Bijlage 1. Pijlervisie Sociaal en Veilig 75%
Tekst van het document
Pijlervisie Sociaal en Veilig Bergen op Zoom
75% versie
Inhoudsopgave Inleiding
Pagina 3
Leidende principes
Pagina 4
Maatschappelijke ontwikkelingen
Pagina 6
Inhoudelijke thema's Meedoen
Pagina11
Ontwikkelen
Pagina18
Gezond leven makkelijk maken
Pagina22
Veilige stad
Pagina26
2
Inleiding Voor u ligt de Pijlervisie Sociaal en Veilig. In deze visie nemen we u mee in het toekomstbeeld dat we als gemeente hebben op het sociale vlak in de breedste zin van het woord. Aan de hand van vier hoofdthema's geven we inhoud aan de vergezichten uit de Toekomstvisie. Deze vergezichten reiken tot 2035. De Pijlervisie is als zodanig geen eindpunt, maar een startpunt. Samenhang met andere visies De Visie Sociaal en Veilig is een van de vier pijlers die zich bevinden onder de paraplu van de Toekomstvisie. De andere -even belangrijke- pijlers zijn de Omgevingsvisie, de Economische Visie en de Visie op Dienstverlening. Hieruit vloeien de uitvoeringsnota's voort, die daadwerkelijk handen en voeten geven aan de inhoud van de pijlervisies. Zij vormen de vertaling naar operationeel beleid. Hoe zijn we tot deze visie gekomen? De inhoud van de Visie Sociaal en Veilig is tot stand gekomen door het raadplegen van medewerkers, de gemeenteraad en stakeholders. Onze medewerkers van de beleidsterreinen Zorg & Welzijn, Onderwijs, Veiligheid, Sport en Cultuur hebben de basis voor de inhoud gelegd. Vervolgens zijn deze beelden gedeeld met de stakeholders: via een eerste participatieronde hebben we onze partners, waaronder maatschappelijke organisaties, bedrijven, onderwijs, politie en verenigingen gevraagd naar hun toekomstbeelden en hun specifieke input.
Deze input is verwerkt en hiermee is een gedragen, samenhangende visie gevormd. Het zal u niet verbazen dat duurzaamheid alle beleidsterreinen raakt. Hoe te lezen? Zoals gezegd hebben we vier hoofdthema's geformuleerd die het hart vormen van de Sociale Visie. U vindt ze hieronder: 0 0 0 0
Meedoen Ontwikkelen Gezond leven makkelijk maken Een veilige stad
Al onze doelstellingen hebben we een plek gegeven onder een van deze hoofdthema's. De gekozen indeling overstijgt de verschillende beleidsterreinen van 'Sociaal', wat niet vreemd is: er staan geen muren tussen de beleidsterreinen en in de dagelijkse prakFjk hangen de doelstellingen en de gekozen oplossingsrichFngen ook samen. Per hoofdthema vindt u een samenvatting van de doelstellingen binnen dat thema onder de kop Lang verhaal kort. Wel zo makkelijk. Alvorens u leest over de doelstellingen per hoofdthema, treft u eerst de volgende twee hoofdstukken aan: de Leidende principes en Maatschappelijke ontwikkelingen. Hiermee definiëren we op voorhand enkele (interne) uitgangpunten, evenals de (externe) ontwikkelingen die van invloed zijn op de benoemde doelstellingen.
3
De leidende principes Leidende principes zijn 'vuistregels' die richting geven aan het beleid en aan de uitvoering van de doelstellingen binnen de Visie Sociaal en Veilig. Ze helpen ons om na te denken over wat we willen bereiken voor onze inwoners en hoe we dit op een goede manier kunnen doen. Voor onze gemeente hebben we de volgende leidende principes benoemd: 0 0 0 0 0 0
Inzetten op preventie Dichtbij werken De kracht van het netwerk Duurzame inzet De gemeente als regisseur Datagedreven werken
V Leidend principe 1: Inzetten op preventie Inzetten op preventie betekent dat de gemeente zich richt op het voorkomen van problemen, in plaats van het oplossen van problemen die zich al hebben voorgedaan. Dit kan bijvoorbeeld door het aanbieden van voorlichting en ondersteuning, of door het creëren van een omgeving waarin mensen minder snel in de problemen komen.
^
^ ^
Uitwerking: De gemeente coördineert preventieve maatregelen aan, zoals voorlichting over gezond eten en bewegen, het deelnemen aan kunst en cultuur, voorlichting over financiële planning of over de risico's van alcohol- en drugsmisbruik. De gemeente werkt samen met andere partijen, zoals scholen, zorginstellingen en maatschappelijke organisaties, om preventie te bevorderen. De gemeente onderzoekt welke preventieve maatregelen effectief zijn en richt de inzet hierop. Noot: er is een groep inwoners die altijd een bepaalde mate van ondersteuning nodig zal hebben. De gemeente biedt deze ondersteuning zo duurzaam mogelijk aan. Zie ook onder Leidend principe 4: Duurzame inzet. V Leidend principe 2: Dichtbij werken Dichtbij werken betekent dat de gemeente de inzet afstemt op wat er nodig is in een bepaald gebied of voor een bepaalde doelgroep. Dit betekent dat de gemeente samenwerkt met bewoners, ondernemers en andere belanghebbenden in de wijken.
^ ^
^ ^
Uitwerking: De gemeente werkt samen met bewoners om de leefbaarheid en sociale cohesie in de verschillende wijken en/of voor bepaalde doelgroepen te verbeteren. De gemeente werkt samen met maatschappelijke organisaties om activiteiten te organiseren voor inwoners in de wijken en stemt het aanbod af op de bijzonderheden van de desbetreffende wijk en/of bepaalde doelgroepen. De gemeente onderzoekt of samenwerking met ondernemers mogelijk is om voorzieningen in specifieke wijken en/of voor bepaalde doelgroepen te verbeteren. De gemeente brengt in beeld welke ondersteuningsvragen en specifieke vraagstukken er per wijk en doelgroep zijn, zodat de middelen worden ingezet waar deze nodig zijn.
4
V Leidend principe 3: De kracht van het netwerk Het leidende principe 'De kracht van het netwerk' houdt in dat de gemeente samenwerkt met verschillende parFjen, zodat zij elkaars kennis, experFse en middelen kunnen bundelen en gebruiken. Dit leidt tot een meer effecFeve en efficiënte aanpak van problemen. Het gaat hierbij om zorginstellingen, maatschappelijke organisaFes, het onderwijs, het bedrijfsleven en de inwoners zelf. In het laatste geval sFmuleert de gemeente dat inwoners (ook) een beroep doen op hun eigen netwerk en elkaar onderling kunnen steunen en opvangen. De kracht van het professionele netwerk Het professionele netwerk bestaat uit verschillende organisaFes die zich bezighouden met het streven naar een sociale gemeente. Deze organisaFes hebben vaak een specifieke experFse, zoals het bieden van zorg, ondersteuning of maatschappelijke acFviteiten. Door samen te werken, kunnen deze organisaFes hun experFse en middelen bundelen. Dit leidt tot een betere kwaliteit van zorg en ondersteuning, en tot een betere aansluiFng bij de behoeSen van de inwoners. De kracht van het netwerk van de inwoners Het netwerk van de inwoners bestaat uit mensen die elkaar kennen en elkaar steunen. Dit kan bijvoorbeeld een buurtvereniging, een vriendengroep of familie zijn. Het netwerk van de inwoners kan een belangrijke rol spelen bij het voorkomen en oplossen van problemen.
Mensen uit het netwerk kunnen elkaar bijvoorbeeld helpen om gezond te leven, om een baan te vinden of om de drempel te verlagen om samen muziek te maken. V Leidend principe 4: Duurzame inzet Duurzame inzet betekent dat de gemeente gaat voor het voortzeCen van een succesvolle aanpak en niet teveel van kort project naar kort project wil hoppen. Dit betekent dat de gemeente moet investeren in de lange termijn en dat er conFnuïteit moet zijn in de aanpak. Door duurzame inzet te bevorderen, kan de gemeente ervoor zorgen dat er posiFeve effecten behaald worden voor het sociale leven van haar inwoners en dat problemen structureel worden aangepakt. Uiteraard wel met behoud van flexibiliteit.
^ ^ ^
Uitwerking: De gemeente investeert in prevenFeprogramma's die al aantoonbaar effecFef zijn. De gemeente sFmuleert het opzeCen van structurele samenwerkingsverbanden. De gemeente evalueert de effecFviteit van de aanpak. V Leidend principe 5: De gemeente als regisseur De gemeente als regisseur betekent dat de gemeente een regisserende rol inneemt. Dit houdt in dat de gemeente verantwoordelijk is voor het faciliteren en coördineren van de inzet van verschillende partijen, zoals zorginstellingen, maatschappelijke organisaties, het onderwijs en het bedrijfsleven.
^
Uitwerking: De gemeente faciliteert en coördineert de inzet van verschillende partijen.
5
^ ^ ^ ^ ^ ^
De gemeente zorgt ervoor dat de inzet van verschillende partijen effectief is en dat de doelen worden bereikt. De gemeente werkt faciliterend in het algemeen en regisserend en coördinerend waar nodig. De gemeente is transparant en betrokken, werkt vanuit onderling vertrouwen en met professionals. Het is helder wie waarvoor verantwoordelijk is, er zijn duidelijke afspraken en we spreken elkaar aan bij het niet naleven van afspraken. Er is een goede informatie-uitwisseling tussen de betrokken parFjen. De gemeente evalueert haar aanpak en past deze aan als de beoogde resultaten niet worden bereikt of als behoeSen en omstandigheden zijn gewijzigd.
V Leidend principe 6: Datagedreven werken Datagedreven werken wil zeggen dat de gemeente beslissingen neemt op basis van data. Dit betekent dat de gemeente gegevens verzamelt en analyseert om inzicht te krijgen in de problemen en behoeften van de inwoners.
^ ^ ^ ^
Uitwerking: De gemeente verzamelt data over de problemen en behoeften van de inwoners. De gemeente analyseert de data om inzicht te krijgen in de problemen en behoeften van de inwoners. De gemeente gebruikt de data om de inzet op het sociale vlak te verbeteren. De gemeente evalueert haar aanpak en past deze aan als de beoogde resultaten niet worden bereikt of als behoeSen en omstandigheden zijn gewijzigd.
Maatschappelijke ontwikkelingen De Pijlervisie Sociaal en Veilig bestaat uit een samenhangend geheel van doelstellingen, die via participatie geformuleerd en tot stand zijn gekomen. Bij de uitwerking ervan zeCen we in op 'samen': samen met verschillende beleidsterreinen binnen de gemeente, samen met partners en samen met inwoners. Dat wat er in de buitenwereld gebeurt vormt vrijwel altíjd de aanleiding voor de keuzes die we maken. Om deze keuzes te begrijpen is inzicht in de buitenwereld nuffig. Daarom delen we, voorafgaand aan onze doelstellingen, de maatschappelijke ontwikkelingen die van invloed zijn op onze gemeente en onze inwoners. Meestal reikt de invloed van die ontwikkelingen veel verder (lees: landelijk en mondiaal). Disclaimer: verwacht niet iets nieuws, de meeste maatschappelijke ontwikkelingen zullen een ieder bekend in de oren klinken. En nog één: deze opsomming is niet uitpuCend. V Snelle veranderingen Ontwikkelingen, zowel in ieders leven als lokaal, landelijk en internationaal, volgen elkaar snel op en zijn meestal niet voorspelbaar. Denk aan de coronacrisis, de vluchtelingencrisis, de oorlogen in Oekraïne en in Gaza, toenemende immigratie, de energiecrisis. Dit vraagt om een gemeentelijke organisatie die flexibel is en kan inspelen op wat leeS binnen de samenleving. De snelle ontwikkelingen hebben in meerdere of mindere mate effect op onze inwoners.
Onze lokale samenleving blijS altíjd veranderen. Zo zullen er de komende jaren in verhouding meer ouderen zijn dan jongeren en zal ons inwonersaantal, mede door arbeidsmigratie, groeien. Een ander voorbeeld is de toenemende druk op de zorg. De voorspelling is dat in de toekomst een op de drie werkenden in Nederland nodig is in de zorg. Dit heeS een stevige impact op de arbeidsmarkt.
6
V Individualisering van de samenleving De laatste decennia is onze samenleving steeds individueler geworden. Een van de gevolgen is dat het aantal vrijwilligers terugloopt. Dit heeS effect op veel (beleids-)terreinen, waaronder op Sport en Cultuur. Hierdoor, en door de stjgende prijzen, staan sportverenigingen en culturele organisaties onder druk. Ook leidt individualisering tot afname van de informele sociale controle in het gezin en de directe omgeving, wat een negatef effect heeS op de sociale veiligheid. V Ontgroening Ontgroening van de samenleving is het proces waarbij jongeren uit een dorp of stad vertrekken. Dit kan verschillende redenen hebben, zoals het zoeken naar een betere baan, studiemogelijkheden of een betere kwaliteit van leven. Ontgroening kan leiden tot problemen, zoals: ^
^ ^
Afname van de bevolking: als jongeren wegtrekken, neemt de bevolking van een dorp of stad af. Dit kan leiden tot vergrijzing van de bevolking, een afname van arbeidskrachten en een vermindering van de economische actviteit. Verlies van kennis en ervaring: jongeren zijn vaak goed opgeleid en hebben nieuwe ideeën en actuele kennis. Als zij wegtrekken, verliest een dorp of stad deze kennis en ervaring. Afname van het sociale leven: jongeren zijn vaak de motor van het sociale leven in een dorp of stad. Als zij wegtrekken, kan het sociale leven in een dorp of stad afnemen.
V Toenemende vraag naar ondersteuning De vraag om ondersteuning is de afgelopen jaren sterk toegenomen. De vraag naar zorg stjgt sneller dan het aanbod, waardoor de toegankelijkheid onder druk staat. In de afgelopen decennia zijn verzorgingshuizen gesloten en is het aantal bedden in GGZ-instellingen verlaagd. Hiermee is een ontwikkeling ingezet waarbij mensen die ondersteuning nodig hebben langer zelfstandig thuis blijven wonen en verwarde mensen steeds meer in de samenleving komen te wonen. Hoewel we waar mogelijk uitgaan van de zelfredzaamheid van mensen, zal dit niet voor iedereen haalbaar zijn. Sommige mensen blijven ondersteuning nodig hebben. Andere ontwikkelingen die de druk op de zorg doen toenemen zijn: ^ Het aantal chronisch zieken en mensen met meerdere aandoeningen neemt toe. ^ Er is een groeiende groep inwoners met complexe problematek en een afstand tot de arbeidsmarkt. ^ Met name onder jongeren is er een toename van klachten op het gebied van mentale gezondheid. ^ We zien steeds meer mensen die eenzaam zijn. ^ Het aantal mensen dat in armoede leeS neemt toe. ^ De druk op de zorg neemt ook toe doordat zaken waar mensen tegen aan lopen worden geproblematseerd of gemedicaliseerd, terwijl dit niet per se nodig is. Niet elke hulpvraag is een zorgvraag en niet bij elke zorgvraag past een medisch antwoord.
V Tekorten in de zorg De huidige manier waarop we ondersteuning hebben georganiseerd, is in de toekomst niet houdbaar. Enerzijds omdat deze onbetaalbaar wordt door toename van mensen met een zorgvraag en gelijktjdige bezuinigingen. Anderzijds omdat er in de toekomst onvoldoende mensen zijn die de
7
benodigde ondersteuning kunnen uitvoeren. We zullen hierop moeten anticiperen door preventief te werken en de ondersteuning anders te organiseren. Niet alleen in onze gemeente, maar in heel Nederland neemt de vraag naar zorg toe. Daarom zijn er landelijk afspraken gemaakt: organisaties binnen de zorg- en welzijnssector moeten samenwerken met als doel het beschikbaar houden van zorg en ondersteuning en het voorkomen van gezondheidsproblemen. Zo zijn in 2022 de landelijke akkoorden IZA en GALA gesloten en wordt gewerkt aan de Hervormingsagenda Jeugd 2023-2028. Onze gemeente werkt hieraan mee.
In het Integraal Zorgakkoord staan afspraken tussen de overheid en een groot aantal partijen in de zorg. Het doel is de zorg in Nederland te verbeteren en voor te bereiden op de toekomst.
Het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) is opgesteld tussen de rijksoverheden, gemeenten (VNG) en zorgverzekeraars. Het doel van het akkoord is het bereiken van een gezonde generatie in 2040.
De Hervormingsagenda Jeugd bevat een groot pakket afspraken om de jeugdzorg te verbeteren en financieel houdbaar te krijgen. Er zal structureel worden geïnvesteerd in de landelijke kwaliteit en effectiviteit van jeugdhulp.
Grotere rol voor de gemeente Vanuit de overheid zijn de afgelopen járen veel opdrachten overgedragen aan gemeenten, waarmee de rol van de gemeente bij de ondersteuning van inwoners verder is uitgebreid. Zo zijn gemeenten verantwoordelijk voor de totale jeugdzorg, de veiligheid en zijn diverse taken zoals begeleiding en beschermd wonen voor mensen met psychiatrische problemen naar de gemeenten overgeheveld. De verwachting is bovendien dat de decentralisatie van verantwoordelijkheden voor wat betreft het sociaal domein nog niet ten einde is. *ï
*t* Financiële grenzen De taken van de gemeenten zijn dus fors uitgebreid, maar daar is niet altijd het volledige budget voor meegekomen. De verwachting vanuit de Rijksoverheid was dat gemeenten konden besparen op de ondersteuning, maar dit blijkt lang niet altijd het geval te zijn. Omdat gelden vanuit het Rijk niet altijd structureel zijn en niet altijd per onderwerp aan de gemeenten worden overgedragen via specifieke uitkeringen, is vaak onduidelijk op welke middelen de gemeenten in de nabije toekomst kunnen rekenen. Voor bepaalde onderdelen in de zorg, waarvoor de gemeenten niet verantwoordelijk zijn, stijgen de uitgaven en loopt men tegen de grenzen aan. Dit geldt bijvoorbeeld ook voor uitgaven op het gebied van cultuur. Het vraagt om het bedenken van slimme oplossingen en het anders inzetten van middelen. *t* Meer samenwerking Om de groeiende rol van de gemeenten in de ondersteuning van inwoners goed te kunnen uitvoeren, werken gemeenten steeds intensiever samen met maatschappelijke organisaties, aanbieders van zorg en ondersteuning, onderwijs, partners op het gebied van veiligheid en aanbieders van cultuur en sport. Dit brengt een veranderende rol voor de gemeente met zich mee, namelijk die van netwerkende partner, zoals dat onder andere gebeurt bij de ontwikkeling van het Huis van de Wijk.
8
Huis van de wijk Het Huis van de Wijk in Bergen op Zoom is een ontmoetingsplek voor inwoners van de wijk Gageldonk-West. Het is een initiatief van de gemeente, in samenwerking met bewoners en ondernemers uit de wijk. De gemeente betaalt de huur van het gebouw en geeft subsidie voor de activiteiten. Het Huis van de Wijk is gevestigd in het Piushof, een nieuwbouwcomplex aan het Piusplein. Het gebouw heeft een centrale ligging in de wijk en is goed bereikbaar met het openbaar vervoer. Het Huis van de Wijk biedt een diversiteit aan activiteiten en diensten voor inwoners van alle leeftijden. Zo zijn er: » Een buurthuis met een bibliotheek, een ontmoetingsruimte en een keuken. » Een sportzaal. » Een ontmoetingsruimte voor jongeren. » Een ruimte voor creatieve activiteiten. » Een ruimte voor vergaderingen en bijeenkomsten.
Het Huis van de Wijk is een plek waar inwoners elkaar kunnen ontmoeten, waar ze informatie kunnen vinden en waar ze activiteiten kunnen ondernemen. Het is een belangrijke plek voor de sociale cohesie in de wijk.
Digitalisering en veiligheid Naast alle positieve effecten van digitalisering en Artificial Intelligence (Al) zien we dat dit ook leidt tot meer technologie-gerelateerde bedreigingen. We signaleren dat internet en sociale media een steeds grotere rol spelen bij het plegen van delicten. Dit vraagt kennis van en inzicht in digitale technologie om zo de genoemde bedreigingen het hoofd te bieden, niet alleen bij de gemeente, maar ook bij haar samenwerkingspartners. *t*
Een voorbeeld van positieve effecten van digitalisering zien we binnen de culturele en creatieve sector. Verdere digitalisering biedt kansen, enerzijds voor creatieve vernieuwing en anderzijds om het een breder publiek te bereiken en cultureel te inspireren. Nieuwe technologische ontwikkelingen geven creatieve makers en instellingen steeds meer en steeds betere tools om mee te werken en om hun publiek te ontmoeten. Het gebruik van software, apps en andere toepassingen via internet hebben de kunstpraktijk en de werkwijze van organisaties verrijkt en veranderd.
Het toenemende belang van bewegen Wat is de waarde van bewegen en sport en wat kan het betekenen voor inwoners en de maatschappij? Deze vragen zijn actueler dan ooit. Politiek, overheden en maatschappelijke organisaties zijn er steeds meer van doordrongen dat bewegen en sport bijdragen aan de bevordering van gezondheid, aan sociale verbondenheid en aan participatie in de samenleving. Dit wordt bevestigd in het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) waarin afspraken zijn gemaakt om in 2040 tot een gezonde en vitale generatie te komen. *t*
Sport is een belangrijk bindmiddel in onze huidige maatschappij: het brengt mensen letterlijk en figuurlijk bij elkaar. Dit maakt sport gewild én kansrijk voor het realiseren van een hele reeks doelstellingen die de rijksoverheid en gemeenten zichzelf stellen op het gebied van onder meer preventie en gezondheid, integratie, wijkontwikkeling, waarden en normen, jeugdbeleid en veiligheid.
9
Overige ontwikkelingen op het vlak van bewegen en sport, die een andere benadering vragen: ^ ^ ^ ^ • • • •
motorische vaardigheden nemen af Nederland is 'wereldkampioen' zitten individualisering sport door technologie commercialisering van het vrijetijdsaanbod verenigingslidmaatschappen nemen af belang van beleving hoge mate van 'nieuwe' concurrentie noodzaak vitale toekomstbestendige verenigingen
V De waarde van cultuur Voor de culturele sector gelden veel van de maatschappelijke ontwikkelingen, zoals benoemd: de publieke veranderingen, de individualisering, de digitalisering, het belang van samenwerken over de eigen grenzen heen, de druk op de publieke investeringen en op het vrijwilligers- en verenigingsleven. Binnen de culturele sector zien we daarnaast een groeiende aandacht voor de erkenning van de intrinsieke waarde van kunst en cultuur. Het is bewezen dat kunst en cultuur sociaal maatschappelijke, economische, toeristische en ruimtelijke effecten hebben. Tegelijkertijd vraagt de sector om erkenning van de intrinsieke waarde van cultuur en het belang om hier blijvend in te investeren. Cultuur onderscheidt zich van de andere domeinen door het bieden van verbeelding, creativiteit, symboliek, traditie en ritueel. We zien daarbij ook groeiende aandacht voor de inzet van creativiteit bij maatschappelijke, complexe transities zoals de energietransitìe, krapte op de woningmarkt en verduurzaming. Tenslotte zien we meer aandacht voor het versterken van de positie van de culturele en creatieve professional, door het aantrekkelijk houden van de arbeidsmarkt, waarbij de Rijksoverheid een eerlijke beloning binnen de culturele sector zou moeten stimuleren.
Zoals eerder gezegd vormen maatschappelijke ontwikkelingen vaak de aanleiding voor de keuzes die we maken en de doelstellingen die we met elkaar formuleren. Vanaf hier leest u over onze doelstellingen voor de jaren 2024-2035. Ze zijn per thema geformuleerd, te beginnen met het thema 'Meedoen'.
10
Meedoen Adam (29 heeft een licht verstandelijke beperking, waardoor hij voor bepaalde dingen in zijn leven extra ondersteuning nodig heeft. Hij wil graag onderdeel zijn van onze samenleving en zoveel mogelijk een zelfstandig bestaan leiden. Daarom is hij ontzettend blij dat het hem een paar jaar geleden is gelukt om een baan te vinden bij de WVS (Werk Voorziening Schap). Hij heeS hier een beschutte werkplek, wat inhoudt dat hij extra begeleiding krijgt. Zijn taak bestaat uit het rondbrengen van de post. Dit doet Adam met veel plezier en toewijding. Geen brief mag in de verkeerde brievenbus belanden, vindt hij. Daarom dubbelcheckt hij elk adres en huisnummer. Dat gaat heel goed. Door zijn baan als postbode is Adam veel in beweging. Dit is belangrijk voor hem, want sinds hij op zichzelf woont, heeS hij de neiging om te veel te eten. Gelukkig wonen zijn ouders op loopafstand van zijn kleine studio, waardoor hij regelmatg bij hen langsgaat en een gezonde maaltijd eet. Ook bij andere zaken heeS Adam soms net wat extra ondersteuning nodig. Daarom komt er eens in de week iemand bij hem langs om samen met hem zijn administratie door te lopen en hem te helpen met andere vragen. Sinds Adam, met dit kleine beetje hulp, de regie over zijn eigen leven heeS, zit hij beter in zijn vel en hoort hij er voor zijn gevoel helemaal bij.
Meedoen - lang verhaal kort In Bergen op Zoom kan iedereen meedoen en sluiten we niemand uit. We willen een samenleving zijn waarin alle inwoners kunnen én mogen meedoen. Een samenleving waarin mensen dezelfde kansen en mogelijkheden hebben, ongeacht hun achtergrond, leeSijd, geslacht, opleidingsniveau, inkomen, godsdienst, seksuele voorkeur en ongeacht of ze een ziekte of beperking hebben. Om het 'uitvallen' van inwoners te voorkomen zetten we in op prevente en stmuleren we een gezonde leefstjl en een gezonde leefomgeving. Is er hulp nodig, dan bieden we laagdrempelige ondersteuning, maar we gaan ook uit van eigen verantwoordelijkheid. Het uiteindelijk bereiken van zelfredzaamheid is een belangrijke doelstelling. Waar het bereiken van zelfredzaamheid door inwoners niet volledig mogelijk is, bieden we die ondersteuning die nodig is. Inwoners kunnen voor ondersteuning terecht bij één centraal punt, dat iedere Bergenaar weet te vinden en dat zowel digitaal als fysiek toegankelijk is. Op scholen helpen we onze jongste inwoners op weg om 'mee te doen' en zich te ontwikkelen tot zelfstandige, zelfredzame burgers. Laaggeletterdheid pakken we bij de basis aan: we willen kinderen een goede start te geven, die hen helpt in hun schoolperiode en verdere leven.
Daarnaast willen we willen dat volwassenen die moeite hebben met lezen, schrijven en rekenen, of die beperkte digitale vaardigheden hebben, het cursusaanbod kunnen vinden. De weg naar het cursusaanbod loopt via het inloopspreekuur van het Digi-Taalhuis. Door wijkgericht te werken en samen met inwoners te zorgen voor een veilige leefomgeving, ontstaat er verbinding en sociale samenhang op wijkniveau. Sport en cultuur zorgen voor verbinding en leveren een belangrijke bijdrage aan 'meedoen' en aan het tegengaan van eenzaamheid.
Vanaf hier nemen we u mee in de nadere invulling van 'Meedoen'.
11
WELZIJN, GEZONDHEID EN PARTICIPATIE We zetten in op preventie We werken samen aan preventie, zodat inwoners minder snel en minder vaak om ondersteuning hoeven te vragen én zodat hun ondersteuningsvraag behapbaar is, wanneer deze zich toch voordoet. Hoe? Door een gezonde leefstijl en een gezonde leefomgeving te bevorderen. Ook versterken we de sociale omgeving en de zelfredzaamheid van mensen. Ten slotte maken we ons er sterk voor dat financiële problemen voorkomen worden.
We bieden een laagdrempelige toegang tot ondersteuning Er is één herkenbaar punt waar inwoners terecht kunnen met al hun vragen over onder andere zorg, welzijn, wonen en vergoedingen. Dit punt is zowel digitaal als fysiek -op meerdere locatiesbereikbaar is. Alle Bergenaren weten het te vinden. Inwoners kunnen bij dit centrale punt terecht voor informatie, advies en eventuele doorverwijzing naar passende ondersteuning. Ook kunnen zij hulp krijgen bij het aanvragen van ondersteuning. Wanneer een indicatie nodig is om toegang te krijgen tot een vorm van ondersteuning, wordt deze eveneens bij dit punt afgegeven. Voorbeelden van 'Passende ondersteuning' zijn onder meer: Een scootmobiel, dagbesteding, deeltaxi, jeugdhulptraject en schuldhulpverlening.
We doen wat nodig is We vinden het belangrijk dat iedereen kan meedoen in de samenleving, ook als dit niet vanzelfsprekend is of als er hulp bij nodig is. De vraag naar verschillende vormen van hulp is de laatste járen toegenomen en zal naar verwachting blijven groeien. De oorzaak: het aantal ouderen neemt toe en er wonen meer mensen met een zorgbehoefte in onze samenleving. Ook jongeren blijken meer hulpvragen te hebben. Tegelijkertijd zijn de middelen beperkt en neemt het tekort aan zorgpersoneel toe. De druk op de zorg neemt ook toe doordat zaken waar mensen tegen aan lopen worden geproblematiseerd of gemedicaliseerd, terwijl dit niet per se nodig is. We werken aan normalisatie, waarmee we bedoelen dat sommige problemen bij het normale leven horen en je ook kan afwijken van de norm. Er hoeft dus niet altijd ondersteuning ingezet te worden. We versterken het ondersteuningsaanbod waarvan inwoners gebruik kunnen maken zonder dat ze een indicatie nodig hebben. Met als doel: het voorkomen dat mensen intensievere vormen van ondersteuning nodig hebben. Hoe? Door de kracht van het netwerk in te zetten. Dit kan onder andere door inwoners een beroep te laten doen op hun eigen netwerk of door samen met partners laagdrempelige ontmoetingsplekken te creëren. Op deze plekken kunnen inwoners elkaar ontmoeten, zich ontplooien en ontspannen.
Ook kunnen ze elkaar helpen of zich inzetten voor hun
12
leefomgeving. Waar mogelijk maken we gebruik van ervaringsdeskundigen met wie inwoners kunnen klankborden over specifieke knelpunten. Wanneer er meer ondersteuning nodig is, helpen we inwoners in een vroeg stadium op weg. Er zijn laagdrempelige ondersteuningsvormen beschikbaar, zoals zelfregie- en zelrulpgroepen en indicatìeloze dagbesteding. Waar nodig wordt hulp op maat georganiseerd: van 'ieder het gelijke' naar 'ieder het hare of zijne'. Wat brengt dit onze inwoners? Veel! Ze doen weer mee, worden zelfredzaam en ervaren minder eenzaamheid. Het helpt hen in hun dagelijkse leven en bij grotere vraagstukken, zoals werkloosheid of schulden.
Aandacht voor armoede en schuldenproblematiek Armoede en schuldenproblematiek geven we specifieke aandacht: wanneer iemand schulden heeft of zorgen heeft over wel of niet rondkomen, is er weinig ruimte voor ontwikkeling op andere gebieden. Daarom werken we samen met diverse organisaties en partners aan een gezamenlijk actieprogramma voor armoedeverzachtìng.
De jeugd heeft de toekomst Aandachtspunt: elk van de hierboven genoemde doelstellingen is vrijwel een-op-een van toepassing op de jeugd.
ONDERWIJS We zorgen voor inclusieve en passende scholen Elke school is fysiek toegankelijk, zodat kinderen met een lichamelijke beperking zich zelfstandig door de school kunnen bewegen. Elk kind heeft daarbij de mogelijkheid om zo dicht mogelijk bij huis naar de kinderopvang of naar school te gaan, ongeacht zijn of haar beperking of ondersteuningsbehoeften. Dit noemen we 'Thuis nabij onderwijs en kinderopvang'. Alleen als het niet anders kan, gaat een kind naar passende kinderopvang of het speciaal onderwijs. Een belangrijke voorwaarde voor 'Thuis nabij onderwijs' is dat het onderwijzend personeel in staat is om les te geven aan kinderen die extra aandacht nodig hebben. Zij volgen trainingen om zich hierin te scholen. Waar nodig wordt gezorgd voor extra handen op de groep, ter ondersteuning. Elke wijk heeft minimaal één integraal kindcentrum. In het kindcentrum zijn kinderopvang en onderwijs samengebracht en vindt een samenwerking plaats met zorg- en ondersteuningsinstellingen en welzijnsorganisaties. Wanneer kinderen naar (een andere) school gaan, zorgt het onderwijs voor goede voorlichting aan ouders als het gaat om de schoolkeuze voor hun kind. Met als doel dat kinderen meteen op de juiste plek terechtkomen.
We zorgen voor duurzame scholen Scholen zijn fysiek duurzaam, oftewel ze zijn energie-neutraal. Scholen zijn daarnaast duurzaam in de samenleving: kinderopvangorganisaties en scholen hebben de taak om de onderwijskansen van kinderen te verbeteren, zodat ze een goede start maken in de samenleving. Dit geldt nog meer voor kinderen die een achterstand hebben in de Nederlandse taal.
13
Scholen hebben een centrale plek in de wijk. Ze staan in contact met de omgeving en leveren een bijdrage aan de leetaarheid en het sociale en culturele leven in de wijk. Ten sloCe werken scholen aan een goede aansluiting van het onderwijs op de vraag vanuit de regionale arbeidsmarkt.
We pakken laaggeleLerdheid aan We vergroten de ouderbetrokkenheid bij lezen. Het is belangrijk dat ouders hun kinderen vanaf de babyFjd voorlezen. Daarnaast stimuleren we 'kilometerlezen' in het primair onderwijs: kinderen lezen tíjdens hun basisschoolperiode zoveel mogelijk boeken om een grote woordenschat te ontwikkelen. Ook stìmuleren we 'belevend lezen' op het voortgezet onderwijs. Het is bekend dat de verplichte boekenlijsten het lezen lang niet altíjd stìmuleren. Daarom is het belangrijk dat jongeren boeken kunnen kiezen die aansluiten bij hun interesses. De inzet van een lees-mediaconsulent van de bibliotheek helpt hierbij, evenals een ruime boekcollectie die wel aantrekkelijk is voor jongeren. In 2024 starten we met de 'Gemeentelijke Gezinsaanpak GeleCerdheid'. Met deze aanpak krijgen ouders, wiens kinderen dat nodig hebben ondersteuning, met als doel dat hun kinderen betere maatschappelijke kansen krijgen. Gemeenten zijn per eind 2024 verplicht hierin de regierol te vervullen. De gemeenten Bergen op Zoom en Roosendaal behoren tot de 32 gemeenten die al vanaf juni 2024 deelnemen en zijn hiermee voorlopers in dit landelijke project.
VEILIGHEID We zijn samen verantwoordelijk voor een veilige leefomgeving Om mee te kunnen doen is veiligheid een belangrijke randvoorwaarde. Samenwerking is de sleutel tot een succesvolle veiligheidsaanpak. Daarom werken we ketengericht. Veiligheid is immers niet beperkt tot één specifiek terrein, het is een gezamenlijke verantwoordelijkheid die verschillende partijen met elkaar delen. We voeren een regierol op de ketensamenwerking en investeren samen met onze partners in de sociale en fysieke veiligheidsthema's. Dit doen we onder andere met politie, Openbaar Ministerie, brandweer, Veiligheidsregio, Zorg- en Veiligheidshuis, Stadlander, ondernemers, maatschappelijk werkers, buurtpreventìeteams en andere partijen. We betrekken ook onze inwoners. Samen zoeken we naar kansen om Bergen op Zoom veiliger en leetaarder te maken. Belangrijke aspecten binnen de ketensamenwerking: ^ We streven zo veel mogelijk naar een integrale aanpak in plaats van naar afzonderlijke interventies, waarbij ruimte is voor maatwerk. ^ We kijken naar mogelijkheden voor publiek-private samenwerking en samenwerking met andere handhavende organisaFes. ^ De verschillende beleidsterreinen binnen de gemeente staan nauw met elkaar in verbinding. Samenwerking tussen 'Veiligheid' en het 'Sociaal domein' is onontbeerlijk. Het Zorg- en Veiligheidshuis vervult hierin een belangrijke rol.
^ Bij grote ontwikkelingen in de fysieke leefomgeving wordt 'Veiligheid' vroegtijdig betrokken. ^ We zorgen voor een helder vergunningenproces. Bij vergunningaanvragen geven we onze veiligheidspartners, met name de politie en de brandweer, de ruimte om tijdig hun advies uit te brengen.
14
^ Er is een goede samenwerking en afstemming met de gemeenten om ons heen; we voorkomen een 'waterbedeffect' tussen gemeenten. ^ We onderzoeken mogelijkheden om subsidies aan te spreken. Zo nodig zorgen we voor een gemeentelijke lobby op landelijk niveau, om onze specifieke behoeSen vanuit veiligheid te communiceren aan de landelijke besluitvormers.
We stimuleren buurtpreventie We stimuleren en faciliteren de inzet van en samenwerking met de buurtpreventìeteams. We erkennen dat buurtpreventìeteams een waardevolle bijdrage leveren aan het verbeteren van de leetaarheid en veiligheid in onze wijken. Voor de het slagen van buurtpreventie is een goede samenwerking met de politìe, boa's en andere relevante partners belangrijk. We stimuleren inwoners en partners om deel te nemen aan whatsappgroepen en voeren regie op het gebruik ervan. We zetten whatsappgroepen zowel preventief als reactief in, om snelle informatìedeling mogelijk te maken. Voor een effectieve en respectvolle communicatie via whatsapp zijn duidelijke regels en richtlijnen nodig. Dit bereiken we met effectieve coördinatie en beheer. Inwoners die niet actief zijn in een buurtpreventìeteam zijn evengoed de 'ogen en oren' van onze gemeente. Deze signalerende rol is waardevol en willen we zo veel mogelijk benutten. Daarom moeten inwoners weten waar en op welke wijze ze wat kunnen melden. De gemeentelijke website biedt heldere informatie op dit vlak. We registreren ontvangen meldingen, we behandelen ze tijdig en we zorgen voor terugkoppeling naar de melder. Op deze manier bevorderen we de meldingsbereidheid en het naleefgedrag. Een melder moet kunnen vertrouwen op een goed functionerende gemeente.
Zo leveren alle inwoners met elkaar een positieve bijdrage aan een veilige gemeenschap.
SPORT Iedereen kan, binnen zijn of haar mogelijkheden, meedoen Iedereen kan, los van zijn of haar achtergrond, met plezier meedoen aan bewegen en sport, zonder fysieke en sociale drempels te ervaren, of drempels qua (financiële) ondersteuning. Denk aan inwoners met een migratieachtergrond, lhbtì'ers, inwoners die in armoede leven en kwetsbare ouderen. Maar ook inwoners met een verstandelijke of lichamelijke beperking. Sporten en bewegen dragen bij aan de sociale en fysieke weerbaarheid. Hierdoor staan inwoners met meer zelfvertrouwen in het leven. Bewegen en sporten moeten laagdrempelig zijn, zodat eenieder in de gelegenheid is dit te doen. We stimuleren verenigingen en organisaties om mogelijke drempels bespreekbaar te maken. Hiermee creëren we bewustwording, wat helpt om eventueel aanwezige sociale drempels naar bewegen en sport weg te nemen. In samenwerking met buurtsportcoaches, sportverenigingen, onderwijs en maatschappelijke organisaties dragen we de sociale acceptatie van inwoners uit. We ondersteunen kwetsbare inwoners, voor wie sporten en bewegen minder toegankelijk is, door onze kennis en ervaring te delen, zodat ook zij laagdrempelig en naar eigen behoeSe in beweging komen.
15
CULTUUR Cultuur voor iedereen Cultuur maakt onlosmakelijk deel uit van ons maatschappelijke leven en is belangrijk voor de gemeente Bergen op Zoom. Mensen hechten waarde aan tradiFes, lopen mee in een carnavalsoptocht, luisteren naar muziek, zingen in een koor, spelen in een musical, gaan naar een fesFval, lezen boeken of bezoeken een museum of het theater. Cultuur ontstaat daar waar mensen samenkomen en het verbindt mensen. Cultuur en erfgoed dragen bij aan de leetaarheid van de gemeente Bergen op Zoom. Mensen wonen prettiger in een omgeving waar ze kunnen meedoen aan cultuur, als vrijwilliger, als onderdeel van een amateurgezelschap, als professional of op informele wijze samen met elkaar. We vinden dan ook dat kunst en cultuur toegankelijk, bereikbaar, aantrekkelijk en zichtbaar moet zijn voor iedereen, ongeacht achtergrond, leeSijd of sociaaleconomische status. Daarbij is het uitgangspunt dat de gebruiker betaalt, maar we bieden ondersteuning waar het nodig en mogelijk is.
We werken samen aan een aantrekkelijk en toegankelijk cultuuraanbod We sFmuleren organisaFes samen te werken aan een gemeenschap waarin iedereen gelijke kansen heeS en zich gewaardeerd voelt. Samenwerken is essenFeel om de toegankelijkheid en betaalbaarheid van kunst en cultuur te verbeteren. Door nieuwe verbindingen aan te gaan kan nieuw publiek worden bereikt. We sturen op samenwerking en verbinding tussen professionals, het cultuur historische veld, maatschappelijke organisaFes, (beroeps)onderwijs en bedrijfsleven. We moedigen daarbij het ontstaan van nieuwe samenwerkingsverbanden met partners van buiten de regio aan. We sturen op een divers en aantrekkelijk cultuuraanbod dat goed toegankelijk is. We sFmuleren het culturele veld om acFviteiten te ontwikkelen met maatschappelijke meerwaarde. We sturen op een cultuuraanbod waar historie en hedendaagse expressie hand in hand gaan. We hebben daarbij aandacht voor de digitale ontwikkeling en de zichtbaarheid van het aanbod. We richten ons in het bijzonder op jongeren, ouderen, mensen met een andere culturele achtergrond, mensen met een beperking en mensen met een minder grote portemonnee. Dat doen we door cultuur te bevorderen die uitnodigend is.
We hebben de basis op orde zodat iedereen kan deelnemen aan kunst en cultuur Samen met onze inwoners, verenigingen, creaFeve makers en culturele instellingen willen we bouwen aan een levendige en inspirerende omgeving waar cultuur een onmisbaar element is voor ons allemaal. En daar horen ook voorzieningen bij. We richten ons op een sterke culturele basisinfrastructuur buiten de gemeentelijke organisaFe, die in synergie en samenwerking bijdraagt aan maatschappelijke (en economische) doelstellingen. De culturele basis bestaat uit: de openbare bibliotheek (Bibliotheek West-Brabant), Theater & Poppodium (De Maagd & Gebouw-T), het museum (het Markiezenhof) en het centrum voor cultuureducaFe, -parFcipaFe en amateurkunst (het CKB). We sFmuleren daarbij het werken vanuit gezamenlijke programma's om zo gericht op resultaat te sturen. Het is goed hierbij aan te geven dat de culturele infrastructuur meer omvat dan de grote professionele basisinstellingen en dat deze benaderd moet worden als een ecosysteem, waar we gezamenlijk in moeten investeren. Gezien de relaFe tussen het cultuursysteem en de mogelijkheid tot talentontwikkeling, is dit onderdeel verder ondergebracht binnen het thema 'ontwikkelen'.
16
We gaan bewust om met onze ruimte voor kunst en cultuur en stimuleren de oprichting van creatieve hubs en artistieke broedplaatsen Met de gestelde woonopgave en verwachte groei van het aantal inwoners van de gemeente Bergen op Zoom is het van belang toekomstbewust om te gaan met de ruimte en voorzieningen die we hebben, zo ook met de ruimte voor de creaFeve en culturele sector. We sturen op het integreren van kunst en cultuur in de openbare ruimte en ruimtelijke ontwikkeling. Dit draagt bij aan de schoonheid, idenFteit en beleving van de stad en maakt kunst toegankelijk voor een breed publiek. We streven ernaar om het cultureel erfgoed te behouden en te herbestemmen. We zeCen daarbij onze historie met monumenten nadrukkelijker in om de stad betekenis te geven. Om mee te doen te kunnen doen aan cultuur is er ook fysieke ruimte nodig. We sFmuleren de oprichFng van creaFeve hubs en arF'sF'eke broedplaatsen. Zij leveren onder andere een bijdrage aan innovaFe en de levendige culturele scene in de stad. Hierbij vinden we dat het iniFaFef voor een broedplaats vanuit het culturele veld zelf moet komen én moet worden georganiseerd. De gemeente faciliteert door drempels zoveel mogelijk weg te nemen. Ook hebben we aandacht voor culturele huisvesFng.
We sturen op het verbeteren van de zichtbaarheid en toegankelijkheid van beschikbare voorzieningen binnen de gemeente Bergen op Zoom om te kunnen repeteren, om op te treden, culturele acFviteiten te organiseren of voor opslag. Daarbij kijken we ook naar wijkhuizen, scholen, sportaccommodaFes en bedrijven. De zoektocht naar geschikte culturele huisvesFng vinden we wel de verantwoordelijkheid van de culturele organisaFe zelf.
17
Ontwikkelen Sarah (70) is altíjd heel zelfstandig geweest. Ze heeft drie kinderen, maar die wonen met hun gezinnen elders in het land. Helaas is haar man drie maanden geleden overleden en tot overmaat van ramp is Sarah uitgegleden in huis en heeft zij haar heup gebroken. Ze heeft altíjd alles samen met haar man gedaan en heeft hierdoor een beperkt sociaal netwerk. Dit levert een probleem op, nu ze niet meer kan lopen. De meest eenvoudige klusjes in huis vormen een uitdaging voor Sarah. Gelukkig heeft ze, nadat ze uit het ziekenhuis ontslagen was, via de WMO hulp bij het huishouden gekregen. Anne, een medewerker van Wijzijn stimuleert haar tegelijkertijd om zo veel mogelijk zelf te doen. Dat gaat elke week een beetje beter. Sarah is blij met Anne: ze biedt niet alleen praktische hulp, maar is ook een fijne gesprekspartner. Sarah vertrouwt haar na enkele weken toe dat ze zich sinds het overlijden van haar man vaak eenzaam voelt. Anne biedt een luisterend oor. Na verloop van tijd is Sarah zodanig hersteld dat ze weer kleine afstanden zelfstandig kan lopen. Anne heeft haar voorgesteld om samen naar de inloop in het buurthuis te gaan, waar leuke activiteiten worden georganiseerd. Omdat Sarah graag zingt, meldt ze zich aan bij het amateurkoor. Dit geeft haar veel positieve energie en ze leert er ook nieuwe zangtechnieken.
Nadat ze volledig is hersteld, meldt ze zich aan bij het buurthuis voor vrijwilligerswerk. Ze merkt dat ze van betekenis is voor anderen en heeft op deze manier weer een doel in haar leven.
Ontwikkelen - lang verhaal kort We geloven dat iedereen iets te bieden heeft, in de vorm van werk of op een andere manier. We willen dan ook dat iedereen naar vermogen meedoet. Waar nodig zetten we ondersteuning in om inwoners op te leiden of bij te scholen. Ieder kind heeft recht om zich in zijn of haar eigen tempo te ontwikkelen. Om kinderen en jongeren de kans te geven te 'groeien' op een manier die past bij hun eigenheid of persoonlijke situatie bieden we zo nodig een steuntje in de rug, of het nu gaat om peuters, basisschoolkinderen of jongeren. Wanneer we jeugdproblematiek vroegtijdig erkennen, kan jeugdcriminaliteit worden voorkomen en ontstaat ruimte voor ontwikkeling. We streven naar het levensvatbaar houden van sportverenigingen en sportaanbieders, zodat inwoners een gezonde leefstijl kunnen ontwikkelen en behouden. We stimuleren talentontwikkeling in de breedte, zodat onze inwoners de kans krijgen om hun interesses en vaardigheden te verkennen. De oprichting van creatieve hubs en artistieke broedplaatsen levert een bijdrage aan innovatie en een levendige culturele stad.
Vanaf hier nemen we u mee in de nadere invulling van 'Ontwikkelen'.
18
WELZIJN, GEZONDHEID EN PARTICIPATIE We vergroten de zelfredzaamheid van onze inwoners Wanneer inwoners ondersteuning nodig hebben, maakt het (opnieuw) aanleren van vaardigheden onderdeel uit van de ondersteuning. Met als doel dat inwoners weer zoveel mogelijk zelfredzaam worden. Zo begeleiden we mensen die in een traject 'begeleid wonen' ziCen via ondersteuning naar zelfstandig wonen en helpen we ouders die opvoedingsvragen hebben, zodat ze het daarna op eigen kracht kunnen. Lezen en schrijven zijn belangrijke voorwaarden om zelfstandig te kunnen functoneren in onze samenleving. We zeCen in op het verminderen van en voorkomen van laaggeleCerdheid. Daarbij zorgen we uiteraard voor laagdrempelige communicate in begrijpelijke taal. We geloven dat iedereen iets te bieden heeft, in de vorm van werk of op een andere manier. We willen dan ook dat iedereen naar vermogen meedoet. Dit betekent dat elke inwoner een bijdrage levert aan de arbeidsmarkt of de samenleving. De uitdaging is om een optimale match te maken tussen de mogelijkheden en wensen van inwoners en de vraag van ondernemers naar de juiste arbeidskrachten. Om dit te bereiken zeCen we ondersteuning in om inwoners op te leiden of bij te scholen.
Wanneer iemand toch arankelijk is of wordt van een uitkering, zoeken we samen met hem of haar naar een contnu evenwicht: enerzijds is het aanpakken van problemen in de werksfeer of daarbuiten van belang, anderzijds zien we de stap naar werk als een goed 'medicijn'. Gedeeltelijk werk, in combinate met de aanpak van problemen, vormt vaak een belangrijke eerste stap.
ONDERWIJS We stemmen jeugdhulp en onderwijsondersteuning op elkaar af We werken aan de doorontwikkeling van de schoolondersteuningsteams die op scholen aanwezig zijn. Het ontbreekt de schoolondersteuningsteams soms aan doorzeffingskracht en aan eigenaarschap: wie is de casushouder voor de problematek rondom het kind? We zeCen in op meer Onderwijs Zorg Arrangementen. De grens tussen jeugdzorg en onderwijszorg is niet altjd helder. Ook kunnen beide vormen van zorg niet los van elkaar worden gezien. Daarbij komt dat de kosten van individuele zorg vaak hoog zijn. Door specifieke arrangementen aan een aantal kinderen tegelijk aan te bieden kan betere en goedkopere zorg worden geleverd. Deze arrangementen, op het snijvlak van jeugdzorg en onderwijsondersteuning, worden zoveel mogelijk op school aangeboden. Dit vraagt om een andere systeemaanpak: jeugdzorg is nu nog bedoeld voor het individuele kind en ouders moeten toestemming geven voor de inzet van jeugdzorg. We onderzoeken of er een doorstart kan plaatsvinden van het steunpunt Brabantse Wal (GGZ/jongerenwerk). Na de coronaperiode is gebleken dat veel kinderen, met name op het middelbaar onderwijs, te maken hadden met psychische klachten.
In navolging van anderen gemeenten zijn -vanuit tjdelijke rijksmiddelen- steunpunten gerealiseerd op de middelbare scholen van de Brabantse Wal gemeenten (Bergen op Zoom, Steenbergen, Woensdrecht en Tholen).
19
Leerlingen met psychische klachten konden op een laagdrempelige manier terecht bij deze steunpunten. Op de steunpunten waren GGZ, Jongerenwerk en 'drugsvoorlichter' Novadic Kentron aanwezig. Minder zware klachten werden door het steunpunt zelf aangepakt. Bij zwaardere klachten zorgden zij voor een snelle doorverwijzing. Met de beëindiging van de tjdelijke rijksmiddelen zijn de steunpunten gestopt, terwijl door het samenwerkingsverband Passend onderwijs Brabantse Wal en de meeste scholen is aangegeven dat het steunpunt in een behoefte voorziet. We maken ons sterk voor de jeugdhulp van 0-4 jaar. Op basisscholen en middelbare scholen is de jeugdzorg goed georganiseerd: aan iedere school in het primair en voortgezet onderwijs is een jeugdprofessional verbonden. Op het consultatebureau en de kinderopvang is dit nog niet het geval. Bij problemen rondom een kind is het belangrijk om zo vroeg mogelijk te signaleren, zodat ook zo vroeg mogelijk acte kan worden ondernomen. Vroege interventies zijn meestal minder duur en voorkomen hogere zorgkosten wanneer de kinderen ouder zijn. Vroeg-signalering en doorverwijzing kan plaatsvinden op de consultatebureaus, maar ook op de kinderopvang en peuteropvang. Belangrijk is om ouders nadrukkelijk bij de vroeg-signalering en de interventes te betrekken.
VEILIGHEID We zetten in op preventie van jeugdproblematiek We signaleren dat verdachten steeds jonger zijn en de delicten steeds zwaarder worden. Door de toenemende digitalisering is ook een verschuiving zichtbaar in het soort jeugdcriminaliteit. Er is enerzijds sprake van nieuwe vormen van online criminaliteit en anderzijds van digitalisering van traditonele vormen van criminaliteit. Jongeren krijgen hiermee, als slachtoffer of dader, in toenemende mate te maken. Daarom is het belangrijk dat we samen met onze veiligheidspartners diverse vormen van jeugdproblematek vroegtijdig aanpakken. Naast prevente van jeugdcriminaliteit besteden we ook aandacht aan prevente van alcohol- en drugsmisbruik onder jongeren.
SPORT We werken aan toekomstbestendige sportverenigingen We leven in een samenleving waarin leefstijlen belangrijker zijn dan in het verleden. Dit geldt misschien nog wel het meest voor de gezonde leefstijl. De afgelopen jaren is meer aanbod ontwikkeld dat helpt bij het realiseren van een goede gezondheid en leefstijl. De sportvereniging is al lang niet meer de enige plek waar mensen een sport beoefenen. Personal trainers, urban sport, sportscholen en ook de openbare ruimte zijn 'concurrenten' van de traditonele sportverenigingen. Dit is niet de enige uitdaging waarvoor verenigingen staan. Veel sportverenigingen hebben te maken met teruglopende vrijwilligersaantallen en consumentengedrag van leden. Dat laatste houdt in dat de leden zich als klanten gedragen die hun sport inkopen en geen vrijwilligerstaken meer willen uitvoeren. Het verenigingsleven vormt een belangrijk fundament in onze maatschappij, zowel op sportef als sociaal vlak. We streven naar het vitaal houden van verenigingen en sportaanbieders. Dit doen we door hen te blijven faciliteren en ondersteunen. De veranderende behoeften van onze inwoners vragen wel om een andere invulling.
20
In een breder opzicht willen we werken aan een stevig sportstelsel met een inclusieve, veilige en positieve sportcultuur, dat sterk genoeg is om nieuwe uitdagingen op het gebied van vrijwilligersbeleid, financiën, accommodates en ledenwerving het hoofd te bieden.
CULTUUR We stimuleren talentontwikkeling in de breedte We willen dat de gemeente Bergen op Zoom een voedingsbodem is voor cultuur waar historie en hedendaagse expressie hand in hand gaan. Een levendige en inspirerende omgeving waar talenten zich kunnen ontwikkelen. We stmuleren talentontwikkeling in de breedste zin van het woord, zodat onze inwoners de kans krijgen om hun (verschillende) interesses en vaardigheden te verkennen. Brede talentontwikkeling bevordert de algehele groei en ontwikkeling van mensen. Het gaat hierbij om alle talenten: de inhoudelijke culturele uitng zelf, organisatetalent, maar ook talenten op het gebied van marketng en techniek om uitngen goed voor het voetlicht te brengen. Daarnaast verdient onderscheidend talent een podium. We investeren in cultuuronderwijs en een toekomstbestendig cultuursysteem voor talentontwikkeling Ieders talent is waardevol en verdient het om de ruimte te krijgen om te ontwikkelen. Dat vraagt om een sterk cultuursysteem waar we gezamenlijk met het onderwijs en het bedrijfsleven in willen investeren. Meedoen aan cultuur, er energie uithalen, je bewust worden van wat er speelt in de wereld: het begint allemaal in de eigen leefomgeving, dicht bij huis.
We staan er te weinig bij stl dat de succesvolle artest in aanraking is gekomen met muziek via school en dat hij of zij lessen heeft gevolgd bij het lokale kunstencentrum of de docent om de hoek; dat er lokale voorzieningen zijn zoals verenigingen, stchtngen, een theater en een poppodium waar de artest podiumervaring heeft kunnen opdoen. Hierbij moeten we niet de vrijwilligers vergeten die zich inzetten. Zij zijn de drijvende kracht die in belangrijke mate cultuur in de gemeente Bergen op Zoom beleetaar (en betaalbaar) maakt. We sturen erop dat talent zich kan ontwikkelen via breedtekunst in het onderwijs en via talentklassen in de vrijetjd. De mogelijkheden tot talentontwikkeling zijn aanwezig binnen het bestaande culturele veld. Buiten de grote gevestgde instellingen bestaan ook nieuwe initateven. Wij stmuleren dat het aanbod complementair is aan elkaar en aansluit bij de vraag van onze inwoners en bezoekers. Het cultuursysteem is daarnaast onderhevig aan meerdere veranderingen. Denk daarbij ook aan de publieke financiering en het vrijwilligers- en verenigingsleven dat onder druk is komen te staan. Het is van belang dat we sturen op een weerbare, toekomstge sector door onderlinge samenwerking, kennisdeling, innovate en kruisbestuiving te stmuleren. We sturen op een sterk cultuurnetwerk dat zich uitstrekt over zowel beleids- als gemeentegrenzen heen.
We sMmuleren de ontwikkeling van de creaMeve maker In het bijzonder willen we ruimte bieden aan de professionele createve maker. Professionals leveren een fundamentele bijdrage aan de ontwikkeling en vernieuwing van de Bergse cultuursector en samenleving. We stmuleren hierbij een gezonde arbeidsmarkt door eerlijke beloning te bevorderen binnen de culturele sector. Verder stmuleren wij de inzet van creatviteit bij complexe maatschappelijke opgaven. We willen dat de creatviteit van ontwerpers, kunstenaars, createve makers en anderen beter wordt benut.
21
Gezond leven makkelijk maken Janna (9) is een wat gesloten meisje. Op school lukt het haar niet altíjd om aansluiting te vinden bij de andere, nogal mondige kinderen in de groep. Gelukkig heeft ze Cas, die ook wat op zichzelf is. Met hem speelt ze vaak in de pauze op het schoolplein. Toch maakt Janna's moeder zich wat zorgen om haar dochter. Ze besluit om samen met Janna te onderzoeken of ze op een sport wil. Janna vindt dat een leuk idee, maar weet niet goed voor welke sport ze moet kiezen. Het is fijn voor Janna dat Bergen op Zoom het sportstimuleringsproject 'Sjors Sportief' heeft ontwikkeld. Via Sjors Sportef kan Janna verschillende sporten uitproberen, zonder dat ze meteen lid hoeft te worden. In het Sjors Sportef boekje staan alle verenigingen en sportaanbieders met hun aanbod. Samen met haar moeder bekijkt Janna de sporten waaruit ze kan kiezen. Na wat twijfel wil ze op hockey. Ze heeft er zin in, maar na verloop van tjd merkt haar moeder dat Janna's interesse afneemt. Janna bekent dat ze de meisjes van haar team veel te fanatek vindt en ze wil daarom niet meer elke week trainen. In plaats daarvan oefent ze thuis in haar eentje dansjes voor de spiegel. Dit brengt haar moeder op een idee. Ze stelt Janna voor om, na afloop van de proefperiode van hockey, over te stappen op streetdance. Dit blijkt een schot in de roos.
In plaats van elke week bezig te zijn met 'winnen', wat Janna niet ligt, kan ze nu helemaal opgaan in muziek. Ze blijkt ook nog eens een goed ritmegevoel te hebben, waardoor ze de pasjes razendsnel onder de knie heeft. Janna's zelfvertrouwen groeit en dat werkt door op school. Ze doet vaker mee met de kinderen op het plein en deelt met hen haar favoriete muziek van streetdance. Dankzij streetdance voelt ze zich zowel fysiek als mentaal sterker en is hierdoor een blijer meisje.
Gezond leven makkelijk maken - Lang verhaal kort We zien een verschuiving in de manier waarop we naar gezondheid kijken. Waar voorheen de focus vooral op genezen lag, willen we nu zoveel mogelijk voorkomen dat mensen ziek worden. Het bevorderen van gezondheid en het inzetten op prevente is de verantwoordelijkheid van de gehele samenleving, dus ook van de inwoners. We zetten in op positeve gezondheid, oftewel het vermogen om je aan te passen en je eigen regie te voeren in het licht van de sociale, fysieke en emotonele uitdagingen van het leven. We zorgen voor gezonde scholen. Dat betekent niet alleen een gezond binnenklimaat, maar ook voldoende sportfaciliteiten om te stmuleren dat kinderen bewegen. En dan is er ook nog de mentale gezondheid. Het aanbieden van bijvoorbeeld culturele actviteiten kan preventef werken om mentale problemen te voorkomen, terwijl vroegtijdige zorg en steun erger kan voorkomen. We streven naar een fijne leefomgeving waarin iedereen zich prettig en veilig voelt. Zijn er veiligheidsproblemen, dan betrekken we onze inwoners en partners actef bij het signaleren en het bedenken van oplossingen. Een leetare omgeving draagt bij aan een goede mentale en fysieke gezondheid. We werken aan kwalitateve en duurzame beweeg- en sportplekken, zowel qua accommodates als in de buitenruimte.
Hiermee leveren we een directe bijdrage aan een gezonde leefomgeving en een vitale bevolking.
22
We stimuleren de inzet van cultuur als preventiemiddel om maatschappelijke problemen zoals eenzaamheid, armoede en een ongezonde leefstijl tegen te gaan en zien de kansen die creativiteit biedt bij maatschappelijke vraagstukken. Vanaf hier nemen we u mee in de nadere invulling van 'Gezond leven makkelijk maken'.
WELZIJN, GEZONDHEID EN PARTICIPATIE We werken volgens de principes van positieve gezondheid Het bevorderen van gezondheid en het inzetten op preventie is de verantwoordelijkheid van de gehele samenleving, dus ook van de inwoners zelf. We gaan uit van positieve gezondheid. Oftewel, het vermogen om je aan te passen en je eigen regie te voeren, in het licht van de sociale, fysieke en emotionele uitdagingen van het leven. We zien een verschuiving in de manier waarop we naar gezondheid kijken. Voorheen lag de focus vooral op genezen en op het verbeteren van de kwaliteit van leven. Tegenwoordig ligt de focus op het voorkomen dat mensen ziek worden. Gezondheid is een breed begrip en is meer dan de afwezigheid van ziekte of andere lichamelijke gebreken. Armoede, schulden, problemen rondom huisvesting, eenzaamheid, werkloosheid, een beperking of niet passende scholing hebben allemaal invloed op hoe gezond je bent en hoe gezond je je voelt. Ook de kwaliteit en de inrichting van de leefomgeving hebben invloed op de gezondheid van inwoners. Bij positieve gezondheid staat niet de ziekte, maar een betekenisvol leven centraal. De nadruk ligt op de veerkracht, eigen regie en het aanpassingsvermogen van de mens. En niet op de beperkingen of ziekte zelf.
ONDERWIJS We zorgen voor een gezonde school De school is een plek waar preventief gewerkt kan worden aan het verbeteren van de fysieke en mentale gezondheid, bijvoorbeeld door het aanbieden van sportieve en culturele activiteiten op school. We stimuleren dat kinderen op school meer bewegen en zorgen voor voldoende sportfaciliteiten. Als gemeente zijn we verantwoordelijk voor de planning en financiering van voldoende huisvesting en ruimte voor bewegingsonderwijs. Dat geldt ook voor de financiering van de eerste inrichting van de sporthuisvesting. We zorgen voor voldoende beschikbare gymruimte om aan de vraag van het onderwijs te kunnen voldoen. Als fysieke of mentale zorg nodig is, dient deze zoveel mogelijk op de scholen aangeboden te worden. Een ander aspect dat bijdraagt aan een gezonde school is het aanbieden van een schoolontbijt en schoollunch aan kinderen die dat nodig hebben. Door armoede komen veel kinderen naar school zonder ontbeten te hebben en zonder een gezonde lunch bij zich te hebben. Via de kinderen kunnen ouders ook gestimuleerd worden om gezonder te eten.