Bijlage 1 Verordening voorzieningen maatschappelijke ondersteuning inclusief artikels wijze toelichting.
Tekst van het document
Het eerste lid bevat een herhaling van hetgeen al in de tekst van de wet is opgenomen (artikel 2.3.8, 2.3.10 en 2.4.1). Met opname van deze wettekst in de verordening wordt beoogd een compleet beeld te geven van de regels voor de bestrijding van het ten onrechte ontvangen van een maatwerkvoorziening, alsmede van misbruik of oneigenlijk gebruik van de wet. Lid 2 Het tweede lid bevat een herhaling van hetgeen al in de tekst van de wet is opgenomen (artikel 2.3.8, 2.3.10 en 2.4.1). Met opname van deze wettekst in de verordening wordt beoogd een compleet beeld te geven van de regels voor de bestrijding van het ten onrechte ontvangen van een maatwerkvoorziening, alsmede van misbruik of oneigenlijk gebruik van de wet. Lid 3 Onverminderd artikel 2.3.10 van de wet kan het college een beslissing als bedoeld in artikel 2.3.5 of 2.3.6 van de wet herzien dan wel intrekken als het college vaststelt dat: a. de cliënt onjuiste of onvolledige gegevens heeft verstrekt en de verstrekking van juiste of volledige gegevens tot een andere beslissing zou hebben geleid; b. de cliënt niet langer op de maatwerkvoorziening is aangewezen; c. de cliënt niet voldoet aan de aan de maatwerkvoorziening verbonden voorwaarden; d. het college vaststelt dat de cliënt in overtreding is van bepalingen uit de bruikleenovereenkomst en/of er sprake is van misbruik en/of oneigenlijk gebruik; e.
de maatwerkvoorziening niet meer toereikend is te achten; f. de cliënt de maatwerkvoorziening niet of voor een ander doel gebruikt, of g. de cliënt niet langer zijn/haar hoofdverblijf heeft in de gemeente Bergen op Zoom. Daarnaast kan de beslissing door het college worden herzien indien niet of niet meer is of wordt voldaan aan de voorwaarden gesteld bij of krachtens deze verordening of de wet. Lid 4 Er wordt vanuit gegaan dat wanneer de cliënt een maatwerkwerkvoorziening verstrekt krijgt, hij is aangewezen op deze voorziening ten behoeve van zijn zelfredzaamheid en/of participatie. Als de maatwerkvoorziening in pgb niet binnen de hierboven vermelde termijnen wordt ingezet, kan men zich afvragen of er voor de cliënt een noodzaak aanwezig is om de beperkingen en belemmeringen met betrekking tot de zelfredzaamheid en/of participatie te verminderen of op te heffen (dit kan overigens diverse binnen de cliënt gelegen oorzaken hebben en wil niet perse zeggen dat het onderzoek onjuist of onvolledig is geweest). Indien na controle blijkt dat de voorziening niet (meer) nodig is, zal het besluit worden ingetrokken en het pgb worden teruggevorderd Lid 5 Het vijfde lid bevat een herhaling van hetgeen al in de tekst van de wet is opgenomen (artikel 2.3.8, 2.3.10 en 2.4.1).
Met opname van deze wettekst in de verordening wordt beoogd een compleet beeld te geven van de regels voor de bestrijding van het ten onrechte ontvangen van een maatwerkvoorziening, alsmede van misbruik of oneigenlijk gebruik van de wet. Als het college een beslissing op grond van het derde lid, onder a, heeft ingetrokken en de verstrekking van de onjuiste of onvolledige gegevens door de cliënt opzettelijk heeft plaatsgevonden, zal het college van de cliënt en degene die daaraan opzettelijk zijn medewerking heeft verleend, de geldswaarde vorderen van de ten onrechte genoten maatwerkvoorziening. Dit heeft betrekking op voorzieningen die in bruikleen of in eigendom zijn verstrekt en heeft betrekking op ondersteuning die is verleend. Het gaat hierbij zowel om voorzieningen/ondersteuning in natura als om voorzieningen/ondersteuning in pgb.
In artikel 2.4.1 tot en met 2.4.4 van de wet zijn regels voor het verhaal van kosten opgenomen en is de bevoegdheid aan het college gegeven tot het (in geldswaarde) terugvorderen van een ten onrechte verstrekte voorziening in bruikleen of in eigendom en geleverde diensten (ondersteuning) in natura en/of pgb. Hierbij is tevens bepaald dat het college het terug te vorderen bedrag bij dwangbevel kan invorderen. Uit de memorie van toelichting op artikel 2.4.1 (Kamerstukken II 2013/14, 33 841, nr. 3, blz. 157) wordt duidelijk dat daarnaast de mogelijkheid blijft bestaan om voorzieningen in bruikleen of in eigendom terug te vorderen; ‘omdat het niet in alle gevallen mogelijk is een al genoten voorziening in bruikleen of in eigendom terug te vorderen, kan het college de waarde van de genoten voorziening in bruikleen of in eigendom uitdrukken in een bedrag dat voor terugvordering in aanmerking komt.’
Sub a: Bij intrekking van het recht op een voorziening wordt de voorziening terstond stopgezet en worden de door het college gemaakte kosten met betrekking tot de inzet van voorziening op de cliënt teruggevorderd. De terugvordering heeft betrekking op de kosten die gemaakt zijn vanaf het moment van het intrekken van de voorziening (volledig intrekken van het primaire besluit, dus vanaf de besluitdatum van het primaire besluit) tot aan het moment dat de voorziening daadwerkelijk is stopgezet.
Sub b: Bij intrekking van het recht op ondersteuning in pgb wordt de ondersteuning terstond stopgezet. Daarnaast worden door het college de kosten die zijn gemaakt met betrekking tot de inzet van ondersteuning op de cliënt teruggevorderd. De terugvordering heeft betrekking op de kosten die gemaakt zijn vanaf het moment van het intrekken van de ondersteuning (volledig intrekken van het primaire besluit, dus vanaf de besluitdatum van het primaire besluit) tot aan het moment dat de ondersteuning daadwerkelijk is stopgezet. Intrekken van het recht op ondersteuning en volledige terugvordering kan bijvoorbeeld voorkomen wanneer de ondersteuning op basis van juiste en volledige gegevens niet zou zijn ingezet.
Sub c: Bij intrekking van het recht op een verstrekte voorziening wordt de voorziening teruggevorderd.
Artikel 7.5 Opschorting betaling uit het pgb Lid 1
Sub a Op basis van artikel 2.3.10 van de wet kan het college de Sociale Verzekeringsbank verzoeken tot een geheel of gedeeltelijke opschorting van het pgb voor ten hoogste dertien weken.
Sub b Aangezien er in sommige gevallen sprake is van een voorziening die op basis van andere wettelijke regeling voorliggend is op de Wmo, zal de cliënt naar deze wettelijke regeling worden verwezen. Zo komt iemand die in aanmerking komt voor een Wlz-indicatie niet in aanmerking voor een Wmo-voorziening. Daarnaast zal worden beoordeeld of met voorliggende voorzieningen of door samen met zorgverzekeraars en zorgaanbieders als bedoeld in de Zorgverzekeringswet en andere partijen op het gebied van publieke gezondheid, jeugdhulp, onderwijs, welzijn, wonen, werk en inkomen, kan worden voorzien in de behoefte aan maatschappelijke ondersteuning.
Sub c
De cliënt langer dan 1 maand geen ondersteuning vanuit het pgb ontvangt.
Artikel 7.6 Meldingsregeling calamiteiten en geweld Conform artikel 6.1 van de wet treft het college een regeling voor het melden van calamiteiten en geweld bij de verstrekking van een voorziening en wijst toezichthoudende ambtenaren aan.
Artikel 8.1 Klachten over de gemeente De gemeente is op grond van de Awb in het algemeen verplicht tot een behoorlijke behandeling van mondelinge en schriftelijke klachten over gedragingen van personen en bestuursorganen die onder haar verantwoordelijkheid werkzaam zijn. Er wordt aangesloten bij de klachtenregeling die gemeente breed wordt gehanteerd.
Artikel 8.2 Klachten over andere personen of organisaties Lid 1 In artikel 2.1.3, tweede lid, onder e, van de wet, is bepaald dat in de verordening in ieder geval wordt bepaald ten aanzien van welke voorzieningen een regeling voor de afhandeling van klachten van cliënten is vereist. De aanbieder is ten aanzien van de in de verordening genoemde voorzieningen verplicht een klachtregeling op te stellen (artikel 3.2, eerste lid, onder a, van de wet). In de memorie van toelichting (Kamerstukken II 2013/14, 33 841, nr. 3, blz. 57-58) staat dat cliënten in beginsel moeten kunnen klagen over alles wat hen niet aanstaat in de manier waarop zij zich bejegend voelen. Is de cliënt niet tevreden over een gedraging van de aanbieder, dan kan het ook gaan om bijvoorbeeld de kwaliteit van de geleverde maatschappelijke ondersteuning (in verband met de deskundigheid van de medewerker of een bepaalde houding of uitlating, gebrekkige communicatie of (on)bereikbaarheid van de aanbieder). Lid 2 Door middel van periodieke overleggen met de aanbieders kan het college toezien op de naleving van de medezeggenschapsregelingen van en klachtafhandeling door de aanbieders. Lid 3 Het ligt voor de hand dat cliënten die zich benadeeld voelen zo veel mogelijk deze klacht eerst bij de betreffende aanbieder deponeren.
Zij moeten erop kunnen vertrouwen dat de aanbieder de klacht snel in behandeling neemt en de klacht ook snel afhandelt. Daar waar de afhandeling niet naar wens is, kan de inwoner dit melden bij de gemeente.
Artikel 8.3 Medezeggenschap bij aanbieders van maatschappelijke ondersteuning In dit artikel gaat het om medezeggenschap van cliënten tegenover de aanbieder. Voorheen moest de aanbieder voldoen aan de in de Wet klachtrecht cliënten en de Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen (Wmcz) gestelde regels. Onder de Wmcz werd inspraak tegenover de aanbieder reeds verwezenlijkt via de cliëntenraad. Lid 1
In dit lid wordt bepaald dat de aanbieders ten aanzien van de in de verordening genoemde ondersteuning verplicht worden een medezeggenschapsregeling op en vast te stellen (artikel 3.2, eerste lid, onder b, van de wet). Lid 2 Tijdens de periodieke overleggen met de aanbieders wordt de medezeggenschap van cliënten besproken en geëvalueerd om te zorgen dat de verplichting tot medezeggenschap door aanbieders goed wordt uitgevoerd.
Artikel 9.1 Betrekken van inwoners bij het beleid Het college betrekt inwoners van de gemeente bij de voorbereiding van het beleid maatschappelijke ondersteuning overeenkomstig artikel 2.1.3 van de wet. De nadere uitwerking wordt vastgelegd in de Verordening Adviesraad Sociaal Domein gemeente Bergen op Zoom.
Artikel 10.1 Hardheidsclausule Dit artikel bepaalt dat het college in bijzondere gevallen ten gunste van de cliënt kan afwijken van de bepalingen in deze verordening en dus niet van de in de wet genoemde bepalingen. Zo nodig wordt hierbij advies ingewonnen van de in artikel 2.6 genoemde aangewezen (medische) deskundige(n). Het gebruik maken van de hardheidsclausule moet beschouwd worden als een uitzondering en niet als een regel. Het college moet in verband met precedentwerking dan ook duidelijk aangeven waarom in een bepaalde situatie van de verordening wordt afgeweken.
Artikel 10.2 Intrekking oude verordening en overgangsrecht Behoeft geen verdere toelichting. Artikel 10.3. Inwerkingtreding en citeertitel Behoeft geen verdere toelichting.
Artikelsgewijze toelichting Verordening voorzieningen maatschappelijke ondersteuning Bergen op Zoom 2022 In deze verordening staan de regels die gehanteerd worden bij de uitvoering van de Wet Maatschappelijke Ondersteuning 2015 (Wmo). Daarbij vinden we de volgende doelen belangrijk: Inwoners kunnen actief deelnemen aan de samenleving; Inwoners kunnen zo lang mogelijk zelfstandig thuis blijven wonen; Inwoners hebben zorg voor elkaar en worden gestimuleerd om zelf oplossingen te vinden voor problemen door eigen regie of hulp vanuit sociaal netwerk; Inwoners ontvangen de ondersteuning die nodig is. Inwoners kunnen in aanmerking komen voor een Wmo-voorziening wanneer men belemmeringen ervaart in het zelfstandig thuis wonen en het deelnemen aan de samenleving. We praten liever niet over ‘ik heb recht op’ maar kijken samen met de inwoner wat de best passende oplossing is voor de ervaren belemmeringen. De gemeente helpt waar dat nodig is en stimuleert inwoners om zelf oplossingen te vinden voor problemen, bijvoorbeeld met hulp van familie, vrienden en bekenden (het sociale netwerk). Op die manier zorgen we ervoor dat de inwoner eigen regie houdt en de zorg dichtbij is.
Uitgangspunten De regels in de verordening zijn geschreven vanuit de volgende uitgangspunten: De regels zijn bedoeld om de bovengenoemde doelen te realiseren; De ondersteuning die wordt ingezet is toegespitst op de persoonlijke situatie van de inwoner (maatwerk); Er wordt domein overstijgend gewerkt, complexe casuïstiek wordt integraal opgepakt (Wmo, Jeugd en Participatie); De verordening regelt niet meer dan nodig is; De verordening kan goed uitgevoerd worden en de regels uit de verordening zijn duidelijk voor inwoners; De regels zijn onderling op elkaar afgestemd; De verordening respecteert de wettelijke regels. De Wmo 2015 en deze verordening leggen een aantal bevoegdheden bij het college. De uitvoering hiervan zal echter in de regel namens het college gedaan worden (in mandaat) door deskundige consulenten, ambtenaren of bijvoorbeeld aanbieders. Waar in deze verordening en in de wet ‘het college’ staat, kan het college deze bevoegdheid namelijk mandateren aan ondergeschikten dan wel niet-ondergeschikten op grond van de algemene regels van de Awb. Waarom deze regels De regels in deze verordening vullen de wettelijke regels (Wmo 2015) aan. Met deze verordening geven we aan wat de regels zijn die de gemeenteraad heeft vastgesteld. In aanvulling hierop zijn er ook beleidsregels.
In de beleidsregels worden bepaalde zaken nog verder uitgewerkt en er staat omschreven hoe de regels uitgevoerd worden.
Pagina 1 van 27
Artikelsgewijs Artikel 1.1 Begripsbepalingen In de wet zijn reeds enkele begripsbepaling uitgelegd. Deze zullen niet in deze begripsbepalingen worden toegelicht, hiervoor wordt verwezen naar de wet. a. b. c. d.
Aanbieder: Definitie behoeft geen verdere toelichting. Aanvraag: Definitie behoeft geen verdere toelichting. Adequaat: Definitie behoeft geen verdere toelichting. Algemeen gebruikelijke voorziening: Voorzieningen waarover de cliënt, gezien zijn individuele situatie, ook zonder functionele of psychosociale beperking zou kunnen beschikken. Het begrip 'algemeen gebruikelijk' is geconcretiseerd in jurisprudentie van de Centrale Raad van Beroep. Deze jurisprudentie geeft aan dat een voorziening algemeen gebruikelijk is als deze: niet specifiek bedoeld is voor personen met een beperking; daadwerkelijk beschikbaar is; een passende bijdrage levert aan het realiseren van een situatie waarin de cliënt tot zelfredzaamheid of participatie in staat is; financieel gedragen kan worden met een inkomen op minimumniveau. Daarnaast geeft de jurisprudentie van de Centrale Raad van Beroep aan dat er in principe een uitzondering moet worden gemaakt als het gaat om vervanging van een zaak die (nog lang) niet is afgeschreven. e. Algemene voorziening: Definitie behoeft geen verdere toelichting. f. Cliënt: Definitie behoeft geen verdere toelichting. g. Cliëntondersteuning: Definitie behoeft geen verdere toelichting. h. Cliëntopvolging: Definitie behoeft geen verdere toelichting. i. Eigen bijdrage: Definitie behoeft geen verdere toelichting. j. Gebruikelijke hulp: Zie toelichting in de wet. k.
Gespreksverslag: Definitie behoeft geen verdere toelichting. l. Gemeenschappelijke ruimte: Definitie behoeft geen verdere toelichting. m. Hoofdverblijf: Definitie behoeft geen verdere toelichting. n. Huishoudelijke ondersteuning: Definitie behoeft geen verdere toelichting. o. Ingezetene: Definitie behoeft geen verdere toelichting. p. Integraal: Definitie behoeft geen verdere toelichting. q. Maatschappelijke ondersteuning: Zie toelichting in de wet. r. Maatwerkvoorziening: Zie toelichting in de wet. s. Melding: Zie toelichting in de wet. t. Natura: Definitie behoeft geen verdere toelichting. u. Ondersteuningsplan: Definitie behoeft geen verdere toelichting. v. Pgb: Zie toelichting in de wet. w. Professionele dienstverlener: Definitie behoeft geen verdere toelichting. x. Particuliere inzet: Definitie behoeft geen verdere toelichting. y. Resultaat: Hetgeen bereikt kan worden om de zelfredzaamheid en/of participatie te behouden of te vergroten of een cliënt te begeleiding in de achteruitgang van zijn situatie. z. Voorliggende voorziening: voorzieningen die algemeen toegankelijk zijn zonder dat een indicatie benodigd is. aa.
Voorzienbaarheid: de mate waarin een cliënt de omstandigheden waarin beperkingen in de zelfredzaamheid en/of participatie zich voordoen had kunnen voorzien, bijvoorbeeld in geval een persoon een nieuwe woning betrekt maar geen rekening heeft gehouden met zijn gezondheidssituatie.
Pagina 2 van 27
bb. Wet: Definitie behoeft geen verdere toelichting.
Artikel 2.1 Melding hulpvraag Deze bepaling is opgenomen om een zorgvuldige procedure te waarborgen en kan worden gezien als een uitwerking van de verplichte delegatiebepaling van artikel 2.1.3, eerste lid en tweede lid, onder a, van de wet. Daarbij is onder meer bepaald dat de gemeente bij verordening in ieder geval bepaalt op welke wijze een cliënt in aanmerking komt voor een maatwerkvoorziening voor zelfredzaamheid, participatie, beschermd wonen of opvang. In artikel 2.3.2, eerste lid, van de wet wordt bepaald dat indien bij het college melding wordt gedaan van een behoefte aan maatschappelijke ondersteuning, het college deze melding onderzoekt. Deze bepaling verankert ook in de verordening dat bij het college een melding kan worden gedaan en door wie. In artikel 2.3.2, negende lid, van de wet is bepaald dat een aanvraag niet eerder kan worden gedaan dan nadat (naar aanleiding van de melding) onderzoek is uitgevoerd, tenzij het onderzoek niet is uitgevoerd binnen de termijn van zes weken. Lid 1 De melding is vormvrij en kan schriftelijk, elektronisch, mondeling of telefonisch bij het college worden gedaan. Door of namens de cliënt, waaronder ook wordt verstaan een mantelzorger, wordt via een melding bekend gemaakt dat hij een belemmering op het gebied van zelfredzaamheid en/of participatie ondervindt.
Dit wordt ook wel een probleem- en ondersteuningsgerichte benadering genoemd. Deze manier van benaderen voorkomt dat de cliënt door middel van een aanvraag voor een specifieke maatwerkvoorziening zijn behoefte al vertaald heeft in een oplossing terwijl het juist van belang is om eerst de ondersteuningsbehoefte van de cliënt vast te stellen alvorens er naar passende oplossingen kan worden gezocht. Een persoon met een hulpvraag die op grond van een andere wet kan worden beantwoord, kan direct en gericht worden doorverwezen. Te denken valt hier bijvoorbeeld aan de Zorgverzekeringswet en de Leerplichtwet. Het moment dat de melding door de cliënt kenbaar wordt gemaakt is het begin van de toegangsbepaling. De melding wordt vervolgens geregistreerd en op dat moment start de termijn voor het onderzoek (zes weken). Lid 2 In het tweede lid is de verplichte ontvangstbevestiging verankerd (artikel 2.3.2, eerste lid, slotzin, van de wet). Conform artikel 4:3a van de Awb is het bestuursorgaan gehouden een elektronisch ingediende aanvraag te bevestigen. Dat kan dan – en ligt voor de hand – ook elektronisch. Indien de melding mondeling, telefonisch of schriftelijk is gedaan, wordt de melding schriftelijk of elektronisch bevestigd.
Aangezien het onderzoek na een melding maximaal zes weken mag beslaan (zie artikel 2.3.2, eerste lid, van de wet), is registratie en ontvangstbevestiging van de melding ook in het kader van deze termijn van belang. Lid 3 Behoeft geen verdere toelichting.
Pagina 3 van 27
Artikel 2.2 Cliëntondersteuning Binnen de Wmo wordt met cliëntondersteuning bedoeld: Ondersteuning met informatie, advies en algemene ondersteuning die bijdraagt aan het versterken van de zelfredzaamheid en/of participatie en het verkrijgen van een zo integraal mogelijke dienstverlening op het gebied van maatschappelijke ondersteuning, preventieve zorg, zorg, jeugdzorg, onderwijs, welzijn, wonen, werk en inkomen. In de Wmo is de cliëntondersteuning dus geregeld voor het hele sociale domein. Lid 1 Geeft uitvoering aan artikel 2.2.4 van de wet, waarin is vermeld dat het college de opdracht heeft om in ieder geval een algemene voorziening voor onafhankelijke cliëntondersteuning te realiseren, waar cliënten informatie en advies over vraagstukken van maatschappelijke ondersteuning en hulp bij het verkrijgen daarvan kunnen krijgen. Ook uitgebreide vraagverheldering alsmede kortdurende en kortcyclische ondersteuning bij het maken van keuzes op diverse levensterreinen maken daarvan deel uit. Hierbij is benadrukt dat de cliëntondersteuning op grond van de wet voor de cliënt kosteloos is. Er mag dus geen (eigen) bijdrage voor gevraagd worden. Lid 2 Hierin is bepaald dat de cliënt gedurende het gehele meldings- en aanvraagproces van de Wmo gebruik kan maken van cliëntondersteuning.
Lid 3 In dit lid wordt bepaald dat het college de cliënt en zijn mantelzorger voor het onderzoek inlicht over de mogelijkheid van kosteloze onafhankelijke cliëntondersteuning.
Artikel 2.3 Vooronderzoek en indienen persoonlijk plan Lid 1 In dit lid staat dat het college binnen zes weken nadat de melding is gedaan een onderzoek uitvoert. Lid 2 Dit lid dient ter voorbereiding op het onderzoek, waarbij alle reeds bekende en beschikbare gegevens van de cliënt in kaart worden gebracht. Doel hiervan is dat cliënten niet worden belast met vragen over zaken die bij het college al reeds bekend zijn. Dit vooronderzoek kan afhankelijk van de inhoud van de melding meer of minder uitgebreid zijn. Daarnaast wordt in samenspraak met de cliënt en/of diegene die namens de cliënt de melding heeft gedaan binnen zes weken een afspraak ingepland voor een gesprek (datum, tijdstip en plaats). Lid 3 In dit lid is overeenkomstig artikel 2.3.2, vierde lid, van de wet opgenomen dat de cliënt voorafgaand aan het gesprek alle overige gegevens en bescheiden die naar het oordeel van het college voor het onderzoek nodig zijn en waarover hij redelijkerwijs de beschikking kan krijgen verstrekt. Om een volledig onderzoek uit te kunnen voeren is het van belang dat ook de cliënt over zichzelf en zijn situatie zo volledig mogelijke gegevens aan het college verstrekt. Analoog aan artikel 4:2 van de Awb, dat voor de aanvraagfase van een besluit regelt dat de aanvrager de
Pagina 4 van 27
nodige gegevens moet verstrekken, is met dit lid geregeld dat de cliënt daartoe ook in de voorafgaande onderzoeksfase na melding gehouden is. Bij de gegevensverzameling op grond van het tweede en derde lid worden de grenzen van de Wet bescherming persoonsgegevens in acht genomen. Lid 4 Hier wordt aangegeven dat in het kader van de rechtmatigheid, op grond van artikel 2.3.4 van de wet, het in ieder geval verplicht is om de identiteit van de cliënt vast te stellen aan de hand van een document als bedoeld in artikel 1 van de Wet op de identificatieplicht. Een rijbewijs is geen geldig identificatiedocument omdat er op een rijbewijs geen gegevens over uw verblijfstatus en nationaliteit staan. Lid 5 Op grond van het vijfde lid kan in overeenstemming met de cliënt worden afgezien van het vooronderzoek indien dat onnodige herhaling zou betekenen. Lid 6 In het zesde lid is de verplichting voor het college opgenomen om informatie te verschaffen over de mogelijkheid voor de cliënt om een persoonlijk plan op te stellen en deze aan het college te overhandigen. De cliënt krijgt na de melding zeven dagen de tijd om het plan aan het college te overhandigen. Deze zeven dagen zijn onderdeel van de in lid 1 van dit artikel genoemde zes weken. Het persoonlijk plan dient te voldoen aan de voorwaarden zoals gemeld in artikel 2.3.2 lid 2 van de wet.
Artikel 2.4 Onderzoek: Gesprek Deze bepaling is opgenomen om een zorgvuldige procedure te waarborgen en kan worden gezien als een uitwerking van de verplichte delegatiebepaling van artikel 2.1.3, eerste lid en tweede lid, onder a, van de wet, waarbij onder meer is bepaald dat de gemeente bij verordening in ieder geval regels vaststelt die noodzakelijk zijn voor de uitvoering van het in artikel 2.1.2 Wmo bedoelde plan en de door het college te nemen besluiten of te verrichten handelingen. De onderdelen van het eerste lid zijn overeenkomstig de opsomming in artikel 2.3.2 van de wet opgenomen. Er wordt gesproken over een onderzoek in samenspraak met degene door en/of namens wie de melding is gedaan en waar mogelijk met de mantelzorger of mantelzorgers dan wel diens vertegenwoordiger. In de memorie van toelichting op deze bepaling (Kamerstukken II 2013/14, 33 841, nr. 3, blz. 143) wordt verduidelijkt dat voor een zorgvuldig onderzoek veelal sprake zal zijn van enige vorm van persoonlijk contact met cliënt of een vertegenwoordiger van cliënt en de cliënt, aangezien daardoor een adequaat totaalbeeld van de cliënt en zijn situatie verkregen kan worden. Het eerste lid bepaalt daarom dat het onderzoek moet plaatsvinden in samenspraak met de cliënt. De vorm van het onderzoek is vrij.
In het eerste lid is verder benadrukt dat het gesprek met de cliënt wordt gevoerd door deskundigen (namens het college). Lid 1 Tijdens het gesprek wordt de ondersteuningsbehoefte in kaart gebracht. Het gesprek wordt uitgevoerd door de adviseur van de gemeente of door een door het college daarvoor aangewezen adviseur van een (medisch) adviesbureau wanneer dit noodzakelijk is in verband met het ontbreken van de noodzakelijke (medische) gegevens. Het gesprek vindt plaats met de cliënt en, indien nodig voor de beoordeling van de mantelzorg, met de mantelzorg(ers). De cliënt
Pagina 5 van 27
en/of de mantelzorger kan zich hierbij laten ondersteunen, hetzij door iemand uit zijn persoonlijke omgeving, hetzij door de bij wet opgelegde kosteloze cliëntondersteuning (zie artikel 2.2 van de verordening). Wanneer de ondersteuningsbehoefte van de cliënt is geïnventariseerd, wordt beoordeeld op welke wijze de noodzakelijke ondersteuning gerealiseerd kan worden om het gewenste resultaat te bereiken. Dit kan op verschillende manieren waarbij een maatwerkvoorziening de laatste oplossing is. Er zal allereerst worden bekeken of het inzetten van mantelzorg (hulp uit het sociale netwerk), het ondersteunen van de mantelzorg (bijvoorbeeld verstrekken informatie door derden over ondersteuning van de cliënt door de mantelzorger of het ondersteunen van een mantelzorger door een vrijwilligersorganisatie) en/of het inzetten van algemene voorzieningen (denk aan een boodschappenservice van een supermarkt of een maaltijdendienst) kan voorzien in de behoefte van maatschappelijke ondersteuning. Daarnaast zal worden beoordeeld of met voorliggende voorzieningen of door samen met zorgverzekeraars en zorgaanbieders als bedoeld in de Zorgverzekeringswet en andere partijen op het gebied van publieke gezondheid, jeugdhulp, onderwijs, welzijn, wonen, werk en inkomen, kan worden voorzien in de behoefte aan maatschappelijke ondersteuning.
Indien er sprake is van een maatwerkvoorziening zal de cliënt worden geïnformeerd over de eigen bijdrage die voor een maatwerkvoorziening zal worden opgelegd. Indien van toepassing zal de cliënt gewezen worden op een eventuele bijdrage voor algemene voorzieningen. Door cliënt hierover te informeren, kan de cliënt een weloverwogen keuze maken tussen het zelf aanschaffen/realiseren van de maatwerkvoorziening (mogelijk tegen lagere kosten in verband met het betalen van een eigen bijdrage gedurende gehele looptijd van de maatwerkvoorziening) of het inzetten van een maatwerkvoorziening in het kader van de Wmo. De cliënt wordt ingelicht over de wijze van verstrekken van de maatwerkvoorziening: In natura of als pgb. Indien de cliënt een pgb wenst, zal op grond van artikel 2.3.6 Wmo worden beoordeeld of de cliënt in aanmerking komt voor een pgb. Lid 2 De cliënt mag een persoonlijk plan overleggen. In dit persoonlijk plan kan de cliënt verwoorden hoe hij verwacht de door hem ervaren belemmering op het gebied van de zelfredzaamheid en/of participatie op te kunnen lossen. Het persoonlijk plan wordt gebruikt tijdens het gesprek. Dit betekent echter niet dat de uiteindelijke oplossing automatisch de oplossing is welke de cliënt in zijn persoonlijk plan voorstelt. Wanneer dit wel het geval zou zijn, dient de cliënt in feite een aanvraag in met zijn persoonlijk plan.
Gezien de in de Wmo vastgelegde procedure wordt aangevangen met een melding van een probleem waarna er een onderzoek wordt uitgevoerd waaruit een aanvraag voor een maatwerkvoorziening kán volgen. Lid 3 Dit lid behoeft geen verdere toelichting. Lid 4 Dit lid ziet er op toe dat indien een cliënt die bekend is bij de gemeente in verband met eerdere meldingen voor de Wmo, een nieuwe melding doet, er geen gesprek als bedoeld in artikel 2.3.2 Wmo hoeft plaats te vinden. Hiervoor is het noodzakelijk dat er bij de gemeente voldoende gegevens bekend zijn (met betrekking tot onderzoeksgegevens zoals omschreven in artikel 2.3.2 lid 4 Wmo) om een beslissing te nemen op het ondersteuningsverzoek van de cliënt én de cliënt
Pagina 6 van 27
akkoord gaat met het achterwege blijven van een gesprek. Hierdoor kan de melding sneller worden afgehandeld waardoor de ondersteuning op het gebied van de zelfredzaamheid en/of participatie eerder kan worden gerealiseerd.
Artikel 2.5 Onderzoek: Integrale aanpak Wanneer een inwoner zich meldt met een behoefte aan maatschappelijke ondersteuning wordt onderzocht welke behoefte aan ondersteuning de inwoner heeft. Tijdens het onderzoek kan blijken dat de inwoner bijvoorbeeld ook ondersteuning nodig heeft vanuit de jeugdzorg of op het gebied van werk en inkomen. Als dit zo is, wordt in overleg met de cliënt, afgestemd met bijvoorbeeld een jeugdprofessional of klantmanager en wordt de melding integraal opgepakt.
Artikel 2.6 Onderzoek: (Medische) advisering Lid 1 Het eerste lid bepaalt dat het college bevoegd is om, voor zover dit van belang kan zijn voor het onderzoek, de cliënt of bij gebruikelijke zorg diens relevante huisgenoten op te roepen in persoon te verschijnen op een door het college te bepalen plaats en tijdstip en hem door één of meer daartoe aangewezen (medische) adviesbureau(s) te doen bevragen en/of onderzoeken. Hierbij is het van belang dat het duidelijk is voor de cliënt en het (medische) adviesbureau welk aanvullend onderzoek nodig is. In artikel 2.3.8, derde lid, van de wet is een medewerkingsplicht opgenomen. De cliënt is verplicht aan het college desgevraagd de medewerking te verlenen die redelijkerwijs nodig is voor de uitvoering van deze wet. Lid 2 Dit lid geeft aan dat bij de (medische) advisering door de daartoe aangewezen (medische) adviesbureaus de ICF terminologie gebruikt wordt. Lid 3 Indien het voor het onderzoek noodzakelijk is om medische informatie over de cliënt op te vragen bij medisch specialisten door de medisch adviseur, moet de cliënt hiervoor toestemming geven door middel van het ondertekenen van een toestemmingsverklaring. Het ondertekenen van een toestemmingsverklaring is noodzakelijk, zonder deze ondertekening mag de medisch specialist geen medische informatie over de cliënt verstrekken aan de medisch adviseur.
Artikel 2.7 Gespreksverslag De invulling van deze verslagplicht is vormvrij. Hierbij kan worden voortgeborduurd op de praktijk van de Wmo. In de memorie van toelichting (Kamerstukken II 2013/14, 33 841, nr. 3, p. 32-33) staat dat de gemeente aan de cliënt een weergave van de uitkomsten van het onderzoek verstrekt om hem in staat te stellen een aanvraag te doen voor een maatwerkvoorziening. Dat moet in beginsel schriftelijk. Een goede weergave maakt het voor het college inzichtelijk om een juiste beslissing te nemen op een aanvraag en draagt bij aan een inzichtelijke communicatie met de cliënt. Desgewenst kan de gemeente het onderzoek ook gebruiken als een met de cliënt overeengekomen plan (arrangement) voor het bevorderen van zijn zelfredzaamheid en/of participatie waarin de gemaakte afspraken en de verplichtingen die daaruit voortvloeien, zijn
Pagina 7 van 27
vastgelegd. Het is in dat geval passend dat het college dit plan ondertekent. Indien een persoonlijk plan door de cliënt is overhandigd, wordt dit plan ook opgenomen of toegevoegd aan het verslag. Lid 1 Het eerste lid borgt dat altijd verslag wordt opgemaakt van het gesprek wat heeft plaatsgevonden met de cliënt. In het verslag wordt de ICF gehanteerd als basis voor het begrippenkader. De ICF zal aan de basis liggen van de lijst met in het verslag op te nemen definities en de daarbij te gebruiken begrippen. Wel betekent dit dat de adviseur van de gemeente of de door het college daarvoor aangewezen adviseur van een (medisch) adviesbureau de ICF dient te kennen. Het verslag is een weergave van hetgeen in het gesprek (zie artikel 2.4 lid 1 van deze verordening) ter sprake is gekomen/onderzocht is, dus wat van toepassing is op de situatie van de cliënt. Niet relevante zaken worden achterwege gelaten. Lid 2 Behoeft geen verdere toelichting. Lid 3 Wanneer de cliënt naar aanleiding van het gespreksverslag opmerkingen en/of aanvullingen heeft, worden deze aan het verslag toegevoegd. Bij een eventuele aanvraag van cliënt zullen deze opmerkingen en/of aanvullingen worden meegewogen bij het op de aanvraag te nemen besluit. De opmerkingen en/of aanvullingen van de cliënt leiden echter niet automatisch tot het aanpassen van het op basis van het onderzoek voorgenomen besluit.
Het is de professionele afweging van de adviseur in relatie tot de wet en deze verordening of de opmerkingen en/of aanvullingen van de cliënt leiden tot nieuwe inzichten en aanpassing van het voorgenomen besluit.
Artikel 2.8 Aanvraag Om de afhandeling van en de besluitvorming omtrent een melding regelarm te organiseren, wordt er in principe voor gekozen geen gebruik te maken van een apart, door het college beschikbaar gesteld, aanvraagformulier. Uit het onderzoek en het naar aanleiding van het onderzoek opgestelde verslag, vloeit na ondertekening direct een aanvraag voort waarop een besluit wordt genomen. In het verslag wordt het besluit vermeld, het besluit voldoet aan de in artikel 4.3 van de verordening gestelde voorwaarden. Het staat een cliënt of diens gemachtigde of vertegenwoordiger vrij op ieder moment een schriftelijke aanvraag in te dienen. Wanneer een aanvraag wordt ingediend voordat de wettelijke termijn van zes weken voor het onderzoek (artikel 2.3.2, negende lid van de wet) is verlopen en het onderzoek nog niet is afgerond, zal er een afwijzend besluit worden afgegeven. De reden hiervoor is dat het onderzoek nog niet volledig is afgerond en er zodoende onvoldoende gegevens beschikbaar zijn om een weloverwogen besluit op de aanvraag te kunnen nemen. Hetzelfde geldt wanneer een cliënt rechtstreeks een aanvraag indient waarbij aan de melding en het daaruit voortvloeiende onderzoek voorbij wordt gegaan. Ook dan zal een negatief besluit worden afgegeven aangezien het college geen onderzoek heeft kunnen doen.
Uiteraard zal de cliënt in eerste instantie worden gewezen op de werkwijze en zal de cliënt worden verzocht de aanvraag om te zetten in een melding. Mocht de cliënt vasthouden aan het indienen van een
Pagina 8 van 27
aanvraag, dan zal een negatief besluit worden afgegeven op grond van artikel 2.3.2, negende lid, van de wet.
Artikel 2.9 Cliëntopvolging Bij cliëntopvolging wordt periodiek onderzocht of de ingezette ondersteuning leidt tot het beoogde resultaat. Dit zodat bijvoorbeeld tijdig in beeld is of de ondersteuning verzwaard, verlicht op stopgezet kan worden.
Artikel 3.1 Algemene voorzieningen Lid 1, 2 en 3 De wet geeft het college opdracht om algemene voorzieningen te organiseren. Een algemene voorziening is een aanbod van diensten of activiteiten die, zonder voorafgaand onderzoek naar de behoeften, persoonskenmerken en mogelijkheden van de gebruikers, toegankelijk is (art. 1.1.1, eerste lid, van de wet). Algemene voorzieningen kunnen in de daarvoor geschikte situaties een voorliggend en volwaardig alternatief zijn voor een maatwerkvoorziening. Ook kunnen algemene voorzieningen een belangrijke bijdrage leveren aan het meer inclusief maken van de samenleving, zodat mensen met beperkingen zoveel mogelijk in staat worden gesteld om op gelijke voet te participeren. Uit het onderzoek ná de melding van de hulpvraag kan blijken dat bijvoorbeeld gebruikmaking van een algemene voorziening een passende oplossing is voor de cliënt. Om daar gebruik van te kunnen maken hoeft geen aanvraag te worden ingediend; het college stelt dus geen indicatie. Er geldt dus geen verplichting voor het college een maatwerkvoorziening te verstrekken als de cliënt de beperkingen in de zelfredzaamheid of participatie met gebruikmaking van een algemene voorziening kan verminderen of wegnemen. Lid 4 Dit lid behoeft geen verdere toelichting.
Artikel 3.2 Algemene voorziening maatschappelijke opvang Maatschappelijke opvang is een algemene voorziening. Opvang is naar zijn aard tijdelijk. Dat wil zeggen dat de bij de opvang behorende begeleiding gericht is op uitstroom uit de opvang. Daaronder kan ook doorstroom naar de genoemde maatwerkvoorzieningen worden verstaan.
Artikel 3.3 Waardering mantelzorgers Het college moet zorg dragen voor een jaarlijkse blijk van waardering voor de mantelzorgers van cliënten in de gemeente. Het is aan het college om hier invulling aan te geven. Artikel 2.1.6 van de wet stelt dat het moet gaan om mantelzorgers van cliënten in de gemeente. Mantelzorgers wonen niet altijd in dezelfde gemeente als degene voor wie ze zorgen. De gemeente waar de cliënt woont aan wie de mantelzorger hulp biedt, is verantwoordelijk voor de ondersteuning van de mantelzorger. Ingeval een mantelzorger hulp verleent aan een persoon die op grond van de Wlz zorg ontvangt, is het uitgangspunt dat de ondersteuning van deze mantelzorger op basis van de Wlz plaatsvindt, zodat in het aldaar af te spreken arrangement ook de mantelzorger betrokken wordt en aandacht krijgt.
Pagina 9 van 27
Artikel 4.1 Criteria voor een maatwerkvoorziening Lid 1 Het college neemt het verslag, en indien aanwezig het leveringsplan, als uitgangspunt voor de beoordeling van een aanvraag om een maatwerkvoorziening. Het verslag is ten slotte een weergave van hetgeen in het (voor)onderzoek en tijdens het gesprek (zie artikel 2.7 van deze verordening) ter sprake is gekomen/onderzocht is, dus wat van toepassing is op de situatie van de cliënt. Lid 2 Dit lid bepaalt op basis van welke criteria het college kan vaststellen of de cliënt voor een maatwerkvoorziening voor zelfredzaamheid, participatie of beschermd wonen in aanmerking komt. Gebruikelijke hulp is die hulp die naar algemeen aanvaarde opvattingen in redelijkheid mag worden verwacht van de echtgenoot, ouders, inwonende kinderen of andere huisgenoten. Dit houdt in dat, wanneer geen van de hiervoor genoemde huisgenoten zelf beperkingen en belemmeringen ondervinden, van hen wordt verwacht dat ze de taken die de cliënt normaal gesproken uitvoerde (voordat er sprake was van beperkingen en belemmeringen), overnemen en dus de gebruikelijke hulp leveren. Hierbij wordt overigens wel beoordeeld of er sprake is van (dreigende) overbelasting. Dit kan immers ook leiden tot beperkingen en belemmeringen bij de huisgenoot waardoor de gebruikelijke hulp mogelijk niet geleverd kan worden.
Bij (dreigende) overbelasting wordt van de huisgenoot die de (dreigende) overbelasting ervaart, een inspanning verwacht om de (dreigende) overbelasting te voorkomen/verminderen. Als de (dreigende) overbelasting leidt tot het inzetten van ondersteuning vanuit de Wmo, zal deze ondersteuning dan ook in de meeste gevallen slechts voor een tijdelijke periode worden ingezet zodat de huisgenoot de mogelijkheid krijgt om de (dreigende) overbelasting te (laten) behandelen. Jurisprudentie geeft aan dat een voorziening algemeen gebruikelijk is als deze: Niet speciaal bedoeld is voor personen met een beperking; Daadwerkelijk beschikbaar is; Een passende bijdrage levert aan het realiseren van een situatie waarin de cliënt tot zelfredzaamheid of participatie in staat is; Financieel gedragen kan worden met een inkomen op minimumniveau. Daarnaast geeft de jurisprudentie van de Centrale Raad van Beroep aan dat er in principe een uitzondering moet worden gemaakt als het gaat om vervanging van een zaak die (nog lang) niet is afgeschreven. Een fiets met hulpmotor kan bijvoorbeeld als algemeen gebruikelijk worden aangemerkt voor een 16-jarige. Immers, een 16-jarige mag gebruik maken van een brommer of snorfiets en in Nederland is het gebruikelijk dat een 16-jarige gebruik maakt of kan maken van een brommer of snorfiets.
Een fiets met hulpmotor is qua prijs vergelijkbaar of goedkoper dan een brommer of snorfiets. Er kan tevens worden gesteld dat een fiets met hulpmotor voor een 16-jarige tot het aanschaffingspatroon behoort. Immers, de 16-jarige zou anders een brommer of snorfiets aanschaffen. Voor een 8-jarige is een fiets met hulpmotor niet algemeen gebruikelijk. Er zijn geen andere voorzieningen voor een 8-jarige die vergelijkbaar zijn met een fiets met hulpmotor.
Pagina 10 van 27
Wat algemeen gebruikelijk is, is aan veranderingen en ontwikkelingen in de maatschappij onderhevig. Zo wordt in de provincie Zeeland door steeds meer kinderen jonger dan 16 jaar gebruik gemaakt van een fiets met hulpmotor in verband met de grotere afstanden die er afgelegd worden en de alom aanwezige wind. In de provincie Zeeland kan het dus voorkomen dat een fiets met hulpmotor ook voor kinderen jonger dan 16 jaar als algemeen gebruikelijk wordt aangemerkt. De verwachting is dat in de komende jaren er steeds meer algemene voorzieningen worden gecreëerd. Een algemene voorziening staat voor het aanbod van diensten of activiteiten dat, zonder voorafgaand onderzoek naar de behoeften, persoonskenmerken en mogelijkheden van de gebruikers, toegankelijk is en dat is gericht op maatschappelijke ondersteuning. Voorbeelden hiervan zijn boodschappendienst, strijkservice, scootmobielpool etc. Wanneer de zelfredzaamheid en/of participatie van de cliënt door middel van een (goedkopere) algemene voorziening vergroot of behouden kan worden, gaat dit voor op een maatwerkvoorziening. Onder voorzienbaarheid wordt verstaan: gevolgen van bepaalde handelingen waarvan aannemelijk is dat er rekening mee kon worden gehouden bij de keuzen die een persoon maakt ten aanzien van zijn zelfredzaamheid en/of participatie.
Een voorbeeld hiervan is een cliënt die verhuist naar een voor hem op basis van zijn aandoeningen, stoornissen, beperkingen en belemmeringen ongeschikte woning. Het is de verantwoordelijkheid van de cliënt om op dat moment te verhuizen naar een voor hem gezien zijn aandoeningen, stoornissen, beperkingen en belemmeringen geschikte woning. Het is voorzienbaar dat hij belemmeringen zal gaan ervaren wanneer hij zou verhuizen naar een ongeschikte woning. Er zal geen maatwerkvoorziening aan de cliënt worden verstrekt. Uiteraard zal hierop een uitzondering worden gemaakt wanneer de voorziening voorzienbaar was, maar van de cliënt redelijkerwijs niet verwacht kon worden maatregelen te hebben getroffen die de hulpvraag overbodig had gemaakt. Lid 3 Behoeft geen verdere toelichting.
Artikel 4.2 Afwijzingsgronden Op basis van jurisprudentie in de Wet voorzieningen gehandicapten (Wvg) en de vorige Wmo zijn er diverse afwijzingsgronden ontstaan. De lijst is niet limitatief aangezien elke ondersteuningsbehoefte individueel beoordeeld dient te worden en in dat specifieke geval kan leiden tot een afwijzing op basis van een afwijzingsgrond die niet in de verordening staat vermeld. Daarnaast zal door jurisprudentie met betrekking tot de Wmo 2015 het aantal afwijzingsgronden mogelijk worden aangevuld. Lid 1
Sub a: Indien de cliënt zijn hoofdverblijf niet in de gemeente Bergen op Zoom heeft. Wanneer de cliënt de meeste nachten per jaar in Bergen op Zoom verblijft, heeft hij hoofdverblijf in Bergen op Zoom. Dit kan losstaan van de gegevens die bekend zijn in de Gemeentelijke Basisadministratie (GBA). Denk hierbij aan een cliënt die tijdelijk klinisch verblijft in een instelling. Zijn adres in de GBA kan in een andere gemeente dan de gemeente Bergen op Zoom zijn.
Pagina 11 van 27
Doordat hij echter de meeste nachten per jaar in Bergen op Zoom verblijft, is de gemeente Bergen op Zoom verantwoordelijk voor het bieden van ondersteuning op grond van de Wmo. Wanneer de cliënt zijn hoofdverblijf niet in Bergen op Zoom heeft, wordt er geen voorziening op grond van de Wmo verstrekt.
Sub b: Indien het college door de cliënt niet in staat wordt gesteld om door middel van onderzoek vast te stellen of er een resultaatsverplichting is voor het college. Om vast te kunnen stellen of het aan het college is om op grond van de Wmo en de verordening een voorziening te verstrekken, zal er een onderzoek uitgevoerd moeten worden. Mogelijk is aanvullend medisch advies of zijn andere aanvullende gegevens nodig om de noodzaak vast te kunnen stellen. Wanneer de cliënt niet mee wil werken aan het onderzoek, kan het college niet vaststellen of deze noodzaak aanwezig is.
Sub c: Indien er sprake is van een voorziening waar op grond van een andere wettelijke regeling, zoals de Wet langdurige zorg of de Zorgverzekeringswet, aanspraak gemaakt kan worden. Aangezien er in sommige gevallen sprake is van een voorziening die op basis van andere wettelijke regeling voorliggend is op de Wmo, zal de cliënt naar deze wettelijke regeling worden verwezen. Zo komt iemand die in aanmerking komt voor een Wlz-indicatie niet in aanmerking voor een Wmo-voorziening.
Sub d: Indien de beperkingen en/of belemmeringen van de cliënt door middel van een algemeen gebruikelijke, algemene, of voorliggende voorziening, of door ondersteuning van het sociale netwerk kunnen worden opgeheven. Een maatwerkvoorziening wordt slechts verstrekt ter ondersteuning van de zelfredzaamheid en participatie aan ingezetenen die daartoe op eigen kracht, met gebruikelijke hulp, met mantelzorg of met hulp van andere personen uit hun sociale netwerk niet of onvoldoende in staat zijn (artikel 2.1.2, lid 2, f, van de wet).
Sub e: Indien er aan de zijde van de cliënt geen sprake is van aantoonbare meerkosten in vergelijking met de situatie voorafgaand aan het optreden van de beperkingen. In sommige gevallen gebruikt een cliënt al jaren een voorziening en wenst de cliënt na het optreden van een beperking een maatwerkvoorziening. Het kan in een dergelijke situatie leiden tot de conclusie dat het optreden van de beperking geen meerkosten met zich meebrengt. Dit is bijvoorbeeld het geval wanneer een cliënt een voorziening wenst om de huishoudelijke werkzaamheden uit te (laten) voeren en de cliënt reeds een huishoudelijke hulp had voordat de beperkingen zijn ontstaan en deze beperkingen niet leiden tot een noodzaak voor extra ondersteuning ten aanzien van de huishoudelijke werkzaamheden. Hierbij dient wel de volledige situatie te worden beoordeeld. Indien de cliënt als gevolg van de opgetreden beperkingen bijvoorbeeld inkomensverlies lijdt en daardoor de eerder door hem zelf betaalde huishoudelijke hulp niet meer kan bekostigen, kan dit toch leiden tot een maatwerkvoorziening op grond van de Wmo.
Sub f: indien de cliënt in eigen beheer een oplossing voor de beperkingen heeft gerealiseerd en er geen sprake was van een spoedeisend karakter. Behoeft geen verdere toelichting.
Sub g: Voor zover de melding niet tijdig is gedaan en/of voor zover de melding betrekking heeft op kosten die de cliënt voorafgaand aan het moment van melden heeft gemaakt, tenzij het college hiervoor schriftelijk toestemming heeft verleend. Wanneer een melding niet tijdig is gedaan en/of voor zover de melding betrekking heeft op kosten die de cliënt voorafgaand aan het moment van melden heeft gemaakt, zal er geen
Pagina 12 van 27
maatwerkvoorziening of vergoeding worden verstrekt. De cliënt heeft immers laten zien in staat te zijn de problemen ten aanzien van de zelfredzaamheid en/of participatie zelf of bijvoorbeeld met hulp van het sociale netwerk op te lossen. Een uitzondering hierop kan worden gemaakt wanneer het college schriftelijk toestemming heeft verleend aan de cliënt voor het realiseren van een maatwerkvoorziening door de cliënt voordat er een melding wordt gedaan of er door het college een besluit is afgegeven. De reden hiervoor is, dat wanneer de cliënt de maatwerkvoorziening al heeft gerealiseerd voordat het college een onderzoek heeft kunnen (laten) uitvoeren, het college voor een voldongen feit komt te staan. Het college heeft dan geen mogelijkheden meer om de maatwerkvoorziening volgens het vastgestelde beleid te verstrekken, (mogelijk) geen onderzoek meer uit kan voeren naar de oorspronkelijke situatie, noch heeft het college anderszins invloed op de te verstrekken maatwerkvoorziening. Er zal in dat geval geen maatwerkvoorziening of vergoeding voor de reeds gerealiseerde maatwerkvoorziening door het college worden verstrekt.
Ook wanneer de cliënt reeds een maatwerkvoorziening verstrekt heeft gekregen maar heeft verzuimd een verzoek tot verlenging in te dienen, leidt het al gebruik hebben gemaakt van een maatwerkvoorziening niet automatisch tot het met terugwerkende kracht inzetten/verlengen van de maatwerkvoorziening. In de uitspraak van de CRvB, 21-02-2014, nr. 11/6357 Wmo is terug te vinden dat de enkele omstandigheid dat geen verandering is opgetreden in de beperkingen van de cliënt volgens de CRvB onvoldoende is om terugwerkende kracht te verlenen tot de datum van het verlopen van de oude toekenning. Als de cliënt wilde dat de indicatie zou aansluiten op de eerder beëindigde indicatie had zij tijdig een vervolgaanvraag moeten indienen. Tien maanden na het aflopen van de vorige indicatie is in elk geval niet als tijdig te beschouwen. Bovendien leidt het enkel overschrijden van de beslistermijn er niet toe dat het college de ingangsdatum van de voorziening met terugwerkende kracht moet vaststellen op de laatste dag van de beslistermijn.
Het college dient echter wel te beoordelen of het niet achteraf verstrekken van de maatwerkvoorziening tot onbillijkheden zal leiden of dat er sprake was van bijzondere omstandigheden waardoor het op korte termijn realiseren van de maatwerkvoorziening door de cliënt zelf noodzakelijk was voordat daarvoor op enigerlei wijze toestemming door het college voor is gegeven.
Sub h: Indien de maatwerkvoorziening betrekking heeft op hotels/pensions, trekkerswoonwagens, leef- en woongemeenschappen (of daarmee vergelijkbare woonvormen zoals een klooster), tweede woningen, vakantiewoningen en recreatiewoningen. Uitgangspunt is dat een voorziening langdurig door de cliënt dient te kunnen worden gebruikt. Voor de woningen/woonruimten zoals genoemd in dit onderdeel geldt dat het woningen/woonruimten betreft die in principe niet voor langdurig gebruik worden aangemerkt (er is geen sprake van woonruimten die aangemerkt zijn voor permanente bewoning; uitgezonderd leef- en woongemeenschappen en in sommige gevallen kloosters). Om te voorkomen dat het college meerdere keren, op verschillende locaties, voor één en hetzelfde probleem een voorziening dient te verstrekken, is dit onderdeel opgenomen in de verordening. Dit heeft uiteraard betrekking op voorzieningen die op enigerlei wijze niet herbruikbaar zijn in andere woningen/woonruimten. Voor wat betreft ondersteuning op het vlak van huishoudelijke werkzaamheden kan in een leefen woongemeenschap worden gesteld dat alleen de individuele ruimte van de cliënt verzorgd dient te worden. De ruimten die de cliënt deelt met anderen (zoals de keuken en natte cel),
Pagina 13 van 27
dienen door de overige bewoners te worden gereinigd wanneer de cliënt hier niet meer toe in staat is (gebruikelijke hulp). Vaak wordt in leef- en woongemeenschappen bepaald dat wanneer een bewoner bijvoorbeeld de keuken bijhoudt, de ander de slaapkamer of woonkamer schoonmaakt. Als de cliënt geen taken meer kan uitvoeren binnen de leef- en woongemeenschap, zal door een herverdeling van de taken onder de bewoners van de leef- en woongemeenschap moeten worden georganiseerd dat alle taken worden uitgevoerd. Hier wordt geen maatwerkvoorziening voor ingezet. In hotels/pensions is het gebruikelijk dat er een schoonmaakservice aanwezig is. Lid 2 Indien in het verleden misbruik of oneigenlijk gebruik van Wmo voorzieningen door de cliënt of met medeweten van de cliënt is geconstateerd kan de maatwerkvoorziening worden afgewezen. Lid 3
Sub a: Er sprake is van een maatwerkvoorziening in gemeenschappelijke ruimten in die (woon)gebouwen die zijn aangemerkt als woongebouw voor gehandicapten, minder validen en ouderen. Het ligt in de lijn der verwachting dat wanneer een (woon)gebouw wordt gerealiseerd welke wordt aangemerkt als (woon)gebouw voor gehandicapten, minder validen en ouderen, het uitrustingsniveau van het (woon)gebouw is afgestemd op gehandicapten, minder validen en ouderen. Hierbij kan worden gedacht aan elektrische deuropeners bij de centrale toegang, elektrische deuropeners bij deuren op de galerijen, aanwezigheid van een lift etc. In de beoordeling wordt ook meegenomen of de noodzakelijke aanpassingen zonder noemenswaardige meerkosten mee (hadden) kunnen worden genomen bij een eventuele reeds geplande of noodzakelijke renovatie. Bovendien zijn voorzieningen die in het kader van de Wmo worden verstrekt in beginsel toegespitst op het individu. Voorzieningen in gemeenschappelijke ruimten zijn niet op het individu gericht. Meerdere bewoners, ook bewoners zonder beperkingen die geen aanspraak kunnen maken op de Wmo, zouden zodoende gebruik kunnen maken van door de Wmo gerealiseerde voorzieningen in gemeenschappelijke ruimten.
Sub b: Indien uit onderzoek blijkt dat er geen sprake is van langdurige beperkingen en/of belemmeringen in de zelfredzaamheid en/of participatie van de cliënt; Behoeft geen verdere toelichting.
Sub c: De gevraagde maatwerkvoorziening betrekking heeft op een hoger niveau dan het uitrustingsniveau van sociale woningbouw. Woningaanpassingen die op het uitrustingsniveau van sociale woningbouw worden verstrekt, zijn in beginsel van voldoende kwaliteit; duurdere of andere voorzieningen hoeven niet te worden verstrekt. Een duidelijke begrenzing derhalve. Garages bijvoorbeeld vallen daarom niet onder dit niveau. Alleen in die gevallen dat bijvoorbeeld vanuit welstandstoezicht hogere eisen worden gesteld, kan het college hierop een uitzondering maken. Over de hiermee gepaard gaande kosten moeten in een concrete situatie afspraken gemaakt worden.
Sub d: Een woningaanpassing wordt aangevraagd waarvan redelijkerwijs kan worden verwacht dat er sprake is van renovatie. Hierbij kan gedacht worden aan bijvoorbeeld het verzoek tot het aanpassen van een badkamer. Op grond van de Wmo wordt de goedkoopst adequate voorziening gerealiseerd. Mocht het een badkamer betreffen die 25 jaar oud is, dan is het aannemelijk dat deze badkamer aan renovatie toe is. Bij de renovatie kan het geschikt maken van de badkamer meegenomen worden en zal naar alle waarschijnlijkheid niet leiden tot meerkosten op de renovatiekosten. Het is gebruikelijk
Pagina 14 van 27
dat men spaart om renovatiewerkzaamheden aan een woning uit te kunnen voeren. Een cliënt kan dan ook worden gewezen op de eigen verantwoordelijkheid in deze. Indien er toch sprake is van meerkosten als gevolg van de beperkingen, komen deze meerkosten mogelijk wel in aanmerking voor vergoeding. Per individuele situatie zal worden beoordeeld door het college of hiervan sprake kan zijn. Wat als termijn voor renovatie kan worden gehanteerd, hangt af van wat er wordt gerenoveerd en de afschrijvingstermijn van het te renoveren object. Er zal per situatie worden gekeken wat als algemene afschrijvingstermijnen wordt gehanteerd.
Sub e: De ondervonden objectief aantoonbare beperkingen bij het normale gebruik van de woning voortvloeien uit de aard van de gebruikte materialen. Wanneer de cliënt materialen heeft verwerkt in de woning die een negatieve invloed hebben op de beperkingen en belemmeringen van de cliënt, zal het college geen maatwerkvoorziening verstrekken. Een voorbeeld hiervan is een houten trapleuning die door de cliënt is vervangen door een (scheeps)touw welke nu als trapleuning wordt gebruikt. Een ander voorbeeld is het plaatsen van hoogpolig tapijt terwijl de cliënt al gebruik maakte van een rollator of een rolstoel.
Sub f: De noodzaak tot het treffen van een woningaanpassing het gevolg is van een verhuizing of aanpassing van de woning waartoe op grond van belemmeringen bij het normale gebruik van de woning ten gevolge van functionele beperkingen geen aanleiding bestond en er geen andere belangrijke reden aanwezig was. Dit onderdeel heeft betrekking op de eigen verantwoordelijkheid van de cliënt. Wanneer een cliënt die reeds bekend is met beperkingen die niet leiden tot belemmeringen in de huidige woning verhuist naar een woning waar de beperkingen wel leiden tot belemmeringen, is het de verantwoordelijkheid van de cliënt om deze belemmeringen op te heffen. Hij is gezien zijn beperkingen immers verhuisd van een geschikte woning naar een niet geschikte woning. Was hij verhuisd naar een woning waarbij hij rekening had gehouden met zijn beperkingen, dan zouden de belemmeringen niet aanwezig zijn.
Sub g: De cliënt niet is verhuisd naar de voor zijn beperkingen op dat moment meest geschikte woning, tenzij daarvoor door het college schriftelijk toestemming is verleend. Zie onderdeel f. Indien er op moment van de noodzakelijke verhuizing geen geschikte woning beschikbaar is, kan het college schriftelijk toestemming geven tot verhuizing naar een niet geschikte woning. Dit legt een verplichting bij het college om deze woning geschikt te maken tegen de goedkoopst adequate oplossing waarvoor het college op grond van de Wmo verantwoordelijk is. In een dergelijke situatie zal altijd worden beoordeeld of: de huidige woning reeds geschikt is, of het aanpassen van de huidige woning goedkoper is dan het aanpassen van de woning waarnaar de cliënt wenst te verhuizen. Wanneer bovenstaande het geval is, zal het college de woning waarnaar de cliënt wenst te verhuizen niet aanpassen. Om dit te voorkomen, zal de cliënt moeten wachten totdat het college schriftelijk al dan niet toestemming verleent voor de verhuizing naar de niet geschikte woning.
Sub h: Er geen rechtstreeks oorzakelijk verband bestaat tussen de ondervonden beperkingen en één of meer bouwkundige of woontechnische kenmerken van de door de cliënt bewoonde woning. Het komt voor dat een woning dusdanig is ingericht dat de inrichting leidt tot beperkingen. Het is de verantwoordelijkheid van de cliënt om de inrichting van de woning dusdanig aan te passen dat er geen sprake meer is van beperkingen in de woning. Denk daar bij aan vloerkleden, overdaad aan meubels etc.
Pagina 15 van 27
Sub i: De beperkingen niet in de woning zelf (waartoe ook de toegankelijkheid van de woning moet worden begrepen) worden ondervonden. Bijvoorbeeld een garage die niet bereikbaar hoeft te zijn in verband met de stalling van een verstrekte maatwerkvoorziening. Aanpassingen aan een bezoekadres worden niet gedaan. Het aanpassen van een tuin wordt alleen gedaan indien er hoogteverschillen aanwezig zijn om de stalling van een voorziening te bereiken. Hier valt regulier onderhoud van (het straatwerk van) een tuin buiten, evenals het aanleggen van straatwerk om de stalling te bereiken. Het blijft echter maatwerk, dus in specifieke gevallen wordt het mogelijk wel gedaan als het noodzakelijk is en de Wmo 2015 hierin voorziet. Lid 4
Sub a: Tenzij de eerder verstrekte maatwerkvoorziening verloren is gegaan als gevolg van omstandigheden die niet aan de cliënt zijn toe te rekenen. Een verzoek tot een maatwerkvoorziening kan geweigerd worden als het gaat om een vergoeding of verstrekking die reeds eerder heeft plaatsgehad, terwijl het aan de cliënt verwijtbaar is dat het middel verloren is gegaan, bijvoorbeeld door roekeloosheid of verwijtbare onachtzaamheid. Indien een ander aansprakelijk is voor het verloren gaan, dient bekeken te worden of het mogelijk is deze derde aansprakelijk te stellen om zodoende de kosten te kunnen verhalen. Hiervoor is de cliënt zelf aansprakelijk.
Sub b: Als de eerder verstrekte maatwerkvoorziening niet langer een oplossing biedt voor de behoefte van de cliënt aan maatschappelijke ondersteuning. Het kan voorkomen dat de cliënt lichamelijk gezien verder achteruit is gegaan. Dit kan er toe leiden dat de eerder verstrekte voorziening niet meer voorziet in de zelfredzaamheid en/of participatie van de cliënt. Indien eventuele aanpassingen aan de voorziening hierin ook niet kunnen voorzien, zal de cliënt een andere voorziening ontvangen.