Bijlage 1. Raadsvoorstel besluit vaststelling vernietigd bestemmingsplan Poortgebied Bergsche heide en ontsluitingsweg.
Tekst van het document
Tot slot U heeft gevraagd of u het Masterplan uit 2013 toegezonden kon krijgen Het Masterplan is in 2013 als abstract ruimtehjk kader door de raad vastgesteld Dit masterplan was het kader waarbtnnen de Holding Bergsche heide als ontwikkelende partij het voortouw nam. Begin 2017 is afscheid genomen van de Holding en heeft de gemeente besloten om zell de gebiedsontwikkeling op te pakken. ln de Commissie Grote Pro¡ecten van 6.¡uni 2017 is het kader waarbinnen dat gebeurt, middels een Ambitiekaart'gepresenteerd. Vanaf dat moment ts de'Ambitiekaart' op deelprqectniveau verder uitgedetailleerd zoals met een bestemmrngsplanwi¡ziging voor het Poortgebied. Zowel het Masterplan uit 2013 als de Ambitiekaart uit 2017 treft u in de bijlage aan. Met vriendeh.¡ke groet,
*At.d*--*
Dhr P.A M van der Velden Wethouder
Convenant afual Poortgebied Bergsche Heide De publrekrechtelijke rechtspersoon de Gemeente Bergen op Zoom, zetelend te Bergen op Zoom, le dezen rechtsgeldig vertegenwoordigd door de heer P. van der Velden, wethouder, schriftelijk aangewezen d.d 13 december 2016, door burgemeester, de heer F A. Petter welke laatste - krachtens hel bepaalde in artikel 171 van de Gemeentewet -en verder handelend ter uitvoenng van het besluil van het college van Burgemeester en Wethouders d.d. 6 november 2018 hierna le noemen 'gemeente'
2 3
McDonald's Nederland 8.V., gevestìgd aan de Paasheuvelweg 14 te {1105 BH) Amsterdam, en ingeschreven in het handelsregister onder nummer 33'143768 en te dezen rechtsgeldig vertegenwoordigd door haar algemeen directeur, de heer E. Dito, hierna le noemen' 'McDonald's'
Collins Foods Netherlands Limited, gevestigd aan de Laarderhoogtweg 25 (1101 EB) te Amsterdam, en ingeschreven in het handelsregister onder nummer 68418086, te deze rechtsgeldig verlegenwoordigd door haar besluurder. de heer/ M. Van'T Loo hiema te noemen 'KFC'
De gemeente, McDonalds en KFC gezamenlijk te noemen: 'partiien',
Ovenlegende
r . . . .
dat Port of Bergen op Zoom B.V. voornemens is namens Mc Donalds en KFC een omgevingsvergunntngaanvraag in te dienen voor het oprichten van tweetal restaurants inclusief dnve through, parttlen vooruitlopend op de Indiening van de omgevingsvergunnìngaanvragen afspraken wensen le maken om overlast door zwerfvuil en afualdumpingen in het Landschapspark Bergsche Heide le voorkomen. part¡en eik een eigen verantwoordeli¡kheid hebben voor het tegengaan van afvaldumpingen en zwerfafval in de (nabile) omgeving; partijen het belang erkennen van een aantrekkelijk en schoon Landschapspark Bergsche Heide rn de omgeving, en doch niet urtsluitend op en rondom het tenein van McDonald's en KFC zwerfval van beide
bednjven kan worden ven¡¡acht evenals afvaldumpingen;
komen overeen: dat ten aanzien van dit zwerfuuil en afualdumpingen de volgende afspraken gelden;
1 McDonald's en KFC streven naar het voorkomen en tegengaan van zwerfvuil en afualdumpingen in de {nabile) omgeving van en doch niet uitsluitend op het tenein van McDonald's en KFC, 2. Pariijen in staat en bereid zijn om daarvoor wedezijdse inspanningsverplichtingen aan te gaan, ieder voor wat betreft de ei gen verantwoordelijkheden
3, ln gezamenlijk overleg worden op kosten van McDonald's en KFC, in het gebied van bijlage 1, extra gemeenteli;ke prullenbakken geplaatst om bezoekers zoveel ais mogelijk le ontmoedigen hun afval in de openbare ruimte kw¡il te raken.
4 McDonald's en KFC zullen de afvalbakken binnen het gebied van bijlage 1 dagelijks en zo nodig meerdere malen per dag, voor eigen rekening en risico legen Het voor KFC en McDonald's vrij staat onderlinge afspraken te maken over de daadwerkelijke legrng van de afvalbakken. S.McDonald's en KFC zullen dagelrjks zwerfafval in het gebred, nader aangedutd op het kaartje in bijlage 2 voor eigen rekening en risico venrvijderen Het voor KFC en McDonald's vrij staat onderfinge afspraken te maken over de daadwerkelijke verwijdering van zwerfuuil
Evalualie a
lndien blijkt dat er andere locaties zijn waar afval afkomstig van McDonald's en/of KFC structureel wordt achtergelaten, dan zal in gezamenlijk overleg bekeken worden of aanvullende maatregelen gekoffen moeten worden Het lreffen van deze exlra maatregelen zullen in een allonge op dit convenant schriftelijk vaslgeiegd worden. lndien klachten uit de omgeving binnen komen over zwerfafval komende van 0e McDonald's enlof KFC zal in gezamenlijk overleg bekeken worden of er aanvullende maakegelen getroffen moeten worden
a
Dit convenanl heeft een geldigheidsduu r van 2 iaar en zal na evaluatie door partijen lelkens stìlzwrlgend worden verlengd vooreen penode uan2jaar
a
lndien blilkt dat urtbrerding van dit convenant noodzakelijk is vanwege het maken van aanvullende afspraken Dan zullen deze afspraken schriflelijk in een allonge op dit convenanî vastgelegd worden,
Aldus in tweevoud opgemaakt en getekend te Bergen op Zoom,
Gemeente Bergen op Zoom (datum) (naam en handtekening)
McDonald's Nederland B.V
(datum)
(naam en handtekening)
Collins Foods Netherlands Limrted
(datum)
(naam en handtekening)
s*tttîln ¡d
ueb æo.o9 iu¡¡¡ìPoot¡s¡r ìe v,inog
-
I s6Búg
Bijlage 2
6'!bçd tq r! ñtn rlvqrl¡fu¿
'Ot geving sdienst lvtirlden- cn Vrrr - llrrb¡nt
{
Memo
datum
05- t2-2018
aan
Gemeente Bergen op Zoom
betreft
Uitleg QRA
afzender
Niels den Haan
(Team Leefomgevingskwaliteit)
Aanleiding Tijdens de beeldvormende raadsvergadering werd er verzocht om u¡tleg wat een QRA inhoudt.
wat ¡s een QRA?
De letters QRA staan voor "quantitative nsk assessment", en kan in het Nederlands worden vertaald naar kwantitatieve risicoanalyse. De QRA is een hulpmiddel om de risico's van het gebruiken,vervoeren en opslaan van gevaarlijke stoffen en voor de luchtvaart inzichtelijk te maken. Voor het bepalen van de risico's voar de externe veiligheid warden in een QRA zowel de kansen op, als de effecten van incidenten met gevaarlijke stoffen in beeld gebracht. De resultaten van een QRA zijn afstanden tot plaatsgebonden risicocontouren (PR) en de hoogte van het graepsrisica (GR). Hiermee kan het bevoegd gezag een besluit nemen over de aanvaardbaarheid van de risico's in relatie tot ontwikkelingen bi¡ een bedrijf, in de omgeving van een bedrijf of transportroute (biivoorbeeld als het gaat om het vestigen of uitbreiden een bedrijf of de bouw van nieuwe woningen).
Wat is een PR contour? De PR cantouren geven de kans op overlijden aan ten gevolgen van een ongeluk met gevaarlijke stoffen binnen een bedrijf. De PR 10'6 cantour /s een weftelijke grenswaarde vaor kwetsbare objecten (bijvoorbeeld woningen, grote kantoren enz.). De PR 10'6 contour houdt feitelijk in dat wanneer een persoon onbeschermd zich volcontìnue bevindt ap deze contour dan is de kans 1 op een mìljoen (10 6) per jaar dat deze persoon overtijdt als gevotg van een ongeval met gevaarlijke stoffen binnen de inrichting. Als deze persoon dus 1 miljoen jaar op deze locat¡e bl¡jft staan overlijdt hij 1 keer als gevolg van een incident met gevaarl¡jke staffen binnen de Ìnrichting. Einnen de PR10 s is dat 1 op 1O0.O00 jaar en binnen de PR10'7 is dat I op de 10 miljoen jaar. De overheid heeft de plicht om kwetsbare objecten buiten de PR10-6 contouren te houden. ÐÌt is een harde grenswaarde. Kwetsbare objecten zijn bijvoorbeeld woningen, hotelgebouwen en een Mac Donalds. Deze objecten mogen niet binnen de PRLA 6 cantour gebouwd worden. Voor beperkt kwetsbare obiecten is dit een richtwaarde. Wanneer het bevoegd gezag gew¡chtige redenen kan aangeven voor de plaatstng van een beperkt kwetsbaar object binnen een PRl0-6 contour dan mag dat. Beperkt kwetsbare objecten zijn bijvoorbeeld, bedrijfswoningen, loodsen en schuren.
I
i
.3tr tü
{
lnñchÍîg
¡
-¡!r6s
t0.i 'f roå Jf t0'7 'tr ñ,ù.
Figuur: PR contouren
,a.^
.
.
.;D | !.j,
r.
¡
to'¡ ;f
Wat is een groepsrisico? Het groepsrisico ¡s een waarde die aangeeft wat de kans op veel slachtoffers is bij een mogelijk incident. Hoe meer personen binnen het invloedsgebied hoe hoger het groepsrisico. De onderstaande FN curve geeft harizontaal het aantal slachtoffers aan en verticaal de kans hierop. Op de figuur valt af te lezen dat er een kans is op maximaal 500 slachtoffers maar dat deze kans zeer klein is (een kans van eens in de 1A0A miljoen jaar). De rode streep van linksboven tot rechtsonder is de oriënterende waarde. Deze streep heeft de waarde 1 * de oriënterende waarde, In dit geval is het GR een factor 0,26 * de oriënterende waarde omdat deze is gelegen onder de lijn van de ariënterende waarde. De oriënterende waarde is een richtwaarde en geeft niet per definitie aan of iets valdoet gua veiligheid.
le kan hiermee onder andere verschillende ruimtelijke inpassingen vergelijken welke variant het laag ste g roe psrisico geeft .
irrì,'
F,Ê:, Ê¡tt
l¡,ÀrÉ,:1' 1.i': '
:Ì:.i :úr ia
:illli
Ë t¡- i: ìl¡tnÞj
¡t\teri:¡
,,lli
i í
-..
F¡guur: FN curve GR
,irtri-.
-:
omgevingsveiligheid & risicoanalyse
Adviesgroep AVIV BV M H Tromplaan 55 7513 AB Enschede
Risicoana¡yse / LNc-tankstation Bergen op Zoom
Project
183727
Datum
13 november 2018
Opdrachtgever ContrAll Projectrealisatie B.V t a.v H de Jong Postbus 525 7300 AM Apeldoorn
/ aviv.nl
M
Risicoana lyse / LNG-tankstation Bergen op Zoom
Project
183727
Datum
13 november 2018
Auteur(s) Review Versie nr,
ing A.M op den Dries
Opdrachtgever
ContrAll Pro¡ectrealisatie B.V t.a v. H. de Jong Postbus 525 7300 AM Apeldoorn
ir G.A.M Golbach Definitief
'ì 5l,¡,¡,,¡ ;q. LNG-tânkstation Bergen op Zoom
êvtv
ln houdsopgave
1 lnleiding
4
2 Beschrijvinginrichting
5
2.1 LNG-installatie 2.2 Situatietekening
6
Â
3 Ongevalsscenario'sLNG
I I I
31 Selectie van bedrijfsonderdelen 3.2
lnitiële faalfrequentie
3.3 Ongevalsscenano's op
11
34 Ongevalsscenano's dispenser pomp br¡ het opslagvat 3.5 Ongevalsscenario's bovengrondse lerdingen bij het 3.6 Ongevalsscenario's VRE bt, het opslagvat
12
opslagvat_ --=--
37 Ongevalsscenario's overslag tankauto 3.8 Ongevalsscenario's ondergrondse vulleiding tankauto
12 12 13
_
17
3.9 Ongevalsscenario's ondergrondse afleverleiding 3. 1 0 Ongevalsscenario's
18
3.1 1 Ongevalsscenario's LCNG
19
4 Overige aspecten 4 1 Parameters 4.2 Aanwezigen rond de inrichting
18
21 21 21
5 Resultaat risicoberekening
23
5.1 Plaatsgebonden risico 5.2 Groepsrisico
23 ¿6
6 Effectafstand
29
7 Conclusie
30
Referenties
31
3
:) :; .,:¡ ' ¡, . ; ,' LNc-tankstation Bergen op Zoom
åyl_v
1 lnleiding Het voornemen is een tankstation met een LNG-installatie te plaatsen nabt de A4 ¡n Bergen
op Zoom ln het kader van het bestemmingsplan Poortgebied Bergsche Heide en ontsluitingsweg en de aanvraag voor de omgevingsvergunning is deze risicoanalyse opgesteld.
Hoofdstuk 2 bevat een korte beschri.¡ving van de ¡nr¡cht¡ng. ln hoofdstuk 3 worden de ongevalsscenario's vastgesteld waarmee de risicoberekening voor LNG wordt uitgevoerd Hoofdstuk 4 bevat o a. de modellering van de omgeving van de inrichting Hoofdstuk 5 bevat het berekende plaatsgebonden risico en het groepsrisico. Het berekende risiconiveau wordt hjer getoetst aan de normstelling externe veiligheid voor inrichtingen Hoofdstuk 6 bevat de effectafstanden voor de ongevalsscenario's. Hoofdstuk 7 bevat de conclusie
4
'.
j
:J..;ì
LNG-tankstation Bergen op Zoom
åyi-v
2 Beschrijving inrichting 2.1 LNG-installatie De afkorting LNG betekent Liquefied Natural Gas, oftewel vloe¡baar aardgas. LNG wordt in verschillende delen van de wereld al ¡angere tijd gebruikt als motorbrandstof Vloeibaar
aardgas bestaal voornamelijk uit methaan LNG heeft b¡ atmosferische druk een temperatuur van -1ô2 oC. Vloeibaar aardgas kan daarom onder de cryogene vloeistoffen worden geschaard Vanwege de vloerbare vorm heeft LNG een grotere energie-inhoud per liter dan CNG Drt maakt het u¡termate geschikt voor langeafstandsvervoer Het vloeibaar aardgas wordt met een tankwagen of tankcontainer over de weg vervoerd en verpompt met een pomp op de tankwagen naar het opslagvat. ln het opslagvat wordt de LNG ontvangen en voorgesatureerd op maximaal 6 ba(g) Vanuil het opslagvat wordt LNG met een dompelpomp via een VRE {Vapor Return Economizer) gele¡d naar de dispenserslang voor d¡recte aflevering. al dan niet onder verwarm¡ng door de saturatie regeling van de VRE De VRE zorgt er voor dat warmte die terugkomt van de vrachtwagen wordt opgevangen en niet rn het opslagvat terecht komt, maar terug wordt geleverd aan de vrachtwagen
De dispenser (aflever-installatie) is vri¡staand en verbonden met de rest van de installatie via een ondergrondse leiding
Voor het vullen van het opslagvat vanuit de tankauto wordt gebruik gemaakt van een losslang als verbinding tussen de tankauto en installatie
Er ¡s tevens een systeem waarmee LNG wordt omgezet naar CNG (Compressed natural
Gas) Dit LCNG systeem bestaat urt een hoge druk plun¡erpomp aangesloten op een hoofdopslagvat. een hoge druk ambient heater, een CNG buffer en een CNG dispenser De LNG wordt door de plunjerpomp onder druk gebracht en door de ambient heater geperst. De ambient heater zet de vloeistof om in gas onder hoge druk Dit gas wordt vervolgens de buffer ingeperst van waaruit CNG wordt getankt.
De aangevraagde doorzet van LNG is 5000 m3/jr. Het vuldebiet van het opslagvat vanuit een tankauto is gemiddeld 500 l/min. Er vindt dan gedurende circa 167 uur perJaar aanvoer van LNG plaats (dit ts 1 9% van het jaar) De doorzel voor de LCNG is 700 m3/jr Het deþiet van de hoge druk pomp is 10 l/min. Deze pomp zal dan circa 1167 uur per jaar in bedrijf zijn (dit is 13 3% van het jaaQ Het debiet b¡ aflevering van LNG is circa l60 l/min Er vindt dan gedurende circa 448 uur per jaar aflevering van LNG plaats (dit is 5 1olo van het jaar)
Figuur 1 toont een schematische weergave van de verschillende onderdelen van de installatie Er worden een opslagvat, twee pompen. twee VRE's en twee dispensers geïnstalleerd Bi¡ de pompen en leidingen is aangegeven welk gedeelte van de tíjd ze in
5
Q s r,.;;r;',t,',i,1 LNG{ankstation Bergen op Zoom
AW
bedrijf zullen zijn Voor de overige gegevens wordt verwezen naar de aanvraag voor de omgevlngsvergunning en de bi¡ de aanvraag gevoegde situatietekening
Tankauto
Vulleiding
Hoofdopslagvat
Leiding naar
Pornp
LCNG
1o/o
Vapor Return Economizer
Pomp LCNG
Leiding VRE
Ambient heater
naar
5
Dispensers
CNG
CNG dispenser
Figuur 1
Sctrernatrsche weergave onderdelen van de LNG- ¡nstallat¡e
2.2 Situatietekening Figuur 2 toont schematisch de situatietekening van de inrichting met de positie van de belangrilkste onderdelen van de installatie.
6
@
'ì sr{:Õ.t¡¿rvse LNG-tankstation BeÍgen op Zoom
G
Dispenser'l
Dispense12
a
{sv.eh)
Opslagtank
Vulpunt
1550
Fsn i.ledeflànd & Communrly Ma35 Conlñbulots
Fryuur2 Situatietekentng
7
::r,
; .'' cr,':r::iÊ LNc-tankstation Bergen op Zoom
êvty
3 Ongevalsscenario'sLNG 3.1 Selectie van bedrijfsonderdelen De volgende onderdelen enlof activiteiten voor de LNG-installatie zijn gemodelleerd (zre ook figuur 'l en 2): r Het opslagvat . De pomp voor aflevering naar de dispenser. . De Vapor Retun Economizer (VRE)
. r . r .
Ðe bevoorrading met een tankauto. De ondergrondse vulleiding van het vulpunt naar het opslagvat. De ondergrondse leiding tussen de VRE en de dispenser De afleververbinding tussen de d¡spenser en de vrachtauto De hoge druk plunjerpomp en warmtewisselaar voor CNGEr worden geen scenario's gemodelleerd voor le¡d¡ngen die alleen gas bevatten. Het etfect
van deze scenãrio's is verwaarloosbaar kle¡n.
De scenario's voor deze installatie-onderdelen worden beschreven in paragraaf 3 3 Vm
311 Hierbr¡ wordt gebruik gemaekt van de standaard scenario's voor onderdelen zoals voorgeschreven in de definitieve versie van het Rekenvoorschrift LNG-Tankstations [3], Deze standaard scenario's voor de onderdelen worden getoond in paragraaf 3.2. De stìkstof installatie wordi niet gemodelleerd conform de Handleiding module B blz 29
De CNG opslagbuffer en dispenser zijn conform het rekenvoorschrift niet gemodelleerd [3]
Voor deze onderdelen gelden vaste aan te houden externe veiligheidsafstanden voorgeschreven in het Activiteitenbesluit (zie ook PGS 25).
3.2 lnitiële faalfrequentie Tabel 1 toont de initiêle faalfrequentie voor onderdelen van de installatie zoals voorgeschreven in de Handleiding risicoberekeningen Bevi [1 I en het Rekenvoorschrift LNG-Tankstations [3j
I
: J :r
@
.:,., LNG-tankstation Bergen op Zoom
Component
Faalwijze
Frequentie
Drukvat
I
nstantaan
5 0 10 7 /j.
Continu 10 mrn
5.0 10-7 /Jr
lankauto
I
Pomp (canned) Leiding ondergronds < 3" VRE (plaatwarmtew¡sselaar) Losslang compos¡et (gebruikt voor slang afl ever-installatie) Leiding CNG bovengronds < 3" Pomp CNG Warmtewisselaar CNG Tabel
1
Conl¡nu 10 mm gat nslantaan Cont¡nu groolste aansluiting Pomp (met pakking) breuk Pomp (met pakking) lekkage Losslang composiet breuk Losslang composiet lekkage BLEVE door brand trldens verlading BLEVE door brand in de omgevrng BLEVE door externe ¡mpact Breuk Lekkage Breuk Lekkage lnstantaan Continu 10 min Continu 10 mm gat Breuk Lekkage Breuk Lekkage Breuk Lekkage Breuk
1010-s{r S 0 10'z /ir 5 0 10-7
{r
1 0 10-4/ir
4 4 1O'3 lir
4 0 10-7 /uur
4.0 10-s /uur 5.8 10-to luur Zie tekst hierna Zie tekst hrerna 1 0 10-s4r 5 0 10-s /.tr 5.0 10-7 im-Jr 1 5 10-6 lm-jr
5 0 t0-s4r 5 0 10-s 4r
I 0 10-34r
4 0 10-7 /uur 4 0 10-5 /uur 1 0 10'6/m-Jr
5.0 't0-6 /m-jr 1 0 10-4 4r 4.4 10-3 4l 1 0 10-5 4f
lnitiêle faalfrequentie onderdelen van de tnstallatie
Bevoorrading vindt plaats met een tankauto, waarbiJ een composiet losslang wordt gebruikt
voor de verbinding met het vulpunt De slangverbinding tussen de dispenser (afleverinstallatie) en de vrachtauto is een compos¡et losslang
Voor de op- en overslag van tot vloeistof gekoeld (cryogeen) gas zln voor een drukvat en een tankauto niet specifiek scenario's voorgeschreven Dit zr¡n multilayer geÏsoleerde dubbelwandige tanks. zodat verwacht mag worden dat bt het scenario ¡nstantaan falen een BLËVE minder frequent zal kunnen voorkomen dan bij een enkelwandige druktank De scenario's voor een enkelwandige druktank zullen worden gehanteerd, waarbq een BLEVE nog mogelijk is bij de werkdruk van het insluitsysteem (en niet br.¡ een verhoogde druk). Voor een BLEVE veroorzaakt door een brand van het LNG-systeem tiJdens verlading wordt
uitgegaan van een frequentie van 5.8 1010 /uur voor een onbeschermde tankauto (enkelwandig zonder hittewerende coat¡ng) Bij een dubbelwandige geTsoleerde tankauto wordt de BlEVE-frequentie verlaagd met een factor twintig. Aangenomen wordt dat de tankauto maximaal is gevuld Voor een BLEVE veroorzaakt door een brand in de omgevrng wordt de omgeving van de opstelplaats van de LNG{ankauto beschouwd Als de afstand tussen met name genoemde objecten en de opstelplaats kleiner rs dan een toetsingsafstand, dan kan de brand van een ob¡ect leiden tot een BLEVE van de tankauto De toets¡ng wordt uitgevoerd voor de þenzine
I
êEI-
,rr,ì..-)iì ,.: .¡sL: LNG-tankstetion Bergen op Zoom
en LNc/LPc-afleverzuil, voor gebouwen en voor de opstelplaats van de benzinetankauto. Tabel 2 toont de toetsingsafstand
Toetsingsatstand Irr!¡
Object omgevingsbrand
NG/LPq¡levezuìl personenauto's
17 5
Benzine aflevezuil personenauto's Opstelplaats benzinetankaulo Gebouw zonder brandbescheming
25
L
5
Hoo-gte < 5 m
5mchoogte<10m Gebouw met brandbescherming (en maximaal 50% gevelopeningen)
Tabel 2
Hoogte > 10 m Hoogte < 5 m
10 15
20
Smchoogte<10m
l0
Hoogte > 10 m
15
Toetsing biidrage amgevingsbrand aan de BLEVE-freguen¡ie {toelstngsafstand conform stappenplan RIVM)
De frequentie op een brand nabij de LNG-tankauto ¡s afhankeltik van de uitkomst van de toetsing Tabel 3 toont de frequentie Aangenomen wordt dat de tankauto maximaal is gevuld De kans dat een brand in de omgeving leidt tot een BLEVE ts 0 19 BU een dubbelwandige geisoleerde tankauto wordt de BLEVE-frequentie verlaagd met een factor twinlig.
Gebouw
LNG/LPG
Benz¡ne
Opstelplaats
allgverzuil
afleverzuil
tankauto
Ja
Ja Ja Nee Ja Nee
Ja Ja Ja Nee
Ja
Nee Nee Ja
Ja Ja
Nee Ja Ja Ja Nee
Ja
Nee
Nee Ja
Ja Nee
Ja Nee Ja Nee
N-eg
Ja Ja Nee Nee Ja Nee
Ja
Nee Nee Nee Tabel 3.
ià Ja Nee Nee
Ja Nee Ja Nee Nee
Frequentie
t/¡rl 2 0 10-6
Ja Ja Ja
Ja Nee Nee
' Ja ñèe Nee Nee Nee Nee Nee
1 0 10-6
8.0 10-7 6 0 10-7 4 0 10-7
20107
Frequenl¡e van een brand nabq de LNGlankauto voot een aanwez,ghe¡d van 50 uur per
jaar Een BLEVE van de tankauto kan ook plaatsvinden door externe impact (aanrijdingen), De frequentie is afhankelijk van het type opstelplaats Tabel 4 toont de specifieke BLEVE
10
':ì
@
i.. LNG{ankstation Bergen op Zoom
.r ,'.: .ri-,ry
frequentie De BLEVE wordt gemodelleerd met de barstdruk geh¡k aan de evenwichtsdruk ¡n de tankauto
Opstelplaats tankauto Gersoleerde opstelplaats waarbrj een aanrrJd¡ng van opzrj tegen de lerd¡ngkast n¡et aannemelijk wordt geacht (ook ntet met lage snelherd) Opstelplaats op een (wegrij)strook met een toegestane snelhe¡d van maximaal 70 km/uur Overige situal¡es Tabel
4.
Frequentie tr¡rt 2 5 10-e
4.8 '10-8
2310-7
BLEVE frequente tankauta daor mechanische ¡nstag {aannJd¡ngen) voor een aanwezigheid vart 50 uur per par
3.3 Ongevalsscenar¡o's opslagvat Tabel 5 toont de kenmerken van het opslagvat benodigd voor de modeller¡ng.
Kenmerk
Opslagvat 60 95% -131 4
lnhoud bruto [m3] Vulgraad maximaal Werktemperatuur [oC]
Werkdruk [ba(g)]
6o
lnsteldruk veerve¡lighe¡d
10
lbar(s)l Tabel
5
Kenmerken opslagvat
Tabel 6 toont de frequentie en bronsterkte voor de ongevalsscenario's van een opslagvat. Bi¡ het instantaan vriikomen wordt geen BLEVE gemodelleerd bij verhoogde druk, omdat
het opslagvat dubbelwandig is uitgevoerd Het afblazen van de veiligheid op hoogte ìs wegens te verwaarlozen letale effecten op grondniveau niet meegenomen in de risicoberekening.
Scenario
Frequentie
Bronsterkte
Toelichting
21 3 ton 35 4 kg/s 1 0 kg/s
Maximale ¡nhoud Maximale inhoud in 600 s Diameter 10 mm
t/¡r¡ lnstantaan
Continu 10 min Continu 10 mm 'f abel
6
5.0 10'7 5.0 10-7 1 0 10-5
Ongevalsscenaria s opslagvat
11
-i ..
åvl.y
r '., ,.:.r LNc-tankstation Bergen op Zoom
3.4 Ongevalsscenario's dispenser pomp bij het opslagvat Bi¡ het opslagvat staat bovengronds een pomp opgesteld Het betreft een pomp die werkt
vanaf het opslagvat via de VRE naar de dispenser Voor de faalfrequentie wordt deze pomp gemodelleerd als canned (zonder pakking). Een pomp is clrca 5.160lo van de ti¡d ¡n gebruik voor aflevering Er zijn twee pompen geplaatst. Een breuk van de pomp leÌdt tot uitstroming uit een leiding met een diameler van maximaal 3" die rechtstreeks is verbonden met het opslagvat.
Tabel 7 toont de ongevalsscenario's zonder doorstroombegrenzer in de leiding tussen het opslagvat en de pomp De bronsterkte is berekend met Safeti-NL door ult te gaan van een lerding aan een vat met een lengte van 5 m.
Scena¡io Breuk Lekkage
Scenario
Toelichti ng f reque ntie 0.051 (tijdsfractie in bedrijf) x 1 0 10-s (frequentie breuk per¡aar rn bedn¡f) 0 051 (trjdsfractie in bedrijf) x 5 0 10'5 (frequentie lekkage per jaar in bedri.if)
Frequentie Bronsterkte Toelichting l/jrl
Breuk Lekkage Tabel 7
5 1 10-7 2 o io'e
lkg/sl
240 06
Diameter 75 mm lengte 5 m duur 884 s Diameter 7 5 mm. duur 1 800 s
Ongtevalsscenanc's dÈperrser pomp aangesloten aan hel apslagvat
3.5 Ongevalsscenario's bovengrondse leidingen b¡i het opslagvat Het bovengrondse leidingwerk bij het opslagvat is niet gemodelleerd Het opslagvat. de pomp en de VRE staan dicht bil elkaar De lengte van deze leidingsecties is klein, zodat deze scenario's geen relevante biidrage leveren aan het rlsico.
3.6 Ongevalsscenar¡o's VRE bi¡ het opslagvat De VRE wordt gemodelleerd als een plaatwarmtewisselaar ln de rekenmethodiek LNGtankstations zijn scenario's gegeven voor warmtewisselaars als leidingsegment. Aangezien de gebruikte warmtewisselaars de karakteristieken hebben van plaatwarmtewisselaars is ervoor gekozen deze te modelleren conform de Handleiding risicoberekeningen EEV| Dit ls een conservatieve benadering.
De inhoud van de plaatwarmtewisselaar is circa 14 l. De bronsterkte voor de scenarìo's instantaan vrijkomen van de rnhoud en continu vrijkomen van de inhoud in 10 min ztln daarom gemodelleerd als breuk van de toevoerleiding met het pompdebiet
:.
.rir : r,
., LNc-tankstat¡on Bergen op Zoom
êu_y
Het pompdebtet is gel¡k aan 160 llmrn Uitgaande van de condities in het opslaovat ¡s dit debiet gelijk aan circa 1 0 kg/s Bij breuk van de lerding zal gedurende korte trld uitstroming plaatsvinden met een bronsterkte die afhangt van de condities in de leiding op het moment van de breuk De leiding is relatief kort. zodat de pompdruk snel wegvalt. Voor breuk van de
leiding stroomafwaarts van de pomp is conform de voorbeeldstudie RIVM de bronsterkte gelijk aan 150% van het pompdebiet Een VRE is 5.1% van de tijd ¡n gebruik voor aflevering naar de dispenser. Als deze niel in gebruik is, dan staan de leidingen ingeblokt. De gevolgen van het falen van een ingeblokte leiding zijn ven¡¡aarloosbaar. Iabel I toont de ongevalsscenario's.
Onderdeel
Scenario
Toelichting frequentie
VRÊ
lnstantaan
0.051 (ti¡dsfractie ¡n bedri¡| x 5.0 10-5 (frequentie breuk per¡aar in bedr¡f) 0.051(tr¡dsfractre rn bedri¡f) x 5.0 10'5 (frequentie breuk perlaar in bedrqQ 0.051 (trjdsfractie rn bedrijfi x I 0 10-3 (frequentie breuk perJaar in bedrljf)
Continu 10 min Continu 10 mm
Onderdeel VRE
Scenario
B
Uirl
lnstantaan
2 6 10-6
Continu 10 min
261ù6 511û5
Contint-¡ 10 mm
Tabel
Frequentie
Bronsterkte [k9/s] 1.5 1.5
11
Toelichting Pompdebret ',l50% duur 1800 s Pompdeb¡et 150o/o duur 1800 s Diameter 10 mm. druk 7 bar(g) duur 1800 s
Ongevaisscena rio s VRE
3.7 Ongevalsscenar¡o's overslagtankauto De doorzet van LNG is 5000 m3/jr Er is aangenomen dat de bevoorrading plaatsv¡ndt met
een dubbelwandige geïsoleerde tankauto Bij aankomst is de druk 1 4 ba(g) bij een
temperatuur van -l50 oC. De tankauto heeft een bruto inhoud van 52 m3 en een effectieve inhoud van 44 3 m3 (95% vulling bij de afsteldruk van de veerveiligheid van I ba(g)) Het pompdebiet ts 500 l/min De tijd voor het lossen is dan 167 uur per jaar Aangenomen is dat de tankauto 1.5 keer zo lang op de inrichting aanwezig is (totaal 250 uur, dit is 2 9% van het
jaar) Het lossen vindt plaats met een composiet losslang. Bij het scenario breuk van de pomp zal de operator ingrijpen en wordt onmiddelh¡k de pomp
gestopt en de bodemklep van de tankauto gesloten conform de handleiding is aangenomen dat de kans op succes rngrupen door de operator geli¡k rs aan 0.9 en de uitstroomduur is dan 120 s. Bij het scenarlo lekkage van de pomp is ingrilpen niet gemodelleerd De bronsterkte bi¡ breuk van de pomp rs berekend door uit te gaan van breuk van de zuigleiding (3") bij de pomp De bronsterkte daarvan rs berekend met Safeti-NL door uitte gaan van een leiding aan een vat met een lengte van 5 m. De bronsterkte is 10 g kgls br1 een druk van 1 4 bar(g) in de tankauto
13
Ji .,, ...,,-¡ ..r ,
-., LNc-tankstation Bergen op Zoom
ffii
Bi¡ het scenar¡o breuk van de losslang mag worden aangenomen dat de druk in de slang vrilwel onmiddell¡k wegvalt, omdat de inhoud van de slang relatief kleln is. Er is een lage druk sensor geïnstalleerd die is aangesloten op het ESD-systeem van de installatie en de tankauto Dit systeem detecteert automatisch een breuk van de losslang, stopt de pomp en sluit de bodemklep van de tankauto en de ESD-klep bil de tank De kans op succes is gel¡k aan 0 99 en de uitstroomduur is dan 5 s. Het is te conservatief om de bronsterkte te baseren op de condit¡es in de slang vlak voordat de breuk optreedt Deze condities bepalen welìswaar de initiële bronsterkte, maar de afname in bronsterkte door het wegvallen van de pompdruk is snel. De vulleiding lost in de tank boven het vloeistofniveau Bij breuk van de slang zal eerst de inhoud van de leiding vanaf de plaats van de breuk tot de tank uitstromen en vervolgens dient rekening te worden gehouden met terugstroming van damp uit de
ontvangende tank. Terugstrom¡ng wordt eveneens verhrnderd door terugslagkleppen ¡n de vulleiding Voor de uitstroomti¡d bij het jurst functioneren van een terugslagklep is 5 s voorgeschreven Deze tijdsduur rs gelijk aan de gekozen tijdsduur voor het juist functioneren van het
noodstopsysteem Gelet hierop rs het juist functioneren van de terugslagklep niet aanvullend gemodelleerd Het scenario breuk van de losslang rs gemodelleerd als een "fìxed duration" uitstrom¡ng De bronsterkte wordt bepaald door de pomp en door terugstrom¡ng u¡t het opslagvat Het pompdebtet ls 500 l/min De bronsterkte aan de zrjde van de pomp is dan 3.4 kg/s Voor het
bepalen van de bronsterkte door lerugstroming vanuit het opslagvat wordt uitgegaan van vulling aan de dampzijde van het opslagvat Tijdens het vullen zal de druk in het opslagval snel dalen vanaf de maximale werkdruk van 6 bar(g) tol min¡maal 1 4 bar(g) Terugstroming leidt tot uitstroming van de vloeistof aanwezig in de vulleiding en vervolgens van damp uit een 2" gat uit een leiding 20 m vanaf het opslagvat met een druk van 1.4 bar{g) en een temperatuur van -150 oC Ðe inhoud van de vulleiding is circa 16 kg vloeistof Deze leiding loopt dan leeg met een debiet van c¡rca 2 9 kgls Deze benadering is conservattef, er kan ook worden aangenomen dat geen terugstroming optreedt, zoals bij het vaststellen van het interim beleid wordt gedaan. Als de noodstop en de terugslagklep niet succesvol zijn, dan vindt na het leegiopen van de leiding nog uitstroming van damp plaats met een debret van circa 0.6 kg/s
14
trJy
rì j,.i.r j'.r ',,.:;.¡ LNG{ankstation Bergen op Zoom
Noodstop
Terugslagklep
ok?
ok?
0s9
Bronsterkte
Duur uitstroming aan de zijde van de pomp rs 5 s. Duur terugstroming ¡s eveneens 5 s Bronsterkte is 3.4 kgls (pomp) plus 2 9 kg/s (terugstroming). Totaal 6 3 kg/s en duur 5 s
Ja
Breuk
094 Ja
Duur uitstroming aan de zilde van de pomp ¡s 1800 s Duur lerugstrorning ¡s 5 s Bronsterkte rs 3.4 kg/s (pomp) plus 0.0 kg/s (terugstroming is vewaarloosbaar) Totaal 3.4 kg/s en duur 1800 s.
001 Nee
006 Nee
Duur uitstromrng aan de zrjde van de pomp rs 1800 s Duur terugstroming 1800 s Bronsterkte rs 3.4 kg/s (pomp) plus 0 6 kg/s's(terugstrom¡ng) Totaal 4 0 kg/s en duur 1800 s.
Voor een omgevingsbrand geldt dat de afstand tussen de opstelplaats van de LNGtankauto en een aantal met name genoemde objecten groter moet zijn dan de minimaal benodigde afstand Toetsing wordt uitgevoerd voor de benzine en LNciLPc-afleverzuil, gebouwen en voor de opstelplaats van de benzinetankauto. Tabel 9 vat de beoordeling samen. De frequentie op een omgevingsbrand voor 100 verladingen met een duur van 50 uur is dan afgerond 2 10-7.
Object omgev¡ngsbrand
Toetsings afstand
[ml 175
LNG/LPG-afl everzuil personenauto's
Benz¡ne afl everzuil personenauto's Opstelplaats benz,inqtanka uto Gebouw zonder brandbeschermrng
Ã
Hoogte < 5 m
Smchoogle<10m Gebouw mel brandbeschenning (en max¡maal 50% gevelopenrngen)
Hoogte > 10 m Hoogte < 5 m
20
5m<hoogte<10m
10 15
Hoogle > 10 rn Tabel
9
2A 10 15 t
Vulpunt binnen deze afstand? Nee Nee
Nee Nee Nee Nee Nee Nee Nee
Toetsing brydrage omgewngsbrand aan de BLEVE-frequentie
De insteldruk van de veerveiligheid van de tankauto is I bar(g) Voor de BLEVE bij verhoogde druk is uitgegaan van een druk van 9.8 bar(g) (dit rs 1.2 keer de absolute insleldruk van de veerveilighetd).
15
,qviil
LNG-tankstatlon Bergen oP Zoom
Een BLEVE van de tankauto kan ook plaatsvinden door externe impact (aanrijdingen). Ðe frequentie is afhankelrjk van het type opstelplaats. Voor dit tankstation wordt u¡tgegaan van de waarde voor een geÏsoleerde opstelplaats van 2.5 10-e voor 100 verladingen met een duur van 50 uur Externe impact is gemodelleerd als een SLEVE br¡ een druk van 1 4 bar(g) Tabel 10 toont de ongevalsscenario's voor de overslag van LNG per tankauto Het lossen kan zowel overdag (tussen 7 00 en '19r00 uur) als's avonds plaatsvinden (tussen 19:00 en 23.00 uur) Aangenomen is dat het lossen 75olo overdag eñ25o/o 's avonds plaatsvindt
Scena¡io
Toelichting frequent¡e
lnstantaan Continu grootsle aansluiiing Ereuk pomp noodstop Ok
0.029 (tr¡dsfractie aanwezig) x 5 0 10-7 (frequentie per jaari 0 029 (l¡dsfractie aanwez¡g) x 5.0 10-7 (frequenlie per jaar) 167 (uren rn bedrijf) 18760 (uren perlaar) x 1 0 10-a (frequentie breuk per laar in bedrijf) x 0 9 (kans noodstop succesvol) 1 67 (uren in bedrijf) /8760 (uren per laar) x 1 0 10-a (frequentie breuk per jaar rn bedrlfi x 0.1 (kans noodstop niet succÊsvol) 167 (uren in bednj$ /8760 (uren perJaar) x 4 4 10-3 (frequentie breuk perlaar tn bedriif) 167 (uren rn bedraj0 x 4 0 '10-7 (frequentie breuk per uur in bednJ0 x 0 99 (kans noodstop succesvol) 't67 (uren rn bedrijf) x 4,0 10-7 (frequentie breuk per uur rn bedrr¡f) x 0 01 {kans noodstog niet succesvol) x 0 94 (kans terugslagklep
Breuk pomp noodstop nret Ok
Lekkage pomp Breuk losslang noodstop
ok Breuk losslang noodstop nret Ok en terugstroomklep Ok Breuk losslang noodstop nret Ok en terugstroomklep nret Ok L9klgqg losslang BLEVE door brand tiidens lossen BLEVE door brand In de omgevrng
- succesvol)
BLEVE door externe impact
Scenario
1 67 (uren rn bedrrJÐ x 4 0 10-7 (frequentie breuk per uur in bedrijf) x 0 01 (kans noodslop nret succesvol) x 0 06 (kans terugslagklep nlet succesvol) 167 (uren rn bedrijf) x 4.0 10-5 (frequentie lekkage per uur In bedr[f) 167 (uren rn bedrijf) x 5.8 10-10 {frequentie per uur in bedrrj0 x 0 05 (kans BLEVE voor een dubbelwandige vacuÙm geïsoleerde tankauto) 250 (uren aanwezrg) l5O x2 0 10-7 (fiequenlie per 50 uur aanwezig) x 0 't I (kans aanstraling dampru¡mte) x 0.05 (kans BLEVE voor een dubbelwandige vacuúm geïsoleerde tankauto) 250 (uren aanwezig) / 50 x 2 5 '10-e (frequentie per 50 uur aanwezig voor een geïsoleerde opsteþlaats)
Frequentie t/j rl
Bronsterkte Toelichting
lnstantaan Continu grootste aansluiting Breuk pomp noodstop Ok
1 4 10'8 1 4 10-8 1 7 10-6
17 I ton 29.3 kg/s 10 9 kg/s
Breuk pomp noodstop ntet
1
I 10-7
10 9 kg/s
8.4 10-5 6,6 10-5 6.3 10'7
0.3 kg/s 6 3 kg/s 3 4 kgls
4 0 10-8
40
kg/s
Bronsterkte zie tekst, duur 1800 s
6 7 10'3
02
kg/s
Vloeistof 5 mm gal, duur 1 800 s
ok Lekkage pomp Breuk losslang noodstop Ok Breuk losslang noodstop nret Ok en terugstroomklep Ok Breuk lossiang noodstop nret Ok en lerugstroomklep niet Ok Lekkage losslang
Maximale rnhoud Vloerstof 75 mm gat. duur612 s Diameter 75 mm. leidinglengte 5 m, duur 120 s Drameter 75 mm. leidinglengte 5 m. duur 1642 s Vloeistof 7 5 mm gat. duur '1800 s Bronsterkle zie tekst, duur 5 s Bronsterkte zie tekst, duur 1800 s
16
r.r
ÑIü
_. : i r -;l LNG-tankstat¡on Bergen op zoom
Scenario BLEVE door brand lùdens lgsgen BLEVE door brand in de omgeving BLEVE door externe impacl
Tabel
Frequentie
Bronsterkte
Toelichting
t/iil
4 I 10-e
17 9 lon
Maximale inhoud, druk 9.8 ba(g)
9 5 10-e
'l 79ton
Maximale inhoud, druk 9.8 ba(g)
1 3 10-8
'l
79ton
Maximale rnhoud, druk 1 4 ba(g), temperatuur -150 oC
10 Ongevalsscenario'soverslag tankauto
3-8 Ongevalsscenario's ondergrondse vulleiding tankauto De ondergrondse vulleiding van het vulpunt naar het opslagvat heeft een diameter van 50 mm en een lengte van c¡rca 25 m De leiding wordt gedurende 167 uur per jaar gebruikt voor vullen (dit ¡s 1.9% perlaar). Het pompdebret is 500 l/min. Tevens vindt er bi¡ breuk terugslrom¡ng plaats vanuit het opslagvat Conform de rekenmethodiek leidt dit niet tot een hogere uitstroomsnelheid, alleen de uitstroomduur neemt toe. Tabel 11 toont de ongevalsscenar¡o's. De frequentie is berekend voor de lengte van een leidingsectie van 10 m. De bronsterkte is dezelfde als voor de losslang scenario's.
Sc-e1¡¡19 Breuk vulleiding noodstop Ok terugslagklep Ok Ereuk vulleid¡ng noodstop niet Ok terugslagklep Ok Ereuk vulletding noodstop niet Ok lerugslagklep niet
ok Lekkage vulleiding
Scenario Breuk vulleiding noodstop Ok terugslagklep Ok Ereuk vulleiding noodstop niet Ok terugslagklep Qk Breuk vullerding noodstop niet Ok terugslagklep n¡et
Toelichtíng freguentie 0.019 (ti¡dsfractie rn bedrijf) x 5.0 10-7 (frequentie breuk per meter per jaar in bedrijf) x 25 (leidinglengte ¡n m) x 0 99 {kans noodstop succesvol) 0.019 (trJdsfractie rn bedri,| x 5.0 10-7 (frequentìe bæuk per¡aar rn bedrijf) x 25 (leidinglengte in m) x 0 01 (kans noodstop n¡et succesvo¡) x 0.94 (kans terugslagklep succesvol) 0.0'19 (tijdsfractie in bedrijf) x 5.0 10-7 (frequentie breuk perlaar in bedrijf) x 25 (leidinglengte in m) x 0 01 (kans noodstop niet succesvol) x 0 06 (kans terugslagklep nret succesvol) 0 019 (tijdsfractie in bedri¡f) x 1 5 10'6 (frequentie lekkage per jaaî in bedr¡f) x 25 (leicl¡nglengte ¡n m)
Frequentie f4r¡ 2.4 10'7
Tabel
6 3 kg/s
Bronsterkte zie tekst paragraaf
28,duur5s 2 3 10-e
3.4 kg/s
1.4 10-f0
4 0 kgls
7 1 10-7
0 1 kgls
ok Lçkkagg yullQQ!ltg
Bronsterkte Toelichting
Bronslerkte zie tekst paragraaf 2.8, duur 1800 s Bronsterkte eie tekst paragraaf 2I duur'1800 s Vloeistof 5 mm gat. duur 1800 s
11 Ongevalsscenario s ondergronclse vulleiding
17
åü_ï
LNG-tankstation Bergen op Zoom
3.9 Ongevalsscenario's ondergrondse afleverleiding De berde ondergrondse afleverletdingen van de VRE naar de dispensers hebben een diameter van 25 mm en een lengte van circa 15 en 20 m Elke leiding is circa 2 6o/o van het laar in gebruik. Het maxlmale pompdebiet is 160 l/min Voor de bronsterkte bij breuk wordt 1 5 kg/s aangenomen, zoals eerder afgeleid voor het falen van de bovengrondse leidingsectie Deze bronsterkte wordt onafhankelijk verondersteld van de afleverdruk. Voor de lekkage wordt uitgegaan van 7 bar(g) De bijdrage van deze ongevalsscenario's aan het risico is gering, er is daarom geen rekening gehouden met het noodstopsysteem Tabel 12 '1 toont de ongevalsscenario's voor een lengte van 20 m. Voor een lengte van 5 m is de
frequentie proportioneel kleiner.
Leiding
Scenario
Toelichting lreguentie
VRE naar dispenser
Breuk
0 026 (tijdsfractie in bedriifl x 5 0 10-7 (frequentie breuk per meter per ¡aar) x 20 (lerd¡nglengte rn m)
Lekkage
0 026 (trldsfractie rn bednj0 x 1 5 '10'6 (frequentre lekkage perJaar) x 20 (le¡dinglengte in m)
Leiding
Scena¡io
Frequentie I,¡rI
VRE naar drspenser
Breuk
261A7
15
Pompdebret 1 50%. duur 1800 s
Lekkage
7 7 10-7
01
Vloeistof 2 5 mm gat,7 bar(g) duur 1800 s
Tabel
Bronsterkte
Toelichting
12. Ongevalsscena no s ondergrandse afleverledingen
3.10 Ongevalsscenar¡o'sdispenser De beide dispensers (aflever-installaties) zr¡n elk circa 260/ovân het¡aar in gebruik voor het afleveren van LNG naar een vrachtauto (dit rs 224 uur) Het pompdebret is maximaal 160 l/min Voor de faalfrequentie van de afleververbinding is die van een composiet losslang gebruikt De diameter van de slang is 25 mm Er is een automatisch noodstopsysteem gebaseerd op gasdetectie en metìng van flow en druk. De kans op falen per aanspraak van
het noodstopsysteem rs 0.00'l en de tijd nodig voor het sluiten van de inblokafsluiters is 1 20 s Tevens zal bi¡ een incldent de operator de bekrachtigrngsknop loslaten (kans op falen 0.01 en de uitstroomtijd is 5 s). De gevolgen van een lekkage zijn verwaarloosbaar, het noodstopsysteem is voor dit scenario niet gemodelleerd. Voor de bronsterkte bij breuk wordt 1 5 kg/s aangenomen. zoals eerder afgeleid voor het falen van de bovengrondse leidingsectie Deze bronsterkte is onafhankel¡k van de afleverdruk Voor de lekkage wordt uitgegaan van 7 bar(g). Tabel 13 toont de ongevalsscenarto's.
l8
@
-l . 'r ' r ,; I LNG-tankstation Bergen op Zoom
Slang
Scenario
Toelichting frequentie
Dispenser
Ereuk bekrachtigrngsknop
224 (uren rn bedrtf) x 4.Ll 1U'7 {frequentre bæuk per uur rn bedrijf) x 0 99 (bekrachtigrngsknop succesvol)
ok Breuk bekrachtigingsknop niet Ok noodstop Ok Breuk bekrachtigrngsknop niet Ok. noodstop nret
ok
Slang
224 (uren in bedrilf) x 4.0 10-? (frequent¡e breuk per uur rn bedrijf) x 0.01 (bekrachtigingsknop niet succesvol) x 0 999 (kans noodstop succesvol) 224 (uren in bedr¡i0 x 4 0 10-7 (frequentie breuk per uur rn bedrijf) x 0 0'l (bekrachtigingsknop niet succesvol) x 0.00'l (kans noodstop niet succesvol)
Lekkage
224 (uren in bedrijf) x 4.0 10"5 (frequentie tekkage per uur in bedr¡jf)
Scenario
Frequentie
Bronsterkte
loelichtang
lrjrl
Dispenser
Breuk bekrachtigrngsknop
ok Breuk bekrachtrgingsknopnie t Ok, noodstop Ok Breuk bekrachtigrn gsknopn¡e t Ok noodstop niet Ok Lekkage
I I 10-5
15
Zre teksl duur 5 s
I I 10-7
1
5
Zie tekst, duul|20 s
9.0 10-',r0
I5
Zie tekst, duur 1800 s
I O 10-3
01
Vloeistof25mmgat druk 7 ba(g). duur 1800
s Tabel 13. Angevalsscenanosdrspenser
3.11 Ongevalsscenario'sLCNG Ðe aangevraagde doorzet LCNG rs 700 m3/jr (gebaseerd op LNG) De plunjerpomp heeft een capacite¡t van 10|/min De pomp zal dan circa 1167 uur per jaar in bedrr¡f zi¡n (dit is 13 3% van het jaar) De leiding van het opslagvat naar de plunjerpomp heeft een diameter van '1" en is bovengronds. Tabel 14 toont de ongevalsscenario's.
Slang
Scenario
Leiding
Breuk Let<t<ãgè
Pomp
Bieux
Toelichting frequentie 0 1 33 (tijdsfractie in bedrijfl x 1 0 10-6 (frequent¡e breuk per meter per ¡qqr ¡n bedrr¡[ x 10 (le¡d¡nglengte in m) 0.133 (tijdsfractie rn bedrijf) x 5.0 10-6 (frequentie breuk per meter per .jaar in bedr¡Q x 10 (le'd¡nglengte in m) 0 133 (tijdsfractie in bedrijf) x 1 010-a (frequentie breuk perlaar rn bedrqQ
Lekkage
0 133 (t¡jdsfrâctie rn bedrijf) x 4 4 10-3 (frequentie breuk per laar in
Breuk
0 t 33 (ti¡dsfractie rn bedrijf) x '1 .0 10-5 (frequenlie breuk per Jaar ¡n
bedrrjQ
Warmte wrsselaar
bednJ0
t9
êgF
R ¡,,'.1;.1i-;¡u5,-) LNc{ankstat¡on Bergen op Zoom
Slang Leiding
Pomp
Scenario
Frequent¡e
IårI
Bronsterkte
Breuk
1 3 10-6
19
Lekkage
6 7 10-6
0'1
Breuk
isros
19
Lekfage
s s ìõ-¿
01
Breuk
1 3 10-6
19
Toelichting Diameter 25 mm, lengte 5 m duur 1800 s Vl,ierstof z s mm gat, druk 6.0 bar(g). duur 1800 sDiameter 25 mm, lengte 5 m, duur 1800 s Vtoeistof 2 5 mm gat druk O O oarts)
duur 1800_-s Warmte
wisselaar Tabet
Diameter 25 mm, lengte 5 m, duur 1800 s
14 Ongevalsscenanos LÕNG
20
,:1 L ì.i LNG-tankstation Bergen op Zoom
M
4 Overige aspecten 4.1 Parameters De standaard parameters van Safeti-NL versie 6 54 zijn gebruikt voor de berekening. De gegevens voor het weerslation woensdrecht worden gebrurkt voor de kans op het voorkomen van een bepaalde weersklasse Voor de ruwheidslengte is de standaard waarde
van03mgehanteerd. Als externe ontstekingsbron zijn het spoor ten oosten van de inrichting en de autosnelweg ten westen van de inrichting gemodelleerd
4.2 Aanwezigen rond de inrichting Figuur 3 toont het gebied rond de inrichting begrensd door de maximale effectafstand van clrca 300 m rond het opslagvat (zre hoofdstuk 7). Iabel 15 toont het aantal personen. De aanduiding ¡n de kolom label stemt overeen met de markering van het gebied in figuur 3 (roze gekleurd).
Label
Aantal dag
Aantal avond
Aantal
Hotel
1245
1245
300
Horecal
Drvers
Divers
Divers
Horeca2
Divers
Divers
Ðivers
Overigen
25
25
0
Recreatiel Recreatie2
82 44
ól 44
82 44
lndustrae
107
11
11
Kencr¡fer 30 personen per hectare gehanteerd Kencr.¡fer 30 personen per heclare gehanteerd Kencijfer overdag 40 /ha en 's avonds en 's
2.4
nachts 4 /ha (aangenomen dat woonwagenkamp ook functie rndustne kr¡,tgt) Een woning
Woning
Tabel 15.
1t
24
Opmerking
nacht Hotel met 150 kamers (2 personen per kamer). congresru¡mte 2600 m2 (circa 1 persoon per 4 m2) en restaurant 2600 m2 (circa 1 persoon per 10 m2) en overdag 35 medewerkers. Totaal 1700 bezoekers per dag, verblrjfti¡d 20 mrnl,er bezoeker Totaal 700 bezoekers, verblijftijd 30 mrn per
bezoeker Oppervlak '1300 m2 Automotive (carwash¡ ats mogelijke invulling Aangenomen circa 1 persoon per 50 m2
Aantal personen aanweztg rond de nrichting
21
@
:¡ i:i'.1:ì.¿lr /s.: LNG-tankstation Bergen op Zoom
Voor de horeca is het aantal aanwezigen nog afhankelijk van het tijdstip Tabel 16 toont de modellering. Label
Periode
% Maximum
Aantal
Kans opslag 0 1250
0.0833 0.0833
0 1250 0.1 875
Dagl
7:00-10:00
5
Dag2
'10:00-12:00
10
28
18
Dag3
57
35
15
28
18
Dag5
12:00-14;00 14:00-17 00 17:00-19:00
2A
30
85
53
Avondl
'19:00-21:00
10
28
18
Avond2 Nacht
21:00-23:00 23:00-7 00
5
14
I
0.1667 0.0417 0.0139 0.1 528
5
9
6
0 3333
Dag4
Tabel 16.
Kans
Aantal Horeca2
Horecâ1 14
I
tankauto
0't875 0 1250 0 1250 0.1250 0 1250
Aantal personen aanwezig in de horeca en kans op onderscheiden l1dsperiodes vaor opslag en verlad¡ng
tl--
1800
um
effêctafste nd
: :
!600
lnr¡cnÙng
lndüsfr¡e
Recreat¡el
Ês¡ Nededard & Camnuntt Mrps Conì.rbulors
Figuur 3.
Eevolkngsgebieden rond de inrichting
22
,:r','i r,r,ì .¡
ffi
,.: LNG-tankstation Bergen op Zoom
5 Resultaat risicoberekening 5.1 Plaatsgebondenrisico Het plaatsgebonden risico is de kans per jaar dat een persoon, die zich continu en onbeschermd op een bepaalde plaats in de omgeving van een inrichting bevindt, overlildt door een ongeval met gevaarlijke stoffen Plaatsen met een gelijk risico worden door risìcocontouren op een kaart weergegeven. Het plaatsgebonden risico van 1,0 '10'6 ljr dient volgens het Bevi (Beslult externe verligheid inrichtingen) gehanteerd te worden als grenswaarde voor kwetsbare oblecten en als richtwaarde voor beperkt kwetsbare objecten Figuur 4 toont de plaatsgebonden risrcocontouren De contour voor de grenswaarde van het plaatsgebonden risico van 1.0 10-6 /jr ligt gedeeltelìjk buiten de ¡nrichting. Binnen de contour bevindt zich geen gebred bestemd voor bebouwing met (beperkt) kwetsbare objecten
Tabel 17 toont de relatieve bt¡drage van de ongevalsscenario's aan hel plaatsgebonden risico in het punt P1 (zre figuur 4 voor de lrggrng van dit punl). Het punt is representatief voor de grenswaarde van het plaatsgebonden risico. Scenario's met een relatief kleine b¡drage zr¡n niet afgedrukt Bepalend voor de ligging van de contour van 1 0 10-6 /jr is het scenario breuk van de slang van de tankauto
Punt
Waarde
Scenario
P1
1 1 10-6
Ta nkauto\BreukSlangNoodstopOk
õ24
Tankaulo\BreukPompNoodstopOk Opslagvat\l nstantaan Opslag vat\Continu 1 0mrn Pomp\ContinuT5mm Tankauto\BreukPompNoodslopN ielOk lqn!qu!q\pLEVE door externe impact Tankauto\lnslantaa n
150
Tabel
17
Bijdrage [%]
102
33 30 12 '1 0
Relalieve bqdrage scenario s
Het ministerie l&M heeft een ¡nterim beleid voor LNGlankstations ontwikkeld [4] Eén van de u¡tgangspunten is een m¡n¡mum afstand voor hel plaatsgebonden risico m aan te houden
vanaf het vulpunt tot (beperkt) kwetsbare objecten, onafhankelljk van de berekende grenswaarde van het plaatsgebonden ris¡co Een ander uitgangspunt is de locatie van het
LNG{ankstation dan wel objecten in de omgeving zo te k¡ezen dat in het gebied tussen de grenswaarde van het plaatsgebonden risico en de effectafstand van het LNc{ankstation geen kwetsbare objecten ziln gelegen of gerealiseerd kunnen worden Beperkt kwetsbare ob.jecten zr.¡n mogel¡k. maar hieraan moet een motiver¡ng ten grondslag liggen Deze effectafstand is minimaal 50 m en kan groter zijn afhankelijk van de wijze waarop de ¡nstallatie is ontworpen. Voor de hier beschreven installat¡e (ESD-systeem waarmee de uitstrom¡ng bij breuk van de losslang wordt gedetecteerd en ingeblokt, vullen van het
23
Rrsrcoanalyse , LNG-tankstation Bergen op Zoom
êul-v
opslâgvat via de dampruimte, lossen vanuit de tankauto met een pomp en een voordruk klèiner dan 3.2 ba(S)) is de effectafstand gelijk aan 50 m. Figuur 5 toont de minimum afstand en de efiectafstand samen met de berekende grenswaarde van het plaatsgebonden risico. De grenswaarde ligt binnen het gebied van 50 m rond het vulpunt Voor de beoordeling is dan het gebied begrensd door de rninimum afstand van 50 m maatgevend, Ook binnen dit gebied bevinden zich geen (geprojecteerde) (beperkt) kwetsbare objecten.
u
@
Rrsrcoânãr'/se ' LNG-tankstation Bergen op Zoom
't700
1600
lnrichting
ÊsÍr Nedertånd & Cw¡munrl! Maps Coillrrbutors
80200
80400
Figuur4 Plaatsgebonden risicocontauren 1 0 10-s /jr 1 .0 10'6 /jr 1.0 1O-t ljr 1 .0 10-E
/jr
25
Nry
l's côanaì)se LNc-tankstation Bergen op Zoom
t650
,*Ta¡k
lnr¡cbt¡ng
WR-A
1550
Êsr Nederlånd & Cmmun{! Mapg Convrbulors 80350
Figuur 5
Ministerie I&M interim beleid LN3-tanksfat ons (roze geb¡ed rand het vulpunt met een
straal van 50 m) en de grenswaarde van het plaatsgebanden ns¡co (rode contour)
5.2 Groepsrisico Het groepsrisico geeft aan wat de kans is op een ongeval met tien of meer dodelt¡ke slachtoffers in de omgeving van de inrichting Het aantal personen dat in de omgeving van de inrichting verblijft, bepaalt dãardoor mede de hoogte van het groepsrisico Het groepsrisico wordt weergegeven in een zogenaamde fN-curve: op de verticale as staat de cumulatieve kans per jaar f op een ongeval met N of meer slachtoffers en op de horizontale
as het aantal slachtoffers N. De oriëntatiewaarde voor het groepsrisico is gelijk aan 10'3/ N2, dat wil zeggen een frequentie van ',l0-5 /jr voor 10 slachtoffers, 1A'7 lir voor 100 slachtoffers en geldt vanaf het punt met 10 slachtoffers
26
@
R 5r,.'.¡,¡1'.1 yse LNG-tankstat¡on Bergen op Zoom
Figuur 6 toont het berekende groepsrisico (blauwe liJn) en de orièntatiewaarde fN2 - 10-3 (bruine lijn) Het groepsrisico ligt onder de oriëntatiewaarde Het maximaal aantal slachtoffers is circa 500
Tabel 18 toont de scenar¡o's die bepalend zijn voor het groepsristco De scenario's zijn gerangschikt naar de relatieve brjdrage aan de risico integraal (het oppervlak van de bijdrage van dit scenario aan de fN-curve) Tevens is aangedu¡d de frequentie in het bererk 10-100 en > 100 slachtoffers. De belangrijkste scenario's zijn het falen van het opslagvat
t¡rt)111e*., b¡ i¡-t
F.èUrer of N. F¡b¡t6AygeYe¡r
il11
I f,e;¡'r
'
1 _-
'
Ì
|
{!
t
t
¡¡
ì
Figuur
r+'_ l-il Ìlr-' i-r +-i-,:
6. Groepsnsrco
27
@
Rrsrcoanalyse LNG{ankstation Bergen op Zoom
Scenario
Risico integraal
Opslagvat\lnstantaan
1 5E-06
eplregya!rc9!-!'rulo''Inq TankautoUnsta ntaan
Q¿q-o1 3.28-07
Tankq9þ\Bçgk!qqplt_o_9!_s!epqk --f9mp\Cgnlinu75mm
[ftl
Ris¡co
Freq
integraal
t0-100
Freq > 100
I% lotsell
-._
t/lrl
TÍI.
444
1ai
t.1E-08 2.48-08
96
1 9ç-0e
1!_Eg
9.1
2.0E-07
q1
. rãnt<eUt9\B!Èv! {oo¡ 9r1¡g9vi ngsujet¡
1+
1 1E-07
4.3 3.4
,14lqq -1JE-09 i e,€-qq
Tankauto\BLEVE tlidens verlading Ta nka ulo\ContinuGrootsteAa nsl uit¡ng
7,2E_-oq
Ta n iq u!9\8 ¡e9 kPomp N ood s!o¿$ ielQk
Tabel
pr -
6.7E-08
,
22 2.0
5 3E-09
-1qE-09 2,1E-09
7E-09
--o.qqtq0
8.3Ê-10 q !E+qq o 9Erqg
o0Etqo 0.0E+00 0.0E+00
2 4É.-11
18. Relatieve bijdrage scenazbs
28
i -ì .' j- rr:r: *t,:: LNG{ankStatiOn Bergen op Zoom
AEF
6 Effectafstand Effectafstanden zijn berekend voor alle scenario's. Tabel 19 toont de afstand tot 1olo kans
op overltjden (btj onbeschermde blootstelling) voor weersklasse D-5.0 overdag (neutraal weer mel een windsnelheid van 5 mls) en weersklasse F-1 5 's nachts (zeer stabiel weer met een windsnelheid van 1.5 m/s) voor LNG Ðe aanduiding in de kolommen onderdeel en scenario zijn een referentie naar de tekst ¡n hoofdstuk 3
Onderdeel noofooþsÈgvàt
Pomp hoofdopslagvat VRE
Tankauto
Vulleiding
Afleverleiding dispenser Slang dispenser
LCNG leidrng LCNG pomp LCNG heater Tabel
Scenario
D-5.0
lnstantaan
?.30
Continul0min ContinulOmm
146 20
167
Breuk Lekkage lnstantaan
115 16
131
24
Continul0mÌn Continul0mm
2! 21
29 29 25
lnstantaan Contin uGrootsteAanslurtrng BreukPompNoodstopOk BreukPompNoodstopNieiOk LekkagePomp BreukSlangNoodstopOk BreukSlang NoodstopNietOkTerugslagklepOk BreukSlang NoodstopN retOkTerugslagklepNietOk LekkageSlang BLEVË tijdens verlading BLEVE omgevingsbrand BLEVE externe ¡mpact BreukNoodstopOk BreukNoodstopN ietOkTerugslagklepOk BreukNoodstopN ietOkTerugslagklep NrelOk Lekkage Breuk Lekkage BreukKnopOk
277
230
BreukNoodstopok BreukNoodstopNietOk Lekkage Breuk Lekkage Breuk Lekkage Breuk
,tz7 76 76
F-1.5 171 25 19
172 111
1r8
13
16
52 39 42
62
199
199 199
I
{oo 68 30 23 24 6 1,3-
ô¿
72 11
68 28 21
22 1
4
-q ¿
24 24 24
29 29 29
6 a7
7
93
b
7
27 6 27
33 7
33
19. Effectafsland LNG lot 1% kans op overhlden
29
.:
,: r ; i ..r LNc-tankstation Bergen op Zoom
ffi
7 Conclusie Het voornemen rs een tankstation met een LNG-installalie te plaatsen nabij de A4 in Bergen op Zoom. ln het kader van het bestemmingsplan Poortgebied Bergsche He¡de en ontsluitingsweg en de aanvraag voor de omgevingsvergunning rs deze risicoanalyse opgeste¡d.
De contour voor de grenswaarde van het plaatsgebonden risico van 10 10'6 /jr ligt gedeelteltjk buiten de inrichting Binnen de contour bevindt zrch geen gebied dat ¡s bestemd voor bebouwing met (beperkt) kwetsbare ob¡ecten
Het ministerie l&M heeft een interim beleid voor LNG{ankstations ontwikkeld Eén van de uitgangspunten ¡s een minimum afstand voor het plaatsgebonden ris¡co aan te houden vanaf het vulpunt tot (beperkt) kwetsbare objecten, onafhankelijk van de berekende grenswaarde van het plaatsgebonden risico. Een ander u¡tgangspunt is de locatie van het LNc{ankstation dan wel objecten in de omgeving zo te kiezen dat in het gebied tussen de grenswaarde van het plaatsgebonden risico en de effectafstand van het LNG-tankstation geen kwetsbare objecten zrln gelegen of gerealiseerd kunnen worden Beperkt kwetsbare ob¡ecten zijn mogelijk, maar hieraan moet een motivering ten grondslag liggen. Deze effectafstand is minimaal 50 m en kan groter zijn afhankelijk van de wtlze waarop de installatie is ontworpen. Voor de hler beschreven installatie (ESD-systeem waarmee de uitstroming bij breuk van de losslang wordt gedetecteerd en ingeblokt, vullen van het opslagvat via de dampruimte, lossen vanuit de tankauto met een pomp en een voordruk klerner dan 3.2 bar(g)) is deze minimum afstand gehjk aan 50 m De grenswaarde ligt binnen het gebied van 50 m rond het vulpunt Voor de beoordeling is dan het geb¡ed begrensd door de minimum afstand van 50 m maatgevend Ook brnnen dit gebied bevinden zich geen (gepro¡ecteerde) (beperkt) kwetsbare objecten Het groepsrisico is kleiner dan de oriëntatiewaarde.
Het groepsrisico is maximaal een factor 0 26 ten opzichte van de oriëntatiewaarde. Het belangrijksle scenario is het ¡nslantaan falen van het opslagvat
30
:-i
ì -i-i'.,j1,,;e LNG-tankstatron Bergen op Zoom
@
Referenties 1.
RIVM
2015 HandleidingrisicoberekeningenBEVl Versie 3,3 gedateerd l juli 2015
2
RIVM
2008 QRAberekening LPG-tankstations Versie 1 1 gedateerd 29 mer 2008
3
RIVM
2015 Rekenmethod¡ek LNG-Tankstations Versie 1 0 1 gedateerd 2 februari 2015
4
l&M
2015 Circulaire externe veiligheid LNG-tankstations Kenmerk IENM/BSK-20 14/270558 gedateerd 28 januari 2015
5.
VROM
2OQ7 Handreiking verantwoordingsplichtgroepsrisico Versie 1 0 gedateerd novemþer 2007
31
@ La ndscha pspa rk Bergsche Heide
K M ste rp lan a
Rotterdam
Ei n d concept
l'
r f-
Ò
I
r,Ã
1
L
t
a ¡
I I
I
\
¡
ì tr,
,,,
,,,!
a
,
Golfbaan &
. Wellness
.l
I
tr, tl¡
Í I
, ,
t
\t
1
-1
,
I t
I
I
ri
I
I
f
I
*,fY/
,i)' ta
t
ç
t.'
I 3ù
,
\
+
Verblijfsrecreatþ
.,-" ¡lteSgged
-;---{
,
t
e
t
t.rì
Þc Kr¡ggeberg
lñõurr¡in& teÉ.¡ñl Hiíorir(hc b¡nôpnrt¡d
\
Wouwt. Plañt¡gG
Roosendaal
Philip Morris
áÌrÂ:rr
Ie,,..
Antwerpen/Zéelðnd I -.
.... :f'.*'*..,.
t
lq4. O "-.'""-".'.
..r,i;:r
j¿r5kr¡
-¡"
â
@
I
ïira.r
ìf
ì-dr.triir!|
iIrr1r.ôF
i df
..!!!
It
,AMBITIEKAART
tuffiF.
ffil
ffi -"1{6,'' ,.
t *; i. i
BERGSE HEIDE . BERGEN OP ZOOM'
'. :.t, .:'::,,', ci d 2 üktober 201?
@æ@
.Gu
..rl*i"-. ilihi.isCj J ç
irJ$wt
e+
. r_I:ï, .'16.Èut
..' .:1.'.
!+riå
!'*lF-F
:
ii MIDDENGEBIED BERGSE HEIDE
ar
Þ.Fñr¡ú
lr .:
dÉÞÉ¡-d
Ç l\
'*---+r s*ø. ¡ a¡,å¡lã'r r ËË¡R;ÉJ*¿If*
-: |
I
þ-¡v1.@
f
f
;-*t
i;
E¡
I
eBñdrôlæ
fi .-1
ú.;*n
.5 ,'
dffi
. -.
t
....':- ¡ -
,J .'.'¿t""-'
t"
æ æ
1'
¡llr
ff
r¡_f
rElt
".@ Ë
tô
ffi
e
""
+
r'¡ *
w
Gemeente
Bergen
üófl,ftffss IE.ADVIES : Ruimte, Duurzaamheid en Economie : 12 december 2018
- Gommissie Datum Agendapunt Nummer raadsvoorstel Naam raadsvoorstel f¡âqtie , ':':. .
: 5.a. : RVBIS-0069 : Gewijzigd vaststellen bestemmingsplan Poortgebied Bergsche Heide en ontsluitingsweg
A-voorstel ,
,
GBWP
x
WD
x
Lijst Linssen
x
Lijst Linssen dient een amendement in over de verwijzigingsmast (uit het bestemmingsplan halen).
x CDA
x D66
BSD
x
Groen Links
x
PvdA
x
SP
x
Steunpunt Bergen op Zoom
x
D66 kondigt een amendement aan over het downgraden van de ontsluitingsweg (verlagen van de snelheid van 60 km naar 30 km). BSD kondigt een amendement aan over het uitbreiden van het bestemmingsplan d.m.v. het betrekken van een kavel bij het vulpunt ter verhooinq van de bescherminqsqraad.
Fractie PUNT X
Samen0164
Samen 0164 kondigt een motie aan om City marketinq biide ontwikkelinq te betrekken.
Advies aan de gemeenteraad
Het voorstel wordt als B-stuk naar de raad doorgeleid.
Toezeggingen
Vóór de raadsvergadering: Geeft het college aan of de ontsluitingsweg naar een 30 km weg kan worden gewijzigd. Wordt duidelijkheid gegeven over de berekening van de risicoanalyse; welk ondezoek is leiden en is de berekening gebaseerd of 5000m3 of 15500m3. Toezendinq van de duuzaamheidsparagqaaf
o o .
De secretaris,
De
r