Bijlage 1b.Vast te stellen bestemmingsplan ‘Bezoekerscentrum militaire erevelden: toelichting bestemmingsplan ‘Bezoekerscentrum militaire erevelden vaststelling
Tekst van het document
Emphasis Ruimtelijke Ordening en Juridisch Advies Mr. P.J.A. Engelvaart
TOELICHTING BESTEMMINGSPLAN Bezoekerscentrum militaire erevelden
Bezoekerscentrum militaire erevelden Nummer: NL.IMRO.0748.BP0273-0301
1
Datum:
20 maart 2024
In opdracht van: Stichting bezoekerscentrum militaire erevelden Brabantse wal
Emphasis Postbus 272 5140 AG Waalwijk 0650213354 info@emphasis-advies.nl
2
INHOUDSOPGAVE hoofdstuk 1. Inleiding 1.1. Inleiding 1.2 Ligging plangebied 1.3 Geldende bestemmingsplannen 1.4 Leeswijzer
5 5 5 7 8
Hoofdstuk 2 Beschrijving bestaande situatie 2.1 Ondergrond 2.2 Landschap 2.3 Natuur 2.4 Historische ontwikkeling en grondgebruik
10 10 10 11 14
Hoofdstuk 3 Planbeschrijving 3.1 Ruimtelijke en functionele beschrijving
16 16
21 Hoofdstuk 4 Beleid en regelgeving 4.1. Landelijk (Rijks-) Ruimtelijk beleid 4.1.1 Nationale Omgevingsvisie (NOVI) 4.1.2. Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte 2040 4.1.2. Besluit Algemene Regels Ruimtelijke Ordening 4.1.3. Conclusie landelijk ruimtelijk beleid 4.2. Provinciaal beleid 4.2.3. Omgevingsvisie ‘De kwaliteit van Brabant’ 4.2.4. Interim Omgevingsverordening Brabant 4.2.5 Regionaal Milieu- en Waterplan (RWP)
24 24 24 25 26 27 27 27 27 36
3
4.2.6 Conclusie provinciaal ruimtelijk beleid 4.6. Gemeentelijk beleid 4.6.1 Omgevingvisie Bergen op Zoom 4.6.2 Waterplan 4.6.3 Nota toeristisch beleid Brabantse Wal 4.6.4 Bestemmingsplan Buitengebied Oost 4.6.5 Conclusie gemeentelijk beleid
37 37 37 37 38 39 39
5. Onderzoek en beperkingen 5.1. Milieu 5.1.1. Milieu Effect Rapportage 5.1.2. Milieuzonering 5.2. Water 5.3. Bodem 5.4. Natuur 5.5. Cultuurhistorie 5.6. Geluid 5.7. Lucht 5.8. Externe veiligheid 5.9. Straling 5.10. Geur
41 41 41 41 42 45 45 48 49 49 50 51 52
6. Juridische Planopzet
53
7. Economische Uitvoerbaarheid
54
8. Maatschappelijke uitvoerbaarheid Inspraak en Bestuurlijk vooroverleg Zienswijzen Beroep
55 55 55 55
4
HOOFDSTUK 1. INLEIDING
1.1. INLEIDING De Stichting bezoekerscentrum militaire erevelden Brabantse wal heeft het initiatief genomen om een bezoekerscentrum te vestigen voor de twee militaire erevelden aan de Ruytershoveweg 29 te Bergen op Zoom. Op deze Britse en Canadese begraafplaatsen zijn de lichamen geborgen van circa 2400 militairen die in de Tweede Wereldoorlog zijn gesneuveld. Een groot deel is om het leven gekomen bij de Slag om de Schelde. Het grote aantal slachtoffers (2400) van de gevechten in de Tweede Wereldoorlog maakt een diepe indruk op de bezoeker. Maar na 75 jaar is het van het grootste belang om door middel van vorm en inhoud nog meer aandacht te geven aan de recente geschiedenis. De vrijheid waarin wij vandaag kunnen leven, beschouwen wij als een groot goed maar we realiseren ons terdege dat deze vrijheid niet vanzelfsprekend is. Voor deze vrijheid is in het verleden hevig gestreden en in die strijd zijn ook vele slachtoffers gevallen. Het is van groot belang dat zowel de huidige als toekomstige generaties zich dit (blijven) realiseren. Dit zodat zij die vrijheid zullen koesteren en zich blijvend zullen inzetten om deze ook uit te dragen, zowel in het heden als in de toekomst. Het realiseren van een bezoekerscentrum op de plaats die de Stichting heeft gekozen, is in strijd met het ter plaatse geldende bestemmingsplan Buitengebied Oost 2020.
Het bezoekerscentrum zal leiden tot een verlies van grondareaal in het Natuurnetwerk Brabant. Om dat te compenseren zal een gebied dat thans een agrarische bestemming heeft en onderdeel uitmaakt van de voormalige gemeentekwekerij aan de Ruytershoveweg en geen aanduiding NNB heeft als compensatiegrond gaan dienen. Deze gronden zullen worden toegevoegd aan de NNB en in dit bestemmingsplan de bestemming Natuur gaan krijgen. Het doel van onderhavig bestemmingsplan is om de realisatie van een nieuw bezoekerscentrum mogelijk te maken. In deze toelichting wordt onderbouwd dat de ontwikkeling van uit ruimtelijk perspectief aanvaardbaar is.
1.2 LIGGING PLANGEBIED Het plangebied ligt in het oostelijk buitengebied van de gemeente Bergen op Zoom op ongeveer 1 kilometer van de bebouwde kom. De Rijksweg A58 bevindt zich op korte afstand ten zuiden van het plangebied. Op onderstaande topografische kaart zijn de beide erevelden gelegen.
5
AFBEELDING 1 TOPOGRAFISCHE KAART VAN DE OMGEVING, IN DE BLAUWE CIRKEL ZIJN BEIDE EREVELDEN GELEGEN IN DE RODE CIRKEL DE COMPENSATIELOCATIE, BRON: OPENTOP0.NL
De beide erevelden zijn gelegen direct ten noorden van de A58 en in de nabijheid (aan de oostzijde) van de A4 en de bebouwde kom van Bergen op Zoom. Het gebied ten noorden en ten zuiden van de locatie bestaat volledig uit bos. Tussen beide begraafplaatsen is een groene zone opgenomen met een kenmerkende structuur in de vorm van een sleutelgat.
AFBEELDING 2 LUCHTFOTO VAN DE BESTAANDE SITUATIE WAAROP BEIDE EREVELDEN GOED TE ZIEN ZIJN. HET PLANGEBIED IS MET EEN BLAUWE LIJN AANGEGEVEN, BRON: KADASTRALEKAART.COM
6
1.3 GELDENDE BESTEMMINGSPLANNEN Voor de planlocatie geldt het bestemmingsplan Buitengebied Oost 2020. Het bestemmingsplan is vastgesteld op 30 september 2021. Op onderstaande afbeelding is een fragment hiervan opgenomen. In dat bestemmingsplan heeft de begraafplaats inclusief het tussengedeelte de bestemming Maatschappelijk. Het plangebied is bestemd tot Natuur.
AFBEELDING 3 FRAGMENT VERBEELDING BESTEMMINGSPLAN BUITENGEBIED OOST 2020
Direct ten zuiden van de A58 is het Natura 2000-gebied de Brabantse wal gelegen. De locatie van de erevelden is niet in Natura 2000-gebied gelegen maar maakt wel onderdeel uit van het Natuurnetwerk Brabant. De gronden van de voormalige gemeentekwekerij hebben een agrarische bestemming. 3843
1967
26 38
compensatiegebied
6460 m2
373
592 4402
resterend
13595 m2
369
Ber gseba an
25 38
591
3824
370
4962
g vewe sho er yt Ru
g we e v o h s r e t y Ru
3823
Compensatiegronden bezoekerscentrum Erevelden afdeling:Wonen en Leven doc code:
252872
datum:6-2-2023
schaal:1-1000 A3
bezoekerscentrum Erevelden.dgn 7-2-2023 12:11:16
AFBEELDING 3 COMPENSATIEGEBIED
7
AFBEELDING 4 OVERZICHT VAN DE LOCATIE VOOR HET BEZOEKERSCENTRUM (RECHTS) EN DE COMPENSATIELOCATIE (LINKS)
AFBEELDING 5 VIGERENDE BESTEMMING COMPENSATIELOCATIE
1.4 LEESWIJZER Het bestemmingsplan bestaat uit drie delen: •
8
De toelichting: hierin worden de overwegingen beschreven die hebben geleid tot het geven van de voorgestelde bestemmingen, evenals de uitleg van de gebruikte bestemmingen
• •
De regels: hierin wordt per bestemming een omschrijving gegeven van het toegestane gebruik en de toegestane bebouwing van de in dit plan begrepen gronden Een verbeelding, met daarop aangegeven de bestemmingen van alle gronden.
De inhoud van de toelichting is als volgt opgebouwd: • • • • • • •
Hoofdstuk 2 beschrijft de geschiedenis en de huidige situatie van het plangebied In hoofdstuk 3 is een beknopt overzicht opgenomen van de belangrijkste beleidsvisies van andere overheden die relevant zijn voor het plangebied De gevolgen of effecten op de planologische en milieutechnische aspecten worden in hoofdstuk 4 beschreven De visie op het plangebied is beschreven in hoofdstuk 5. Op basis van verschillende aspecten wordt een beeld gevormd van herontwikkeling van het plangebied. In hoofdstuk 6 worden de gehanteerde bestemmingen met bijbehorende regeling beschreven. Hoofdstuk 7 heeft betrekking op de economische uitvoerbaarheid van het plan Hoofdstuk 8 behandelt tenslotte de maatschappelijke uitvoerbaarheid. Hierin worden de resultaten beschreven van de gevolgde inspraakprocedure en het vooroverleg conform artikel 3.1.1 Bro.
9
HOOFDSTUK 2 BESCHRIJVING BESTAANDE SITUATIE 2.1 ONDERGROND Aan de toelichting op het bestemmingsplan Buitengebied Oost 2020 wordt het volgende ontleend: “Kenmerkend voor de bodemopbouw binnen het plangebied is het noordelijke deel van de Brabantse Wal; een noord - zuid gerichte duinenrij van holocene ouderdom. Door cultuurmaatregelen zijn de duinen veelal vergraven en uitgevlakt, waardoor ze veelal niet meer in het terrein herkenbaar zijn. De duinen liggen op een ondergrond van laat-pleistocene stuifzanden. Deze vormen een golvend landschap, dat enkele honderden meters naar het westen, via een duidelijk in het veld waarneembare steile helling, overgaat in de Zeeuwse vlakte. De pleistocene dekzanden zijn enige tientallen meters dik en liggen op vroeg-pleistocene kleilagen. De dekzand- en kleilagen zijn voor grondwater in verticale richting matig doorlatend. In horizontale richting zijn ze matig tot goed doorlatend. Dit heeft tot gevolg dat water op het stuifzandoppervlak stagneert en natte plekken in het landschap vormt. Deze plekken waren opgevuld met veentjes (moeren) die vaak zijn drooggelegd en ontgonnen. Het freatische grondwater bevindt zich binnen het plangebied veelal dieper dan 5 meter onder maaiveld. Het stroomt over het algemeen in westelijke richting naar de steilrand van de Brabantse Wal. Bij boren kan op wisselende diepten bodemwater worden aangetroffen.
Het betreft dan vaak schijngrondwaterspiegels op kleilagen in het pleistocene dekzand of het contactvlak dekzand-kleilagen. Deze schijnwaterspiegels bevatten wisselende hoeveelheden water. Van nature verhoogde gehaltes aan zware metalen en een lage zuurgraad zijn kenmerkend voor dit soort water. Er zijn geen gegevens bekend over de stromingsrichting in de dit soort geïsoleerde waterlichamen.” Toepassing voor het plangebied Bij raadpleging van de Kaartbank van de provincie Noord-Brabant blijkt dat het plangebied als volgt wordt gekarakteriseerd: Bodemkundige hoofdeenheid: zandgronden, voedselarm tot droog Fysische geografie: zandgebied Code bodemkaart Zd 21 Grondwatertrap VIII Geomorfologisch: terrasafzettingswelvingen met dekzand Geologisch: formatie van Boxtel, rivierduinzand Dikte deklaag tot eerste watervoerende pakket: 1-4 m Uit de inventarisatie aan de hand van de Kaartbank blijkt dat het plangebied voor de ondergrond geen bijzondere waarden kent. De beschrijving uit de toelichting op het bestemmingsplan Buitengebied Oost 2020 is voldoende representatief.
2.2 LANDSCHAP In de toelichting op het bestemmingsplan Buitengebied Oost 2020 is het volgende vermeld:
10
“Vanwege uiteenlopende oorzaken, zoals bijvoorbeeld bevolkingsgroei, maar ook oorlogen in het verleden, zijn bomen op de Brabantse Wal gekapt. Dit heeft ervoor gezorgd dat de ondergrond weer kan verstuiven. Dit is het stuifduinenlandschap zoals wij die nu kennen. In de 19e eeuw zijn deze stuifduinen in cultuur gebracht en omgevormd tot bos. Vaak waren dit dennenplantages. Grote gebieden van de Brabantse Wal zijn momenteel bebost. Soms zijn dit eerder genoemde dennenplantages, soms een eiken-berkenbos. Eventueel met heide-relicten, met vennen en gegraven wateren. Er zijn een aantal beken die ontspringen op de Brabantse Wal, zij het dat het aantal beperkt is. “ Toepassing voor het plangebied Het plangebied is volledig bebost. Het bestaat overwegend uit dennen, gecombineerd met eiken en berken. Ten behoeve van dit bestemmingsplan is het plangebied geïnventariseerd. Ten noorden van het gebied bevindt zich eerst nog een bosgebied, daarna enkele agrarische percelen en vervolgens op 240 meter van het plangebied het riviertje de Zoom die als ecologische verbindingszone is aangemerkt.
2.3 NATUUR Aan de toelichting op het bestemmingsplan Buitengebied Oost 2020 is het volgende ontleend: “Het grootste gedeelte van het plangebied ligt binnen het Natuur Netwerk Brabant. Dit is een samenhangend netwerk van natuurgebieden en landbouwgebieden met natuurwaarden van (inter)nationaal belang, zoals bossen, heide, vennen, stuifduinen etc. Het doel van het NNB-beleid is het veiligstellen van ecosystemen en het realiseren van leefgebieden met goede condities voor de biodiversiteit. Deze leefgebieden zijn belangrijk voor dier- en plantsoorten. Landgoed Ruytershove Aan de Ruyterhoveweg, een parallelweg van de A58, ligt het relict van een landgoed. Een landgoed, dat moest wijken voor de genoemde A58. Het zijn vooral de lanenstructuren, die herinneren aan het landgoed. Iets verderop richting Roosendaal bevinden zich twee erebegraafplaatsen waar gesneuvelde Engelsen en Canadezen begraven liggen. (Slag om de Schelde; Tweede Wereldoorlog). Ruytershove wordt aan de noordzijde begrensd door de turfvaart De Zoom. De Zoom vormt, begeleid door bomensingels, een ecologische verbindingszone (EVZ) van het Belgische Essen tot aan de Theodorushaven in de stad Bergen op Zoom. De formele EVZ functie grenst overigens bij het historische stuwtje, bij de achterpoort van voormalig landgoed Ruytershove. Ook de afgraving Zanderijen hoorde tot het voormalige landgoed.
Zanderijen, de naam zegt het al, ontstond door zandwinning. Dit gebeurde door de Nederlandse Spoorwegen voor de aanleg van spoordijken.” Het Natuur Netwerk Brabant is vastgelegd in het provinciale Natuurbeheerplan 2016. Het natuurbeheerplan is het beleidskader om het Europese, rijks- en provinciale natuur- en landschapsbeleid te realiseren. Het gaat daarbij om bestaande natuurgebieden (waaronder Natura 2000-gebieden), maar ook om gebieden waar nieuwe natuur aangelegd wordt. Daarnaast zijn landbouwgebieden opgenomen die worden ingericht en beheerd volgens agrarisch natuurbeheer. Het Natuurbeheerplan beschrijft per (deel)gebied welke natuur- en landschapsdoelen nagestreefd worden. Het plan bevat de begrenzing van de natuur- en agrarische natuurgebieden, met name toegespitst op de internationale biodiversiteitsdoelen en de internationale natuurgerichte agromilieu, water en klimaat doelstellingen. “ Bij raadpleging van de vastgestelde ambitiekaart d.d. 20 september 2022 is sprake van een inventarisatie en rubricering van bestaande landschapstypen maar is ook een ambitiekaart opgenomen.
11
Voor het plangebied zijn geen ambities opgenomen. Het is gekwalificeerd als “droog bos met productie (code N16.03)”. Deze kwalificatie komt zowel op de beheertypenkaart voor als op de ambitiekaart.
AFBEELDING 6 FRAGMENT AMBITIEKAART
Toepassing voor het plangebied Het plangebied ligt in het Natuurnetwerk Brabant, maar is geen Natura 2000-gebied.
AFBEELDING 7 PLANGEBIED IN GROEN AANGEGEVEN HET NNB, IN BRUIN NATURA 2000-GEBIED. DE BEIDE BEGRAAFPLAATSEN ZIJN BUITEN DE NNB GELATEN ALSMEDE DE KERN VAN HET "SLEUTELGAT"
12
Ten behoeve van de noodzakelijke compensatie van het verlies aan NNB is een locatie gevonden in de nabijheid van de bouwlocatie. Het betreft een deel van de voormalige gemeentekwekerij welke eveneens gelegen is aan de Ruytershoveweg. De kwekerij heeft in het vigerende bestemmingsplan nog een agrarische bestemming. Het compensatieplan dat als bijlage bij deze toelichting is gevoegd en eveneens als bijlage bij de regels gaat, beschrijft welke maatregelen worden genomen om ervoor te zorgen dat een deel van de voormalige gemeentekwekerij de status van NNB kan krijgen.
AFBEELDING 8 GEBIED NATUURCOMPENSATIE DAT ALS ZODANIG ZAL WORDEN INGERICHT
13
AFBEELDING 9 KAART MET DAAROP AANGEGEVEN NATURA 200 GEBIED BRABANTSE WAL
2.4 HISTORISCHE ONTWIKKELING EN GRONDGEBRUIK Bij raadpleging van de topografische kaart via de website topotijdreis.nl blijkt dat pas vanaf 1961 de locatie is ingetekend zoals deze thans aanwezig is. Voor die tijd bestaat de locatie uit enkele boomgroepen. Daarvoor uit agrarische percelen en daarvoor was het gebied volledig bosgebied.
14
1879
1879
1906
1916 1950
. 1961
15
HOOFDSTUK 3 PLANBESCHRIJVING 3.1 RUIMTELIJKE EN FUNCTIONELE BESCHRIJVING In het jaar 2019 was het 75 jaar geleden dat de omgeving van Bergen op Zoom is bevrijd. Net zoals in andere gebieden in Nederland is daar veel aandacht aan besteed. Doel is om de geschiedenis levend te houden en de periode van de Tweede Wereldoorlog nimmer te laten vergeten. Daarom is tussen de beide begraafplaatsen binnen het zogenaamde sleutelgat een tijdelijke ruimte ingericht in de vorm van een zogenaamd dilemma-doolhof. Het dilemma-doolhof biedt op geheel eigentijdse wijze een illustratie van de dilemma’s waarvoor men zich in de periode van de Tweede Wereldoorlog geplaatst zag.
AFBEELDING 10 HET DILLEMMADOOLHOF OP DE PLAATS TUSSEN DE BEIDE EREVELDEN
16
AFBEELDING 11 DE LOCATIE VOORDAT HET DILEMMADOOLHOF WERD GEREALISEERD
Na afronding van de activiteiten in het kader van de bevrijding 75 jaar geleden, is de Stichting bezoekerscentrum militaire erevelden Brabantse wal opgericht. De stichting stelt zich ten doel een nieuw bezoekerscentrum op te richten. Het bezoekerscentrum zou een permanente voorziening moeten zijn die op een passende wijze aandacht besteedt aan de periode van de Tweede Wereldoorlog en aan de bijzondere plek die de beide erevelden vormen. Het heeft de absolute voorkeur om het bezoekerscentrum niet op een van de erevelden zelf te realiseren, maar op een gebied tussen de beide begraafplaatsen in. Het tussengebied heeft een bijzondere (cultuurhistorische en emotionele) waarde. Het is het gebied waar destijds de dode lichamen naartoe zijn gebracht en verzameld. Daarna hebben die lichamen hun definitieve plaats gekregen. Het is om redenen van piëteit dan ook niet denkbaar dat dit gebied wordt bebouwd met een bezoekerscentrum. Daarom is gekozen voor een locatie direct ten noorden van dat gebied. Daar zou het bezoekerscentrum goed tot zijn recht kunnen komen als extra element in de bijzondere geschiedenis van deze twee plaatsen.
17
AFBEELDING 12 LUCHTFOTO VAN DE LOCATIE KORT NA DE AANLEG ERVAN, MET DAAROP DUIDELIJK ZICHTBAAR DE OPEN PLEK TUSSEN DE BEIDE EREVELDEN IN
Het plangebied sluit aan op het sleutelgat. Het sleutelgat zelf wordt begeleid door laanbeplanting in de vorm van beuken. Ten noorden van het sleutelgat zijn dennen aanwezig. De begeleidende beplanting van het sleutelgat is geïnventariseerd door de Bomenwacht en is voorzien van een kwaliteitsbeoordeling. Het bezoekerscentrum wordt toegankelijk via het “sleutelgat” een open plek in het bos. Aan de voorzijde langs de Ruytershoveweg ligt aan weerszijden een lange parkeerstrook, waar parallel voor bezoekers de mogelijkheid bestaat om te parkeren. Zoals op onderstaande afbeelding te zien is, betreft het hier een ruime parkeercapaciteit. Voor reguliere bezoekers is dit ruim voldoende. In geval van bijzondere evenementen zal aansluitend daarop in de berm geparkeerd worden. Tussen parkeerplaatsen en weg bevindt zich een dubbelzijdig fietspad.
18
AFBEELDING 13 STRUCTUUR VAN DE INVULLING
Kathedraal Tussen de grote open ruimtes van de begraafplaatsen vormen oude rijen statige beuken de binnenruimte van een natuurlijke kathedraal. In de visie van de architect wordt deze ‘kathedraal’ met architectonische elementen een meer concrete en beter afleesbare vorm. Een van de elementen die wordt toegevoegd is een entreeportaal aan de Ruytershoveweg. Deze theatrale poort van Corten staal geeft het BIC een duidelijk zichtbaar adres aan de weg tussen de erevelden. Het bouwwerk komt op de bestemming Maatschappelijk in het vigerende bestemmingsplan en wordt buiten de aanduiding NNB (Natuurnetwerk Brabant) gerealiseerd.
AFBEELDING 14 DE ENTREE
Het ‘middenschip’ In het ‘middenschip’ van de kathedraal worden (zonder dat de beuken worden aangetast) Corten stalen louvres toegevoegd. Op deze manier ontstaat een duidelijke middengang waardoor de bezoeker vanaf de Ruytershoveweg naar het BIC wordt geleid. De louvres geven in chronologische volgorde ‘de Slag om de Schelde’ weer aan de hand van plaats, datum en leger-eenheid (RAF, 3rd Canadian infantry division, etc.). Dit onderverdeeld in de slag aan de linker- en rechteroever van de schelde. De wandeling door het middenschip van de kathedraal biedt op deze manier een geleidelijke en ook educatieve overgang tussen de entree aan de Ruytershoveweg en het Bezoekers Informatie Centrum (BIC). Ook deze bouwwerken
19
worden gerealiseerd binnen de bestemming Maatschappelijk uit het vigerende bestemmingsplan en buiten de NNB.
AFBEELDING 15 INVULLING TOEGANG
Ruimte voor educatie en bezinning Wat is er gebeurd? Waarom zijn er zoveel slachtoffers gevallen? Wie waren deze mensen die voor onze vrijheid zijn gevallen? Het ontwerp biedt op flexibele wijze ruimte om antwoorden te geven op deze vragen zonder inbreuk te maken op de aanwezige sereniteit van de plek. Of het nu veteranen, nabestaanden of andere bezoekers betreft, op iedereen zal het bezoek een onvergetelijke indruk achterlaten. De elementen van het ontwerp vormen samen een ensemble; een samenhangend geheel vanaf de entree aan de Ruytershoveweg, door de ‘beukenkathedraal’ en het ‘sleutelgat’ tot in het Bezoekers Informatie Centrum (BIC). Het Bezoekers Informatie Centrum (BIC) De beoogde locatie voor het BIC ligt achter het ´sleutelgat´ en de ´kathedraal´. De locatie is door het entreeportaal aan de Ruytershoveweg direct zichtbaar en ligt in het verlengde van de centrale as van het ´middenschip´. Een voor de hand liggende rechthoekige vorm voor het BIC conflicteert met de bestaande structuur van de reeds aanwezige context. Er is dan ook gekozen om de vorm van het BIC voort te laten komen uit de cirkelvormige centrale ruimte. De cirkelvormige ruimte die gevormd wordt door de hoge beuken (ook wel het ‘sleutelgat’ genoemd) heeft een cultuurhistorische waarde omdat vanaf deze plek de slachtoffers naar hun laatste rustplaats werden gebracht.
De plek wordt vanwege de positie en de vorm van het BIC extra benadrukt, het gebouw ‘omarmt’ als het ware deze bijzondere plek. Vanuit deze centrale ruimte betreedt de bezoeker het BIC. De ronde gevel geeft tevens aanleiding tot het realiseren van zichtlijnen vanuit het BIC op de naastliggende erevelden en het omliggende groen. Op deze manier blijft men ook vanuit de binnenzijde van het BIC op gepaste afstand verbonden met de laatste rustplaats van de slachtoffers. Het bezoekerscentrum zal een aanvulling betekenen op de huidige bijzondere locatie en zal nog meer informatie verschaffen over de bijzondere geschiedenis ervan. Te verwachten is dat jaarlijks enkele duizenden bezoekers extra daarmee deze locatie zullen aandoen. Vanuit het doel zal het bezoekerscentrum zo veel mogelijk te bezoeken zijn, vooral in het weekend en in de vakantieperiodes. Te verwachten is dat dagelijks circa 6 extra verkeersbewegingen gaan ontstaan als gevolg van het bezoekerscentrum. Dit aantal sluit aan bij het onderwerp verkeer en parkeren en is eveneens als uitgangspunt genomen bij de opstelling van de aerius-berekeningen in het kader van het onderzoek naar de vraag of het plan zich verhoudt tot de Wet natuurbescherming. Het geringe extra verkeer kan
20
gemakkelijk worden afgewikkeld aangezien de Ruytershoveweg qua profiel en doorgaande functie deze extra capaciteit gemakkelijk aan kan. Aan de voorzijde van de erevelden liggen voldoende parkeerplaatsen.
AFBEELDING 16 IMPRESSIE VAN HET GEBOUW
21
4800 ca.6450+P
6500 ca.4500+P
ca.4500+P
ca.4000+P
ca.4000+P
P=0
P=0
50-P
hoogteaccent entree
hoogteaccent gebouwkern
500
ca.4500+P ca.4000+P
ca.3000+P
4000
totale oppervlakte bebouwing: 564 m2
3000
stilteruimte bezoekersinformatiecentrum, open ruimte
800
400 300 300
techniek zone
ca.3700+P ca.3400+P
300 500
dakopbouw, constructie en techniek ca.4000+P gras-kruiden vegetatiedak dakconstructie
50-P
P=0
50-P
nt cce tea ern o g wk h o b ou ge
P=0
N
princi door pesned e
50-P
gebouwkern 33 m2
principedoorsnede gebouwkern
principedoorsnede
principedoorsn. gebouwkern
hoogteaccent entree
project
BIC
22
Bezoekersinformatiecentrum Erevelden Bergen op Zoom
omschr.
principedoorsnedes beoogde ontwikkeling
datum
23-06-2020
tek.nr.
-
schaal
1:100
fase
-
formaat
A3
grassodenridder_architecten
Het bezoekersinformatiecentrum krijgt een hoogte van 5,00 m, 10 % kan een hoogte accent krijgen tot maximaal 7 meter en een bebouwde oppervlakte van 550 m2. Bouwvlak en bouwhoogte van het BIC worden vastgelegd op de verbeelding. De occupatie van het bezoekerscentrum voor het desbetreffende gebied is aan de hand van de verstoringszone onderbouwd. Het plangebied heeft betrekking op gebouw en verstoringszone. Op de verbeelding wordt de bestemming Maatschappelijk opgenomen en wordt de oppervlakte van het gebouw plus de verstoringszone opgenomen met de bestemming Maatschappelijk. Het parkeren zal blijven plaatsvinden aan de Ruytershoveweg. Het is niet de verwachting dat ten opzichte van de huidige situatie dagelijks grote aantallen bezoekers het centrum zullen bezoeken. Het is wel de bedoeling dat de bijzondere plek en betekenis van de locatie bezoekers zullen trekken die in alle rust de sfeer van het gebouw kunnen beleven en dit kunnen combineren met een bezoek aan de begraafplaatsen.
23
HOOFDSTUK 4 BELEID EN REGELGEVING 4.1. LANDELIJK (RIJKS-) RUIMTELIJK BELEID 4.1.1 NATIONALE OMGEVINGSVISIE (NOVI) De op 11 september 2020 vastgestelde Nationale Omgevingsvisie (NOVI) is de langetermijnvisie van het Rijk op de toekomstige inrichting en ontwikkeling van onze leefomgeving. Hiermee wil het Rijk inspelen op de grote uitdagingen die voor ons liggen. De NOVI geeft weer voor welke uitdagingen Nederland staat, wat daarbij de nationale belangen zijn, welke keuzes het Rijk maakt en welke richting het Rijk meegeeft aan decentrale keuzes. Deze keuzes hangen samen met de toekomstbeelden van de fysieke leefomgeving, de maatschappelijke opgaven en economische kansen die daarbij horen. De NOVI sorteert voor op de Omgevingswet (die naar verwachting in 2024 in werking treedt). Uitgangspunt in de nieuwe aanpak is dat ingrepen in de leefomgeving niet los van elkaar plaatsvinden, maar in samenhang met elkaar. Zo kunnen in gebieden betere, meer geïntegreerde keuzes gemaakt worden. Prioriteiten De NOVI schetst een toekomstperspectief naar 2050 waarin vier prioriteiten worden vastgesteld: Ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie Nederland moet zich aanpassen aan de gevolgen van klimaatverandering. Zeespiegelstijging, hoge rivierafvoeren, wateroverlast en lange periodes van droogte zijn hier voorbeelden van. In 2050 zal Nederland klimaatbestendig en waterrobuust zijn.
In 2050 moet Nederland ook een duurzame energievoorziening hebben. Dit vraagt ruimte, onder meer voor windmolens en zonnepanelen. Voorwaarde is dat bewoners goed betrokken zijn en invloed hebben op het gebruik en kunnen meeprofiteren in de opbrengsten. Voor de ontwikkeling van duurzame energie zijn regionale energiestrategieën (RES) essentieel. Medeoverheden geven, in samenwerking met de energiesector, gebruikers en andere belanghebbenden, in de RES invulling aan de inpassing van duurzame energie op het land. Duurzaam economisch groeipotentieel Nederland werkt toe naar een duurzame, circulaire, kennisintensieve en internationaal concurrerende economie in 2050. De Nederlandse economie dient toekomstbestendig te worden, oftewel concurrerend, duurzaam, en circulair. Het gebruik van duurzame energiebronnen en verandering van productieprocessen wordt gestimuleerd. Steden en stedelijke regio's zijn belangrijk voor onze economie. Dit geldt vooral daar waar sprake is van een aantrekkelijke en gezonde omgeving en diversiteit in aanwezige economische functies, opleidingen en andere voorzieningen. Sterke en gezonde steden en regio's Er zijn vooral in steden en stedelijke regio's nieuwe locaties nodig voor wonen en werken. Het liefst binnen de bestaande stadsgrenzen, zodat de open ruimten tussen stedelijke regio's behouden blijven. De leefbaarheid van stedelijk gebied staat voorop.
Hiervoor dienen deze gebieden in te zetten op klimaatadaptatie om de gevolgen van klimaatverandering tegen te gaan. Ook dient de bouw van nieuwe woningen te zijn gericht om een zo breed mogelijk aantal inwoners te bereiken. Mobiliteit dient aan te sluiten op nieuwe ontwikkelingen waarbij onder meer de CO2 uitstoot wordt verminderd. Toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied Er ontstaat een nieuw perspectief voor de Nederlandse landbouwsector als koploper in de duurzame kringlooplandbouw. Een goed verdienpotentieel voor de bedrijven wordt gecombineerd met een minimaal effect op de omgevingskwaliteit van lucht, bodem en water. Er dient een balans tussen de ontwikkeling van natuur en landbouw te worden gevonden. Hiernaast dient het een prettige omgeving te
24
zijn om te werken, wonen en te recreëren. Biodiversiteit van gebieden en de verduurzaming van landbouw zijn kernpunten. Afwegingsprincipes Het stellen van de bovenstaande prioriteiten kan een situatie maken dat belangen soms botsen. Om in zo'n situatie keuzes te maken worden drie afwegingsprincipes gebruikt: 1.
2.
3.
Combinaties van functies gaan voor enkelvoudige functies: In het verleden is scheiding van functies vaak te rigide gehanteerd. Met de NOVI zoekt het Rijk naar maximale combinatiemogelijkheden tussen functies, gericht op een efficiënt en zorgvuldig gebruik van onze ruimte. Kenmerken en identiteit van een gebied staan centraal: wat de optimale balans is tussen bescherming en ontwikkeling, tussen concurrentiekracht en leefbaarheid, verschilt van gebied tot gebied. Afwentelen wordt voorkomen: het is van belang dat onze leefomgeving zoveel mogelijk voorziet in mogelijkheden en behoeften van de huidige generatie van inwoners zonder dat dit ten koste gaat van die van toekomstige generaties.
De uitvoering van de NOVI moet gezamenlijk worden aangepakt. Rijk, provincies en gemeenten gaan meer samenwerken als één overheid. Ook staat participatie centraal. Daarnaast is de NOVI continu in beweging. Het is de bedoeling dat het zich continu aanpast aan ontwikkelingen, in een permanent en cyclisch proces. Toepassing plangebied Het betreft een bezoekerscentrum van bescheiden aard met een geringe uitstraling ter ondersteuning van de waarde van de militaire erevelden. De uitspraken op rijksniveau bevinden zich op een hoger abstractieniveau en zijn niet relevant voor het onderhavige plangebied.
4.1.2. STRUCTUURVISIE INFRASTRUCTUUR EN RUIMTE 2040 De Nota Ruimte, Nota mobiliteit, de Mobiliteitsaanpak en de Structuurvisie voor de Snelwegomgeving hebben vanaf 13 maart 2012 plaats gemaakt voor de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR). De SVIR 2040 is de overkoepelende visie van het ruimtelijk- en mobiliteitsbeleid op rijksniveau en is de basis voor bestaand en nieuw rijksbeleid met ruimtelijke consequenties. In deze SVIR stelt het Rijk duidelijke ambities voor 2040: Nederland concurrerend, bereikbaar, leefbaar en veilig. Hiermee speelt het Rijk in op (inter)nationale ontwikkelingen, terwijl ze ruimte geeft aan regionaal maatwerk, de gebruiker voorop zet, investeringen prioriteert en ruimtelijke ontwikkelingen en infrastructuur met elkaar verbindt. Deze ambities zijn omgezet naar drie hoofddoelen voor de middellange termijn (2028) waaraan dertien onderwerpen zijn gekoppeld met een nationaal belang: 1. Het vergroten van de concurrentiekracht van Nederland door de ruimtelijk-economische structuur te versterken door: a. goede internationaal bereikbare stedelijke regio’s met concentraties van topsectoren en een goed vestigingsklimaat b. energiezekerheid door ruimte voor het hoofdnetwerk voor (duurzame) energievoorziening en -transitie c. ruimte voor het hoofdnetwerk van buisleidingen voor de transport van (gevaarlijke) stoffen (aardgas, C0₂ en aardolie(producten)). d.
efficiënt gebruik van de ondergrond 2. Het verbeteren en ruimtelijk zekerstellen van de bereikbaarheid door te focussen op de beleidsmix van:
25
a.
3.
slim investeren in een sterk hoofdnetwerk spoor-, vaar- en autowegen tussen en rondom stedelijke regio’s en inclusief de achterlandverbindingen b. innoveren voor het verbeteren van de benutting van de huidige capaciteit van het mobiliteitssysteem c. instandhouden van de huidige Rijksinfrastructuur om het functioneren van het mobiliteitssysteem te waarborgen Het waarborgen van een leefbare en veilige omgeving door a. het verbeteren van de milieukwaliteit en bescherming tegen geluidsoverlast en externe veiligheidsrisico’s b. ruimte te houden voor waterveiligheid en (duurzame) zoetwatervoorziening c. ruimte te houden voor cultuurhistorische en natuurlijke kwaliteiten d. en voor unieke flora en faunasoorten e. terwijl er rekening wordt gehouden met ruimte voor militaire activiteiten
Tenslotte is het dertiende nationale belang de zorgvuldige afweging en transparante besluitvorming bij alle infrastructurele en ruimtelijke besluiten zodat integrale planvorming en besluitvorming op elk schaalniveau mogelijk is. Om bij de besluitvorming zowel verstedelijking te stimuleren als overprogrammering te voorkomen wordt bij de besluitvorming gebruik gemaakt van de ladder voor duurzame verstedelijking, welke is opgenomen in het Besluit ruimtelijke ordening (Bro): De toelichting bij een bestemmingsplan dat een nieuwe stedelijke ontwikkeling mogelijk maakt, bevat een beschrijving van de behoefte aan die ontwikkeling, en, indien het bestemmingsplan die ontwikkeling mogelijk maakt buiten het bestaand stedelijk gebied, een motivering waarom niet binnen het bestaand stedelijk gebied in die behoefte kan worden voorzien. Van belang is dus om eerst te bezien of de ontwikkeling als een stedelijke ontwikkeling kan worden aangemerkt. In het Besluit ruimtelijke ordening is een definitie gegeven van wat onder een stedelijke ontwikkeling verstaan wordt. Dit is ‘een ruimtelijke ontwikkeling van een bedrijventerrein of zeehaventerrein, of van kantoren, detailhandel, woningbouwlocaties of andere stedelijke voorzieningen’. De Structuurvisie gaat geheel op in de NOVI, behalve enkele onderdelen van bijlage 6, ‘Essentiële onderdelen Nota Mobiliteit’.
Toepassing plangebied: Omdat dit bestemmingsplan alleen in een beperkt bezoekerscentrum voorziet, wordt geconstateerd dat er geen sprake is van een stedelijke ontwikkeling zoals bedoeld in het Besluit ruimtelijke ordening. De ladder van duurzame verstedelijking hoeft dan ook niet doorlopen te worden.
4.1.2. BESLUIT ALGEMENE REGELS RUIMTELIJKE ORDENING De nationale belangen uit de structuurvisie die juridisch borging vragen zijn opgenomen in het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro). Deze rijksbelangen worden met dit besluit geborgd in bestemmingsplannen en andere ruimtelijke plannen van overheden. Onderwerpen die in dit besluit aan bod komen zijn: rijksvaarwegen, de mainportontwikkeling Rotterdam, kustfundament, grote rivieren, de Waddenzee en het waddengebied, defensie, hoofdwegen en landelijke spoorwegen, elektriciteitsvoorziening, buisleidingen, primaire waterkeringen, het Natuurnetwerk Nederland, het IJsselmeergebied, erfgoederen van uitzonderlijke universele waarde en de ruimtereservering voor de parallelle Kaagbaan. Van deze rijksbelangen is het Natuurnetwerk relevant voor het plangebied. Omdat het Barro bepaalt dat het Natuurnetwerk Nederland bij provinciale verordening wordt aangewezen, wordt dit punt bij het provinciale beleid besproken. Andere rijksbelangen zijn niet relevant voor het plangebied.
26
4.1.3. CONCLUSIE LANDELIJK RUIMTELIJK BELEID Het plan om een bezoekerscentrum te realiseren past, mede gezien het schaalniveau, binnen de kaders die het Rijk daartoe stelt.
4.2. PROVINCIAAL BELEID 4.2.3. OMGEVINGSVISIE ‘DE KWALITEIT VAN BRABANT’ De provincie wil gaan werken volgens de uitgangspunten van de nieuwe Omgevingswet. Daarom is op 14 december 2018 de Brabantse Omgevingsvisie vastgesteld. Deze Omgevingsvisie bevat de belangrijkste ambities voor de fysieke leefomgeving voor de komende jaren. Dat gaat om ambities op gebied van de energietransitie, een klimaatbestendig Brabant, Brabant als slimme netwerkstad en een concurrerende, duurzame economie. De omgevingsvisie geeft ook aan op welke nieuwe manieren de provincie met betrokkenen wil samenwerken aan omgevingsvraagstukken en welke waarden daarbij centraal staan. De beoogde ontwikkeling van een bezoekerscentrum is niet in strijd met de uitgangspunten van de Omgevingsvisie. Toepassing plangebied: Gezien het hoge abstractieniveau van de visie heeft deze nauwelijks betekenis voor dit plangebied.
4.2.4. INTERIM OMGEVINGSVERORDENING BRABANT De belangen en doelen van de provincie Noord-Brabant zoals deze zijn beschreven in de omgevingsvisie, zijn praktisch uitgewerkt in de omgevingsverordening. Deze bevat dan ook instructieregels voor de fysieke leefomgeving die de gemeenten helpen om een basis te vormen voor de bestemmingsplannen en andere ruimtelijke besluiten. De omgevingsverordening vervangt zes provinciale verordeningen en heeft de status van: -
Milieuverordening gebaseerd op artikel 1.2. Wet milieubeheer Verordening wegen gebaseerd op artikel 57 Wegenwet en artikel 2A Wegenverkeerswet Verordening Ontgronden gebaseerd op artikel 5, tweede lid, en artikel 7, tweede lid, Ontgrondingenwet Verordening natuurbescherming gebaseerd op diverse artikelen uit de Wet natuurbescherming Verordening ruimte gebaseerd op artikel 4.1. Wet ruimtelijke ordening Verordening water gebaseerd op diverse artikelen in de Waterwet
De interim-omgevingsverordening Brabant is op 5 november 2019 in werking getreden, geconsolideerd na verwerking van wijzigingen d.d. 21 maart 2023 en laatstelijk gewijzigd op 18 april 2023. Natuurnetwerk Brabant In de interim-omgevingsverordening is de locatie aangewezen als Natuurnetwerk Brabant
27
AFBEELDING 17 KAART PROVINCIALE INTERIM OMGEVINGSVERORDENING MET IN LICHTGROEN NATUURNETWERK EN IN PAARS DE ECOLOGISCHE VERBINDINGSZONE VAN DE ZOOM
In deze verordening zijn bepalingen opgenomen over de instandhouding en versterking van dit netwerk. De aanwijzing van het natuurnetwerk is gebaseerd op het provinciale Natuurbeheersplan. In dat Natuurbeheersplan zijn ook de waarden van de diverse gebieden die in het NNB zijn gelegen, vastgelegd.
AFBEELDING 18 KAART VAN HET NATUURBEHEERSPLAN MET DAARBIJ AANGEGEVEN BESTAANDE NATUUR PLUS AMBITIEBEHEERTYPE
Het onderstaande is ontleend aan de toelichting op de Interim-omgevingsverordening. Het Natuur Netwerk Brabant (NNB) is een samenhangend netwerk van natuurgebieden en landbouwgebieden met natuurwaarden van (inter-)nationaal belang, zoals de bossen, de heide en vennen, de stuifduinen, de schraalgraslanden, de rivieren en beken. Het doel van het NNB-beleid is het veiligstellen van ecosystemen en het realiseren van leefgebieden met goede condities voor de biodiversiteit. Deze leefgebieden zijn belangrijk voor dier- en plantensoorten. Om de populaties gezond te houden en de genetische uitwisseling te bevorderen, moeten de gebieden groot genoeg zijn en de mogelijkheid bieden voor migratie tussen de gebieden. Om het NNB als zo`n netwerk te laten functioneren, werkt de provincie samen met andere partijen aan het aanleggen van ecologische verbindingszones en het oplossen van faunaknelpunten in de wegenstructuur. Als de omstandigheden in een bepaald gebied (tijdelijk) verslechteren, dan kan een soort uitwijken naar een ander geschikt gebied. In het licht van de klimaatveranderingen is dit van toenemend belang. De ecologische verbindingszones zijn
28
(vaak) langgerekte landschapselementen die als groene schakels de Brabantse natuurgebieden met elkaar verbinden. Het Natuur Netwerk Brabant hangt samen met het Natuur Netwerk in de andere delen van Nederland en met het Europese net van natuurgebieden, bekend onder de naam Natura 2000. Het NNB bestaat uit: • •
•
•
bestaande natuur- en bosgebieden; gerealiseerde nieuwe natuur. Dit zijn gronden die met subsidie uit het Natuurbeheerplan zijn gerealiseerd als nieuwe natuur en waar de landbouwfunctie of een andere niet natuurbestemming is verdwenen; nog niet gerealiseerde nieuwe natuur. Dit zijn meestal agrarische gronden die in het Natuurbeheerplan zijn aangewezen als nieuwe natuur, maar waar de gewenste natuurfunctie nog niet is gerealiseerd. De oude functie of bestemming is nog aanwezig; ecologische verbindingszones.
Het provinciale beleid is erop gericht om het netwerk in 2027 gereed te hebben. Dit wordt in het algemeen bereikt door: · het concreet aanwijzen van de gebieden die tot het NNB behoren en het vastleggen van de natuurdoelen (bepalen); · voor zover nodig functiewijziging van landbouwgrond en ander niet-natuurgebruik naar natuurgebied door aankoop of particulier natuurbeheer (deelname); · inrichten van deze gebieden zodat de natuurkwaliteit (omschreven in natuurdoelen) ontwikkeld kan worden (inrichting); · realiseren van de natuurkwaliteit door een duurzaam beheer en eventueel aanvullend omgevingsbeleid (uitvoering). Bij het opstellen van een bestemmingsplan zijn gemeenten verplicht aansluiting te zoeken bij de wezenlijke ecologische kenmerken en waarden die in het natuurbeheerplan zijn beschreven. Deze waarden en kenmerken zijn per gebied vastgelegd in een beheertypenkaart en in een ambitiekaart. Afsprakenkader kwaliteitsverbetering van het landschap, regio West-Brabant In artikel 3.9 IOV is bepaald dat als een bestemmingsplan een ruimtelijke ontwikkeling in het Landelijk Gebied toelaat, deze ruimtelijke ontwikkeling gepaard gaat met een fysieke verbetering van de landschappelijke kwaliteit van het gebied of de omgeving. Deze verplichting was ook al opgenomen in de Verordening Ruimte.
In West-Brabant hebben gemeenten gezamenlijk afspraken gemaakt over de wijze waarop invulling wordt gegeven aan kwaliteitsverbetering van het landschap. Op provinciaal niveau geldt de Handreiking kwaliteitsverbetering van het landschap. Het Afsprakenkader kwaliteitsverbetering van het landschap, regio West-Brabant is een nadere/specifieke invulling van kwaliteitsverbetering en geldt daarom voor het plangebied. Onder kwaliteitsverbetering van het landschap valt: 1. landschappelijke inpassing (van bebouwing); 1. toevoegen, versterken of herstellen van landschapselementen die een bijdrage leveren aan de versterking van de landschapsstructuur of de relatie stad-land; 2. activiteiten gericht op behoud of herstel van cultuurhistorische waardevolle bebouwing of terreinen;
29
2. wegnemen van verharding; 3. slopen van bebouwing; 4. een fysieke bijdrage aan de realisering van de ecologische hoofdstructuur en ecologische verbindingszones; 5. voorzieningen t.b.v. extensieve recreatie, extra investeringen in beeldkwaliteit en watergerelateerde elementen, zoals de aanleg van poelen. Er zijn een drietal categorieën onderscheiden: 1. Categorie 1: ruimtelijke ontwikkelingen met nauwelijks tot geen landschappelijke invloed en waarbij geen (extra) kwaliteitsverbetering van het landschap wordt geeist. Bijvoorbeeld: herbouw van een woningen binnen het bestemmingsvlak of het vergroten van de inhoud van de woning. 2. Categorie 2: ruimtelijke ontwikkelingen met weinig landschappelijke invloed, dan wel ruimtelijke ontwikkelingen die van nature aan het buitengebied zijn gebonden, of plaatsvinden in hiervoor aangewezen gebied. De kwaliteitsverbetering vindt plaats in de vorm van landschappelijke inpassing. Bijvoorbeeld omschakeling van de ene agrarische bedrijfsvorm naar een andere agrarische bedrijfsvorm of de wijziging naar de bestemming Wonen, zolang het bestemmingsvlak niet wordt vergroot. 3. Ruimtelijke ontwikkelingen welke niet tot categorie 1 of 2 behoren. De kwaliteitsverbetering wordt berekend aan de hand van bestemmingswinst. Hiervoor is het vereist dat een taxatie van de locatie aanwezig is.
Voor alle ontwikkelingen buiten bestaand stedelijk gebied geldt het principe van kwaliteitsverbetering. Daarom moet er altijd in de ruimtelijke onderbouwing van een initiatief opgenomen worden op welke wijze aan kwaliteitsverbetering wordt voldaan. Ook als sprake is van een categorie 1-geval en kwaliteitsverbetering achterwege kan blijven. Dit bestemmingsplan maakt een kleine ontwikkeling mogelijk. Voor deze kleine ontwikkeling is aangegeven op welke wijze aan landschappelijke inpassing en/of kwaliteitsverbetering is voldaan. Toepassing plangebied: 1. Dit bestemmingsplan maakt het mogelijk te bouwen in Natuurnetwerk Brabant. Dat is alleen mogelijk als voldaan wordt aan de voorwaarden die in de Verordening zijn opgenomen. In paragraaf 4.2.4.1 wordt hier nader op ingegaan. 2. Gemotiveerd dient te worden hoe aan het Afsprakenkader kwaliteitsverbetering landschap wordt voldaan. In paragraaf 4.2.4.2 wordt hierop ingegaan. 3. In de Interim omgevingsverordening is het plangebied voorzien van de aanduiding attentiezone waterhuishouding. In paragraaf 4.2.4.3 wordt hierop ingegaan
4.2.4.1 B OUWEN IN NNB De locatie waar de bouw van het nieuwe bezoekerscentrum met een oppervlakte van maximaal 550 m2 alsmede de bijbehorende verstoringzone, is bedacht, is gelegen in het NNB. In principe is het niet mogelijk om hier te bouwen, maar hierop zijn uitzonderingen mogelijk. Deze mogelijkheden zijn opgenomen in de Interim-omgevingsverordening. In artikel 3.19 van de Interim omgevingsverordening is aangegeven dat een bestemmingsplan dat toepassing geeft aan het nee tenzij principe een onderbouwing bevat dat sprake is van een groot openbaar belang en dat voor de ontwikkeling geen alternatieve locaties voor handen zijn buiten de NNB. Zoals reeds gemeld, houdt de realisering van het bezoekerscentrum verband met de bijzondere geschiedenis van deze locatie. De locatie van het bezoekerscentrum zal te midden van de twee erevelden plaatsvinden. Aan de
30
voorzijde van de weg, buiten het NNB, is de locatie gelegen waar de lichamen van de gesneuvelde militaire zijn verzameld alvorens deze zijn overgebracht naar hun laatste rustplaats. Het is geen optie om op deze plaats het bezoekerscentrum te plaatsen. Om die reden wordt deze plaats volledig gerespecteerd en zal het bezoekerscentrum ten noorden hiervan komen. De plaats zelf biedt in de vorm van een sleutelgat een bijzondere ambiance als toegangsroute naar het bezoekerscentrum. In artikel 3.21 lid 1 van de Interim-omgevingsverordening is het volgende bepaald: “Een bestemmingsplan kan een ontwikkeling binnen Natuur Netwerk Brabant mogelijk maken in het geval dat: a. b. c. d. e. f. g.
de aantasting van areaal Natuur Netwerk Brabant kleinschalig is; de ontwikkeling slechts leidt tot een beperkte aantasting van de ecologische waarden en kenmerken van het Natuur Netwerk Brabant; de ontwikkeling leidt tot een kwalitatieve of kwantitatieve versterking van de ecologische waarden en kenmerken van het Natuur Netwerk Brabant als geheel; er een afweging van alternatieven heeft plaatsgevonden; er sprake is van een goede landschappelijke en natuurlijke inpassing; er bij verlies van ecologische waarden en kenmerken wordt voldaan aan artikel 3.22 Compensatie; op welke wijze de uitvoering en monitoring zijn verzekerd.”
In artikel 3.21 lid 2 van de Interim-omgevingsverordening is bepaald dat burgemeester en wethouders een verzoek doen als bedoeld in artikel 6.2 van de Interim-omgevingsverordening. Dit verzoek is onderdeel van een ontwerp-bestemmingsplan. Het verzoek wordt na afloop van de terinzagelegging van het ontwerpbestemmingsplan ingediend bij Gedeputeerde Staten en gaat vergezeld van een beschrijving, waaruit blijkt dat is voldaan aan de in de Interim-verordening gestelde voorwaarden. Gedeputeerde staten beslissen binnen 4 weken op een verzoek om herbegrenzing van het NNB. Pas nadat Gedeputeerde staten hebben besloten mag het bestemmingsplan worden vastgesteld. Bij de verantwoording van de geplande kleinschalige aantasting van de NNB worden successievelijk de criteria als bedoeld in artikel 3.21 lid 1 gevolgd a. Aantasting dient kleinschalig te zijn. Het gebouw zal een oppervlakte krijgen van maximaal 500 m2. De toegang tot het gebied is recentelijk nog ingenomen door het tijdelijke dilemmahof (inmiddels verwijderd). Het bestaat verder uit beuken en een kenmerkende open ruimte (het sleutelgat). Dit toegangsgebied zal verder ongemoeid worden gelaten. Alleen zal een natuurlijk pad worden aangelegd naar het bezoekerscentrum toe. Het pad komt buiten de NNB te liggen.
Het is de intentie om het gebied te handhaven in zijn huidige vorm en de bezoeker stil te laten staan bij het bijzondere verhaal van de totstandkoming van de erevelden.
b. Beperkte aantasting van de ecologische waarden Zoals uit het Natuurbeheerplan blijkt, is het ambitie-beheertype voor dit gebied “droge bossen en productie”. De locatie waar het bezoekerscentrum is bedacht, is omgeven door dennen. Deze dennen hebben geen bijzondere waarde voor het gebied. Bovendien zijn ze aan een dunningsoperatie toe. De ondergrond wordt gevormd door bosgrond, zonder bijzondere beplanting. Een inventarisatie van de waarden is in het compensatieplan opgenomen dat als bijlage bij deze toelichting gevoegd.
31
Quickscan - Ruytershoveweg, Bergen op Zoom
Projectgebied
Legenda
Titel:
Quickscan Ruytershoveweg
quickscan_Ruytershoveweg
Datum afdruk:
14 juni 2019
Grote bonte specht (nest)
Formaat:
A4
Tongvaren
Auteur:
FM
Projectnummer:
18xx.1275
Status:
Def
Kaartnummer:
1
Schaal: Projectie:
Rijksdriehoeksstelsel, EPSG 28992
Ondergrond:
Basisregistratie Topografie, CC-BY Kadaster 2015
FIGURE 1 KAART BEHOREND BIJ DE INVENTARISATIE VAN ECOLOGISCHE WAARDEN
32
c. Ontwikkeling leidt tot een kwalitatieve en kwantitatieve versterking van de ecologische waarden en kenmerken van het NNB als geheel De aantasting van 550 m2 alsmede de oppervlakte van de verstoringszone is een kleine aantasting van de ecologische waarde van de NNB ter plaatse. Het is een gegeven dat de beide erevelden thans geen onderdeel uitmaken van de NNB (witte vlekken). Via het compensatieplan worden evenwel de ecologische waarden van het NNB als geheel versterkt aangezien een nieuw natuurgebied op de voormalige gemeentekwekrij aan de Ruytershoveweg zal worden ingericht. Verder is een kwaliteitsbeoordeling uitgevoerd door Bomenwacht bij 73 bomen in het projectgebied. Deze gaat als bijlage bij deze toelichting. Hieruit blijkt dat de kwaliteit van de bomen overwegend goed is maar dat wel extra maatregelen en onderhoud nodig is. Op basis van dat advies worden de nodige onderhoudsmaatregelen uitgevoerd zodat ook die maatregelen kunnen leiden tot een kwalitatieve en kwantitatieve versterking van het NNB als geheel.
d. Er heeft een afweging van alternatieven plaatsgevonden Zoals hiervoor is aangegeven is de realisatie van het bezoekerscentrum geen onderdeel van de erevelden zelf maar een aanvulling hierop met een specifieke doelstelling. Het is wel een functie waarbij er inhoudelijk een rechtstreekse relatie ligt met de erevelden. Het bezoekerscentrum richt zich et primair op het vertellen van het verhaal De functie van de erevelden is primair het respect voor de overledenen. Om die reden lenen de erevelden zelf zich niet direct voor realisatie van een bezoekerscentrum. Zoals op de bijlagen te zien is, is in de directe omgeving geen alternatief te bedenken dat geen onderdeel uitmaakt van de NNB. Het spreekt voor zich dat een locatie tussen de erevelden het meest passend is. Realisatie van het bezoekerscentrum aan de voorzijde van de Ruytershoveweg is overwogen maar past niet bij de bijzondere historie van de plek. Zoals in de inleiding reeds is aangegeven, is deze plek aanvankelijk gebruikt om de lichamen te begraven en zijn deze later herbegraven in de specifieke graven. Het is nadrukkelijk de wens om deze plaats vrij te laten van bebouwing, de aanwezige natuurwaarden te handhaven en stil te staan bij het verhaal dat in deze locatie besloten ligt. Het realiseren van het bezoekerscentrum direct ten noorden van deze locatie is daarom het meest passend.
e. Er is sprake van een goede landschappelijke en natuurlijke inpassing Het gebouw zal worden gesitueerd ten noorden van de open plek (het sleutelgat) en aan de rand van het dennenbos dat ter plaatse aanwezig is. Door natuurlijke materialen te gebruiken en een organische vormgeving van het gebouw, zal zich dat voegen in de natuur van de directe omgeving. Uiteraard zal het gebouw worden ingepast en zal passende beplanting worden aangebracht, zodat het als het ware op zal gaan in de natuurlijke omgeving ter plaatse. De route ernaartoe zal vooral een symbolische worden. De thans aanwezige bomen en natuurwaarden worden ontzien.
f. Bij verlies aan ecologische waarden wordt voldaan aan artikel 3.22 Artikel 3.22 biedt de mogelijkheid om te kiezen voor fysieke compensatie of voor financiële compensatie. Gekozen wordt voor een fysieke compensatie en deze te realiseren aan de oostzijde van de voormalige gemeentekwekerij aan de Ruytershoveweg. Ten behoeve van deze compensatie is een compensatieplan opgesteld dat als bijlage bij dit bestemmingsplan is gevoegd. De realisatie van dit compensatieplan, het beheer en het onderhoud ervan is vastgelegd in een voorwaardelijke verplichting.
33
Gekozen is om dit compensatieplan te realiseren op het terrein van de voormalige gemeentekwekerij aan de Ruytershoveweg. Het compensatieperceel ligt binnen de NNB en staat als N00.01 nog om te vormen landbouwgrond naar natuur in het natuurbeheersplan. Op bijgevoegde tekening is de ‘hap’ uit het NNB gevisualiseerd. Hierbij is rekening gehouden met het te bebouwen oppervlak in combinatie met een verstoringszone (32 meter o.b.v. onderzoek NWC). De ‘hap’ uit het NNB bedraagt dan 3868m2. Rekening houdend met de compensatiefactor van 1,67 in verband met de natuurwaarde is totaal te compenseren oppervlakte van 6460m2. Deze compensatie vindt plaats op het oostelijk deel van de voormalige gemeentekwekerij gelegen aan de Ruytershoveweg (zie onderstaande afbeelding).
1610
32
2 3 2 3
3868 m2
NatuurNetwerk Brabant te compenseren opp
2469
basis oppervlakte natuurcompensatie bezoekerscentrum Erevelden afdeling:Wonen en Leven doc code:
252872
datum:6-2-20023
schaal:1-500 A3
bezoekerscentrum Erevelden.dgn 7-2-2023 12:13:57
g. op welke wijze uitvoering en monitoring zijn verzekerd Zowel in de gesloten anterieure overeenkomst als in de regels van het bestemmingsplan is de compensatie verzekerd. In (de regels van) het bestemmingsplan is het gebied waar de compensatie gaat plaatsvinden als zodanig opgenomen met de bestemming Natuur. Het compensatieplan geeft aan wat er aan verlies van ecologische waarden en kenmerken optreedt en waar en hoe dit wordt gecompenseerd, inclusief de termijn van uitvoering, mitigerende maatregelen en het reguliere- en ontwikkelingsbeheer. In de planregels is door middel van een voorwaardelijke verplichting vastgelegd dat bouw en gebruik van het perceel ten behoeve van het bezoekerscentrum niet mogen plaatsvinden als niet binnen 3 jaar nadat het bestemmingsplan is vastgesteld, uitvoering is gegeven aan dit compensatieplan en dit ook als zodanig wordt beheerd en onderhouden.
34
In het compensatieplan is een vertaling gemaakt naar de natuurbeheertypen die worden onderscheiden in het compensatieplan. De gewenste natuurbeheertypen die passen bij deze inrichting zijn: -
L01.01 Poel en klein historisch water L01.02 Houtwal en houtsingel N12.02 Kruiden- en faunarijk grasland N16.03 Droog bos met productie Toegangspad
354 m2 475 m2 1.096 m2 4.418 m2 157 m2
Deze beheertypen zijn op afbeelding 8 van het compensatieplan aangegeven en tevens op onderstaande afbeelding.
Wet natuurbescherming In het compensatieplan is tevens een compensatie opgenomen voor de bomen die gekapt moeten worden op grond van de herplantplicht die is vastgelegd in de Wet natuurbescherming. Het gaat daarbij om 30 bomen die op het compensatieperceel terug zullen komen.
4.2.4.2 A FSPRAKENKADER KWALITEITSVERBETERING VAN HET LANDSCHAP , REGIO W EST B RABANT Een ruimtelijke ontwikkeling buiten bestaand stedelijk gebied moet gepaard gaan met een kwaliteitsverbetering van het landschap. Het verlies aan areaal van het Natuurnetwerk Brabant wordt fysiek gecompenseerd. Het realiseren van een bezoekerscentrum houdt in dat de bestemming Natuur wordt vervangen door een bestemming Maatschappelijk. Het plangebied zal voor maximaal 550 m2 mogen worden bebouwd De bestemming zal strikt worden beperkt tot een bezoekerscentrum ten behoeve van de erevelden. Dat betekent dat het gebouw daarmee een beperkte waarde zal krijgen, omdat het voor maar één gebruiksdoel gebruikt kan worden. Daarmee kan het plangebied dus de oppervlakte van het bezoekerscentrum plus het
35
verstoringsgebied uit de NNB worden gehaald en worden gecompenseerd via het vastleggen van de bestemming Natuur voor het deel van de voormalige gemeentekwekerij aan de Ruytershoveweg.
4.2.4.3 A TTENTIEZONE WATERHUISHOUDING Het plangebied valt in de attentiezone waterhuishouding zoals deze op de verbeelding van de Interim omgevingsverordening is opgenomen. In artikel 3.26 van de Interim omgevingsverordening strekt een bestemmingsplan tot bescherming van de waterhuishouding en sluit functies en activiteiten uit die een negatief effect hebben op de hydrologische instandhoudingsdoelen van het hierbinnen gelegen Natuur Netwerk Brabant. Artikel 3.26 lid 2 verplicht om een aantal regels op te nemen voor met name genoemde werkzaamheden. De attentiezone is opgenomen ter bescherming van de hydrologische belangen van de in het gebied waarop de zone betrekking heeft opgenomen natte natuurparels. In het gebied van de attentiezone is de natte natuurparel Halsters laag gelegen. Dit gebied ligt op ruim 4 kilometer van de locatie. Binnen de locatie zal een beperkt grondverzet plaatsvinden ten behoeve van uitvoering van de bouwwerkzaamheden tot een diepte van maximaal 60 cm. Het is niet aannemelijk dat deze beperkte werkzaamheden en de toekenning van de functie van bezoekerscentrum een negatief effect zal veroorzaken op de natte natuurparel. Verder is in het bestemmingsplan een vergunningenstelsel opgenomen om ervoor te zorgen dat op het niveau van vergunningverlening nog een nadere toets kan plaatsvinden.
In de regels van het bestemmingsplan wordt voldaan aan hetgeen is voorgeschreven voor gebieden met de attentiezone waterhuishouding. Hiervoor is dezelfde regeling opgenomen als in het bestemminsplan Buitengebied Oost 2020.
4.2.5 REGIONAAL MILIEU- EN WATERPLAN (RWP) Het Regionaal Water en Bodem Programma (RWP) is de opvolger van het Provinciaal Milieu en Waterplan. Het is onderdeel van het planstelsel voor de wateropgaven in Nederland, samen met het Nationaal Water Programma en de waterbeheerprogramma’s van de waterschappen. Het RWP is op 22 december 2021 in werking getreden. Doel van dit nieuwe RWP is: een klimaatadaptief Brabant met veilig, schoon en voldoende water en een vitale bodem. Deze opgaven zijn ook van belang voor vrijwel alle andere provinciale opgaven: wonen en werken, infrastructuur en mobiliteit, landbouw en voedsel, natuur en biodiversiteit, erfgoed, een concurrerende en duurzame economie, en de energietransitie. De provincie heeft de koers voor de komende jaren niet alleen bepaald. In dialoogsessies hebben vele partners en belanghebbenden actief meegedacht. Naast de Brabantse waterschappen, terreinbeherende organisaties (TBO’s), de Vereniging Industriewater, drinkwaterbedrijven, de Brabantse Milieu Federatie, Zuidelijke Land- en Tuinbouw Organisatie (ZLTO) en verschillende onderwijsinstellingen, waren ook een groot aantal gemeenten aangesloten. Een belangrijke rode draad in het programma is het herstellen van de systeemwerking. Vele generaties lang had het waterbeleid als doel wateroverlast te voorkomen en water zo snel mogelijk af te voeren.
Inmiddels weten we beter en is het duidelijk geworden dat het roer om moet: we moeten zuinig zijn op ons water en de bodem, en het wateren bodemsysteem moet toegerust zijn op natte én droge tijden.
Toepassing voor het plangebied:
36
Het RWB is van beperkte betekenis voor dit plangebied. Het betreft een relatief beperkte ontwikkeling, waar geen waterbelangen spelen. Er zal vanwege de attentiezone conform de Interim omgevingsverordening worden voorzien in passende regels.
4.2.6 CONCLUSIE PROVINCIAAL RUIMTELIJK BELEID De planlocatie bevindt zich in Natuurnetwerk Brabant. De voorgenomen ontwikkeling is getoetst aan de uitgangspunten en voorwaarden van respectievelijk de omgevingsvisie en de interimomgevingsverordening. Gebleken is dat de ontwikkeling functioneel en ruimtelijk past binnen het provinciaal beleid.
4.6. GEMEENTELIJK BELEID 4.6.1 OMGEVINGVISIE BERGEN OP ZOOM Op 28 juni 2023 heeft de gemeenteraad de Omgevingsvisie van Bergen op Zoom vastgesteld. De Omgevingsvisie onderscheidt een viertal gebiedsprofielen. De projectlocatie is gelegen in het het gebied dat aangeduid is als 'Natuurlijk Beleven. Dit gebied onderscheidt een aantal typische morfologische, , stedenbouwkundige en demografische eigenschappen, die het gebied typeren: Op Europees niveau beschermde natuur op de Brabantse Wal; • Bos en Heide: cultuurhistorie van de turfwinning en bebossing voor (mijn-)bouw en vastleggen duinzand; • Veel historische landgoederen ooit gesticht door o.a. havenbaronnen uit Antwerpen; • Rust en stiltegebieden voor de natuur; • Uitloopgebied voor de stad; • Kleinschalige structuur van afwisseling tussen bos, heide en velden (coulissen); • Bezoekers zijn te gast. Uit de Omgevingsvisie komt naar voren dat de gemeente zich inzet om de volgende kwaliteiten van het gebied te behouden en/of versterken: • Waardevolle natuur, rol in terugdringen stikstof; • Kleinschalige landbouw levert een bijdrage voor natuur; • Contrast heide-bos-beekdalen versterken: het coulisselandschap; • Versterken van recreatieve poortfuncties in de natuur; • Een sterk verbonden netwerk van recreatieve voorzieningen versterken de structuren en voorzieningen uit aanliggende gebieden.