRO
Behoefteonderzoek commerciële voorzieningen
14
Peter ft
4
Interviews betrokkenen en marktpartijen
Om de kwantitatieve data-analyse te kunnen valideren en om kwalitatieve gegevens op te halen op gebied van de locatie-eisen en omgevingsaspecten is er gesproken met meerdere betrokkenen en marktpartijen. De rode lijn uit deze gesprekken is hieronder beschreven.
Behoefteonderzoek commerciële voorzieningen
2 Slavínkan 2 Saucijzen
Betrokkenheid en bereidheid van ondernemers »
De betrokkenheid en bereidheid tot écht samenwerken van onder nemers in Bergen op Zoom is momenteel matig. Er is een gebrek aan ondernemerschap en saamhorigheid. De indruk bestaat dat
» »
verleiden te stoppen in Bergen op Zoom. Ook het organiseren van evenementen draagt hieraan bij.
»
veel ondernemers in detailhandel en horeca moeite hebben om fi nancieel te overleven en (mogelijk daardoor) vernieuwingsdrang en
steden zoals Rotterdam, Breda en Antwerpen is sterk. Er liggen his torische verhalen die benut kunnen worden. De Canadese begraaf
Het aantrekken van innovatieve en succesvolle bedrijven kan een positieve impuls geven aan de lokale economie.
investeringskracht ontbreekt. De Grote Markt baart zorgen vanwege het eenzijdig horeca-aanbod.
plaats trekt veel internationale bezoekers, maar verdient meer pro motie. Dat geldt ook voor de verbinding van Bergen Op Zoom met
De gemeente moet inzetten op het creëren van een gezamenlijk be lang, vooral gezien de grote leegstand in het hele centrumgebied.
de Brabantse Wal die eveneens bezoekers trekt.
Samenwerking met eigenaren is moeizaam. De binnenstad van Ber gen op Zoom kent circa 250 eigenaren die vaak één pand bezitten (ondernemers/eigenaren). Dit belemmert de mogelijkheid om substantiële gezamenlijke inves teringen te doen in de verbetering van de binnenstad en vergroot het risico op langdurige leegstand.
»
De transformatie van deze panden naar woningen is zeker mogelijk, maar vergt een integrale aanpak van gemeente en eigenaren.
»
De overheid moet duidelijke keuzes maken en deze consequent uit voeren. Dit betekent een heldere visie op de binnenstad.
»
»
»
» »
Er is een krachtige lobby voor hoogwaardige bedrijvigheid nodig, aangezien bestaande bedrijventerreinen vol zitten en er kansen zijn voor een nieuw bedrijventerrein. Dit biedt op zijn beurt weer kansen voor bijvoorbeeld de defensie gerelateerde bedrijvigheid. Daarnaast
Ga aan de slag met citymarketing Citymarketing is eerder wegbezuinigd maar essentieel om Bergen
is het inzetten op het uitbreiden van de bestaande hoogwaardige bedrijvigheid ook een kans. Door het aantrekken van hoogwaardige
op Zoom weer op de kaart te zetten. Een sterke marketingstrategie helpt de unieke historie en kenmerken van de stad te promoten.
bedrijven volgen de inwoners met een ‘grotere portemonnee’. Dit heeft een positief effect op bestedingen en daarmee het voorzienin
Naamsbekendheid en verbetering van het imago is nodig. De VVV heeft veel potentie, dit moet meer naar een ‘next level’.
genaanbod in Bergen op Zoom De gemeente heeft geen hogeschool. Inzetten op het aantrekken
»
Er zijn parels in de stad, maar Bergen op Zoom heeft geen uitgesp roken profiel.
van opleidingen in het MBO en HBO levert op termijn ook bedrijvig heid op hoger niveau.
Ambtelijk apparaat een meer actieve en faciliterende rol
Sta open voor meer soorten voorzieningen in de binnenstad
»
»
Het ambtelijk apparaat moet een meer actieve en faciliterende rol aannemen. ‘Ja, mits’ versus een ‘nee, tenzij’. Dit betekent dat proce dures sneller en efficiënter moeten verlopen en dat er meer onder steuning moet zijn voor ondernemers. Een proactief en zichtbaar
Gemeente moet duidelijke keuzes maken en deze uitvoeren
»
Dit betekent ruimte voor zowel winkels als horeca. Het is belangrijk om te kijken naar de doelgroepen en (hun) behoeften en hierop in te spelen Voor woningbouw moet de focus liggen op ‘groen’ en ‘blauw’ voor
ondernemersloket met ervaren ex-ondernemers helpt hierin. De gemeente moet meer actief inzetten op het ‘verkleuren’ van ver
Randstedelingen, die zelf geen water en groene ontspanningsruimte hebben in de omvang en nabijheid waar Bergen op Zoom dit wel
Vanuit marktpartijen is er behoefte aan meer snelheid van de ge meente. Dat horen wij (van BRO) vaker, maar in Bergen Op Zoom
schillende straten in de binnenstad, zoals de Sint-Josefstraat. Be paalde aanloopstraten kunnen sneller verkleuren als gemeente
heeft. De ideale doelgroepen voor nieuwe woningen, die veel betaalbaarder zijn: jonge gezinnen en jongvolwassenen die hoger in
kwam het opvallend vaak naar voren.
daarop inzet. Door bijvoorbeeld het aankopen van panden of be stemmingen te wijzigen.
de markt zitten. Ook weer gunstige voor de bestedingen. De reisaf stand tot de Randstad is beperkt, de verbindingen zijn oké.
Trek meer bestedingen naar Bergen op Zoom »
Bergen op Zoom zou zich moeten richten op het aantrekken van hoogwaardige bedrijvigheid. Dit kan door het bieden van aantrekke lijke vestigingsvoorwaarden en het verbeteren van de infrastructuur.
Versnipperd eigendom van commercieel vastgoed werkt stroef »
»
Het is belangrijk om samen te werken met omliggende gemeenten en regio's om een breder publiek aan te trekken. Concurrentie van
De wil van de gemeente om minder te sturen en meer te faciliteren is hierbij belangrijk.
»
Zet in op het aantrekken van hoogwaardige bedrijvigheid
»
»
Ondanks kritiek op het ambtelijk apparaat wordt er wel positief gesp
Er is meer besteding nodig. Citymarketing speelt hierin een belang rijke rol. Veel passanten die naar Zeeland rijden passeren Bergen
roken over de ontwikkeling van de ambtenarij. Gemeente is ver jongd met als gevolg een jonge ploeg die er anders instaan dan hun
op Zoom. Hier ligt een kans om een deel van deze passanten te
voorgangers. Van belang is wel te weten wie het aanspreekpunt is.
Behoefteonderzoek commerciële voorzieningen
»
Leegstand in de binnenstad kan o.a. worden opgelost door transfor matie naar woningen. Financiële haalbaarheid vanuit eigenaars is het grootste obstakel.
16
»
Er is behoefte aan meer diversiteit in horeca, aangezien er veel ‘van hetzelfde’ is. Blurring is wenselijk, zoals een bakker die ook een kop koffie wil schenken of lunchen bij de kaaswinkel. Blurring biedt kan sen en komt tegemoet aan wensen van consumenten en onderne mers. Nb.: Blurringconcepten met alcoholverstrekking staat op gespannen voet met de (landelijke) Alcoholwet. Dit vraagt om zorgvuldige toet sing van nieuwe concepten.
»
Het winkelbestand in de binnenstad van Bergen op Zoom zal niet meer worden ingevuld met zoveel winkels als er winkelruimte be schikbaar is. Zet ook in op andere functies. Hierbij kan gedacht wor den aan wonen, sport, cultuur & leisure. Ook maatschappelijke voor zieningen kunnen hierin een rol spelen. Hierbij kan gedacht worden aan zorg- of bijeenkomstfuncties.
BRO
Behoefteonderzoek commerciële voorzieningen
17
5
De aanbod analyse
In het volgende hoofdstuk is per onderzochte voorziening het huidige aanbod in beeld gebracht. Ver volgens is er gekeken hoe het huidige aanbod zich verhoudt tot het huidige en toekomstige aantal in woners.
VERSMARKT
4"”"' vv&f.ŵvm*#-‘ - *
11BRO
Behoefteonderzoek commerciële voorzieningen -
.
Aanbod analyse Op basis van meerdere bronnen is het aanbod in beeld gebracht voor
Het recreatief en doelgericht is minder sterk aanwezig in de gemeente
Cultuur ä recreatie
de gemeente Bergen op Zoom. Er is o.a. gebruik gemaakt van Locatus, OpenStreetMap, Mulier Instituut, Vastgoeddata en satellietbeelden. Ver
Bergen op Zoom vergeleken met de benchmark gemeenten. Naar 2040 toe daalt het aanbod sterk onder het gemiddelde van de benchmark ge
Bergen op Zoom kent, als het gaat om culturele voorzieningen (musea, theaters, bioscopen, etc.), is er iets minder aanbod dan in vergelijking
volgens is het aanbod afgezet tegen het huidig aantal inwoners (circa 69.700). Daarnaast is het aanbod ook afgezet tegen het aantal inwoners
meenten. Daarentegen is het aanbod wel vergelijkbaar met het provinci aal en het landelijk gemiddelde.
met de benchmarkgemeenten. Als er gekeken wordt naar de commerciele recreatieve voorzieningen is het aanbod vergelijkbaar is met de
in de toekomst. Het toekomstige inwonertal is gebaseerd op geambi eerde woningbouwopgave (circa 7.000 woningen). Het aanbod wordt
Horeca
benchmarkgemeenten. In vergelijking met de provincie en Nederland kent Bergen op Zoom meer aanbod, dit is te verklaren vanuit de stede
weergegeven op basis van het aanbod per 1.000 inwoners. Voor de voorzieningen zwembaden, sporthallen en cultuur en recreatie is er ge
Het horeca aanbod is zeer vergelijkbaar met het aanbod van de benchmarkgemeenten. Bergen op Zoom doet niet onder voor de gemeenten
lijkheid van de gemeente.
keken naar het aanbod per 10.000 inwoners. Dit is gedaan, omdat deze voorzieningen over het algemeen een grotere drempelwaarde hebben.
in de benchmark. Wat wel noemenswaardig is het hogere aanbod van drankverstrekkers in Bergen op Zoom.
Diensten
Vervolgens is het commerciële aanbod in Bergen op Zoom vergeleken
Sport en Spel
met enkele benchmark gemeenten, het provinciaal en landelijke gemiddelde3. Op basis van deze cijfers kan er worden afgeleid of er van een
Bergen op Zoom heeft over het algemeen een goed aanbod van sport en speelvoorzieningen, De gemeente heeft meer sporthallen en zwem
bepaalde voorziening er veel of weinig kwantitatief aanbod is binnen de gemeente Bergen op Zoom. Hieronder zijn de resultaten per thema sa
baden per 10.000 inwoners dan de benchmarkgemeente. Daarentegen ligt het aanbod in de provincie en Nederland hoger. Ook zijn er relatief
mengevat beschreven en op de volgende pagina de cijfermatige samen vatting. In het bijlageboek staan de uitgebreide resultaten per voorzie
veel wandelroutes en fietsroutes. Sportscholen en binnenspeeltuinen zijn vergeleken met benchmarkgemeenten voldoende aanwezig. Over
ning. De volgende gemeenten zijn opgenomen in de benchmark: Breda, Deventer, Goes, Gouda, Hoorn en Roosendaal
het algemeen biedt Bergen op Zoom een veelzijdig en toegankelijk aan bod aan sport- en speelvoorzieningen. Sport- en speelvoorzieningen zijn
Detailhandel
ruimtelijk goed verdeeld over de gemeente, waardoor kinderen en vol wassenen op loop- of fietsafstand gebruik kunnen maken van het aan
Over het algemeen kennen de inwoners van Bergen op Zoom meer da gelijks aanbod dan de inwoners van de benchmarkgemeenten. Dit is
bod. Daarnaast zijn veel speelplekken en sportveldjes zijn vrij toeganke lijk zonder lidmaatschap of betaling. Ook sluit het aanbod aan bij uiteen
deels te verklaren vanuit de vele doelgroepensupermarkten die Bergen op Zoom kent. Ondanks dit gegeven, ligt het aantal vierkante meter su
lopende leeftijden en vaardigheidsniveaus, van kleuterspeelplaatsen tot multifunctionele sportvelden en beweegroutes voor senioren.
Bergen op Zoom kent in vergelijking met de benchmarkgemeenten meer kappers en meer schoonheidssalons. Het aanbod van nagelstudios, kledingreparatie en tattooshop is zeer vergelijkbaar met de benchmarkge meenten.
permarkten per 1.000 inwoners ook hoger. Ook in de komende jaren naar 2040 blijft het aanbod in Bergen op Zoom vergelijkbaar met het aanbod binnen de benchmarkgemeenten.
3 Zover deze cijfers beschikbaar zijn
BRO
Behoefteonderzoek commerciële voorzieningen
19
Aanbod per 1.000 inwoners * Aanbod per 10.000 inwoners
Thema
Voorziening
Detailhandel
Horeca
Sport en Spel
Cultuur en Recreatie*
Bergen op Zoom
Bergen op Zoom 2040
Benchmark
Noord-Brabant
Nederland
Supermarkten (vkp)
0,44
0,37
0,40
0,34
0,37
Gemiddeld
Supermarkten (wvo)
324
268
297
288
282
Gemiddeld
Overige dagelijkse voorzieningen (vkp)
1,15
0,95
1,14
0,88
0,95
Gemiddeld
Ovenge dagelijkse voorzieningen (wvo)
108
89
98
80
84
Gemiddeld
Recreatieve winkels (vkp)
1,79
1,48
2,25
1,51
1,53
Minder dan gemiddeld
Recreatieve winkels (wvo)
410
339
494
354
343
Minder dan gemiddeld
Doelgerichte winkels (vkp)
1,59
1,32
1,84
1,49
1,49
Minder dan gemiddeld
Doelgenchte winkels (wvo)
1025
847
1041
805
781
Gemiddeld
Restaurants (vkp)
0,96
0,79
0,93
0,87
0,99
Gemiddeld
Restaurants (wvo)
152
125
166
144
158
Gemiddeld
Fastservîce (vkp)
1,02
0,84
1,14
0,98
0,99
Minder dan gemiddeld
Fastservice (wvo)
70
58
75
63
58
Gemiddeld
Drankverstrekkers (vkp)
0,62
0,51
0,44
0,40
0,35
Meer dan gemiddeld
Drankverstrekkers (wvo)
47
39
43
42
32
Gemiddeld
Hotels *
1,15
0,95
0,90
0,85
1,44
Meer dan gemiddeld
Zwembaden *
0,29
0,24
0,20
0,36
0,40
Meer dan gemiddeld
Sportscholen
0,22
0,18
0,24
0,21
0,21
Gemiddeld
Sporthal*
0,43
0,36
0,37
0,88
0,82
Meer dan gemiddeld
Binnenspeeltuin *
0,14
0,12
0,17
0,10
0,10
Minder dan gemiddeld
Wandelroutes
2,52
2,08
2,07
-
-
Meer dan gemiddeld
Fietsroutes
1,33
1,10
1,16
Openbare speelplekken
0,95
0,78
-
-
-
-
Sportvelden
0,96
0,72
-
-
0,96
-
Musea ’
0,43
0,36
0,45
0,48
0.62
Gemiddeld
Theaters *
0,43
0,36
0,38
0,26
0,28
Meer dan gemiddeld
Bioscoop *
0,14
0,12
0,20
0,10
0,10
Minder dan gemiddeld
Bibliotheken *
0,29
0,24
0,47
0,37
0,47
Minder dan gemiddeld
Casino/amusementenhal *
0,29
0,24
0,18
0,20
0,16
Meer dan gemiddeld
Seksinnchting *
0,14
0,12
0,13
0,06
0,07
Gemiddeld
Escape room *
0,29
0,24
0,15
019
0,13
Meer dan gemiddeld
Bowlingbaan *
0,14
0,12
0,10
0,05
0,07
Meer dan gemiddeld
Zonnebank *
0,43
0,36
0,28
0,23
0,23
Meer dan gemiddeld
Meer dan gemiddeld
Kapsalons
0,96
0,85
0,67
Meer dan gemiddeld
Nagelstudios
0,11
0,l o”
Gemiddeld
Schoonheidsalons
0,42
0, 0,
Tatoo/piercing
0,10
0,08
0,06
0,09
0,09
0,08
aratie
Figuur 4:
Aanbod vergeleken met benchmark
Aanbod analyse commerciële voorzieningen Bergen op Zoom
Behoefteonderzoek commerciële voorzieningen
20
MUZIEK KLOPT IN GEBOUW-T ^
6
Doelgroepenanalyse
Op basis van de Whize Guide is er een doelgroepenanalyse gemaakt voor de inwoners van de ge meente Bergen op Zoom.
a BRO
Behoefteonderzoek commerciële voorzieningen
VR21FEB AUTARKH * FARER»ALKAHEST
VR14MRT LEGENDS OF ROCK TRIBUTE TOUR
ZA22 FEB BLUAI. ASTRONAUT
ZA15MRĨ LUCASSEN 6 SOETERBOEK'S PLAN NINE
ZA08MRT REGGAE-T LUTAN FAYAH, ZHAVNA S JAHHAISON
Z016MRT WILL AND THE PEOPLE
Z0 09 MRĨ QUIZ'Mcmmsīi
ZA22HRI QMUSIC THE PARTY FOUT imnnzsna
Wat is Whize? BRO maakt gebruik van de doelgroepsegmentatie-tool WhizeGuide. Dit verschaft tot op buurtniveau (CBS) een breed palet aan inzichten over de kenmerken en de oriëntatie van de aanwezige doelgroepen op het vlak van o.a. demografie, economie en het gebruik van voorzieningen, functies en diensten. Denk onder andere aan de werksituatie, het inko mensniveau, autobezit, ov-gebruik, in welke mate van welk type winkels, horeca en andere voorzieningen gebruik wordt gemaakt, etc. De Neder landse bevolking is in het segmentatiemodel onderverdeeld in 11 seg menten waarmee een duidelijk beeld geschetst wordt van de Neder landse consument betreffende hun levensstijl, cultuur en koopgedrag. In tabel 6 staan veel voorkomende vrijetijd-activiteiten van deze segmen ten. Aan welk type voorzieningen hebben de inwoners van Bergen op Zoom behoefte? In bijlage 1 staat een uitgebreide beschrijving per seg ment. Tabel 1: Veel voorkomende vrijetijd-activiteiten segmenten
Segment
Activiteiten
A: Dromen en Rondkomen
Darten, bioscoop, sauna, casino
B: Jong en Hoopvol
Festivals, sporten, pretparken, darten
C: Volks en Uitgesproken
Darten, snooker, pretpark, kaarten
D: Bescheiden Ouders
Wandelen, fietsen, casino
E: Stedelijke Dynamiek
Sporten, café, discotheek, concert
F: Gewoon Gemiddeld
Sporten, familie uitjes, pretpark
G: Gezellige Emptynesters
Fietsen, wandelen, museum, theater
H: Landelijke Vrijheid
Motorrijden, familie uitjes, theater
I: Plannen en Rennen
Sporten, bioscoop, restaurant, winkelen
J: Zorgeloos Actief
Golfen, museum, fietsen, sporten
K: Luxe leven
Theater, Museum, Golfen
Figuur 5:
Behoefteonderzoek commerciële voorzieningen
De verschillende Whize segmenten afgezet tegen leeftijd en welstand
22
Bergen op Zoom
Legenda
Voor de gemeente Bergen op Zoom is er een doelgroepenanalyse ge maakt. Hierbij valt het volgende op: » De groep Volks en Uitgesproken is het grootst vertegenwoordigde
A: Dromen en Rondkomen
segment in de gemeente. Het segment bevindt zich vooral in de bin nenstad en omgeving van Bergen op Zoom. De binnenstad van Ber
C: Volks en Uitgesproken
B: Jong en Hoopvol
D: Bescheiden Ouderen
gen op Zoom is minder gegentrificeerd dan andere grotere steden. Daardoor wonen er nog relatief veel oorspronkelijke bewoners in het
E: Stedelijke Dynamiek
centrum. Deze mensen wonen er al lang en zijn sterk verbonden met de buurt en de stad. Daarnaast kent de binnenstad van Bergen
n F: Gewoon Gemiddeld
m G: Gezellige Emptynesters
op Zoom kleinere appartementen, arbeiderswoningen of portiekwo ningen. Deze woningen zijn vaak toegankelijker voor mensen met
H: Landelijke Vrijheid
een midden of lager inkomen. Ook ten noorden en ten oosten van de binnenstad is het segment Volks en Uitgesproken het grootst. »
n I: Plannen en Rennen n J: Zorgeloos en Actief
Het gebied ten westen van de binnenstad van Bergen op Zoom is relatief nieuw en kent daardoor een jongere bevolking. Daarnaast
n K: Luxe Leven De kleur duidt op het meest voorkomende segment binnen de buurt, terwijl de letter het segment aangeeft dat op de tweede plaats komt.
zijn de woningen van een hogere prijsklasse, gelet op de ligging aan het water. De segmenten die men hier vindt, zijn Plannen en Ren nen (I), Zorgeloos Actief (J), Gewoon Gemiddeld (F) en Gezellige Emptynesters. Dit relatief jong stadsdeel van Bergen op Zoom is aantrekkelijk voor deze doelgroep door de recente nieuwbouw en moderne voorzieningen. Betaalbare huisvesting draagt ook bij aan »
TJ "O /"\
DlVU
Ruimte. Mensen. Toekomst.
/\
de aantrekkingskracht op jonge gezinnen met een lager inkomen. In het noorden van de gemeente Bergen op Zoom (Halsteren en Le pelstraat) wonen mensen die vallen in het segment Landelijke Vrij heid (H). Deze mensen zoeken graag de rust op en de landelijke vrijheid. In het noorden van de gemeente kan de rust en de natuur snel worden opgezocht, wat aansluit op de behoefte van deze inwo ners.
Figuur 6:
Whize segmenten per buurt in de gemeente Bergen op Zoom, de kleur geeft de het meest voorkomende segment aan, de letter de 2e-
Let op: de bevolkingsdichtheid per gebied verschilt sterk, zie cirkeldiagram op pag. 25 voor de relatie tussen bevolkingsaantallen en segmenten.
BRO
Behoefteonderzoek commerciële voorzieningen
23
»
Binnen de gemeente Bergen op Zoom valt het grootste deel van de huishoudens binnen het segment Volks en Uitgesproken (C), na melijk 1907o. De benchmarkgemeenten laten een vergelijkbaar aan deel zien. Vergeleken met het landelijk gemiddelde zijn er in Bergen
»
op Zoom relatief meer huishoudens binnen dit segment. Ook het segment Gewoon Gemiddeld (F) is sterk vertegenwoor digd in Bergen op Zoom, met 1707o van de huishoudens. Dit aandeel ligt hoger dan in de benchmarkgemeenten én ten opzichte van Ne
»
derland. Bergen op Zoom heeft dus relatief meer huishoudens bin nen het segment Gewoon Gemiddeld. Een vergelijkbaar beeld zien we bij het segment Gezellige Emptynesters (G). Dit segment vormt 1607o van de inwoners. Ook hier
»
geldt dat Bergen op Zoom relatief meer Gezellige Emptynesters kent dan de benchmarkgemeenten en Nederland. Het segment Dromen en Rondkomen (A) is in het aantal huishou dens kleiner aanwezig in Bergen op Zoom In vergelijking met de benchmarkgemeenten en Nederland komt dit type segment relatief meer voor in Bergen op Zoom dan in de benchmarkgemeenten en in Nederland. Ditzelfde patroon geldt voor het segment Bescheiden
Figuur 7:
Segment Volks en Uitgesproken
Figuur 8:
Segment Bescheiden Ouderen
Figuur 9:
Segment Gewoon Gemiddeld
Figuur 10: Segment Gezellige Emptynesters
Ouderen (D). »
Deze vier segmenten (C, D, F en G) zijn goed voor 6507o van de huishoudens in Bergen op Zoom, dit is een significant aantal. In de benchmark gemeenten is dit 607 en Nederland bestaat voor 537 uit deze vier segmenten. Ondanks dat deze segmenten qua normen en waarden en leefstijl erg van elkaar verschillen zijn er ook over eenkomsten. Over het algemeen kennen deze segmenten een ge middeld tot laag welvaartsniveau. Ook de leeftijd van de segmenten komt deels overeen. De inwoners van deze huishoudens zijn vaak 45 jaar en ouder. De inwoners van de huishoudens in segment F zijn tussen de 30 en de 40 jaar oud.
»
De segmenten I Ã J zijn goed voor 167 van de huishoudens in Ber gen op Zoom. Deze segmenten kennen een hoger welvaartsniveau en wonen ook vaak in de nieuwbouwwijken van Bergen op Zoom. (Bergse Plaat).
Behoefteonderzoek commerciële voorzieningen
24
Meest voorkomende doelgroepen De segmenten Volks en Uitgesproken, Bescheiden Ouderen, Gewoon
tevreden met wat ze hebben en richten hun leven in op basis van herkenbare waarden zoals werk, gezin, ontspanning en burencon-
Gemiddeld en Gezellige Emptynesters zijn in absolute en in relatieve zin de meest voorkomende type mensen in de gemeente Bergen op Zoom.
tact. Innovatie of verandering wordt pas omarmd als het echt een duidelijke meerwaarde biedt voor het dagelijkse leven.
Bevolkingssamenstelling Bergen op Zoom 10Á
b A: Dromen en Rondkomen b B: Jong en Hoopvol
Hieronder volgt een uitgebreide beschrijving per segment.
b C: Volks en Uitgesproken
G - Gezellige Emptynesters
b D: Bescheiden Ouderen
Volks en uitgesproken mensen zijn direct, nuchter en sociaal sterk ver
Gezellige emptynesters zijn levensgenieters die na het uitvliegen van hun kinderen ruimte hebben voor zichzelf. Ze zijn actief, soci
bonden met hun omgeving. Ze hechten waarde aan tradities, duidelijk heid en gezelligheid. Vaak hebben ze een praktisch opleidingsniveau en
aal en hechten veel waarde aan gezelligheid en comfort. Financi eel staan ze vaak redelijk stabiel en investeren ze graag in hun
b F: Gewoon Gemiddeld
leven ze in buurten waar saamhorigheid vanzelfsprekend is. Status en luxe zijn minder belangrijk; herkenbaarheid en een no-nonsense menta
huis, hobby’s of sociale leven. Deze groep is positief ingesteld, staat open voor nieuwe ervaringen en houdt ervan betrokken te
b H: Landelijke vrijheid
liteit des te meer. Ze zijn vaak honkvast, betrokken bij hun wijk en hou den van levendigheid in de buurt. Nieuwe ontwikkelingen worden kri
blijven bij hun omgeving. Ze zoeken naar woonomgevingen die le vendigheid combineren met rust en gemakkelijke voorzieningen.
tisch bekeken: ze houden vast aan wat vertrouwd is en waar ze zich thuis bij voelen.
Gezondheid, vrije tijd en een goede sociale kring zijn belangrijke pijlers in hun leven.
C - Volks en Uitgesproken
b E: Stedelijk Dynamiek
b G: Gezellige Emptynesters
b I: Plannen en Rennen b J: Zorgeloos Actief
20^
b K: Luxe Leven
D - Bescheiden Ouderen Bescheiden ouderen zijn rustige, teruggetrokken bewoners die waarde hechten aan stabiliteit en vertrouwdheid. Ze leven vaak al jarenlang in dezelfde woning en buurt. Materiële zaken zijn voor hen minder be langrijk; gezondheid, veiligheid en sociale contacten staan centraal. Deze groep is nuchter, zuinig en traditioneel ingesteld. Ze volgen het nieuws en maatschappelijke ontwikkelingen, maar staan terughoudend tegenover snelle veranderingen. Bescheiden ouderen genieten van een eenvoudig, overzichtelijk leven en voelen zich het prettigst in een rustige, bekende omgeving waar men naar elkaar omkijkt. F - Gewoon Gemiddeld Gewoon gemiddeld bestaat uit doorsnee huishoudens die een stabiel en praktisch leven leiden. Ze hebben een modaal inkomen, een prakti sche levensinstelling en zoeken comfort zonder poespas. Woonwijken moeten functioneel, veilig en gezellig zijn. Deze groep hecht waarde aan sociale contacten, maar privacy wordt ook gewaardeerd. Ze zijn
Behoefteonderzoek commerciële voorzieningen
25
Behoefte per voorzieningen In deze paragraaf gaan we in op de behoeften aan verschillende voor
zijn onder de veelvoorkomende segmenten. De veelvoorkomende segmenten zijn prijsbewust en zuinig. Hierdoor is de keuze voor een
zieningen per segment. Deze interesse wordt afgezet tegen het landelijk gemiddelde, waarbij het gemiddelde is weergegeven met 007o. De mate
discountformule logisch. Aan de andere kant hebben de segmenten die minder vaak voorko
»
»
Over het algemeen sluit het dagelijkse detailhandelsaanbod goed aan op de behoefte vanuit de inwoners. Supermarkten en drogiste rijen zijn goed vertegenwoordigd in Bergen op Zoom, wat aansluit bij hun behoefte.
waarin het segment meer of minder geïnteresseerd is, wordt gevisuali seerd aan de hand van de hoogte of de diepte van de bijbehorende
men in Bergen op Zoom, zoals B, E en K, vaker een voorkeur voor fullservice supermarkten, zoals Jumbo of Albert Heijn. Deze seg
staaf.
menten zijn vaak bereid om meer te betalen voor een breder aan bod, hogere kwaliteit en de extra services die een fullservice super
ances te leggen. De segmenten die het meest voorkomen kennen over het algemeen een beperkter budget (segmenten C, F, G, en
Wanneer een doelgroep een score hoger dan 007o haalt, betekent dit dat de interesse in de betreffende voorziening bovengemiddeld is. Een
markt biedt. Bovendien valt op dat de segmenten I en J de voorkeur geven aan
D). Hierdoor kennen deze segmenten ook een behoefte naar recre atieve winkels die zich differentiëren op prijs. Ondanks dat deze win
score lager dan 007o duidt erop dat de doelgroep minder interesse heeft in deze voorziening.
ketens zoals Jumbo en Albert Heijn. Dit geeft aan dat gemak en effi ciënte een rol speelt. Fullservice supermarkten kunnen deze seg
kels wel aanwezig zijn in Bergen op Zoom, is er een blijvende be hoefte. Hierbij kan gedacht worden aan discountformules en tweedehandswinkels.
Detailhandel
menten beter bedienen door hun bredere assortiment, handige loca tie. Voor deze segmenten moeten de dagelijkse boodschappen effi
»
Over het algemeen blijkt dat de segmenten die het meeste voorko men in deze regio, zoals segmenten D, F en G, minder geïnteres
»
»
»
In tegenstelling tot deze segmenten hebben de segmenten A, C en I een bovengemiddelde interesse in winkelen. Deze groepen hechten
5ü07o 4ü07o 307 207
Wat betreft supermarktbezoeken, blijkt dat de veelvoorkomende segmenten in Bergen op Zoom sterk de voorkeur geven aan dis-
ü7
het relatief lagere inkomen van deze segmenten, waardoor prijs een belangrijkere factor is bij de keuze voor een supermarkt. »
Detailhandel Bezoekbehoefte ten opzichte van het gemiddelde
meer waarde aan het winkelen als een activiteit op zich, mogelijk met een voorkeur voor grotere winkelervaringen en variëteit.
countformules zoals Aldi. Vooral de segmenten D en G tonen een sterke voorkeur voor Aldi. Dit kan gedeeltelijk verklaard worden door
De overige veelvoorkomende segmenten vertonen ook een neiging naar discountformules, hoewel deze voorkeur minder sterk is dan bij de eerder genoemde segmenten. De voorkeur voor discountformu
Ook het recreatieve aanbod sluit over het algemeen prima aan op de behoefte vanuit de inwoners, echter zijn hier nog wel enkele nu
ciënt gebeuren. Nabijheid van de supermarkt, gemakkelijk parkeren en een goede bereikbaarheid zijn essentieel.
seerd zijn in winkelen dan het gemiddelde. De segmenten zijn over het algemeen prijsbewust. Als het segment gaat winkelen, gebeurt dit vaak functioneel. De focus ligt meer op prijs en praktische over wegingen dan op de winkelervaring zelf.
»
107
I
-107
. I
L
I
1
I'
-207 -307
I
H I
I.
i
.1
I
-407 -507 -607 C: Volks en Uitgesproken
F: Gewoon Gemiddeld
G: Gezellige Emptynesters
D: Bescheiden Ouderen i Winkelen
A: Dromen en Rondkomen
B: Jong en Hoopvol
Albert Heijn
Jumbo
E: Stedelijk Dynamiek
Lidl
H: Landelijke I: Plannen en J: Zorgeloos K: Luxe Leven vrijheid Rennen Actief
Aldi
les ten opzichte van fullservice formules lijkt een algemene trend te
BRO
Behoefteonderzoek commerciële voorzieningen
26
»
»
De segmenten die minder vaak voorkomen in Bergen op Zoom ken nen over het algemeen een groter budget Segmenten I en J. De be
»
Wat betreft andere horecagelegenheden, zoals cafés, discotheken of festivals, blijkt er weinig interesse vanuit de veelvoorkomende
Ook voor mensen met een hoger inkomen die vaak weinig tijd heb ben. Wel speelt het belang van gezonde voeding meer bij het seg
hoefte vanuit deze segmenten sluit ook niet optimaal aan op het aanbod in bergen op Zoom. De segmenten zoeken gemak, efficiën
segmenten. Segment A, hoewel in absolute zin minder vertegen woordigd in Bergen op Zoom heeft wel interesse in discotheken en
ment. De segmenten B, E en K komen in minder mate voor in de ge
tie en een breed aanbod op één plek. Het ontbreken van warenhui zen en een beperkt modeaanbod betekent dat ze voor non-food en
andere drankverstrekkers. Dit segment heeft echter een kleiner bud get, waardoor uitgaven aan bijvoorbeeld het café of discotheek min
meente Bergen op Zoom. De segmenten B en E hebben een sterke voorkeur voor horeca en gaan graag naar het café of naar de disco
gezinsgerichte aankopen mogelijk moeten uitwijken naar andere steden. Een uitgebreider winkelgebied met kindvriendelijke voorzie
der hoog zullen zijn. De segmenten I en J hebben een groter besteedbaar inkomen en
theek. Ook bezoekt het segment graag een festival. Segment K heeft vooral behoefte voor kwalitatief goede restaurants,
»
»
ningen zou hun winkelervaring verbeteren. Naast gemak en efficiën tie is winkel vaak ook een sociale of recreatieve activiteit. Het hui
geven daarom meer uit aan restaurants. Deze segmenten hechten waarde aan een unieke ervaring, maar vanwege hun drukke levens
dige aanbod biedt daarvoor te weinig diversiteit en aantrekkings kracht. Het aantrekken van grote en populaire ketens kan hun win
stijl vertonen ze ook een lichte voorkeur voor fastservice. Het gemak van snelle en betaalbare opties maakt dit type horeca aantrekkelijk.
er is in mindere mate sprake van behoefte naar drankverstrekkers of fastservice.
kelervaring versterken. Hoewel de basis voor dagelijkse aankopen op orde is, biedt het hui dige aanbod onvoldoende diversiteit en aantrekkingskracht om alle segmenten optimaal te bedienen. Een verbreding van het winkel aanbod - met name in mode, (goedkope) recreatieve retail en ge zinsgerichte voorzieningen - zou de aantrekkelijkheid van Bergen op Zoom voor een bredere doelgroep versterken.
Horeca »
»
Horeca Bezoekbehoefte ten opzichte van het gemiddelde 250oZo
200oZo
150oZo
In Bergen op Zoom hebben de veelvoorkomende segmenten over het algemeen een beperkte horeca-behoefte in vergelijking met de minder vaak voorkomende segmenten. Dit kan deels worden toege
1000Zo
schreven aan een beperkter besteedbaar inkomen. Segmenten zo als C, D en F hebben doorgaans een lager inkomen, wat resulteert
500Zo
in minder uitgaven aan horeca. De voorkeur van deze segmenten gaat vaak uit naar goedkopere horecagelegenheden, met name
0Z
fastservice, waar snelheid en lage prijzen centraal staan. Deze con cepten sluiten goed aan bij het prijsbewuste en zuinige gedrag van deze segmenten. Daarnaast speelt het belang van gezonde voeding en levensstijl minder bij deze segmenten. Op basis van dit gegeven kan de voorkeur voor fastservice ook worden verklaard.
BRO
Behoefteonderzoek commerciële voorzieningen
-50Z
-100Z C: Volks en Uitgesproken
F: Gewoon Gemiddeld