Bijlage 1 NOTA RUIMTELIJKE KWALITEIT BERGEN OP ZOOM 2023 aangepast.
Tekst van het document
NOTA RUIMTELIJKE KWALITEIT
BERGEN OP ZOOM Gemeente Bergen op Zoom Rho adviseurs voor leefruimte
INHOUDSOPGAVE 1.
INLEIDING 5 D o e l 5 We l s t a n d s n i v e a u ’s 5
COLOFON
2.
GEMEENTE BERGEN OP ZOOM Jacob Obrechtlaan 4
Central Post Delftseplein 27b 3013 AA Rotterdam t: 010-2018555 w : w w w. r h o . n l
DATUM 28 juni 2023
OBJECT GERICHTE CRITERIA
3.
79
B e s t a a n d e b e e l d k w a l i t e i t s p l a n n e n 9
R e c l a m e 8 0
WELSTANDSNIVEAU BIJZONDER
D a k k a p e l 8 2
11
D a k o p b o u w o p k a p 8 3
M i d d e l e e u w s e c e n t r u m 1 2
B i j b e h o r e n d b o u w w e r k 8 4
1 9 e - e e u w s e s c h i l 1 8
K o z i j n - o f g e v e l w i j z i g i n g 8 4
L i n t H a l s t e r s e w e g - Z u i d 2 4
Z o n n e p a n e l e n e n - c o l l e c t o r e n 8 5
D o r s p h a r t H a l s t e r e n 2 8
E r f - e n p e r c e e l a f s c h e i d i n g 8 7
6.
We s t - B r a b a n t s e Wa t e r l i n i e 4 0
w : w w w. b e r g e n o p z o o m . n l
RHO ADVISEURS VOOR LEEFRUIMTE
5.
I n l e i d i n g 7 9
V i e r s p r o n g & Vr e d e r u s t 3 6
t: 140164
MONUMENTEN 77
T h e m a g e b i e d e n 7
K r u i s b e r g & D e B e e k 3 2
4611 AR Bergen op Zoom
4.
WELSTANDSNIVEAU SOEPEL
BIJZONDERE BEPALINGEN 89 A l g e m e n e w e l s t a n d s c r i t e r i a 8 9 H a r d h e i d s c l a u s u l e 9 0
45
E x c e s s e n r e g e l i n g 9 0
W O O N G E B I E D E N 4 6
I n b r e i d i n g s - e n o n t w i k k e l l o c a t i e s 9 1
H i s t o r i s c h e l i n t e n 4 6
Ve r k l a r e n d e w o o r d e n l i j s t 9 2
B l o k v e r k a v e l i n g | G e m e n g d e b e b o u w i n g
50
H e t n i e u w e b o u w e n 5 4 T h e m a t i s c h e w o o n g e b i e d e n 5 8
7.
BIJLAGE 97 Kaart ‘Zonnepanelen Beschermd Stadsgezicht’
96
B U I T E N G E B I E D 6 2 S P O R T- E N R E C R E AT I E T E R R E I N E N
66
B E D R I J V E N T E R R E I N E N 7 0
|3
WELSTANDSNIVEAU’S
1 | INLEIDING DOEL
WELSTANDSNIVEAU’S
Het zicht op gebouwen en de inrichting van de openbare
Vo o r d e t o e t s i n g z i j n w e l s t a n d s n i v e a u ’s v a s t g e l e g d w a a r-
ruimte vormen de dagelijkse leefomgeving van inwoners,
in wordt aangegeven in welke gebieden de gemeente meer
ondernemers en bezoekers van Bergen op Zoom. Dat bete-
regulering wenst, in welke gebieden er een minder strenge
kent ook dat het uiterlijk van een bouwwerk niet alleen de
toetsing plaatsvindt én in welke gebieden er geen welstand-
eigenaar aangaat. Een aantrekkelijke, goed verzorgde om-
scriteria gelden.
geving draagt bij aan haar eigen kwaliteit en geeft de gemeente extra impuls als toeristische bestemming, als woon-
D e v e r s c h i l l e n d e b e s c h e r m i n g s n i v e a u ’s i n d e g e m e e n t e B e r-
en bedrijfslocatie of als vestigingsplaats voor winkels en
g e n o p Z o o m z i j n h i e r n a a s t o p d e k a a r t w e e r g e g e v e n . Va n u i t
voorzieningen. Deze Nota Ruimtelijke Kwaliteit is enerzijds
cultuurhistorisch perspectief en een breed perspectief aan
opgesteld vanuit de overtuiging dat de gemeente en haar
beleidsterreinen zijn gebieden aangewezen met verschillen
bewoners een aantrekkelijk gebouwde omgeving waarderen
in beschermde status. Afzonderlijke (rijks)monumenten en
en willen behartigen. Anderzijds is het uitgangspunt om de
a n d e r e b e e l d b e p a l e n d e o b j e c t e n z i j n n i e t o p d e k a a r t w e e r-
burger meer vrijheid te geven waar dat kan. Dit betekent een
gegeven.
meer terughoudende opstelling met het toetsen van ruimtelijke kwaliteit, minder regels én minder bemoeienis met
Welstandsniveau: Bijzonder
details in gebieden waar dit verantwoord is.
G e b i e d e n m e t e e n s t r e n g e t o e t s w a a r b i j a l l e o m g e v i n g s v e rgunningplichtige bouwwerken door de Commissie Ruimtelijke
In deze Nota Ruimtelijke Kwaliteit is de gebiedsindeling
K w a l i t e i t w o r d e n g e t o e t s t a a n z o w e l d e v o o r- a l s a c h t e r z i j d e .
v e r e e n v o u d i g d , i s h e t a a n t a l t o e t s i n g s n i v e a u ’s t e r u g g e b r a c h t
Deze gebieden zijn van cruciale betekenis voor het totaal
n a a r t w e e t y p e n w e l s t a n d n i v e a u ’s e n z i j n n i e u w e w e l s t a n d s -
beeld van de kernen en de relatie met het aanliggende land-
vrije gebieden aangewezen. Per themagebied en toetsings-
s c h a p . H i e r o n d e r v a l l e n d e g e b i e d e n d i e e e n h o g e c u l t u u r-
niveau zijn vervolgens voor de wijken de kenmerken van de
historische, architectonische of stedenbouwkundige waarde
omgeving beschreven en duidelijke criteria opgesteld waarop
h e b b e n z o a l s h e t c e n t r u m . To e t s i n g b i n n e n h e t b i j z o n d e r e
(bouw)plannen in ieder geval beoordeeld worden door de
niveau is vooral gericht op de historische en/of landschap-
Commissie Ruimtelijke Kwaliteit. Daarnaast biedt deze nota
p e l i j k e c o n t e x t . To e t s i n g o m v a t d a a r o m a l l e r e l e v a n t e a s -
ook inspiratie voor ontwerp en inrichting om initiatiefnemers
pecten zoals ligging, massa, architectonische uitwerking en
enthousiast te maken en te inspireren bij het maken van
materiaal- en kleurgebruik en kapvormen en de relatie met
hun plannen. Hoewel ‘ruimtelijke kwaliteit’ meer omvat dan
de openbare ruimte.
bouwwerken, bevat deze nota geen beleidsregels die zien op de inrichting van de openbare ruimte.
4|
|5
THEMAGEBIEDEN
Hierbij wordt zorgvuldig en gedetailleerd getoetst, waarbij
THEMAGEBIEDEN
de zorgvuldige inpassing in de omliggende context het uit-
De verschillende te onderscheiden deelgebieden in de ge-
gangspunt is en daarom een bijzondere inspanning vereist.
m e e n t e B e r g e n o p Z o o m m é t e e n w e l s t a n d s t o e t s z i j n o n d e rverdeeld in themagebieden. Deze themagebieden verschillen
Welstandsniveau: Soepel
in hun ruimtelijke verschijningsvorm door de ontstaansge-
Gebieden die een soepel toetsingsniveau hebben, zijn gebie-
schiedenis, planningsmethode, bouwperiode of functie. Per
den die beperkte afwijkingen van de bestaande ruimtelijke
thema is beknopt een daarop toegesneden inspiratiekader
structuur of ingrepen in de architectuur zonder al te veel
toegevoegd waarin aspecten die te maken hebben met de
p r o b l e m e n k u n n e n v e r d r a g e n . To e t s i n g b e t r e f t d a n o o k d e
gebouwen, het perceel en de openbare ruimte worden uitge-
basiskwaliteit van de bouwwerken en vraagt een normale in-
licht. De soepele woongebieden zijn onder één thema ge-
spanning. Er wordt getoetst op de verschijningsvorm aan de
b r a c h t , e n h e b b e n d a a r o m o o k é é n t o e t s i n g s k a d e r, m a a r z i j n
voorzijde van de bouwwerken richting het openbaar gebied.
wel onderverdeel in samenhangende buurten met een eigen i n s p i r a t i e k a d e r.
Wo n i n g b o u w l o c a t i e s i n o n t w i k k e l i n g w o r d e n o n d e r h e t s o e pele niveau geplaatst totdat de ontwikkeling is afgerond en de locatie kan vervallen naar het welstandsvrije niveau. Welstandsvrij Gebieden waar voor bouwwerken geen welstandstoets geldt. De excessenregeling is hierop wel van toepassing. Viersprong en Vrederust Centrum, 19 eeuwse schil Centrum, Middeleeuwse kern Bijzonder lint Halsterseweg zuid De West-Brabantse Waterlinie Kruisberg en De Beek Oude linten Het nieuwe bouwen Traditionele blokverkaveling Thematische bouw Buitengebied Sport en recreatie Bedrijventerrein
6|
20171447
|7
BEELDKALITEITPLANNEN
BESTAANDE BEELDKWALITEITPLANNEN De Nota Ruimtelijke Kwaliteit biedt een toetsingskader voor g e w a a r d e e r d e g e b i e d e n . To c h i s d e a a n d a c h t v o o r a l g e r i c h t op bestaande gebieden. In sommige gevallen is voor nieuwe ontwikkelingen een beeldkwaliteitsplan gemaakt of een beeldkwaliteitsparagraaf opgenomen in een ruimtelijk plan of stedenbouwkundige visie. Stedenbouwkundige kaders, beeldkwaliteitsplannen en beeldregieplannen zijn de toetsingskaders voor de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit voor in
3 8 6
7
o n t w i k k e l i n g z i j n d e g r o t e r e p r o j e c t e n . I n d e g e m e e n t e B e r-
2
gen op Zoom gelden op dit moment de volgende beeldkwal-
9
iteitsplannen, - kaders en -regieplannen :
12
10
4
1
5 13
1.
Beeldkwaliteitsplan Binnenstad;
2.
Beeldkwaliteitsplan De Schans 5e fase;
3.
Beeldkwaliteitsplan Oude Molen en Kop van Vijf;
4.
N i e u w e Ve s t i n g ;
5.
Beeldregieplan Geertruidapolder;
6.
H e r o n t w i k k e l i n g Vo g e l e n z a n g ( o n t w i k k e l p l a n ) ;
7.
Hoek Grondmolen/Kastanjelaan (bestemmingsplan);
8.
B e d r i j v e n t e r r e i n Wo u w s e w e g ( b e s t e m m i n g s p l a n ) ;
9.
Ruimte voor ruimte Langstraat (bestemmingsplan);
10.
Ruimte voor ruimte Fort Pinsenweg (bestemmingsplan);
11.
Ruimte voor ruimte Heimolen (bestemmingsplan);
12.
Ruimte voor Ruimte Fort de Rovereweg/Langsstraat (bestemmingsplan).
13
B e e l d r e g i e p l a n Vr i j e k a v e l s K i j k i n d e P o t
11
20171447
Beeldkwaliteitplannen
8|
|9
2 | WELSTANDSNIVEAU: BIJZONDER
10 |
| 11
MIDDELEEUWSE CENTRUM
ALGEMENE KARAKTERISTIEK
Vissershaven. Kenmerkend voor het hele centrum is de grote
De middeleeuwse kern van Bergen op Zoom is cirkelvormig
variatie in bouwstijl en architectuur waardoor de individu-
e n h e t z w a a r t e p u n t l i g t r o n d d e G r o t e M a r k t . Va n h i e r u i t
ele panden sterk herkenbaar zijn. De middeleeuwse kern is
liepen verschillende radialen met de van oudsher belangrijk-
beschermd stadsgezicht en veel panden zijn door hun vorm
ste functies richting de stadspoorten en het buitengebied.
e n p o s i t i e c u l t u u r h i s t o r i s c h w a a r d e v o l . E e n g r o o t d e e l h i e r-
Va n d e o u d e s t a d s p o o r t e n i s d e G e v a n g e n p o o r t a a n h e t e i n d e
van is aangewezen als monument. In het kernwinkelgebied
van de Lievevrouwestraat als enige bewaard gebleven. De
zijn de verschillende panden door de tijd heen ook veelal
bebouwing langs de radialen is kleinschalig en heeft een
flink aangepast waardoor vooral de samenhang tussen de
grote diversiteit in maten en verschijningsvormen. De we-
plint(winkelpui) en de bovenbouw is vervaagd.
gen en pleinen worden gevormd door vrijwel aaneengesloten, pandsgewijs opgebouwde straatwanden. Aan de radialen en
Vo o r h e t c e n t r u m i s h e t v a n b e l a n g d a t e r e e n h e l d e r e r u i m -
de Grote Markt bepalen winkels en horeca het straatbeeld,
telijke structuur ontstaat met een prettig verblijfsgebied.
daarboven wordt veelal gewoond. De radialen vormen dan
Va n b e l a n g i s d a t b o u w b l o k k e n b i j a a n p a s s i n g e n g o e d w o r-
ook het huidige centrumgebied. Het middeleeuws centrum is
den afgerond. Daarnaast is de beeldkwaliteit van de panden
een Middeleeuws Rijksbeschermd Stadsgezicht. Bijzondere
van groot belang. Een gevarieerd maar tevens voldoende
(grootschalige) gebouwen vormen de accenten van de histo-
samenhangend straatbeeld zorgt voor een aantrekkelijk cen-
rische kern, dit zijn onder andere: het Markiezenhof, de Sint
trumgebied. Hierin spelen ook de samenhang van de gevels
G e r t r u d i s k e r k , d e s t a d s s c h o u w b u r g e n h e t S t a d h u i s . Tu s s e n
(onder en bovenbouw en passende reclame-uitingen) van de
de lange radialen liggen kortere straten met voornamelijk
afzonderlijke panden een belangrijke rol.
w o o n b e b o u w i n g . D e z e s t r a t e n z i j n k o r t e r, r e c h t e r e n m i n d e r voornaam ten opzichte van de radialen. De bebouwing is
SAMENVATTING ALGEMENE RUIMTELIJKE KENMERKEN
k l e i n s c h a l i g e r, m a a r k e n t e v e n e e n s e e n g r o t e d i v e r s i t e i t .
•
De cirkelvormige kern en het Havenkwartier vormen het middeleeuwse centrum.
Langs de Oude Haven heeft zich het middeleeuws Haven-
•
kwartier ontwikkeld. In dit langgerekte gebied is van ouds-
stadspoorten met belangrijke concentratie van horeca én
her veel bedrijvigheid. Dit verklaart ook de relatief sobere
van openbare functies en (zakelijke) dienstverlening
uitstraling. De bedrijvigheid is de afgelopen decennia afge-
•
nomen en heeft plaatsgemaakt voor culturele en recreatieve functies. De openbare ruimte van de haven en de kaaien
20171447
Centrum, Middeleeuwse kern
12 | WELSTANDSNIVEAU: BIJZONDER
Va n u i t d e G r o t e M a r k t l o p e n r a d i a l e n n a a r d e v o o r m a l i g e
Tu s s e n d e r a d i a l e n l i g g e n k o r t e r e s t r a t e n m e t v o o r n a m e lijk woonbebouwing.
•
De openbare ruimte van de haven en de kaaien vormen
vormen het middelpunt van het gebied. De wegen, kaaien
h e t m i d d e l p u n t v a n h e t l a n g g e r e k t e H a v e n k w a r t i e r. D e
en havens worden gevormd door vrijwel aaneengesloten,
bebouwing hieraan is relatief hoog ten opzichte van de
pandsgewijs opgebouwde straatwanden die veelal gericht
kleinschalige straten en stegen.
zijn op en direct aan de openbare ruimte liggen. De histori-
•
Grote variatie aan architectuur en vormgeving.
sche bebouwing aan de havens en kaaien is relatief hoog en
•
Hoogwaardig ingerichte openbare ruimte.
de kleinschalige straten en stegen aan weerskanten hebben
•
Ve r k e e r s d r u k : a a n d a c h t n o d i g v o o r b e r e i k b a a r h e i d e n e e n
lagere bebouwing. Bijzondere elementen zijn gebouwen als
prettig verblijfsgebied op specifieke plekken.
h e t S p u i h u i s , h e t s l u i s h u i s j e e n d e Wa t e r m o l e n b i j d e O u d e
MIDDELEEUWS CENTRUM | 13
MIDDELEEUWSE CENTRUM
INSPIRATIE Gebouwen •
Stel de ambitie hoog. Het centrum is hét visitekaartje van Bergen op Zoom.
•
Zorg dat bouwkundige toevoegingen of aanpassingen passen in de stedenbouwkundige structuur en aansluiten op massa, de typologie, de detaillering en het materiaalgebruik.
•
Geef de bebouwing een duidelijke oriëntatie op de belangrijkste openbare ruimte: de straat.
•
N e e m b i j o n t w i k k e l i n g d e h e r k e n b a r e o p b o u w m e t o v e rwegend individuele panden als uitgangspunt.
•
Nieuwe ingrepen mogen een eigen architectuur hebben, maar neem de uitgangspunten in acht van maat en schaal, rooilijnen, open en gesloten wand, rustige en nat u u r l i j k k l e u r- e n m a t e r i a a l g e b r u i k e n d e k a p v o r m . I n d e stijl en de detaillering zit vooral de variatie. Deze zullen
Percelen
zorgvuldig moeten zijn en van een passend kwaliteitsni-
•
veau. •
• •
Maak duidelijke begrenzingen van openbaar en privaat gebied.
Zorg voor een evenwichtige opbouw in de gevelindeling: rust in variatie door een eenduidige architectuur per
Openbare ruimte
pand.
•
Zorgvuldig beheer van de openbare ruimte. De openbare
Hou in het kernwinkelgebied rekening met gesloten ge-
ruimte is een zeer belangrijk aspect van de centrumbele-
velwanden en sluit hier bij aan.
ving.
Zorg bij winkels dat de onderbouw (etalage/entree) een
•
g e h e e l v o r m t m e t d e b o v e n b o u w.
P r o b e e r d e g e p a r k e e r d e a u t o ’s u i t h e t s t r a a t b e e l d t e h a len en zorg voor duidelijke parkeerlocaties.
•
Duurzaam beheer van de openbare ruimte.
•
Beperk de losse bebording, reclame-uitingen en uitstall i n g e n i n d e o p e n b a r e r u i m e v o o r e e n o r d e l i j k e n o v e rzichtelijk openbaar gebied.
14 | WELSTANDSNIVEAU: BIJZONDER
MIDDELEEUWS CENTRUM | 15
MIDDELEEUWSE CENTRUM
Vo o r r u i m t e l i j k e k w a l i t e i t s b e l e i d Middeleeuwse Binnenstad zie ook: •
Beeldkwaliteitsplan Binnenstad
•
Nota Openbare Ruimte
•
Structuurbeeld voor reclame
•
Kappenkaart
TOETSINGSCRITERIA TOETSINGSNIVEAU: BIJZONDER T O E T S I N G
A l l e b o u w w e r k e n a a n v o o r- e n a c h t e r z i j d e .
O M G E V I N G
Behoud van de ruimtelijke identiteit en kwaliteit van de oorspronkelijke ruimtelijke opbouw
e n k a r a k t e r i s t i e k a l s c u l t u u r h i s t o r i s c h c o m p o s i t i e . Wa n d v o r m i n g e n d u i d e l i j k e r o o i l i j n e n z i j n
b e l a n g r i j k . M A AT / S C H A A L
Behoud en herstel van het diverse ruimtelijk karakter van de bebouwing met respect voor het
cultuurhistorische karakter van het centrumgebied. Ritmiek van individuele gevels met een
eigen vormgeving, maatvoering en detaillering: variatie overeenkomstig het straatbeeld met
h e r k e n b a r e p a n d e n s t r u c t u u r. V O R M / O R I Ë N TAT I E
B i j ( v e r v a n g e n d e ) n i e u w b o u w i s d e p o s i t i e e n o r i ë n t a t i e v a n d e o o r s p r o n k e l i j k e b e b o u w i n g
r i c h t i n g g e v e n d e n d i e n t d e z e q u a v o r m g e v i n g e n m a s s a t e p a s s e n i n d e b e s t a a n d e b o u w b l o k k e n ,
de bestaande parcelering is het uitgangspunt.
Sterk straatgerichte gevels met aandacht voor de kapvorm: in het algemeen zijn zadeldaken,
schilddaken of mansardekappen het meest wenselijk.
Z i e o o k d e k a p p e n k a a r t b e h o r e n d e b i j h e t b e s t e m m i n g s p l a n B i n n e n s t a d e n h e t B e e l d k w a l i t e i t p l a n B i n n e n s t a d . S T I J L / A R C H I T E C T U U R / D E TA I L
Nieuwbouw dient aan te sluiten op de omgeving; (eigentijdse)
toevoegingen / aanpassingen respecteren de bestaande stijl, architectuur en detaillering;
Samenhang onderbouw (plint) en bovenbouw van winkelpanden, ook bij samenvoeging van
w i n k e l p a n d e n / p u i e n o p b e g a n e g r o n d ;
Per pand een eenduidige architectuur – geen mengvorm van stijlen;
Aan de vormgeving van de gevels aan de straat worden hoge eisen gesteld: vanuit context
é n h e t g e b o u w. Z o r g v u l d i g e d e t a i l l e r i n g e n e e n e v e n w i c h t i g e o p b o u w z i j n v a n b e l a n g .
Blinde zijgevels moeten worden voorkomen evenals dichte gevels op maaiveldniveau;
Bij toevoegingen en renovatie dienen de oorspronkelijke (gevel)details zoals dakranden, plinten,
banden, rol- en speklagen behouden te blijven.
M AT E R I A A L / K L E U R
Kleurstelling: traditioneel en natuurlijk. Kleurstelling van metselwerk/gevel en pannen op
e l k a a r a f s t e m m e n . K l e u r e n d i e n e n h i s t o r i s c h e v e r a n t w o o r d t e z i j n , e v e n t u e e l w o r d t e e n o n d e r z o e k
door deskundigen gedaan. Kleuren die met de omgeving contrasteren zijn niet toegestaan.
Materiaalgebruik: (patinerende materialen of voorgepatineerde materialen) in overeenstemming met
de centrumomgeving is overwegend traditioneel: keramische pannen, baksteen in aardetinten, licht
p l e i s t e r w e r k e n h o u t e n k o z i j n e n m e t p r o f i e l a l s b a s i s m e t m o g e l i j k m o d e r n e m a t e r i a l e n z o a l s h a r d
s t e e n b e t o n , g l a s e n z i n k .
16 | WELSTANDSNIVEAU: BIJZONDER
MIDDELEEUWS CENTRUM | 17
NEGENTIENDE EEUWSE SCHIL
ALGEMENE KARAKTERISTIEK Rondom de middeleeuwse kern ligt de negentiende eeuwse schil. De schil is ontstaan na het slechten van de vesting-
Kenmerkend voor de negentiende eeuwse schil is de grote
werken van de middeleeuwse kern. Het gebied is grotendeels
variatie in bouwstijl en architectuur waardoor de individue-
gebruikt voor nieuwe woningen en rondom het middeleeuwse
l e p a n d e n s t e r k h e r k e n b a a r z i j n . Ve e l p a n d e n z i j n d o o r h u n
Havenkwartier voor militaire doeleinden en de opkomende
vorm en positie cultuurhistorisch waardevol. Een groot deel
industrie.
hiervan is aangewezen als monument.
Deze stadsuitleg is ontworpen met een heldere structuur; er zijn relatief brede straten ter plaatse van de voormalige
Daarnaast staat er een aantal panden die duidelijk van een
singels en bolwerken en aan de noordrand zijn deze in veel
latere bouwperiode zijn. Het is vooral van belang dat de hel-
gevallen voorzien van een middenstrook met park. Haaks
dere ruimtelijke structuur van de negentiende eeuwse schil
hierop lopen de middeleeuwse radialen verder de stad uit.
bewaard blijft en dat bouwblokken bij aanpassingen goed
Enkele hiervan (Stationsstraat, Burgemeester van Hasselt-
worden afgerond. Daarnaast is ook de beeldkwaliteit van de
straat en Antwerpsestraat) behoren tot het huidige centrum-
individuele panden en de straatwanden van groot belang.
gebied.
Een gevarieerd maar tevens voldoende samenhangend straatbeeld zorgt voor een aantrekkelijke schil.
In de zuidelijke schil staan voornamelijk veelal gepleisterde arbeiderswoningen en enkele middenstandswoningen, in de
SAMENVATTING ALGEMENE RUIMTELIJKE KENMERKEN
noordelijke schil worden middenstandswoningen afgewisseld
•
eeuwse kern.
m e t g e v a r i e e r d e v r i j s t a a n d e v i l l a ’s o p r u i m e k a v e l s . I n h e t n o o r d e n o v e r h e e r s t r e p r e s e n t a t i e v e t u i n d o r p a r c h i t e c t u u r. I n
Ontstaan op de plek van de vestingwerken van de middel-
•
Over het algemeen brede straten, met in het noorden een
d e o m g e v i n g v a n h e t Wi l h e l m i n a v e l d i s d e h i s t o r i s c h e b e -
middenstrook met park. De bouwblokken zijn grotendeels
bouwing vervangen door gesloten stadsvernieuwingsblokken.
gesloten.
De woonbebouwing in de negentiende eeuwse schil bestaat
•
Het westelijk deel van de schil werd losser ingevuld met
grotendeels uit gesloten bouwblokken. Ook grootschalige
militaire en industriële functies, waarvan nog enkele be-
functies zoals scholen of een kerk werden hierin opgeno-
waard zijn gebleven.
men.
•
Diversiteit en individuele cultuurhistorisch waardevolle bebouwing.
Het westelijk deel van de schil rondom het middeleeuwse
•
Grote variatie aan architectuur en vormgeving.
Havenkwartier werd veel losser ingevuld. Bijzondere elementen zijn de vrijstaande industriële en militaire objecten in het groen die langzamerhand plaats hebben gemaakt voor w o n i n g b o u w, b e d r i j v i g h e i d e n g r o o t s c h a l i g e d e t a i l h a n d e l . Va n d e m i l i t a i r e k a z e r n e s , a r s e n a l e n e n i n d u s t r i e i s e e n a a n tal karakteristieke gebouwen bewaard gebleven: de Blokstall e n , h e t K l e i n e n G r o o t A r s e n a a l e n o o k d e f a b r i e k s s c h o o rsteen aan de Rijtuigweg, het fabrieksgebouw De Zeeland, de 20171447
v o o r m a l i g e s u i k e r f a b r i e k e n h e t I R S - g e b o u w.
Centrum, 19 eeuwse schil
18 | WELSTANDSNIVEAU: BIJZONDER
NEGENTIENDE EEUWSE SCHIL | 19
NEGENTIENDE EEUWSE SCHIL
INSPIRATIE Gebouwen •
Stel de ambitie hoog. De negentiende eeuwse schil is een belangrijk entreegebied naar het middeleeuwse centrum van Bergen op Zoom.
•
Zorg dat bouwkundige toevoegingen of aanpassingen passen in de stedenbouwkundige structuur en aansluiten op massa, de typologie, de detaillering en het materiaalgebruik.
•
Geef de bebouwing een duidelijke oriëntatie op de belangrijkste openbare ruimte: de straat.
•
N e e m b i j o n t w i k k e l i n g d e h e r k e n b a r e o p b o u w m e t o v e rwegend individuele panden als uitgangspunt.
•
Zorgvuldige hoekoplossingen zoals afgeschuinde kanten en entrees.
•
Nieuwe ingrepen mogen een eigen architectuur hebben, maar neem de uitgangspunten in acht van maat en schaal, rooilijnen, open en gesloten wand en de kapvorm.
•
Zorg voor een evenwichtige opbouw in de gevelindeling: rust in variatie door een eenduidige architectuur per pand.
•
Houd in de schil rekening met gesloten bouwblokken en sluit hier bij aan.
Percelen •
Maak duidelijke begrenzingen van openbaar en privaat gebied.
•
Zorg er voor dat parkeren niet te veel het straatbeeld domineert.
Openbare ruimte •
Behoud een rustige eenduidige vormgeving van het straatprofiel van de singels.
•
De openbare ruimte is een belangrijk aspect van de beleving van de hele binnenstad. Houd aandacht voor het inbrengen van groen en het beheer van het groen (in het noorden) van de schil.
•
20 | WELSTANDSNIVEAU: BIJZONDER
Duurzaam beheer van de openbare ruimte.
NEGENTIENDE EEUWSE SCHIL | 21
NEGENTIENDE EEUWSE SCHIL
TOETSINGSCRITERIA TOETSINGSNIVEAU: BIJZONDER T O E T S I N G
A l l e b o u w w e r k e n a a n v o o r- e n a c h t e r z i j d e .
O M G E V I N G
B e h o u d v a n d e r u i m t e l i j k e i d e n t i t e i t e n k w a l i t e i t v a n d e o o r s p r o n k e l i j k e r u i m t e l i j k e
o p b o u w e n k a r a k t e r i s t i e k . Wa n d v o r m i n g e n d u i d e l i j k e r o o i l i j n e n z i j n b e l a n g r i j k .
M A AT / S C H A A L
B e h o u d e n h e r s t e l v a n h e t d i v e r s e r u i m t e l i j k k a r a k t e r v a n d e b e b o u w i n g m e t r e s p e c t v o o r
h e t c u l t u u r h i s t o r i s c h e k a r a k t e r v a n d e c e n t r u m s c h i l . R i t m i e k v a n i n d i v i d u e l e g e v e l s m e t
e e n e i g e n v o r m g e v i n g , m a a t v o e r i n g e n d e t a i l l e r i n g : v a r i a t i e o v e r e e n k o m s t i g h e t s t r a a t b e e l d
met herkenbare pandenstructuur en eventueel grotere objecten binnen de blokken.
V O R M / O R I Ë N TAT I E
B i j ( v e r v a n g e n d e ) n i e u w b o u w i s d e p o s i t i e e n o r i ë n t a t i e v a n d e o o r s p r o n k e l i j k e b e b o u w i n g
r i c h t i n g g e v e n d e n d i e n t d e z e q u a v o r m g e v i n g e n m a s s a t e p a s s e n i n d e b e s t a a n d e b o u w
blokken, de bestaande parcelering is het uitgangspunt.
Zorgvuldige hoekoplossingen zoals afgeschuinde kanten en entrees.
Sterk straatgerichte gevels met aandacht voor de kapvorm: in het algemeen zijn zadel-
daken, schilddaken of mansardekappen het meest wenselijk. Zie ook de Kappenkaart.
S T I J L / A R C H I T E C T U U R / D E TA I L
N i e u w b o u w i n e i g e n s t i j l m e t i n a c h t n e m i n g v a n d e b e s t a a n d e k e n m e r k e n z o a l s m a a t e n
schaalverhouding, evenwichtige opbouw en zorgvuldige detaillering
( E i g e n t i j d s e ) t o e v o e g i n g e n / a a n p a s s i n g e n r e s p e c t e r e n d e b e s t a a n d e s t i j l , a r c h i t e c t u u r e n d e t a i l l e r i n g .
22 | WELSTANDSNIVEAU: BIJZONDER
S a m e n h a n g o n d e r b o u w ( p l i n t ) e n b o v e n b o u w v a n w i n k e l - e n b e d r i j f s p a n d e n , o o k b i j
samenvoeging van panden/puien op begane grond.
Per pand een eenduidige architectuur – geen mengvorm van stijlen.
Z o r g v u l d i g e d e t a i l l e r i n g e n e e n e v e n w i c h t i g e o p b o u w z i j n v a n b e l a n g . B l i n d e z i j g e v e l s
moeten worden voorkomen evenals dichte gevels op maaiveldniveau.
B i j t o e v o e g i n g e n e n r e n o v a t i e d i e n e n d e o o r s p r o n k e l i j k e ( g e v e l ) d e t a i l s z o a l s
dakranden, plinten, banden, rol- en speklagen behouden te blijven.
M AT E R I A A L / K L E U R
K l e u r s t e l l i n g : t r a d i t i o n e e l e n n a t u u r l i j k . K l e u r s t e l l i n g v a n m e t s e l w e r k / g e v e l e n p a n n e n o p e l k a a r
afstemmen. Materiaalgebruik in overeenstemming met de centrumomgeving is overwegend
traditioneel: keramische pannen, baksteen in aardetinten en licht pleisterwerk als basis met
mogelijk hoogwaardige moderne materialen zoals hardsteen beton, glas en zink. Andere materialen
dan beschreven zijn toepasbaar mits dit voldoende overtuigend is en kwalitatief recht doet aan de
o m g e v i n g . Vo l d o e n d e g e p r o f i l e e r d e r a a m - e n d e u r k o z i j n e n e n - p o s t e n .
NEGENTIENDE EEUWSE SCHIL | 23
LINT HALSTERSEWEG ZUID
ALGEMENE KARAKTERISTIEK De historische bebouwingslinten van Bergen op Zoom zijn
•
Bouwhoogte varieert van 1 á 2 bouwlagen met kap, soms
ontstaan vanuit het centrumgebied. De bebouwingslinten
drie bouwlagen in geval van nieuwere gebouwvormen zo-
zijn in de loop der tijd opgenomen in de nieuwere wijken
als appartementen.
rondom. De bebouwingslinten bestaan uit verschillende los-
•
Individuele bebouwing op diepe kavels, verschillen in
staande gebouwen met soms open en onbebouwde terreinen
dichtheid en bebouwingstypologie, op een enkele plek
langs de oudere uitvalswegen.
nog onbebouwde ruimte aanwezig.
Zo vormt de Halsterseweg de oorspronkelijke verbinding tus-
•
S t e n i g k a r a k t e r, w e i n i g o p e n b a a r g r o e n .
•
Overgangen van openbare ruimte naar privé: ondiepe
sen Bergen op Zoom en Halsteren. Het is een van de oude
stoep, lage hagen, muurtjes of hekjes al dan niet gecom-
belangrijke radialen vanuit het centrum. Het zuidelijk deel
bineerd.
heeft historisch de meeste waarde en loopt van het centrum tot de Randweg Noord. Bij de randweg wordt de Halsterse-
INSPIRATIE
weg ruimtelijk afgesneden. De stedenbouwkundige structuur
Gebouwen
wordt bepaald door vrij gesloten straatwanden met overwe-
•
Stel de ambitie hoog. Dit lint is een belangrijk visite-
gend geschakelde bebouwing en hier en daar vrijstaande
kaartje voor Bergen op Zoom: historische entree van het
panden. De woningen staan in een voorgevellijn en hebben
centrum van Bergen op Zoom en op de route richting
kleine voortuinen. De Halsterseweg heeft een breed profiel
Halsteren.
met aan weerszijden (vrijliggende) fietspaden, langsparkeren
•
punt voor alle aanpassingen en toevoegingen.
en trottoirs. De bebouwing is veelal opgebouwd uit 1 en 2 bouwlagen met
•
Ga door op de herkenbaarheid van individuele gebouwen;
•
Zorg voor een evenwichtige / eenvoudige opbouw in de gevelindeling.
een platdak of zadeldak met de noklijn evenwijdig aan de weg. Er bestaat variatie in bouwstijlen, afwisselende bouw-
•
Neem de bestaande karakteristiek en historische details als uitgangspunt bij aanpassing van bebouwing;
en goothoogte, dakvormen en gevelindeling. Het gevarieerde gevelbeeld wordt versterkt door verschillend kleurgebruik
Neem de bestaande en beoogde omgeving als referentie-
•
Zorg dat bouwkundige toevoegingen of aanpassingen aan-
en toevoegingen aan dak- en gevelvlakken. Het materiaalge-
sluiten bij de plaatsing op de kavel, de typologie, detail-
bruik daarentegen is vrij uniform, metselwerk op sommige
lering en het materiaalgebruik.
plaatsen gepleisterd en dakbedekking van rode of donkere dakpannen. Sommige gevels zijn fraai gedecoreerd door
Percelen
middel van forse daklijsten, erkers, speklagen, rolbogen met
•
zuidelijk deel (historisch profiel).
sluitstenen en een gepleisterde plint. Nabij de kruising met de Burgerhout zijn de steile rode dakvlakken en rood-oranje
Respecteer de rooilijnen direct aan de trottoirs in het
•
Ondiepe groene voortuinen in het noordelijk deel.
baksteen gevels van de (half)vrijstaande woningen beeldbepalend.
Openbare ruimte •
20171447
Bijzonder lint Halsterseweg zuid
24 | WELSTANDSNIVEAU: BIJZONDER
Behoud een rustige eenduidige vormgeving van het
SAMENVATTING ALGEMENE RUIMTELIJKE KENMERKEN
straatprofiel in de lengterichting. Probeer meer groen in
•
Historisch gegroeid langs belangrijke verbindingsweg;
te brengen.
•
Afwisselende bebouwing van aaneengebouwde en vrijstaande panden met ondiepe voortuinen.
LINT HALSTERSEWEG ZUID | 25
LINT HALSTERSEWEG ZUID
TOETSINGSCRITERIA TOETSINGSNIVEAU: BIJZONDER T O E T S I N G
A l l e b o u w w e r k e n a a n v o o r- e n a c h t e r z i j d e .
O M G E V I N G
Behouden van de ruimtelijke identiteit en kwaliteit van de oorspronkelijke
ruimtelijke opbouw en karakteristiek als cultuurhistorische compositie in zijn
g e h e e l .
B i j ( v e r v a n g e n d e ) n i e u w b o u w i s d e p o s i t i e e n o r i ë n t a t i e v a n d e o o r s p r o n k e l i j k e
bebouwing richtinggevend. Het respecteren van de rooilijn is gewenst.
Bijgebouwen in de vorm van schuren, garages e.d. dienen achter de
h o o f d b e b o u w i n g g e p l a a t s t t e w o r d e n . M A AT / S C H A A L
Va r i a t i e z o a l s i n h e t s t r a a t b e e l d m e t h e r k e n b a r e p a n d e n s t r u c t u u r, m a s s a p a s s e n d
b i n n e n b e b o u w i n g s c o n t e x t . V O R M / O R I Ë N TAT I E
Straatgerichte gevels van hoofdgebouwen met een passende kapvorm en
kaprichting in de straat. Samenhang tussen gebouwen op de kavel.
S T I J L / A R C H I T E C T U U R / D E TA I L
N i e u w b o u w v a n h o o f d g e b o u w e n i n e i g e n s t i j l m e t i n a c h t n e m i n g v a n d e b e s t a a n d e
k e n m e r k e n .
A a n p a s s i n g e n , w i j z i g i n g e n e n t o e v o e g i n g e n v a n h o o f d g e b o u w e n i n o v e r e e n k o m s t
m e t d e b e s t a a n d e s t i j l , a r c h i t e c t u u r e n v e r f i j n d e d e t a i l l e r i n g a f g e s t e m d o p d e
a r c h i t e c t u u r. M AT E R I A A L / K L E U R
M a t e r i a a l g e b r u i k a l l e b o u w w e r k e n i n o v e r e e n s t e m m i n g m e t d e d o r p s e o f k l e i n -
s t e d e l i j k e s t r a a t . K l e u r s t e l l i n g : g e d e k t / t r a d i t i o n e e l / a a r d e t i n t e n
Materiaalgebruik is overwegend traditioneel: baksteen, natuursteen, (geverfd) hout,
k e r a m i s c h e p a n n e n .
26 | WELSTANDSNIVEAU: BIJZONDER
LINT HALSTERSEWEG ZUID | 27
DORPSHART HALSTEREN
ALGEMENE KARAKTERISTIEK C ei tn tdreaeallg ienb iHe da l sr ot enrde nd ei nk odpe voamng ed vei nDgo rvpasns tDr ae aKt rtuuisssbeenr g e n D
SAMENVATTING ALGEMENE RUIMTELIJKE KENMERKEN •SAMENVATTING C e n t r a a l g e l eALGEMENE g e n g r o e n RUIMTELIJKE g e b i e d m e t v eKENMERKEN el cultuur histori-
d ei eBu eweskt rl a a nt , lSi gcth odoi tl sgt r oa ea nt ,e Ggaesbtiheudi sdsat tr abaet set anaht euti tl aenndkeelliej k N
•
H s ci hs teo rwi as ca hr d ge evgor o re idde l ak ne rgns H b eal as nt egrrei jnk;e v e r b i n d i n g s w e g .
gh ei sbtioerdi sacahne dg e booouswt zeinj deen i sb odeer dpel raiaj et sn .wDa ae r cdoem ebei nr taitj ides tuuists- e n
•
B L ai jnzdognodeedr eDbeeB b oe ue kw im n ge tv za onr gkveur kl dei gn gr ea da de thauiilsl e. e r d e V i c t o -
gmeodnuunmd e nat ga rl ea r gi secbhoeu wn e nd em r zeett tvienrgf i zj ni cdhe vdaent a fi l l1e3r i0n0g ceonn cd e n -
•
B r i oa ua w n sheo oVgi tl lea ,v abriijegeerbt ovuawne 1 n eá n2t ub ionu wi nl adgee nE nmgeetl skea pl a, nsdo-m s
tpraerekradceh tr iogned odmeghe uv i nd gi g ies Nv ea dn ewr laaanrddse- hv eo rovro H r ma ldset eMr eanr t. i nDuasakr-e r k ,
d s cr ihea pbsotui w j l l; a g e n i n g e v a l v a n n i e u w e r e g e b o u w v o r m e n z o -
lnaataesr t mder at ahget t drea apdrho umi isn (e1n6t e3 3l i)g. g i n g i n h o g e m a t e b i j a a n d e
•
l ee bn ot eenr d. e r i j e n a a n d e K r u i s b e r g v a n h e t aMl os naupmpeanr tteam
landelijke uitstraling van de kern. Diverse panden zijn door
•
INnodoirvdi db ur aebl ea nbtes be oluawn igngge voepl tdy pi eep eo mk ga ev ve el sn, dv oe or sr ckhliel il ne ne w i ne i -
h uent bv eo br m e no ngurm o oetn H o uewni npgossbiet ieel dc uwlot rudutr hgiesdt o rmi si nc he ewr da adrodoerv ohle. t Em
d l ai nc h d tehne ei dn eenn kbeelbe ohuowui tnwg as lt lyepno.l o g i e .
tdaeleel rhaiaedr hv auni s i s( 1m 6 o3n3u) mmeentt .d a a r a c h t e r d e k e r k o p d e z u i d e -
•
lijke punt van de spie. Het raadhuis is alzijdig en opge-
raadhuis hebben prominente positie. INSPIRATIE
A oa un wdde uBi te e2k lbaoaunwlliaggt eLna m n degt oeeedn Dsea m B e ne gk e, seteenl dbzeasdl oetledna kb ov as -n b
• e bOovuewr eg na n g e n v a n o p e n b a r e r u i m t e n a a r p r i v é : z e e r d i r e c t , G
lr ei jiks tgeeebni eedn m e eent az ae n s k ha en t i eg i nt rdaep tvoarne netej ne m t sepei tns .r eDceh tgee v e l r uei m
•
o nedhioeupde vsat no evprei jne, lgi eg eg ni n gv ovoar nt u gi neebno.u w e n ; B
iosp reiej lna at rna pr egperveesl eonpt ag teitervoek keenn sut ai tt ibgaek bs teebeonu wmi entg .n aHteutu hr sotoef-d -
•
S ot eenk i gn akaarr abki jt zeor,n dweerien igge ob po eu nwbt yapa or lgorgoi e në n. ; Z
g e bn osupwe ki sl a og pe gn e, bnoautw n u ud r isnt eVniecnt okr oi azai jnnseen sm t i ej lt eonn dveorolruziikeenn veann
•
Neem bestaande karakteristieke en historische details
een b r ioj kr de eds em t aei tl l e reinn gt .r aEpé. nDzei jGd oe t i s cgheea M c caernt itnuue sekr de r dk ohoer eef et n
als uitgangspunt bij aanpassing van bebouwing; INSPIRATIE
et oerne nn.o oDradawr ne sata sotr iwë on rt da t i de ee nv oiosr goepvgeelbbo eunwadd ruui kt tb m a kestt eeeenn m g ee-t
Gebouwen
n d ae tcuour er setrednee hn ohuot e nk svt e rnaennd ea nb ei je dn es ai nmgeanngge. sNt ealads td ahke tv ahno olfedi -
•P e r cSet el el nd e a m b i t i e h o o g . D i t d o r p s h a r t m e t m o n u m e n t e n i s
sg teebeonu.w b e v a t h e t l a n d g o e d d i v e r s e a n d e r e g e b o u w e n z o a l s
•
Re ts pbeecl at enegrr ioj kf svteer svti es ri tke kd ae alrat nj ed svcoho ar pHpaellsi tj ke er e snt.r uSct et ul rdeen h z ooanl su m d e notpe rni jcl aeannt r, aoapl .e n e n b e s l o t e n p l e k k e n e n r o u t e s m
het koetshuis en enkele dienstwoningen. Ook deze gebouwen z iaj n gisn ddee Kr reogm e ls tzroaragtv ue lnd iDgo rgpesdsettraaial tl ezeirjdn. wEonnkienlgee bn i jvgeeebl ao lu -a a n L
Enkele bijzondere functies en gebouwen zoals kerken en
•
G e e fme dr fes cbheesitdaianngdeen enna tbueuorol igjdk ev o m r mg ebviijnv go oarlbse reel df e m N r eentt i e gp ruonetn v zoooar l as l hl ea gaeann poaf s s ui nbgt ei enl ee no pteone vhoeekgwi negr ek ne n;
ewlekna aern gwe bo no ui nwgde ne nl i go gv e rnwveegrednedr ivne rds ec hvooloerng ei nv ehl lei tj ng rgoeepno.s iDt ieo t ueienr,d ,i ndgier reiccth ta ai n hd e t Etnr og tetlosier. l a n d s c h a p s s t i j l , h e e f t e n k e l e n
•
maoanru m N d ee nr at anldee bn evuakne nh-e te ng eebi ki eedn ltaonee nw.o r d t d e v e r k a v e l i n g i e t s
O • p eZnobragr ev orouri m e et en e v e n w i c h t i g e / e e n v o u d i g e o p b o u w i n d e
luchtiger en is er ook meer ruimte voor groen in de openbare
•
E g e vnevloi un d iegl ei n pg .r o f i e l e n m e t g r o e n e b e r m e n
rAuainm dt ee eKnr ui ins bv eo rogr t sutianaenn .b o e r d e r i j e n v a n h e t N o o r d b r a b a n t -
•
Neem de bestaande karakteristiek en historische details als uitgangspunt bij aanpassing van bebouwing.
se langgeveltype, omgeven door kleine weilanden en enkele D r cahl il teenc. t uDue r bwooerrddte roivj e nr wheegbe bn ednbeeepna awl do odnohouri sé éenn bdoauawr-h oeuat w
Ga door op de herkenbaarheid van individuele gebouwen.
•
Zorg dat bouwkundige toevoegingen of aanpassingen aan-
lnaaaags te né éene no f zm a deeelrddaekr emsecth du er en o ek nl i jbni jegveebnowuiwj de ing. aZaen zdi jen wz eo gr g -
sluiten bij de plaatsing op de kavel, de typologie, detail-
av uf gl de w i gi sgseedl de t m a i el lte e rndk,e lme ekt obpigj ze ov ne ldse. r eD ee lgeemv e nl otpe bn oaulws zweosrrduti -
lering en het materiaalgebruik.
gt eerkser na m e rnk, t l ud iokoer ne e n jvaear rt ai cnakleer sg.e lDeed isncgh ui nr edne bgeesvt ea lawnadned ue int vmaent sienldwi ev ir dk uveaenl ad auri d ke l ei jukr ihgeer kbeankbs at er en egne veenl sr.i eDt e zne wzoi lj fnd av ek e lna l
Percelen
oz ipj gne gbroouowt sdc uh iatl iagaerrde nk l ve ruirj isgt am a ne dt s eo lfwdeirrke,c to pa cshotme rmhi geet pwloaoant -
•
Respecteer de rooilijnen direct aan de trottoirs.
sheuni s ggeeppl el ai sattes rt d. e n d a k b e d e k k i n g v a n d o n k e r e o f r o d e d a k -
•
Maak waar voortuinen zijn zo veel mogelijk groen.
pannen. Openbare ruimte •
Behoud de extra ruimte rond de bijzondere functies en gebouwen zoals de kerken en het raadhuis.
20171447
Dorpshart Halsteren
28 | WELSTANDSNIVEAU: BIJZONDER
DORPSHART KRUISBERGHALSTEREN | DE BEEK | 29
DORPSHART HALSTEREN
TOETSINGSCRITERIA TOETSINGSNIVEAU: BIJZONDER T O E T S I N G
A l l e b o u w w e r k e n a a n v o o r- e n a c h t e r z i j d e .
O M G E V I N G
Behoud van de ruimtelijke identiteit en kwaliteit van de oorspronkelijke
ruimtelijke opbouw en karakteristiek als cultuurhistorisch compositie in zijn
geheel. Behoud of versterking van de oriëntatie vanuit aangrenzende gebieden en respecteer
d e z i c h t l i j n e n .
B i j ( v e r v a n g e n d e ) n i e u w b o u w i s d e p o s i t i e e n o r i ë n t a t i e v a n d e o o r s p r o n k e l i j k e
bebouwing richtinggevend. Het respecteren van de rooilijn is gewenst.
Bijgebouwen in de vorm van schuren, garages e.d. dienen achter de
h o o f d b e b o u w i n g g e p l a a t s t t e w o r d e n . M A AT / S C H A A L
Va r i a t i e z o a l s i n h e t s t r a a t b e e l d m e t h e r k e n b a r e p a n d e n s t r u c t u u r, m a s s a p a s s e n d
b i n n e n b e b o u w i n g s c o n t e x t . V O R M / O R I Ë N TAT I E
Straatgerichte gevels van hoofdgebouwen met een passende kapvorm en
kaprichting in de straat. Samenhang tussen gebouwen op de kavel.
S T I J L / A R C H I T E C T U U R / D E TA I L
Nieuwbouw van hoofdgebouwen in eigen stijl met voldoende detaillering en met inacht-
neming van de bestaande kenmerken (extra architectonische inspanning).
A a n p a s s i n g e n , w i j z i g i n g e n e n t o e v o e g i n g e n v a n h o o f d g e b o u w e n i n o v e r e e n k o m s t
met de bestaande stijl en architectuur en verfijnde detaillering.
M AT E R I A A L / K L E U R
Materiaalgebruik alle bouwwerken in overeenstemming met de dorpse straat.
K l e u r s t e l l i n g : g e d e k t / t r a d i t i o n e e l / a a r d e t i n t e n , m o g e l i j k w i t / l i c h t g r i j s p l e i s t e r w e r k
Materiaalgebruik is overwegend traditioneel: baksteen, natuursteen, (geverfd) hout,
k e r a m i s c h e p a n n e n .
30 | WELSTANDSNIVEAU: BIJZONDER
DORPSHART HALSTEREN | 31
KRUISBERG | DE BEEK
ALGEMENE KARAKTERISTIEK
SAMENVATTING ALGEMENE RUIMTELIJKE KENMERKEN
Centraal in Halsteren in de omgeving van De Kruisberg en
•
de Beeklaan ligt dit groene gebied dat bestaat uit enkele historische gebouwen en boerderijen. De combinatie tussen
Centraal gelegen groen gebied met veel cultuur historische waarde voor de kern Halsteren;
•
Landgoed De Beek met zorgvuldig gedetailleerde Victo-
monumentale gebouwen met verfijnde detaillering en de
riaanse Villa, bijgebouwen en tuin in de Engelse land-
p a r k a c h t i g e o m g e v i n g i s v a n w a a r d e v o o r H a l s t e r e n . D a a r-
schapstijl;
naast draagt de prominente ligging in hoge mate bij aan de
•
Monumentale boerderijen aan de Kruisberg van het
landelijke uitstraling van de kern. Diverse panden zijn door
Noord-Brabantse langgeveltype omgeven door kleine wei-
hun vorm en positie cultuurhistorisch waardevol. Een groot
landen en enkele houtwallen.
deel hiervan is monument.
INSPIRATIE Aan de Beeklaan ligt Landgoed De Beek, een besloten bos-
Gebouwen
rijk gebied met aan het einde van een ruime en rechte
•
Behoud van vrije ligging van gebouwen.
oprijlaan representatieve en statige bebouwing. Het hoofd-
•
Zoek naar bijzondere gebouwtypologieën.
gebouw is opgebouwd in Victoriaanse stijl en voorzien van
•
Neem bestaande karakteristieke en historische details als uitgangspunt bij aanpassing van bebouwing.
een rijke detaillering. Eén zijde is geaccentueerd door een toren. Daarnaast wordt de voorgevel benadrukt met een gedecoreerde houten veranda bij de ingang. Naast het hoofd-
Percelen
gebouw bevat het landgoed diverse andere gebouwen zoals
•
zoals de oprijlaan, open en besloten plekken en routes.
het koetshuis en enkele dienstwoningen. Ook deze gebouwen zijn in de regel zorgvuldig gedetailleerd. Enkele bijgebou-
Respecteer of versterk de landschappelijke structuren
•
Geef erfafscheidingen natuurlijk vorm bijvoorbeeld met groen zoals hagen of subtiele open hekwerken.
wen en woningen liggen verder verscholen in het groen. De tuin, ingericht in de Engelse landschapsstijl, heeft enkele monumentale beuken- en eikenlanen.
Openbare ruimte •
Eenvoudige profielen met groene bermen.
Aan de Kruisberg staan boerderijen van het Noord-Brabantse langgeveltype, omgeven door kleine weilanden en enkele h o u t w a l l e n . D e b o e r d e r i j e n h e b b e n e e n w o o n h u i s e n d a a rnaast één of meerdere schuren en bijgebouwen. Ze zijn zorgvuldig gedetailleerd, met bijzondere elementen als zesruitersramen, luiken en jaarankers. De schuren bestaande uit metselwerk van aardkleurige bakstenen en rieten wolfsdaken zijn grootschaliger en vrijstaand of direct achter het woonhuis geplaatst.
20171447
Kruisberg en De Beek
32 | WELSTANDSNIVEAU: BIJZONDER
KRUISBERG | DE BEEK | 33
KRUISBERG | DE BEEK
TOETSINGSCRITERIA TOETSINGSNIVEAU: BIJZONDER T O E T S I N G
A l l e b o u w w e r k e n a a n v o o r- e n a c h t e r z i j d e .
O M G E V I N G
Behoud van de ruimtelijke identiteit en kwaliteit van de oorspronkelijke
ruimtelijke opbouw en karakteristiek als cultuurhistorisch compositie in zijn
g e h e e l .
B i j ( v e r v a n g e n d e ) n i e u w b o u w i s d e p o s i t i e e n o r i ë n t a t i e v a n d e o o r s p r o n k e l i j k e
bebouwing richtinggevend. Gebouwen zijn vrijstaand en individueel, rooilijnen
dienen te verspringen ten opzichte van elkaar en volgen de verkavelingsrichting
van percelen en beplanting, aanwezige doorzichten worden behouden.
Bijgebouwen in de vorm van schuren, garages e.d. dienen achter de
v o o r g e v e l v a n h o o f d b e b o u w i n g g e p l a a t s t t e w o r d e n . M A AT / S C H A A L
Massa passend binnen bebouwingscontext, evenwichtig, in harmonie met het
landelijke karakter van het gebied. Per erf of landgoed is er één hoofdmassa.
Landhuizen hebben een plint, twee bouwlagen en een (samengestelde) kap
B o e r d e r i j e n h e b b e n e e n e e n d u i d i g e e n e e n v o u d i g e o p b o u w m e t e e n r e c h t h o e k i g e
plattegrond en een stevige kap, eventueel met wolfseinden.
V O R M / O R I Ë N TAT I E
Hoofdgebouwen met voorgevel richten op de belangrijkste openbare ruimte en
afgestemd op de oorspronkelijke bebouwingskenmerken (hoofdvorm en
n o k r i c h t i n g ) . S T I J L / A R C H I T E C T U U R / D E TA I L
N i e u w b o u w v a n h o o f d g e b o u w e n m e t i n a c h t n e m i n g v a n d e b e s t a a n d e
kenmerken is zorgvuldig met oog voor uitwerking en detaillering.
A a n p a s s i n g e n , w i j z i g i n g e n e n t o e v o e g i n g e n v a n h o o f d g e b o u w e n o n d e r g e s c h i k t
v o r m g e v e n e n i n o v e r e e n k o m s t m e t d e b e s t a a n d e s t i j l e n a f w e r k i n g , a r c h i t e c t u u r e n
v e r f i j n d e d e t a i l l e r i n g a f g e s t e m d o p d e a r c h i t e c t u u r. M AT E R I A A L / K L E U R
Materiaalgebruik alle bouwwerken in overeenstemming met ensemble.
K l e u r s t e l l i n g : t e r u g h o u d e n d / t r a d i t i o n e e l / k l e i n e r e e l e m e n t e n c o n t r a s t e r e n d .
M a t e r i a a l g e b r u i k i s o v e r w e g e n d t r a d i t i o n e e l : b a k s t e e n , n a t u u r s t e e n , e v e n t u e e l i n
lichte streekeigen tint pleisteren of keimen, keramische (matte) pannen of
( n a t u u r l i j k ) r i e t .
34 | WELSTANDSNIVEAU: BIJZONDER
KRUISBERG | DE BEEK | 35
VIERSPRONG | VREDERUST
ALGEMENE KARAKTERISTIEK O p l a n d g o e d Vr e d e r u s t e n i n s t e l l i n g e n t e r r e i n D e V i e r s p r o n g
SAMENVATTING ALGEMENE RUIMTELIJKE KENMERKEN
i n H a l s t e r e n s t a a n d i v e r s e i n d i v i d u e l e g e b o u w e n v a n v e r-
•
schillende formaten in een groene omgeving. De hoofdentrees van de terreinen bevinden zich aan de Hoofdlaan en
mes. •
De Beeklaan. De terreinen zijn ruim opgezet met vrijstaande gebouwen of bouwclusters die op de weg of op de parkach-
Parkachtige omgeving met losse grote individuele voluRuime opzet waarin de oude hoofdgebouwen en historische gebouwen statige herkenningspunten zijn.
•
Nieuwere panden hebben relatief sobere architectuur met
tige omgeving zijn georiënteerd. De (oude) hoofdgebouwen
eenvoudige detaillering en traditioneel materiaalgebruik
zijn statige fraai gedetailleerde herkenningspunten in de
en eigentijdse vormgeving.
groene setting van de terreinen. De bebouwing is overwegend individueel en bestaat uit relatief recente, paviljoen-
INSPIRATIE
a c h t i g e b o u w m a s s a ’s e n d i v e r s e h i s t o r i s c h e g e b o u w e n , w a a r-
Gebouwen
onder ook een kerk en enkele dienstwoningen op landgoed
•
e l k a a r.
Vr e d e r u s t . D e b e b o u w i n g h e e f t e e n g r o t e v a r i a t i e i n m a a t en schaal, maar is per cluster in samenhang. De nieuwere
•
Behoud het duidelijke verschil tussen oude/historische gebouwen en nieuwere paviljoens.
gebouwen hebben samengestelde, blokvormige volumes van één tot vier bouwlagen met een plat dak of een kap. Histori-
Behoud van vrije ligging van gebouwen ten opzichte van
•
Neem bestaande karakteristieke en historische details als uitgangspunt bij aanpassing van bebouwing.
sche gebouwen hebben samengestelde volumes met accenten als torens en nadrukkelijke dakkapellen. De vormgeving en architectuur zijn zeer gevarieerd. De gevelindeling verschilt
Percelen
p e r g e b o u w e n i s i n p r i n c i p e h e l d e r. D e d e t a i l l e r i n g i s o v e r-
•
Geef erfafscheidingen rond paviljoens natuurlijk vorm bijvoorbeeld met groen zoals hagen.
wegend sober en zorgvuldig met weinig accenten en bij de oudere bebouwing verfijnd met elementen als siermetselwerk, gootklossen, gepleisterde kroonlijsten en lateien. Het
Openbare ruimte
materiaalgebruik is traditioneel met eigentijdse accenten.
•
open en besloten plekken, routes en zichtlijnen.
Kleuren zijn terughoudend en per gebouw in samenhang. •
Vo o r k o m z o v e e l m o g e l i j k h e t g e b r u i k v a n h e k w e r k e n i n d e parkachtige omgeving.
De waarde is vooral gelegen in de ruime groene opzet in combinatie met de gevarieerde vrijstaande gebouwen. Op
Respecteer of versterk de landschappelijke structuren
•
Eenvoudige profielen met groene bermen.
deze terreinen staan diverse cultuurhistorisch waardevolle g e b o u w e n . E e n d e e l h i e r v a n i s m o n u m e n t . L a n d g o e d Vr e d e rust heeft een hoge landschappelijke en cultuurhistorische waarde als gevolg van de ongeordende stedenbouwkundige structuur van gebogen straten in een groene setting met de daarin gesitueerde vrijstaande monumentale en cultuurhistorisch waardevolle bebouwing. De Viersprong draagt vanwege de centrale ligging in Halsteren, tussen centrum en de 20171447
Viersprong en Vrederust
36 | WELSTANDSNIVEAU: BIJZONDER
Kruisberg, bij aan het waardevolle beeld van de oude dorpskern.
VIERSPRONG | VREDERUST | 37
VIERSPRONG | VREDERUST
TOETSINGSCRITERIA TOETSINGSNIVEAU: BIJZONDER T O E T S I N G
A l l e b o u w w e r k e n a a n v o o r- e n a c h t e r z i j d e .
O M G E V I N G
Behoud van de ruimtelijke identiteit en kwaliteit van de oorspronkelijke
ruimtelijke opbouw en karakteristiek van het parklandschap
Gebouwen zijn vrijstaand en individueel, aanwezige doorzichten worden behouden.
M A AT / S C H A A L
Massa passend binnen bebouwingscontext, evenwichtig, in harmonie met het
p a r k a c h t i g e k a r a k t e r v a n h e t g e b i e d . V O R M / O R I Ë N TAT I E
Hoofdgebouwen met voorgevel richten op de belangrijkste openbare ruimte en
afgestemd op overige gebouwen in de directe omgeving (hoofdvorm, oriëntatie).
S T I J L / A R C H I T E C T U U R / D E TA I L
N i e u w b o u w v a n h i s t o r i s c h e h o o f d g e b o u w e n v a n z o r g i n s t e l l i n g e n m e t i n a c h t n e m i n g
van de bestaande kenmerken is zorgvuldig met oog voor uitwerking en detaillering.
A a n p a s s i n g e n , w i j z i g i n g e n e n t o e v o e g i n g e n v a n a l l e h o o f d g e b o u w e n o n d e r g e s c h i k t
v o r m g e v e n e n i n o v e r e e n k o m s t m e t d e b e s t a a n d e s t i j l e n a f w e r k i n g e n d e t a i l l e r i n g
a f g e s t e m d o p d e a r c h i t e c t u u r. M AT E R I A A L / K L E U R
M a t e r i a a l g e b r u i k a l l e b o u w w e r k e n i n o v e r e e n s t e m m i n g m e t e n s e m b l e .
K l e u r s t e l l i n g : t e r u g h o u d e n d / t r a d i t i o n e e l / k l e i n e r e e l e m e n t e n c o n t r a s t e r e n d . M a t e r i a a l g e b r u i k v o o r h i s t o r i s c h e g e b o u w e n i s t r a d i t i o n e e l : b a k s t e e n ,
n a t u u r s t e e n , e v e n t u e e l i n l i c h t e s t r e e k e i g e n t i n t p l e i s t e r e n o f k e i m e n , k e r a m i s c h e
( m a t t e ) p a n n e n o f ( n a t u u r l i j k ) r i e t .
38 | WELSTANDSNIVEAU: BIJZONDER
VIERSPRONG | VREDERUST | 39
WEST-BRABANTSE WATERLINIE
ALGEMENE KARAKTERISTIEK
INSPIRATIE
De forten Pinssen en De Roovere met hun verbinding zijn
Gebouwen
r i j k s m o n u m e n t e n e n m a k e n d e e l u i t v a n d e We s t - B r a b a n t s e
•
We e s t e r u g h o u d e n d m e t b o u w w e r k e n .
Wa t e r l i n i e . H e t z i j n b i j z o n d e r e b e e l d b e p a l e n d e e l e m e n t e n .
•
Maak alleen bouwwerken die noodzakelijk zijn voor de
D e Wa t e r l i n i e w e r d o m s t r e e k s 1 6 2 8 a a n g e l e g d t e r b e s c h e r-
historische context van de waterlinie of ten behoeve van
ming van de natuurlijke vaarweg tussen de gewesten Holland
beleving en recreatief medegebruik.
en Zeeland en tegen een Spaanse aanval uit het oosten. Ook de Schansgracht (bij Geertruidadijk) maakte hier deel
Openbare ruimte
van uit.
•
Respecteer of versterk de landschappelijke onderdelen van de waterlinie en maak deze sterker zichtbaar door open en besloten plekken, routes en zichtlijnen.
De forten zijn gedeeltelijk nog herkenbaar aan de voorwerken (dubbele grachten) en de Liniewal. De bastions
•
Vo o r k o m z o v e e l m o g e l i j k h e t g e b r u i k v a n h e k w e r k e n i n d e parkachtige omgeving.
en redans (‘uitstekels’) zijn nog herkenbaar in het grondvlak en zijn gedeeltelijk begroeid. In de nota ‘Landschaps-
•
Eenvoudige sobere profielen van paden en routes.
v i s i e We s t - B r a b a n t s e Wa t e r l i n i e ’ w o r d t e e n s t r u c t u u r v i s i e
•
We e s t e r u g h o u d e n d b i j d e p l a a t s i n g v a n a l l e r h a n d e b e -
en ontwerpsuggesties gegeven hoe men kan omgaan met de
bording, aanwijzingen of paaltjes. Zoek naar een duide-
c u l t u u r h i s t o r i s c h e w a a r d e n v a n d e Wa t e r l i n i e , w a a r d e f o r t e n
lijke samenhangende vormgeving passend bij de linie.
Pinssen en De Roovere onderdeel van uitmaken.
•
Eventuele nieuwe bebouwing ten behoeve van de beleving van de waterlinie kan gerelateerd worden aan de vesting
Dankzij de provinciale subsidie uit de regeling Landschap-
als Rijksmonument. De vormgeving is vooral eigentijds,
p e n v a n A l l u r e k o m e n i n h e t p r o j e c t We s t B r a b a n t s e Wa t e r-
maar met verwijzingen door vorm en materiaal naar de
linie op de forten uitkijktorens, worden steigers aangelegd
geschiedenis van de locatie. Een lichte stedenbouw is
en toegangsbruggen naar de forten gemaakt. Er komt een
hierbij goed denkbaar met een verwijzing naar tijdelijk-
waterspeelplaats en nieuwe fiets- en wandelroutes worden
heid. Denk hierbij aan pure, natuurlijke en robuuste ma-
uitgezet om het gebied nog verder te verkennen.
terialen zoals hout en glas gecombineerd met staal, zink of rvs. Grasdaken zijn mogelijk. Materialen moeten een
SAMENVATTING ALGEMENE RUIMTELIJKE KENMERKEN
stoere uitstraling hebben en fraai blijven ogen bij verou-
•
dering (patina).
L a n d s c h a p p e l i j k e o m g e v i n g m e t c u l t u u r h i s t o r i s c h e w a a rden door nog (gedeeltelijk) herkenbare hoogteverschillen en waterpartijen zoals voorwerken, liniewal, bastions en redans.
•
Afwezigheid van gebouwen.
20171447
De West-Brabantse Waterlinie
40 | WELSTANDSNIVEAU: BIJZONDER
WEST-BRABANTSE WATERLINIE | 41
WEST-BRABANTSE WATERLINIE
TOETSINGSCRITERIA TOETSINGSNIVEAU: BIJZONDER T O E T S I N G
A l l e b o u w w e r k e n a a n v o o r- e n a c h t e r z i j d e .
O M G E V I N G
Behoud van de ruimtelijke identiteit en kwaliteit van de oorspronkelijke
ruimtelijke opbouw en karakteristiek van de waterlinie.
Bouwwerken zijn vrijstaand en individueel, aanwezige doorzichten worden
b e h o u d e n . M A AT / S C H A A L
Massa en schaal passend binnen het landschappelijke karakter van de linie,
e v e n w i c h t i g , i n h a r m o n i e m e t h e t l a n d s c h a p . V O R M / O R I Ë N TAT I E
Alzijdige oriëntatie van losse bouwwerken.
S T I J L / A R C H I T E C T U U R / D E TA I L
Vo o r a l e i g e n t i j d s , m a a r m e t v e r w i j z i n g e n d o o r v o r m e n m a t e r i a a l
naar de geschiedenis van de locatie en een verwijzing naar tijdelijkheid.
A a n p a s s i n g e n , w i j z i g i n g e n e n t o e v o e g i n g e n v a n a l l e h o o f d g e b o u w e n o n d e r-
geschikt vormgeven en in overeenkomst met de bestaande stijl en afwerking en
d e t a i l l e r i n g a f g e s t e m d o p d e a r c h i t e c t u u r. M AT E R I A A L / K L E U R
Pure, natuurlijke en robuuste materialen zoals hout, beton en glas, corten-
staal, zink of rvs. Grasdaken zijn mogelijk. Materialen moeten een stoere
uitstraling hebben en vooral fraai blijven ogen als nieuw (zoals rvs) of bij
v e r o u d e r i n g ( p a t i n a ) .
42 | WELSTANDSNIVEAU: BIJZONDER
WEST-BRABANTSE WATERLINIE | 43
3 | WELSTANDSNIVEAU: SOEPEL
44 |
| 45
HISTORISCHE LINTEN
ALGEMENE KARAKTERISTIEK De historische bebouwingslinten liggen in de kernen van
k o m e n r e g e l m a t i g v o o r. D e l i n t e n h e b b e n e e n g r o t e d i v e r s i -
Bergen op Zoom, Halsteren en Lepelstraat en zijn ontstaan
teit aan architectuurstijlen. De detaillering is eenvoudig tot
vanuit de historische centrumgebieden. Zij vormen een radi-
zorgvuldig, en varieert van sober tot rijk. De oudste gevels
aalstructuur met de belangrijke entrees van het centrumge-
hebben veel accenten terwijl bij de overige panden de de-
bied.
taillering vaak sober is. Het materiaal- en kleurgebruik is
Dit linten bestaan onder andere uit (een deel van) de bebou-
divers, terughoudend en overwegend traditioneel. Gevels zijn
w i n g a a n d e K e r k s t r a a t , D o r p s s t r a a t , Z a n d s t r a a t , Wo u w s e -
van baksteen, soms geverfd of gepleisterd in een lichte tint
straatweg, Prins Bernhardlaan en Antwerpsestraatweg, maar
en de kap is veelal gedekt met keramische pannen. Kozijnen
ook de kernen Nieuw-Borgvliet en Halsteren maken deel uit
zijn gewoonlijk uitgevoerd in geschilderd houtwerk. Bijge-
v a n d e l i n t s t r u c t u u r.
bouwen zijn van steen of hout. De begane grondlaag van bedrijven en winkels is vaak voorzien van panelen, afwijkende
De bebouwingslinten zijn in de loop der tijd opgenomen in
kleuren of reclame.
de nieuwere wijken rondom. De bebouwing bestaat uit kleinschalige bebouwing van individuele panden en korte rijen
In de linten is sprake van enige dynamiek: functieverande-
woningen. Bijgebouwen staan veelal achter het hoofdge-
ring, schaalvergroting, soms verdichting en een betere pre-
b o u w. D e l i n t e n h e b b e n e e n v r i j c o m p a c t e s t r u c t u u r. D e o o r-
sentatie van individuele bedrijven aan de straat. Het weg-
spronkelijke samenhang van deze wegen is nog te herkennen
profiel van doorgaande wegen en (voormalige) stadsentrees
in een nieuwere omgeving door aanliggende nieuwere bebou-
is ruim, terwijl deze van zijstraten en dorpslinten veelal
w i n g o f n i e u w e b e b o u w i n g i n d e s t r u c t u u r. Va n o u d s h e r z i j n
smaller is. De ruimte is vaak versteend, er is relatief weinig
deze invalswegen aantrekkelijke vestigingsplaatsen voor eco-
plaats voor groen.
n o m i s c h e a c t i v i t e i t e n . H i e r d o o r h e b b e n d e l i n t e n v a a k v e randering ondergaan door functiewisselingen, aanpassingen,
Uitzonderingen
verdichting en herontwikkeling van percelen vooral richting
Bijzondere elementen zijn de verspreid voorkomende ge-
het centrum. Door de ontstaansgeschiedenis kennen de his-
bouwen met andere functies zoals kerken, scholen en een
torische bebouwingslinten zowel een grote samenhang als
molen. Deze gebouwen staan vrij op de kavel en wijken af in
diversiteit in oriëntatie, bouwmassa, bouwstijl en functie.
massa, opbouw en vorm.
De bebouwingslinten hebben gevarieerde, kleinschalige bebouwing uit diverse periodes met als basis het individuele p a n d m e t e e n k l e i n s t e d e l i j k t o t d o r p s k a r a k t e r. D e b e b o u w i n g bestaat uit individuele panden en korte rijen woningen. De opbouw is eenvoudig tot gedifferentieerd en bestaat veelal uit één tot twee lagen met een kap. De nokrichting loopt evenwijdig aan of staat haaks op de weg en volgt incident e e l d e v e r k a v e l i n g s r i c h t i n g v a n h e t l a n d s c h a p . Vo o r t u i n e n
20171447
Oude linten
46 | WELSTANDSNIVEAU: SOEPELE WOONGEBIEDEN
HISTORISCHE LINTEN | 47
HISTORISCHE LINTEN
SAMENVATTING ALGEMENE RUIMTELIJKE KENMERKEN
INSPIRATIE
•
Historisch gegroeid langs belangrijke verbindingswegen.
Gebouwen
•
Afwisselende bebouwing van vrijstaande panden, aaneen-
•
gebouwde panden en (korte) rijen. •
punt voor alle aanpassingen en toevoegingen.
Bouwhoogte varieert van 1 á 2 bouwlagen met kap, soms
•
Ga door op de herkenbaarheid van individuele gebouwen;
drie bouwlagen in geval van nieuwere gebouwvormen zo-