CConstaterende datBergen op Zoom
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1. Pijlervisie economie AANGEPAST

Raadsvergadering 31 oktober 2024, gemeente Bergen op ZoomBij agendapunt: Pijlervisie economie11.126 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

32

PIJLERVISIE ECONOMIE BERGEN OP ZOOM

Bij grootschalige woningbouwprojecten (>100 woningen) wordt onderzocht of supermarkten en/of andere commerciële voorzieningen deel moeten uitmaken van de programmering voor het gebied.

6. Veerkrachtige arbeidsmarkt Waar staan we? In Bergen op Zoom zijn er circa 0,47 banen per inwoner, dit maakt Bergen op Zoom een gemiddelde woon-werkstad in vergelijking met de rest van Nederland. In 2023 zijn er in Bergen op Zoom 32.661 banen verdeeld over 7.044 bedrijven. Het aantal banen in Bergen op Zoom is ten opzichte van 2022 met 2,1% gestegen. Tegelijkertijd blijkt dat de gemiddelde bedrijfsgrootte afneemt. Dit heeft vooral te maken met de toename van het aantal ZZP’ers. Het aantal ZZP’ers is in 2023 met 12% gestegen. ZZP’ers zijn goed voor 17% van de werk­gelegenheid in Bergen op Zoom. Bedrijven op bedrijventerreinen in Bergen op Zoom zorgen voor 35% van de werkgelegenheid. Ten opzichte van het landelijk gemiddelde zijn in Bergen op Zoom de zorg en industrie sterk vertegenwoordigd. Deze sectoren hebben een bovengemiddeld werkgelegenheidsbelang in Bergen op Zoom. Een kwart van de banen in Bergen op Zoom behoort tot de zorgsector. Naast zorg en industrie zijn ook handel, zakelijke dienstverlening, onderwijs en vervoer & opslag de grootste werkverschaffers. Momenteel zijn er echter meer Bergenaren die elders werken dan dat inwoners van andere

gemeenten naar Bergen op Zoom gaan om te werken. Gelet op de grootte van de stad en de regionale functie die Bergen op Zoom vervult is het verschil tussen de uitgaande pendel en ingaande pendel van Bergen op Zoom vrij groot. Welke ontwikkelingen zien we? In de afgelopen jaren is het aantal banen licht gegroeid naar circa 32.661 banen in 2023. Volgens de huidige (beleidsarme) prognose van de provincie neemt de bevolking tot 2040 echter af met 8%, resulterend in een afname van de beroepsbevolking met 3%. Er is dus beperkte behoefte aan het creëren van extra werkgelegenheid voor de huidige bevolking, aangezien er in de toekomst een krimp van het aanbod van arbeidskrachten wordt verwacht. Echter, de vraag naar arbeidskrachten blijft bestaan. De prognoses laten zien dat de krapte op de arbeidsmarkt niet snel wordt opgelost. De vraag blijft de komende jaren groter dan het aanbod. Daar komt bij dat voor de transitie naar de nieuwe economie andere skills nodig zijn, dan nu het geval is. Dat betekent een verschuiving van de arbeidsmarktvraag. Voor het realiseren van transities (klimaat, circulair of energie) is behoefte aan voldoende technisch-, technologisch- en IT-talent. De strategische keuze voor een nieuwe economie, met een sterke focus op plantbased economy, zorgt dus voor een toename in de vraag naar (specifieke) arbeidskrachten.

Het gaat om arbeidskrachten zoals materiaalkundigen, ontwerpende beroepen, maar ook beroepen die werken met andere materialen. Hiervoor zijn specifieke kennis en vaardigheden benodigd. Om de ambities op gebied van circulaire economie en plantbased economy waar te kunnen maken, is het dus noodzakelijk dat de juiste arbeidskrachten kunnen worden aangetrokken. Tegelijkertijd vraagt de krapte op de arbeidsmarkt ook om verandering. De verwachting is dat de komende jaren automatisering, digitalisering en artificial intelligence (AI) veel invloed hebben op de arbeidsmarkt. Alhoewel slimme technieken ervoor gaan zorgen dat met minder arbeid het werk geklaard wordt, zal zeker niet al het werk overgenomen worden.

Daarom is voor een veerkrachtige arbeidsmarkt een stevige triple helix-samenwerking vereist. In Bergen op Zoom liggen daarnaast kansen om de woningbouwprogrammering en de arbeidsmarkt op elkaar aan te laten sluiten. Door voldoende beschikbare en betaalbare woningen aan te bieden wordt de gemeente aantrekkelijker voor o.a. jonge gezinnen, waardoor de beroepsbevolking zal toenemen. Tegelijkertijd zorgt een aantrekkelijk vestigingsklimaat ervoor dat bedrijven zich vestigen, uitbreiden of omschakelen naar een circulaire economie. Dit bevordert aan de ene kant werkgelegenheid, maar aan de andere kant biedt het kansen voor bedrijven om van elkaar te leren voor de omschakeling naar slimme technieken.

Wat zijn onze ambities? Het creëren van een veerkrachtige arbeidsmarkt door in te zetten op ontwikkeling, innovatie en het aantrekken en behouden van (jonge) arbeidskrachten. Met welke handelingsperspectieven? We stimuleren en ondersteunen plannen en initiatieven van het bedrijfsleven en onze (maatschappelijke) partners gericht op een veerkrachtige en toekomstbestendige arbeidsmarkt. We faciliteren ontwikkelingen en initiatieven binnen de zorgsector die zorgen voor behoud of vergroting van het aantal banen binnen de sector. We sluiten aan bij en versterken de regionale Human Capital-strategie gericht op de transitie naar de nieuwe economie; We stimuleren & ondersteunen het bedrijfsleven en onderwijs bij een goede aansluiting op plantbased economy en circulaire economie zodat vraag- en aanbod van professio-nals op elkaar fgestemd kunnen worden. Binnen de woningbouwprogrammering is aandacht voor de beroepsbevolking. Zo zal het aantrekken van specifieke doelgroepen, zoals jongeren/jonge gezinnen door een voldoende aanbod beschikbare en betaalbare woningen de arbeidsmarkt stimuleren.

TOEKOMSTBEELD 2035

33

Aantrekkelijk vestigingsklimaat ontwikkelen zodat sectoren met een hoge werkgelegen-heid, zoals bijvoorbeeld (maak) industrie en zorg zich kunnen vestigen en eventueel kun-nen uitbreiden. Bij voorkeur heeft nieuwe bedrijvigheid met een duidelijke verbinding met circulaire economie of plantbased economy; We investeren indien nodig in onze infrastructuur, zodat werklocaties bereikbaar zijn en blijven. Waar nodig zetten we in op verbetering van de toegankelijkheid van werklocaties. We werken samen met het bedrijfsleven en het onderwijs om te onderzoeken hoe met slimme technieken een veerkrachtige arbeidsmarkt kan worden bereikt.

7. Triple helix samenwerking als basis voor innovatie & arbeidsmarktgericht onderwijs Waar staan we? Triple helix is een strategische samenwerking tussen overheid, bedrijfsleven en onderwijs gericht op innovatie, economische ontwikkeling en maatschappelijke vooruitgang. Samenwerking tussen kennisinstellingen, overheden en bedrijven draagt bij aan nieuwe manieren van bedrijfs- en beleidsvoering en zorgt voor grotere innovatie, waardoor noodzakelijke transitie versneld kunnen worden. Iedere partij voegt daarbij waarde toe vanuit zijn eigen rol: overheid als beleidsmakers, kennisinstellingen met hun brede kennis en ondernemers met hun innovatieve ideeën. In Bergen op Zoom zijn op dit moment verschillende initiatieven waar triple helix partijen samenwerken op gebied van cultuur, techniek, zorg en duurzaamheid zoals theater de Maagd, poppodium Gebouw T, Green Chemistry Campus en Delta Agrifood Business. Op gebied van onderwijs is in het studiejaar 2022/2023 sprake van een toename van 19% theoretisch opgeleiden in Bergen op Zoom. Deze stijging ligt boven het landelijk gemiddelde. Desondanks heeft Bergen op Zoom relatief meer praktisch opgeleiden en minder theoretisch opgeleiden. In totaal heeft Bergen op Zoom 1.837 MBO-studenten, waarbij de studierichtingen zorg, welzijn en sport, maar ook techniek en gebouwde omgeving populair zijn.

34

PIJLERVISIE ECONOMIE BERGEN OP ZOOM

Welke ontwikkelingen zien we? De komende jaren zal de instroom van nieuwe studenten fors afnemen. Een strategie voor vitaal onderwijs is daarom noodzakelijk. Onderwijs zal meer en meer aansluiten bij het economisch profiel van een gemeente/regio. Na afronding van een studie zal een persoon toe-treden tot de arbeidsmarkt. De koppeling tussen onderwijs en arbeidsmarkt, maar ook het economisch profiel van een regio zal dus steeds belangrijker gaan worden. Leven lang leren programma’s en incompany onderwijs zijn voorbeelden die hierbij horen. De Economic Board West Brabant, de Regio West-Brabant en de Stedelijke Regio West Brabant West zetten in op een human capital agenda voor de regio. De uitdagingen en kansen binnen de regio worden gezamenlijk door gemeenten opgepakt. Er is onder andere aandacht voor een goede kennisinfrastructuur en publiek-private samenwerkingen.

Wat zijn onze ambities? Een sterke triple helix samenwerking gericht op het creëren van een innovatief ecosysteem voor duurzame economische groei, hoogwaardig onderwijs en maatschappelijke vooruitgang Met welke Handelingsperspectieven? Versterken van de triple helix samenwerking tussen bedrijfsleven, onderwijs en overheid (Economic Board West-Brabant); Bestaande MBO/MBO+ cluster stimuleren om een koppeling te zoeken met andere initia-tieven zoals theater de Maagd en poppodium Gebouw T; Stimuleren van de ontwikkeling van een Zorgcampus waar bedrijven en onderwijsinstel-lingen samenwerken. Met als doel versterking van de zorgsector in Bergen op Zoom. Een leven lang leren stimuleren. Hierdoor kunnen mensen leren en bijscholen als beroepen veranderen. We hebben hierin een ondersteunende rol aan het bedrijfsleven en het onderwijs;

We investeren in innovatie en technologie op gebied van circulaire- en plantbased economy; Versterking positie van de campussen om kennis & innovatie uit te wisselen en start-ups een kans te bieden; (Hoge)scholen uitnodigingen om aan te sluiten bij bestaande initiatieven die worden ge-steund door de gemeente.

Samengevat: twee strategische keuzes uitgewerkt in zeven speerpunten Bergen op Zoom BeLeefstad Bergen op Zoom als boegbeeld van de nieuwe economie Met 7 speerpunten om dit te omarmen 1. Massa rondom Plantbased Economy vergroten 2. Het bieden van ontwikkelruimte aan ondernemers 3. Doorontwikkeling van de Theodorushaven 4. Het ontwikkelen van een veelzijdige en duurzame vrijetijdsbesteding 5. Innovatief, divers en duurzaam aanbod van retail & horeca 6. Veerkrachtige arbeidsmarkt 7. Triple helix samenwerking als basis voor innovatie en arbeidsmarktgericht onderwijs

TOEKOMSTBEELD 2035

35

6 Economische agenda 36

PIJLERVISIE ECONOMIE BERGEN OP ZOOM

TOEKOMSTBEELD 2035

37

Economische agenda Ambities uitspreken is één, maar uitvoering geven aan de ambities is twee. Bij het opstellen van de Pijlervisie economie is voor ogen gehouden of en zo ja, op welke wijze ambities kunnen worden gerealiseerd. Feit is dat de gemeente Bergen op Zoom de ambities niet alleen kan realiseren. Samenwerking met het bedrijfsleven is cruciaal. Daarnaast is ook de samenwerking met andere maatschappelijke partners en het onderwijs noodzakelijk. Waar we kunnen ondersteunen, stimuleren en faciliteren we de markt bij hun plannen die in lijn zijn met de gestelde ambities uit de Pijlervisie economie.

We willen zelf ook sturen op de economische ontwikkeling van onze gemeente en omliggende regio. We zijn dat verplicht aan ons bedrijfsleven en onze inwoners. Daarom stellen we een economische agenda (uitvoeringsagenda) op. De economische agenda wordt separaat uitgewerkt. De economische agenda heeft als doel om de plannen en prioriteiten van de gemeente voor de komende jaren vast te leggen. Dat doen we door vijf programmalijnen uit te werken, waarbij we ook bijbehorende projecten aangeven. Zo werken we de komende jaren op gestructureerde en transparante wijze aan de economische ontwikkeling van Bergen op Zoom en brede welvaart van onze inwoners. De economische agenda heeft dezelfde tijdshorizon als de Pijlervisie economie: 2035. Het verschil met de Pijlervisie is dat het een dynamisch document betreft. Jaarlijks vindt herijking van de economische agenda plaats. Concreet betekent dit dat jaarlijks projecten worden opgevoerd (of afgevoerd). Het gaat om zowel kleinschalige, als grootschalige projecten. Maar ook korte acties, samenwerkingen of juist economisch gelieerde projecten. Te denken valt bij het laatste aan de vergroening van de bedrijventerreinen. Alhoewel geen economisch project, zijn er wel positieve effecten voor de economische ontwikkeling en/of brede welvaart. Ook vindt jaarlijks monitoring en evaluatie plaats van de economische agenda.

38

PIJLERVISIE ECONOMIE BERGEN OP ZOOM

De gemeente werkt de economische agenda uit in vijf programma’s, te weten: ruimte voor economie, transitie naar duurzame economie, stedelijke economie, plantbased economy en vrijetijdseconomie (VTE). Deze programma’s komen voort uit meerdere speerpunten uit de Pijlervisie. In principe lopen de speerpunten dwars door de programma’s heen, waarbij de meer randvoorwaardelijke speerpunten rondom werkgelegenheid en triple helix samenwerking in elk programma terugkomen. Het programma Ruimte voor Economie gaat over het creëren van ontwikkel­ mogelijkheden voor bestaande en nieuwe bedrijven (in de breedste zin van het woord). Voldoende ontwikkelruimte is essentieel voor bedrijven om door te kunnen groeien, verder te kunnen innoveren en daarmee van grotere meerwaarde te kunnen zijn voor de stad. Denk hierbij aan winkel- en horecaondernemers die kunnen inspelen op wensen van gebruikers en bedrijven die kunnen uitbreiden binnen de gemeente. Het programma Transitie naar Duurzame Economie gaat over het creëren van een toekomstbestendig bedrijfsleven. De huidige trends en ontwikkelingen (zie hoofdstuk 4) vragen om een transitie naar een nieuwe economie, door hier slim om in te spelen kan het huidige economie versterkt worden. Bijvoorbeeld door bedrijventerreinen te verduurzamen, een human

capital agenda op te stellen gericht op de nieuwe economie en de Theodorushaven integraal door te ontwikkelen. Stedelijke economie richt zich op het verbeteren en versterken van de economische structuur binnen Bergen op Zoom, Halsteren en Lepelstraat. Het gaat over het bereiken van een goed voorzieningenniveau binnen de verschillende kernen en wijken van de gemeente. Ook is het de komende jaren van belang om het aanbod van voorzieningen te laten aansluiten bij de verschillende doelgroepen. Een belangrijke plaats binnen het programma stedelijke economie is de uitvoering van de Visie binnenstad. Er wordt ingezet op een compacter winkelgebied, waarbij de binnenstad verandert van place to buy, naar place to be. Het gaat dus niet alleen over de verbetering van economische vitaliteit, maar ook om het verbeteren van de leefomgeving. Plantbased Economy is een van de speerpunten van de economie van Bergen op Zoom. Dit programma is er dan ook op gericht om de massa rondom Plantbased Economy te vergroten. Door het stimuleren van innovatie en vergaren van meer kennis kan een bijdrage geleverd worden aan maatschappelijke ontwikkelingen. Dit kan gestimuleerd worden door bijvoorbeeld de doorontwikkeling van het DAB en bieden van doorgroeiruimte aan plantbased start ups. Vrijetijdseconomie is een andere belangrijke pijler van de Bergse economie.

Bergen op Zoom is een verblijf en BeLeefstad voor jong en oud. Gezien de woningbouwopgave is het belangrijk dat sector meegroeit met die ontwikkeling. Hierbij gaat het o.a. om een kwaliteitsimpuls van de openbare ruimte in de binnenstad en cultuur & recreatie.

In onderstaand schema wordt per programmalijn één of twee voorbeeldprojecten weergegeven die in het eerste jaar opgepakt kunnen worden.

Programma’s

Voorbeeld projecten

Ruimte voor economie

• Ontwikkeling gebiedspas­ poorten • Haalbaarheid Auvergne­ polder voor ontwikkeling bedrijventerrein met plant­ based profiel

Transitie naar duurzame economie

• Verduurzaming bedrijven­ terreinen • Aanpak energietransitie

Plantbased economy

• Doorontwikkeling DAB als plantbased incubator • Acquisitiestrategie plantbased bedrijvigheid

Stedelijke economie

• Vitale wijkeconomie • Compactere binnenstad

Vrijetijds­ economie

• Oprichting eigentijdse citymarketing-organisatie • Oprichten netwerk VTE-ondernemers

TOEKOMSTBEELD 2035

39

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=BergenOpZoom&id=ddcfd361-3422-4d3c-a3a9-70b1d42daeab