CConstaterende datBergen op Zoom
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1. Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030

Commissie 5 november 2026, gemeente Bergen op ZoomBij agendapunt: Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-203071.761 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 8 van 9

Bovendien wordt onderzocht welke grondposities aanvullend kunnen worden ingezet om extra woningbouwontwikkeling mogelijk te maken. Voor wat betreft de bedrijventerreinen zijn er, met uitzondering van de eilandkavels op Oude Molen, binnen de vastgestelde grondexploitaties geen kavels beschikbaar voor bedrijventerreinen. Bedrijventerrein ‘Uitbreiding Oude Molen’ maakt deel uit van de grotere gebiedsontwikkeling Schans VI. Naast de ontwikkeling van een bedrijventerrein, gaat het om de toevoeging van woningen. Er wordt verder gezocht naar ruimte voor bedrijventerreinen om de economische ontwikkeling voor de komende jaren verder vorm te kunnen geven binnen de context van de kwaliteit en kwantiteit van vraag en aanbod, de lokale economische structuur en ambities, en rekening houdend met regionale prognose en een nadere lokale verdieping. Dit vraagt mogelijk een mix van actief en faciliterend grondbeleid waarmee het ondernemerschap en de werkgelegenheid binnen de gemeente duurzaam worden gestimuleerd. Wijze waarop het grondbeleid wordt uitgevoerd Goed en adequaat grondbeleid vraagt flexibiliteit. Flexibiliteit om ontwikkelingen over te laten aan de markt als die de mogelijkheden ziet en wil benutten of om ontwikkelingen zelf uit te voeren als dit vanuit gemeentelijk beleid gevraagd wordt.

Om dit mogelijk te maken kiest de gemeente Bergen op Zoom de rol per project, maatwerk dus in de vorm van dynamisch grondbeleid. Het dynamische karakter van het grondbeleid past bij de ambitie van Bergen op Zoom om meer regie te voeren en daar waar het nodig is actief te handelen. Als actief grondbeleid gevraagd wordt en we als gemeente dus risicodragend gronden ontwikkelen voor verkoop, doen we dat op basis van een haalbaarheidsonderzoek. Na de start en het eventueel verwerven van gronden geven we deze gronden uit in concurrentie, om zo de meest optimale ontwikkeling mogelijk te maken. Bij initiatieven vanuit de markt toetsen we deze vanuit faciliterend grondbeleid aan de ruimtelijke, programmatische en financiële kaders. In alle projecten kunnen zich onvoorziene zaken voordoen. Bij actief grondbeleid zijn de risico’s groter dan bij faciliterend grondbeleid. Voor beide vormen geldt dat we inzetten op risicomanagement. Afhankelijk van de omvang en impact van de risico’s worden relevante beheersmaatregelen getroffen. 162 I Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 I 163 Op verschillende wijzen wordt verantwoording afgelegd | In de Nota Grondbeleid 2024 is bovendien uitvoeriger over het grondbeleid aan de raad. Onder andere via | omschreven hoe de gemeente het grondbeleid uitvoert.

deze paragraaf in de jaarrekening en in de begroting wordt de voortgang van de portefeuille van het grondbedrijf en projectspecifieke informatie van alle grondexploitaties opgenomen. Meerjarenperspectief grondbedrijf De ontwikkeling van het meerjarenperspectief verloopt | toekomst wordt doorgeschoven. Daar tegenover positief. De afgelopen jaren hebben zich gekenmerkt | hebben we plannen waarvoor positieve resultaten door het voeren van een solide beleid, met als resultaat | worden verwacht. Die categorie vormt de totale dat het geïnvesteerd vermogen (de boekwaarde van | verdiencapaciteit van de grondexploitaties. de grondexploitaties minus de verliesvoorziening) in | De verwachte resultaten van de winstgevende evenwicht is. Dit betekent dat vanuit het grondbedrijf | grondexploitaties op eindwaarde (saldo van de met de huidige grondexploitaties nauwelijks | grondexploitatie aan het einde van de looptijd) vermogensbeslag op de organisatie wordt gelegd. | bedragen begin 2027 € 6,9 miljoen. Deze resultaten zijn al in de meerjarenprogrammabegroting verwerkt. Vanuit het verleden hebben we een aantal | Het bedrag van € 6,9 miljoen moet dus niet opgevat verliesgevende grondexploitaties waarvoor een | worden als een nog te verwerken ‘winst’. voorziening is getroffen.

Het vormen van een voorziening is verplicht wanneer een grondexploitatie | Een overzicht van de totale kosten en opbrengsten verliesgevend is. Feitelijk wordt daarmee het verlies | per grondexploitatie over de totale looptijd met de meteen afgedekt in plaats van dat het naar de | verwachte eindwaarde wordt hieronder weergegeven: Overzicht kosten en opbrengsten per grondexploitatie totale looptijd Grondexploitaties (bedragen x € 1.000) | Totale | Totale | Eindwaarde kosten | opbrengsten Havendijk en Plein | € 24.925 | € 14.345 | - € 10.580 Meander 2 | € 37.376 | € 38.682 | € 1.306 Wal 2 | € 13.538 | € 11.491 | - € 2.047 Terpen 2 | € 10.781 | € 14.150 | € 3.369 Groene Gordijn | € 14.903 | € 15.664 | € 762 Stationsgebied | € 5.744 | € 6.197 | € 453 Oude Molen | € 23.255 | € 24.319 | € 1.064 Totaal | € 130.522 | € 124.848 | - € 5.673 Resultaat grondexploitaties 2027 De actuele grondexploitaties leveren in 2027 naar | focusprojecten die nog in voorbereiding zijn, zijn hierin verwachting een resultaat op van afgerond € 4,6 | niet opgenomen. Die worden verwerkt zodra de raad miljoen, toe te voegen aan de algemene reserve. De | een grondexploitatie heeft vastgesteld.

Totaal resultaat grondexploitaties bedragen x € 1.000 (+ = positief resultaat, - = negatief resultaat) | Begroot 2027 Tussentijdse winstnemingen | € 1.919 Af te sluiten grondexploitaties | € 2.690 Verliesvoorziening | € - Voorziening resterende complexen | € - Totaal resultaat 2027 | € 4.608 162 | I | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030I | 163 Verwachte tussentijdse winstnemingen De tabel hieronder laat de verwachte tussentijdse | van pas helemaal aan het einde. De hoogte van deze winstnemingen van de winstgevende grondexploitaties | tussentijdse winst berekenen we volgens de landelijke in 2027 zien die eind 2027 nog niet worden afgesloten. | boekhoudregels voor gemeenten. Daarbij wordt Tussentijdse winst betekent dat we tijdens de | gekeken naar het percentage van de gemaakte kosten looptijd al een deel van de winst boeken, in plaats | en gerealiseerde opbrengsten. Verwachte tussentijdse winstnemingen bedragen x € 1.000 | Verwachte tussentijdse winstneming 2027 Markiezaten Terpen 2 | € 1.919 Totaal | € 1.919 Aftesluitengrondexploitaties2027 De winstgevende grondexploitaties Groene Gordijn, | dit zorgt voor een positief resultaat van € 2.690.000.

Meander 2 en Oude Molen worden naar verwachting | De verliesgevende grondexploitatie Wal 2 wordt ook eind 2027 afgesloten (grondexploitatie Stationsgebied | naar verwachting eind 2027 afgesloten, hiervoor is een wordt onderdeel van grondexploitatie Plein 13 fase 1), | post opgenomen in de verliesvoorziening. Verliesvoorziening Onderstaand is de stand van de verliesvoorziening opgenomen zoals deze begin 2027 moet zijn voor de verliesgevende grondexploitaties. Verliesvoorziening negatieve grondexploitaties bedragen x € 1.000 | Voorziening begin 2027 moet zijn Havendijk en Plein | € 9.774 Wal 2 | € 1.968 Totaal | € 11.742 Voorbereidingskredieteninvoorbereidingzijndegrondexploitaties Er zijn voorbereidingskredieten beschikbaar | Als een in voorbereiding zijnde grondexploitatie gesteld voor gebiedsontwikkelingen waarvoor een | eventueel alsnog niet wordt vastgesteld, wordt het grondexploitatie in voorbereiding is (de focusprojecten | saldo van alle gemaakte kosten voor die ontwikkeling Waterfront, Plein 13, Bravis en Westersingel, en | ten laste van de algemene reserve gebracht. De hoogte bedrijventerrein Schans VI). Indien kosten, die nodig | van de beschikbare voorbereidingskredieten bedragen: zijn voor de voorbereiding, doorschuiven naar 2027, is daarvoor ook het voorbereidingskrediet in 2027 nog beschikbaar.

Deze voorbereidingskosten worden na besluitvorming verwerkt in de vast te stellen grondexploitaties. 164 | I | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030I | 165 Voorbereidingskredieten in voorbereiding zijnde grondexploitaties bedragen x € 1.000 | Beschikbaar gesteld Waterfront | € 1.988.000 Plein 13 | € 1.038.000 Westersingel | € 770.000 Schans 6 | € 457.000 Bravis | € 144.000 Totaal | € 4.397.000 Jaarkredietengrondexploitaties2027 Zoals gebruikelijk en met de Raad afgesproken | jaarkredieten inzichtelijk te maken zijn deze worden jaarlijks bij de begroting jaarkredieten voor de | separaat opgenomen in deze paragraaf grondbeleid. grondexploitaties vastgesteld. Een jaarkrediet is het | De jaarkredieten 2027 (kosten inclusief de beschikbaar budget voor de kosten voor het bouw- | financieringslasten)zijn: en woonrijp maken en de plankosten. Om de Jaarkredieten 2027 Grondexploitatie bedragen x € 1.000 | Jaarschijf 2027 Havendijk en Plein | € 1.451 Meander 2 | € 193 Stationsgebied | € 708 Terpen 2 | € 224 Wal 2 | € 1.938 Groene Gordijn | € 334 Oude Molen | € 313 Totaal | € 5.162 Risico’s Gebiedsontwikkeling gaat samen met het nemen van | gedegenmethodeomhetalgemeenrisicoprofielin risico’s.

De risico’s worden ingeschat en voorzien van | beeld te brengen, omdat het met één cijfer in beeld beheersmaatregelen afhankelijk van een inschatting | brengt wat de impact is op het weerstandsvermogen. van ‘kans’ en ‘impact’. Wanneer de gemeente Bergen op Zoom actief grondbeleid voert, zijn er meer | Dit houdt in dat voor de hoogte van de blokkering risico’s dan bij (actief) faciliterend grondbeleid. | eenkwantificeringvanderisico’swordtaangehouden Mogelijke risico’s op projectniveau zijn risico’s rond | met daarbij een kans van optreden van 50% over een grondverwervingen, archeologie, bodemsanering, | financiëleimpactvan10%vandenogterealiseren claims van derden, tegenvallende subsidie-inkomsten, | opbrengsten, over 5% van de nog te realiseren vertragingsrisico’s. | kosten en over 10% van de boekwaarde minus de verliesvoorziening. Bovendien wordt er een deel voor Voordealgemeneenprojectspecifiekerisico’siser | de focusprojecten toegevoegd. De hoogte van de een blokkering gelegd op het weerstandsvermogen | risicoblokkering wordt twee keer per jaar berekend, van de gemeente Bergen op Zoom. Het | namelijk bij de jaarafsluiting en tijdens het opstellen weerstandsvermogen is het vrij beschikbaar vermogen | van de begroting. datingezetkanwordenomdefinanciëlegevolgen van de risico’s op te vangen.

Het is een minimaal | De risicoblokkering per 1 januari 2027 is bepaald op noodzakelijke buffer binnen het grondbedrijf. Het | € 2,4 miljoen. Meerjarig bedraagt de risicoblokkering minimaal benodigde weerstandsvermogen wordt | over de huidige grondexploitaties, als volgt: berekend op basis van de IFLO-methode. Dit is een 164 | I | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030I | 165 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Hoogte risicoblokkering | € 2,4 miljoen | € 0,5 miljoen | € 1,0 miljoen | € 0,0 miljoen Een risicoblokkering van € 2,4 miljoen in 2027 betekent | Meerjarig neemt de hoogte van de risicoblokkering dat dit het minimale benodigde weerstandsvermogen | af. Dit heeft te maken met minder te realiseren is voor het grondbedrijf. De hoogte van de blokkering | opbrengsten en kosten, doordat er grondexploitaties heeft effect op de weerstandsratio en de indicator | zullen worden afgesloten. Gekeken naar het grondexploitatie zoals die in de jaarrekening is | ambitieniveau van de gemeente Bergen op Zoom opgenomen.

Om een indicatie te geven, een eventuele | (actief grondbeleid) en de focusprojecten vanuit toename van de blokkering met € 1 miljoen in de | de woningbouwversnelling, zal daarmee ook het toekomst, leidt tot een afname van de weerstandsratio | risicoprofielnaarverwachtingindeloopderjaren met afgerond 0,04 punt. Met een ratio van 2,98 zit de | veranderen en zal er een hogere risicoblokkering nodig weerstandsratio ruim boven de gewenste waarden. Dat | zijn. geldt ook voor het andere kengetal. Beide indicatoren zitten dus ruim binnen de geldende normen van het | Als onderdeel van project- en risicomanagement provinciaal toezicht, en onder het landelijk gemiddelde. | wordenookprojectspecifiekerisico’sinkaart De huidige blokkering op het weerstandsvermogen en | gebrachtenbeheersmaatregelenbepaald.Specifieke het niveau van de beide indicatoren bieden voldoende | toelichting op de risico’s per grondexploitatie wordt ruimte om eventuele toenemende risico’s vanuit het | jaarlijks opgenomen bij de jaarafsluiting van de grondbedrijf op te vangen. | grondexploitaties. Toelichtingopdegrondexploitaties2027 Meander 2 | Havendijk en Plein In 2027 wordt het woonrijp maken gefaseerd verder | Vanwege de nog lopende omgevingsvergunning- uitgevoerd en afgerond.

Opbrengsten worden nog | procedure voor het vestigen van arbeidsmigranten verwacht voor de uit te geven bouwkavels voor | aan de Havendijk en Plein schuift de realisatie van particulieren langs de Koekoeksbloem. | deze gebiedsontwikkeling door en worden de grondopbrengsten ook later verwacht, namelijk in 2027 tot en met 2028. Terpen 2 De (voorbereiding voor) de kaveluitgifte voor de terpen Grutto en Roerdomp worden in 2027 ver- | Groene Gordijn der opgepakt. Afronding van het bouwrijp maken | Het pilotes gebouw (gebouw D) als onderdeel van loopt mogelijk voor een deel door in 2028. Met de | de Cort Heijligerskazerne staat gepland voor ont- ontwikkelaar van de laatste terp (Baardman) vindt in | wikkeling door Stadlander. Ontvangst van de geraamde 2027 nadere afstemming plaats over het te realiseren | opbrengst is afhankelijk van de vorderingen in de programma en bijbehorende fasering voor deze terp. | planvorming en wordt verwacht in 2027. Wal 2 | Stationsgebied Voor deze grondexploitatie is de laatste grondlevering | In 2027 wordt er een voorstel aan de raad voorgelegd in 2027 gepland. Realisatie van de woningbouw wordt | om deze grondexploitatie te integreren in de dan vast gefaseerd opgestart, afhankelijk van de snelheid | te stellen grondexploitatie Plein 13 fase 1. waarin de verkoop vordert. Woonrijp maken van het plangebied volgt daarna. | .

Oude Molen De laatste ‘eilandkavels’ worden naar verwachting in 2027 verkocht, waarna het laatste deel van het woonrijp maken wordt uitgevoerd. 166 | I | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030I | 167 Kaderstellende documenten voor dit programma Beleidsnota | Vastgesteld Nota Grondbeleid 2024 | 2024 Grondprijzenbrief 2024 | 2024 Nota Kostenverhaal 2024 | 2024 166 | I | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030I | 167 3.7 Paragraaf Bedrijfsvoering De gemeente Bergen op Zoom bouwt met haar bedrijfsvoering verder aan een fundament volgens de kaders van haar kernwaarden. In een complexe omgeving zetten we ons in voor een gemeente die in control is en tegelijkertijd uitnodigend, lerend en dienstverlenend. Deze paragraaf vertaalt de Toekomstvisie 2035, het Bestuursakkoord 2026–2030, de meerjarenplanning Organisatieontwikkeling en de pijlervisies: van ambities naar concrete doelen, activiteiten en effecten. Implementatie van het huis van bedrijfsvoering In 2027 werken we verder aan de implementatie van het Huis van Bedrijfsvoering.

Onder één dak werken we samen met de voordeur die openstaat: we stellen de gemeente als geheel in staat om wendbaar en mensgericht te functioneren en maatschappelijke waarde toe te voegen. We verbinden hiermee de hard controls (structuur, kaders, processen, informatie) en soft controls (cultuur, gedrag, leiderschap) via vier activiteiten: doeltreffendheid, doelmatigheid, rechtmatigheid en verbondenheid. In 2026 zijn we gestart met het huis van bedrijfsvoering en in 2027 gaan we verder met de implementatie van het huis en brengen we het stap voor stap in de praktijk. Verder borgen we wat werkt en sturen we bij waar nodig. Het huis maakt deel uit van een grotere gemeenschap, want binnen en buiten de organisatie werken we samen aan de opgaven van Bergen op Zoom.

Doeltreffendheid Het dak: beschermend en geeft vorm aan het huis Visie, ambitie en doelen Doelmatigheid De constructie: draagbalken onder het dak, vaak onzichtbaar, maar essentieel voor stevigheid en werking Kaders, processen, producten- en dienstencatalogi en portfoliomanagement Rechtmatigheid De kamers: hier wordt geleefd en (samen)gewerkt, elk een eigen functie maar verbonden onder één dak Inkoop, facilitaire dienstverlening en secretariële ondersteuning HRM, juridische zaken, kabinet, public affairs en communicatie Informatisering & automatisering Financiën & control Burgerzaken, KCC & informatiebeheer Verbondenheid De fundering: het hele huis rust hier op Cultuur, leiderschap en psychologische veiligheid Huis van bedrijfsvoering 168 I Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 I 169 DOELEN EN ACTIES D.13.1 De bedrijfsvoering is in control A.13.1.1 Doeltreffendheid: We vergroten onze bijdrage aan maatschappelijke en organisatiebrede doelen (Q1-Q4) A.13.1.2 Doelmatigheid: We organiseren processen efficiënter en voorspelbaarder (Q1-Q4) A.13.1.3 Rechtmatigheid: We handelen volgens regels en afspraken, met transparantie en verantwoordelijkheid (Q1-Q4).

D.13.2 De organisatie moet kunnen inspelen op verandering A.13.2.1 Verbondenheid: We versterken een cultuur van vertrouwen, leiderschap en gezamenlijke groei (Q1-Q4) 168 I Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 I 169 Wat gaan we daarvoor doen in 2027? D.13.1 DE BEDRIJFSVOERING IS IN CONTROL A.13.1.1 Doeltreffendheid: We vergroten onze bijdrage aan maatschappelijke en organisatiebrede doelen. Wat willen we bereiken? In 2027 vergroten we onze bijdrage aan maatschappelijke en organisatiebrede doelen waarbij de nadruk ligt op de uitvoering Hoe gaan we dat doen? • We concretiseren visie en ambities met behulp van effectindicatoren We ontwikkelen effectindicatoren waarmee we de voortgang op maatschappelijke en organisatiebrede doelen inzichtelijk maken. Deze indicatoren ondersteunen het maken van keuzes, het monitoren van resultaten en het versterken van de sturing op maatschappelijke effecten. We starten met de thema’s waar de grootste toegevoegde waarde kan worden gerealiseerd en bouwen dit stapsgewijs verder uit. • We werken verder aan het concretiseren van ons takenpakket, de taakverdeling en de verantwoordelijkheden per afdeling en koppelen deze met de organisatie brede doelen en behoeften.

We geven verder uitvoering aan de takenpakketten, de taakverdeling, de functieomschrijvingen en de daarbij horende verantwoordelijkheden en koppelen deze aan organisatie brede doelen en behoeften. Daarnaast zetten we verdere stappen en concretiseren we de strategische personeelsplanning. Dit alles bevordert taakhelderheid, transparantie en verbetert de mate waarin we bijdragen aan de organisatiebrede doelen en behoeften. • We waarborgen dat bedrijfsvoering tijdig betrokken wordt bij projectenaanvragen- en initiatieven We waarborgen dat bedrijfsvoering tijdig betrokken wordt bij projectaanvragen en -initiatieven. Door tijdige betrokkenheid van bedrijfsvoering bij projectaanvragen en -initiatieven ontstaat meer integraliteit en wordt meer samenhang tussen ambities, beschikbare capaciteit en financiële middelen bevorderd. Dit draagt bij aan de kwaliteit van de totale dienstverlening van de organisatie. • We stemmen cycli op elkaar af We brengen de verschillende sturingscycli met elkaar in samenhang. De begroting vormt daarbij de basis voor jaarplannen, waarna teamdoelen, individuele afspraken, portfoliomanagement en de verschillende bedrijfsvoeringscycli hierop aansluiten. Door deze cycli volgens één gezamenlijke PDCA- systematiek te organiseren ontstaat meer samenhang, voorspelbaarheid en bestuurlijke sturing.

• We werken verder aan integrale sturingsdashboards We borgen dat de belangrijkste effectindicatoren worden opgenomen in het B.O.Z. dashboard. We ontwikkelen dashboards stapsgewijs en sluiten daarbij aan op de beschikbare managementinformatie en informatiebehoefte. Hoe toetsen we dit? • de afdelingen werken met een jaarplan en monitoren de voortgang 2 keer per jaar; • in alle jaarplannen is een aanvang gemaakt met het vertalen van ambities naar meetbare resultaten of effectindicatoren; • de organisatiebrede initiatieven zijn integraal beoordeeld op bijdrage aan strategische doelen; • het gebruik van dashboards is met 20% verhoogd ten opzichte van 2026. A.13.1.2 Doelmatigheid: We organiseren processen efficiënter en voorspelbaarder Wat willen we bereiken? In 2027 organiseren we processen efficiënter en voorspelbaarder. We bouwen voort op de basis die de afgelopen jaren is gelegd en brengen de gezamenlijke werkwijze verder op één lijn. Dit doen we met stabiele en toekomstbestendige processen en kaders. Hoe gaan we dat doen? • We werken verder aan het standaardiseren van onze werkwijzen en processen binnen bedrijfsvoering Door het verder standaardiseren van werkwijzen en processen bevorderen we samenhang en eenduidigheid binnen bedrijfsvoering.

Bijvoorbeeld door eenduidig attentiebeleid, voortgang jaarplan, werkoverleg, gesprekkencyclus, implementatie van eenduidige sjablonen en besluitenlijsten. 170 I Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 I 171 A.13.1.3 Rechtmatigheid: We handelen volgens regels en afspraken, met transparantie en verantwoordelijkheid Wat willen we bereiken? We handelen volgens regels en afspraken met transparantie en verantwoordelijkheid. Hoe gaan we dat doen? • We zetten een volgende stap in proces- en risicomanagement Programma 1 benoemt het koppelen van risico’s aan processen en de periodieke controles door de eerste lijn in dagelijks werk. In 2026 zijn de belangrijkste, kritische processen ingericht en in 2027 wordt de stap van project naar onderdeel van het reguliere werk gemaakt. • We voeren maandelijkse analyses uit op verplichtingen en contracten Elke maand analyseren we of verplichtingen en uitgaven binnen de begroting blijven en of er risico is op overschrijding. Dat doen we met prognoses, signaleringen en gesprekken met budgethouders. Zo sturen we op tijd bij en voorkomen we uitgaven die niet volgens de regels zijn (begrotingsonrechtmatigheid). Ook beoordelen we contracten zodra 80% van de contractwaarde is benut. Daarnaast zijn we gestart met een integrale aanpak van contractmanagement.

Het doel is dat iedereen met dezelfde afspraken en informatie werkt. Deze ontwikkelingen helpen om op tijd te verlengen, her aanbesteden of beëindigen. Dit voorkomt werken buiten de contractafspraken, versterkt onze financiële discipline, draagt bij aan de centralisering en professionalisering en borgt rechtmatigheid in het proces. • We leggen duidelijke financiële verantwoording af We leggen in de jaarstukken verantwoording af. We blijven daarbij binnen de grenzen die de Raad heeft vastgesteld. Zoals opgenomen in de financiële verordening worden geconstateerde afwijkingen (fouten of onduidelijkheden) groter dan € 150.000 nader toegelicht. Om dit te toetsen volgen we het interne controleplan en voeren we interne controles en verbijzonderde interne controles uit (extra controles op risicovolle onderdelen). Zo tonen we aan dat we rechtmatig handelen. We volgen de Financiële verordening en de Controleverordening van de Raad. In de rechtmatigheidsverantwoording laten we ook zien hoe we financiële rechtmatigheid borgen: welke maatregelen we nemen om fouten en onduidelijkheden te voorkomen en hoe we zorgen voor een betrouwbare uitvoering van ons beleid. Zo verantwoorden we niet alleen wat we het afgelopen jaar hebben gedaan, maar ook hoe we onze financiële processen blijvend versterken.

Hoe toetsen we dit? • Overschrijdingen op de lasten per programma of krediet blijven binnen de norm die we opnemen in de financiële verordening (begrotingsonrechtmatigheid) • De contracten zijn beoordeeld op rechtmatigheid bij 80% uitputting D.13.2 DE ORGANISATIE MOET KUNNEN INSPELEN OP VERANDERING A.13.2.1 Verbondenheid: We versterken een cultuur van vertrouwen, leiderschap en gezamenlijke groei Wat willen we bereiken? In 2027 versterken we een cultuur van vertrouwen, leiderschap en gezamenlijke groei. We zorgen ervoor dat we flexibel en samen kunnen reageren op verandering. Hierbij geven de kernwaarden richting aan ons dagelijks handelen. We willen een gemeente zijn die excellente dienstverlening biedt aan inwoners, ondernemers en bezoekers, in lijn met de Visie op dienstverlening 2035. Onze dienstverlening is persoonlijk, proactief en toegankelijk, via zowel digitale als fysieke kanalen, en we werken continu aan de verbetering ervan. We zien inwoners als partners en betrekken hen op een betekenisvolle manier bij de ontwikkeling en uitvoering van beleid, volgens de uitgangspunten van de Participatievisie. Zo versterken we de samenwerking tussen gemeente, inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners.

Daarnaast willen we een lerende gemeente zijn, zoals ook als uitgangspunt voor de bestuurscultuur in het Bestuursakkoord 2026-2030 is opgenomen: we staan open voor nieuwe inzichten, blijven kritisch kijken naar ons eigen handelen en leren actief van ervaringen uit de praktijk. We creëren ruimte voor vernieuwing en gaan zorgvuldig om met fouten, met focus op leren en verbeteren. Door beleid en uitvoering te evalueren, kennis te delen en continu te verbeteren, blijven we als gemeente groeien in onze rol richting inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners. 170 I Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 I 171 Hoegaanwedatdoen? | • Wegebruikendeuitgangspuntenvoorwerkplekken – | We werken verder aan organisatieontwikkeling We | endienstverleningalskadervoordeverdere zetten het programma Organisatieontwikkeling | ontwikkelingvanhetstadskantooropdehuidige voort en werken continu aan een lerende organisatie | locatie waarin medewerkers, teams en de organisatie zich | Het stadskantoor is verouderd en sluit niet meer blijven ontwikkelen. | voldoende aan bij de behoeften van inwoners en – | We werken vanuit de thema’s cultuur, | medewerkers.

De dienstverlening aan inwoners, dienstverlening, persoonlijke ontwikkeling, | ondernemers en maatschappelijke partners processen, organisatiestructuur en visie aan een | staat voorop en vormt het uitgangspunt voor toekomstbestendige organisatie die wendbaar is, | de ontwikkeling van het stadskantoor. Vanuit goed samenwerkt en maatschappelijke opgaven | dit uitgangspunt moet het stadskantoor een effectief uitvoert. Tevens geven we opvolging | toegankelijke en gastvrije omgeving bieden voor aan de uitkomsten zoals opgenomen in de | dienstverlening en ontmoeting en aansluiten bij de personeelsmonitor. | manier waarop de gemeente nu en in de toekomst – | We versterken de kwaliteit van onze dienstverlening, | werkt en samenwerkt. samenwerking en interne werkwijzen. Daarmee | • Wehebbenaandachtvoormensenenteams dragen we bij aan tevreden inwoners en | In 2027 ligt de focus op werven en behouden van ondernemers, betrokken en tevreden medewerkers | collega’s. We zorgen voor de juiste mensen op de eneenfinancieel gezondeorganisatie. | juiste plek door de in 2025 gemaakte beleidsstukken – | We gebruiken voor de monitoring de P&C-cyclus, | en plannen over personele capaciteit, leren en het Three Lines of Managementmodel (3LM) en | werving door te voeren en verder uit te bouwen. het dashboard met managementinformatie.

De | Tevens actualiseren we het vitaliteitsbeleid en rapportage op KPI’s over de organisatieontwikkeling | hebben we aandacht voor training en opleiding. zal wederom worden opgenomen in deze paragraaf. | Daarnaast krijgen sociale veiligheid, integriteit en diversiteit & inclusie extra aandacht: in 2026 is een Wefocussenverderopdewerksfeer | medewerkerstevredenheidsonderzoek gehouden. De We zorgen voor een veilige werksfeer waar iedereen | aanbevelingen zijn in 2026 vertaald naar een plan van zich kan uitspreken. We leggen verantwoordelijkheden | aanpak waarvan de meeste acties in 2027 worden zo laag mogelijk in de organisatie, daar waar de | uitgerold. desbetreffende medewerker de gevolgen kan overzien. Daardoor nemen medewerkers makkelijker verantwoordelijkheid en is er ruimte voor medewerkers | In 2027 bouwen we verder aan sterk integraal om te leren en te ontwikkelen. | management en goede ondersteuning vanuit diensten, systemen en processen. We blijven investeren in de leiderschapsontwikkeling van onze managers en directie, en brengen onze kernwaarden in de praktijk om de gewenste organisatiecultuur te versterken.

HR Kengetallen | R 2025 | G 2025* | B 2026 | B 2027 ** Verzuimpercentage | 5,83% | 6,5% | 6,2% | 5,8%*** Instroompercentage | 10,9% | 13,5% | 16% | 13,5% Uitstroompercentage | 10,2% | 9,7% | 8,9 % | 9,7% Doorstroompercentage | 4,3% | 9,1% | 9,1% | 9,1% Het Goede Gesprek | 49% | n.v.t. | 80% | 80% * | De benchmarkwaarden zijn gebaseerd op de Personeelsmonitor Gemeenten 2025 en geven de gerealiseerde waarden van de benchmarkgemeenten weer. ** | De doelstellingen voor 2027 zijn afgeleid van de gerealiseerde benchmarkwaarden uit de Personeelsmonitor Gemeenten 2025. *** | In afwijking hiervan is de doelstelling voor het verzuimpercentage gebaseerd op het gerealiseerde verzuimpercentage van de gemeente Bergen op Zoom over 2025. • Weherijkenrollen,werkverdelingen | • Dekostenvanexterneinhuurwarenookin2026 verantwoordelijkheden | onderwerpvannadereanalyse. Debevindingenen Weactualiserenfunctieprofielen,zodat | conclusieswordenvertaaldnaaraanbevelingendie verantwoordelijkheden helder zijn en beter aansluiten | vanaf2027wordengeeffectueerd. op de veranderende organisatiebehoefte. Dit voorkomt dubbel werk en vergroot de effectiviteit.

172 | I | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030I | 173 Hoetoetsenwedat? | – KPI 3: Financiëlegezondheid(BDO-benchmark) • Organisatieontwikkelingmonitorenweaandehand | – Streefwaarde: ≥6 vandevolgende3KPI’s: | • | 75% van de medewerkers geeft aan tevreden te zijn – | KPI 1: Tevreden inwoners en ondernemers | over de Gemeente Bergen op Zoom; – Streefwaarde: ≥80% | • ≤6,2%ziekteverzuiminQ4; – | KPI 2: Tevreden medewerkers (eNPS) | • | Verbetering op de score van de nulmeting sociale – Streefwaarde: ≥48 | veiligheid. Kaderstellende documenten Document | Vastgesteld Toekomstvisie 2035 | 2021 Beleidskader 2027-2030 | 2026 Visie op Dienstverlening | 2024 Verordening financieel beleid, beheer en organisatie 2025 (art.212 Gemeentewet) | 2025 Verordening controle financiële beheer en organisatie 2025 (art.213 Gemeentewet) | 2025 Nota Investeren en Afschrijven | 2024 Bestuursakkoord 2026-2030 | 2026 Collegeuitvoeringsprogramma | 2026 Digitale Koers | 2026 Tactisch Beleid I&A | 2026 172 | I | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030I | 173 Personele lasten 2027 Het inzicht in de personele lasten is de afgelopen | De personele lasten zijn integraal opgenomen en periode verder ontwikkeld.

Ook de komende | toegelicht in de diverse programma’s. In onderstaand periode wordt hier verder op ingezet, met als | overzicht zijn de totale personele lasten van de doel steeds beter inzicht te krijgen in de opbouw, | ambtelijke en bestuurlijke organisatie opgenomen, ontwikkeling en dekking van de personele lasten. De | exclusief de ISD en het Zorgveiligheidshuis. geactualiseerde formatie vormt het uitgangspunt voor de personeelsbegroting 2027. Bedragen × € 1.000 | 2025 | 2026 | 2027 Realisatie | Primitieve Begroting | Begroting Vast personeel | 44.904 | 52.469 | 55.202 Inhuur | 14.115 | 6.208 | 5.718 Overige personele lasten | 1.993 | 2.543 | 2.827 Nog te realiseren besparingen | - | 444 | - Totaal ambtelijke organisatie | 61.012 | 60.777 | 63.747 Vast personeel | 1.844 | 2.010 | 2.050 Overige bestuurlijke lasten | 111 | 210 | 202 Totaal bestuurlijke organisatie | 1.955 | 2.220 | 2.252 Subtotaal | 62.967 | 62.996 | 65.999 Dekking lasten vanuit andere budgetten | -5.240 | - | - Doorbelastingen aan projecten, investeringen en | - | -3.354 | -5.910 grondexploitaties Dekking vanuit andere budgetten (o.a.

CDOKE, | - | -3.491 | -3.778 Oekraïne en Beschermd Wonen) Dekking vanuit reserve | - | -540 | -560 Dekking vanuit voorziening | - | -146 | -267 Detachering | -151 | -58 | -66 Totaal doorbelasting, dekking en detachering | -5.391 | -7.588 | -10.582 Totaal personele lasten | 57.577 | 55.408 | 55.417 Toelichting bij tabel: de cijfers over 2025 zijn slechts beperkt vergelijkbaar met 2026 en 2027. Voor 2025 betreft het realisatiecijfers, terwijl voor 2026 en 2027 begrotingscijfers zijn opgenomen. Daarnaast is het inzicht in de opbouw en dekking van de personele lasten vanaf 2026 verder verbeterd. Vanaf 2026 is hierin een nadere specificatie aangebracht. De afzonderlijke lasten- en dekkingscomponenten zijn daardoor niet één-op-één met 2025 te vergelijken. De netto personele lasten bedragen in 2027 € 55,4 | personele lasten toe als gevolg van de herijking van de miljoen en blijven daarmee nominaal nagenoeg gelijk | formatie en de actualisatie van de overige personele aan2026;inreëlecijferslatendenettopersonele | lasten. Daartegenover staat een afname van de lasten een afname zien. Onderliggend is sprake van | geraamde inhuur. Hierin zijn naast de indexering van de verschillende ontwikkelingen in de personele lasten.

| inhuurbudgetten een structurele besparing van € 0,4 Deze ontwikkelingen moeten in samenhang worden | miljoen en een verdere verlaging door de verschuiving bezien, omdat wijzigingen in formatie, bezetting en | van externe inhuur naar vast personeel verwerkt. inhuur ook kunnen leiden tot verschuivingen tussen vast personeel, inhuur en overige personele lasten. | Een belangrijke verklaring voor het nagenoeg gelijk blijven van de netto personele lasten is de hogere In de personeelslastenbegroting 2027 is circa € 1,2 | dekking van personele kosten. Vooral de doorbelasting miljoen aan loonontwikkeling verwerkt om aan cao- | aan projecten, investeringen en grondexploitaties neemt verplichtingen te kunnen voldoen. Daarnaast nemen de | toe, van € 3,4 miljoen in 2026 naar € 5,9 miljoen in 2027. 174 | I | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030I | 175 Deze stijging van € 2,5 miljoen hangt samen met de personele inzet voor deze activiteiten en het vollediger toerekenen van de daarmee samenhangende personele kosten. Bij de herijking van de personeelsbegroting is daarnaast beoordeeld of beschikbare dekkingsbronnen in de begroting zijn verwerkt.

De combinatie van loon- en formatieontwikkeling, lagere inhuur, actualisatie van de personeelsbegroting en een hogere toerekening en dekking van personele lasten leidt ertoe dat de netto personele lasten in 2027 per saldo nagenoeg gelijk blijven aan 2026. Vast personeel De lasten voor vast personeel nemen in 2027 toe. In de personeelsbegroting is circa € 1,2 miljoen aan loonontwikkeling verwerkt. Daarnaast wordt de ontwikkeling van deze lasten beïnvloed door wijzigingen in de formatie en door verschuivingen tussen vast personeel, inhuur en overige personele lasten. Per saldo neemt de formatie in 2027 toe. De omvang van de wijzigingen verschilt per afdeling. Een belangrijk deel van de formatieontwikkeling heeft betrekking op werkzaamheden waarvoor financiële dekking beschikbaar is. Dit betreft onder andere personele inzet die kan worden toegerekend aan projecten, investeringen en grondexploitaties en inzet waarvoor dekking beschikbaar is vanuit specifieke budgetten en regelingen. Inhuur De inhuurbudgetten zijn ten opzichte van 2026 met 2,5% geïndexeerd, volgens de uitgangspunten uit het Beleidskader 2027. De indexering leidt tot een stijging van de inhuurbudgetten van circa € 150.000. Tegenover deze indexering staan verschillende verlagingen. Vanaf 2027 worden de beschikbare budgetten voor externe inhuur structureel met € 400.000 verlaagd.

Daarnaast nemen de inhuurbudgetten met circa € 250.000 af door een verschuiving van externe inhuur naar vast personeel. Per saldo nemen de geraamde inhuurbudgetten hierdoor met circa € 500.000 af. De structurele besparing op externe inhuur realiseren we door scherper te sturen op de noodzaak, duur en omvang van externe inhuur en door werkzaamheden waar mogelijk met eigen personeel uit te voeren. Daarbij kijken we in het bijzonder naar langdurige externe inzet voor werkzaamheden met een structureel karakter. In de praktijk is binnen de organisatie gebleken dat dergelijke inzet in voorkomende gevallen kan worden vervangen door eigen personeel en daarmee tegen lagere kosten kan worden uitgevoerd. We zetten deze lijn voort waar dit organisatorisch mogelijk en financieel voordeliger is. De externe inhuur wordt daarbij bezien in samenhang met de totale personele inzet. We kijken naar formatie, bezetting, vacatures en inhuur en beoordelen welke inzet nodig is om de werkzaamheden uit te voeren. Daarbij sturen we onder meer op het tijdig invullen van vacatures, het niet automatisch verlengen van aflopende inhuuropdrachten en een kritische afweging bij nieuwe externe inhuur. Overige personele lasten Bij de herijking van de personeelsbegroting zijn naast de formatie ook de overige personeelscomponenten beoordeeld.

Hieruit is gebleken dat diverse personeelsgerelateerde budgetten niet meer volledig aansloten op actuele inzichten en eenduidige uitgangspunten. Om tot een realistische personeelsbegroting te komen, zijn deze budgetten opnieuw beoordeeld en waar nodig geactualiseerd. Daarnaast zijn de betreffende budgetten geïndexeerd. Onder de overige personele lasten vallen onder andere reiskosten, opleidingen, beschikbaarheidsdiensten, overwerk, ORT en diverse toelagen en vergoedingen. Doorbelasting, dekking en detachering Tegenover een deel van de personele lasten staan doorbelastingen, specifieke dekkingsbronnen en inkomsten uit detachering. Dit betreft zowel vast personeel als inhuur. De omvang van deze dekking is daarmee medebepalend voor de netto personele lasten. In het overzicht is onderscheid gemaakt tussen doorbelasting aan projecten, investeringen en grondexploitaties, dekking vanuit andere budgetten, dekking vanuit reserves en voorzieningen en inkomsten uit detachering. Doorbelasting projecten, investeringen en gron- dexploitaties Een deel van de personele lasten wordt doorbelast aan projecten, investeringen en grondexploitaties. De doorbelasting is gebaseerd op de personele inzet die naar verwachting aan deze activiteiten kan worden toegerekend. De geraamde doorbelasting neemt toe van € 3,4 miljoen in 2026 naar € 5,9 miljoen in 2027.

De stijging van € 2,5 miljoen hangt samen met de personele inzet voor deze activiteiten en het vollediger toerekenen van de daarmee samenhangende personele kosten. De realisatie van deze doorbelasting is afhankelijk van de daadwerkelijke personele inzet op de betreffende projecten, investeringen en grondexploitaties en de beschikbare dekkingsruimte. Dit wordt gedurende het jaar gemonitord. 174 I Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 I 175 Overige dekkingsbronnen Voor een deel van de personele lasten is specifieke dekking beschikbaar. Dit betreft onder andere middelen vanuit subsidies, specifieke regelingen en leges. Voorbeelden hiervan zijn CDOKE, Oekraïne en Beschermd Wonen. Daarnaast kan sprake zijn van dekking vanuit reserves en voorzieningen. Bij de herijking van de personeelsbegroting is opnieuw beoordeeld of de beschikbare dekkingsbronnen volledig in de begroting zijn verwerkt en aansluiten bij de personele inzet. Hiermee is de samenhang tussen personele lasten en de bijbehorende dekking verder inzichtelijk gemaakt. Het inzicht in de dekking van de personele lasten wordt verder ontwikkeld. Gedurende het jaar kunnen wijzigingen optreden in de personele inzet en de bijbehorende dekking.

Daarom worden de personele lasten en de bijbehorende dekking periodiek gemonitord en waar nodig geactualiseerd. Bij detachering worden personele kosten doorbelast aan externe partijen. Tegenover de personele lasten staan hierdoor inkomsten uit detachering. De omvang hiervan kan jaarlijks fluctueren en is afhankelijk van de daadwerkelijke inzet en gemaakte afspraken. 176 I Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 I 177 3.8 Openbaarheidsparagraaf Sinds 1 mei 2022 geldt de Wet open overheid (Woo). Deze wet geeft iedereen recht op overheidsinformatie. Het doel is een overheid die open, duidelijk en toegankelijk is. Gemeenten moeten in hun begroting uitleggen wat ze doen om de Woo goed uit te voeren. Dit gaat over: • Actieve openbaarmaking (zelf informatie delen); • Passieve openbaarmaking (informatie geven op verzoek); • Verbeteren van de informatiehuishouding. Actieve openbaarmaking Wat willen we bereiken? We voldoen aan de wet. Inwoners kunnen onze documenten vinden via een eigen platform dat is gekoppeld aan de landelijke Woo-index. Wat gaan we daarvoor doen in 2027? We ontwikkelen ons platform voor het publiceren van documenten verder door. Ook Woo-verzoeken en besluiten worden hierop gepubliceerd.

Zodra het ministerie van BZK weer nieuwe categorieën aanwijst, ontsluiten we deze zo snel mogelijk. Hoe meten we dit? • Alle verplichte documenten staan op ons platform; • Documenten zijn vindbaar via de Woo-index; • We rapporteren minstens twee keer per jaar over de voortgang via de P&C cyclus. Passieve openbaarmaking Wat willen we bereiken? • We behandelen Woo-verzoeken snel, zorgvuldig en klantvriendelijk; • We willen meer verzoeken op tijd afhandelen. Wat gaan we daarvoor doen in 2027? Alle Woo-verzoeken worden direct geregistreerd, binnen 48 uur opgepakt door de behandelende afdeling en het Woo-team, en gevolgd via een digitaal overzicht. Het Woo-team bewaakt termijnen, ondersteunt juridisch, signaleert vertragingen en onderhoudt waar nodig contact met verzoekers. Woo- contactfunctionarissen krijgen aanvullende training om tijdig te kunnen ondersteunen en knelpunten te herkennen. Door ervaringen te analyseren en processen waar nodig aan te passen, werkt het Woo-team continu aan kwaliteitsverbetering. Na afronding van verzoeken wordt bekeken of een evaluatie met de verzoeker kan bijdragen aan verdere verbetering van de dienstverlening. Voor een toekomstbestendige uitvoering van de Woo wordt uitbreiding van het Woo-team onderzocht. In 2027 wordt besloten over de structurele inrichting van het publicatieproces, inclusief juridische toetsing en de organisatie van publicaties.

Via een dashboard kunnen managers en directie de voortgang van Woo- verzoeken monitoren. Hoe meten we dit? • Woo verzoeken worden binnen 48 uur opgepakt door behandelende afdeling en het Woo-team; • Minstens 85% van de verzoeken wordt op tijd afgehandeld; • Minstens 90% krijgt een goede beoordeling van de Woo-contactfunctionaris. Informatiehuishouding op orde Wat willen we bereiken? Onze informatie is goed georganiseerd, veilig en toegankelijk voor inwoners, bestuur en medewerkers Wat gaan we daarvoor doen in 2027? We zorgen dat informatie die blijvend bewaard moet blijven veilig wordt overgebracht naar het e-depot van het WBA. Informatie die niet meer nodig is, vernietigen we tijdig. In samenwerking met de archivaris werken we aan het verbeterplan Informatiehuishouding. Nu de nieuwe archiefwet per 1-1-2027 ingaat, maken we een integraal projectplan om zowel de acties vanuit het verbeterplan als de activiteiten voor de nieuwe Archiefwet, gestructureerd op te pakken. Het implementatieprogramma voor de nieuwe Archiefwet loopt landelijk tot 2030. Hoe meten we dit? Het Projectplan is vastgesteld. Alle te behalen doelstellingen en activiteiten zijn benoemd en gepland.

De volgende onderdelen willen we afgerond hebben: • We hebben uitgewerkt hoe we de overbrenging van documenten/informatie naar het WBA van 20 jaar naar 10 jaar kunnen terugbrengen (eis vanuit de nieuwe Archiefwet); • Het informatiebeleidsplan is geactualiseerd; • De basis voor het informatiebeheerplan staat. 176 I Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 I 177 178 I Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 I 179 4. Uitvoeringsplan 2027-2030 In het Beleidskader 2027-2030 is voor de | Ontwikkeling en Uitvoeringsplan (LOUP). Het totaal Uitvoeringsplannen Bedrijfsvoering, Vastgoed, | investeringsvolume komt hiermee uit op een totaal van Openbare ruimte en Integraal HuisvestingsPlan | € 19,55 miljoen. onderwijs (IHP) het maximum investeringsniveau bepaald op € 19,3 miljoen. Hierbij is uitgegaan van | De aangeboden programmering bij de begroting 2027 de investeringsruimte 2027 van € 18,4 miljoen met | bedraagt € 79,5 miljoen, waardoor de overschrijding toepassing van een prijsindexatie van 2,5% (€ 0,5 | voor de jaren 2027 tot en met 2030 nog € 1,3 miljoen) en een volumegroei van 2% (€ 0,4 miljoen). | miljoen bedraagt.

Hierin ligt nog een behoorlijke Het totaal investeringsvolume komt hiermee uit op een | opgave waarin bij het beleidskader 2028 uitdrukkelijk totaal van € 19,3 miljoen per jaar, totaal over vier jaar € | stilgestaan dient te worden. Conform de afspraken 77,2 miljoen. | in het bestuursakkoord worden in 2027 zowel het beschikbare als het benodigde investeringsvolume Bij het beleidskader is het vastgestelde | opnieuw tegen het licht gehouden. investeringsniveau verder verhoogd met een jaarlijks bedrag van € 0,25 miljoen voor het Landschap Uitvoeringsplannen bij beleidskader en begroting 2027 Uitvoeringsplan (bedrag x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | Totaal Openbare ruimte | Beleidskader | 13.822 | 14.310 | 9.880 | 9.238 | 47.250 Begroting | 12.863 | 10.354 | 10.007 | 10.814 | 44.038 Vastgoed | Beleidskader | 7.645 | 3.100 | 3.250 | 3.040 | 17.035 Begroting | 3.580 | 5.515 | 3.000 | 1.250 | 13.345 IHP | Beleidskader | 2.259 | 8.609 | 4.200 | 4.200 | 19.268 Begroting | 1.642 | 3.585 | 7.023 | 7.068 | 19.318 Bedrijfsvoering | Beleidskader | 1.224 | 664 | 766 | 575 | 3.229 Begroting | 811 | 877 | 666 | 475 | 2.829 Totaal | Beleidskader | 24.950 | 26.683 | 18.096 | 17.053 | 86.782 Begroting | 18.896 | 20.331 | 20.696 | 19.607 | 79.530 Investeringsvolume | 19.550 | 19.550 | 19.550 | 19.550 | 78.200 Verschil | 654 | - 781 | - 1.146 | - 57 | -1.330

Uitvoeringsplan (bedrag x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | Totaal Riolen | Beleidskader | 7.877 | 9.567 | 10.299 | 5.997 | 33.740 Begroting | 7.783 | 9.215 | 9.925 | 8.539 | 35.462 Investeringsvolume | 7.783 | 9.215 | 9.925 | 8.539 | 35.462 Verschil | - | - | - | - | - 178 | I | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030I | 179 Bedrijfsvoering en bedrijfsmiddelen | Openbare ruimte Programmering voor de vervanging van het materieel | Om de totale investeringen te laten aansluiten op het voor Buitendienst is ‘overgeheveld’ naar het | bij het beleidskader vastgestelde investeringsniveau Uitvoeringsplan openbare ruimte. | voor de jaren 2027 tot en met 2030, zijn de projecten binnen de openbare ruimte geprioriteerd. Hierdoor worden enkele projecten geschrapt en worden Vastgoed | de planning en omvang van andere projecten Binnen de programmering hebben enkele | aangepast. Ook kunnen werkzaamheden niet in alle verschuivingen plaatsgevonden, waaronder renovatie | gevallen worden gecombineerd of integraal worden kleedaccommodaties buitensport, renovatie CKB- | uitgevoerd. Dit kan ook gevolgen voor het nakomen gebouw, verbouwing gemeentewerf en aanleg nieuwe | van eerder gemaakte afspraken met externe partijen. standplaatsen voor woonwagens.

Daarnaast zijn enkele | De onderstaande tabel geeft een overzicht van de projecten komen te vervallen of doorgeschoven naar | projecten die worden geschrapt, worden uitgesteld latere jaren, te weten de renovatie van de gymzalen € | of waarvan de planning of integrale uitvoering wordt 900.000, de renovatie van het glas in lood van de Sint- | bijgesteld. Gertrudiskerk € 1.440.000 en de uitbreiding van de capaciteit buitensport € 750.000. Project | Bedrag / Jaar Landschap van Allure (Poortgebied), ontsluiting van A4 | € 425.000 (2027) € 900.000 (2028) Bunthof & Groeshof (Bergen op Zoom), inrichting openbare ruimte | € 290.000 (2028) € 300.000 (2029) Grote Hazelaar en omgeving (Bergen op Zoom) | € 655.000 (2029) Jacob Obrechtlaan Noord / Burg. Van Hasseltstraat (Bergen op Zoom) | € 431.000 (2028) Muziekbuurt (Bergen op Zoom) Noord- en Zuidzijde Haven (oostelijk deel) (Bergen op Zoom) | € 500.000 (2029) € 509.000 (2030) Rijtuigweg (noordelijk deel) (Bergen op Zoom) | € 1.042.000 (2028) Wilhelminaveld (Bergen op Zoom) | € 398.000 (2029) Als gevolg van areaalontwikkelingen en actualisatie | (zoals het afsluiten van bruggen of wegen). Om de van marktprijzen houden wij zicht op het benodigde | achterstand aan te pakken programmeren we integraal. investeringsvolume, waarvoor wordt verwezen | Ditbiedtkansenvoorefficiëntieenhetbeperkenvan naar Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen.

Het | overlast voor de inwoners. actueel benodigd gemiddeld investeringsniveau voor openbare ruimte bedraagt € 10,3 miljoen. In het | Integraal programmeren houdt in dat we: Gemeentelijk Waterplan is een gemiddeld benodigd | • | werkzaamheden plannen op basis van inventarisaties investeringsvolume voor riolering van € 8,5 miljoen | en inspectierapporten; opgenomen. Naast de inhoudelijke en technische | • | werkzaamheden clusteren tot logische projecten; staat van onze kapitaalgoederen, zien we in de praktijk | • | gebieds- en wijkgericht denken en werken; dat de kosten toenemen. Er is sprake van een forse | • | streven naar maximale maatschappelijke stijging van het prijspeil binnen de Grond-, Weg- en | meerwaarde, onder andere via maatschappelijke Waterbouwsector (GWW). Dit leidt tot een verhoging | kostenbatenanalyses en levenskostenbenadering; van het benodigde investeringsvolume. | • | actief meekoppelkansen benutten en slimme combinaties maken; In de nota Investeren en Afschrijven (oktober 2024) | • | meer voorbereidingstijd inplannen en sturen op isaangegevendatdefinanciëlepositie(schuldenlast | scope, gewenste einddatum en totale verwachte en solvabiliteit) sinds 2019 is verbeterd. Daarbij is | kosten. aangegeven dat dit ruimte biedt om aan de slag te gaan met het onderhoud van onze kapitaalgoederen.

| Voor lopende projecten en projecten die vanaf 2026 Daarin maken we een inhaalslag. Dit met het oog | zijn gestart, wordt deze werkwijze toegepast. Jaarlijks op veiligheid en het voorkomen van functieverlies | vindt een herijking plaats van het Uitvoeringsplan 180 | I | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030I | 181 bij het beleidskader / begroting. Als gevolg van | Hebben we de capaciteit om het gevraagde herhaaldelijk uitgestelde programmering ligt het | investeringsvolume te realiseren investeringsniveau bij het beleidskader hoger. Door | De uitvoeringcapaciteit op de afdeling projecten een lager vastgesteld investeringsniveau dient bij de | is verhoogd, zodat er naar verwachting voldoende vaststelling van de begroting opnieuw geprioriteerd | capaciteit beschikbaar is om de projecten goed voor te te worden. Tot en met de begroting 2026 had dit nog | bereiden en uit te voeren. Mocht er toch onvoldoende geen invloed op de integrale programmering. Voor | expertise of capaciteit aanwezig zijn, dan is er een aantal projecten is het niet langer verantwoord | binnen de beschikbare budgetten ruimte om externe om rioolvervanging langer uit te stellen. Dit betekent | ondersteuning in te huren.

Indien nodig kunnen we met dat vervanging van het riool nu wel wordt uitgevoerd | behulp van raamcontracten, moderne contractvormen maar de (her)inrichting van de openbare ruimte nu niet | en slim aanbesteden de kracht van de markt benutten. meegenomen kan worden. Voor het IHP werken we samen met schoolbesturen. Zij Integraal huisvestingsplan onderwijs (IHP) | voeren de investeringen uit. Wij hebben minder invloed Binnen de programmering van het IHP hebben | op hun planning en voortgang. verschuivingen binnen de jaren plaatsgevonden. Het totaalvolume van het Uitvoeringsplan blijft nagenoeg | Blijven de financiële kengetallen bij de gevraagde gelijk met het beleidskader. Voor de jaren 2029 en | in vesteringsbudgetten voldoen aan de afgesproken 2030 is het gemiddelde investeringsbedrag over de | norm. afgelopen jaren opgenomen. Met de schoolbesturen | Zoals uit de paragraaf Weerstandsvermogen blijkt, moet nog bepaald worden welke investeringen voor | blijft de netto schuldquote onder de norm van het 2029 en 2030 ingepland worden. | bestuursakkoord. Die is in het nieuwe bestuursakkoord gesteld op 60%. Ook de solvabiliteit verbetert. Riolen Het benodigde investeringsvolume voor de vervanging | Ligt de netto investeringsquote tussen de 0% en 6%. riolering bedraagt € 8.500.000.

Totale omvang van | In de Nota Investeren en Afschrijven is de netto het Uitvoeringsplan Riolering 2027 t/m 2030 bedraagt | investeringsquoteovergenomenvanuitdefinanciële € 35.400.000 en sluit hiermee nagenoeg aan op dit | houdbaarheidstest van de VNG. De VNG geeft gemiddelde. | daarbij aan dat de netto investeringsquote geschikt is om te beoordelen of een gemeente voldoende Toetsing omvang investeringsbudgetten | investeert voor het behoud van een aanvaardbaar In de nota investeren en afschrijven is als uitgangspunt | voorzieningenniveau. opgenomen dat we gemeentelijke eigendommen onderhouden op een kwaliteitsniveau dat minstens | Een investeringsquote tussen 0% en 2% en tussen 5% sober, degelijk en in elk geval veilig is. Daarnaast is | en 6% heeft de signaalwaarde oranje. Tussen 2% en opgenomen, dat bij het vaststellen van de hoogte van | 5% is de signaalwaarde groen. de investeringsbudgetten de volgende voorwaarden | De netto investeringsquote komt in 2027 uit op 3,4% medebepalend zijn: | en stijgt door naar circa 4% in 2029/2030. Dat is een gezond niveau en binnen de normen. 1. Hebben we de capaciteit om het gevraagde investeringsvolume te realiseren; | Uitvoeringsplan 2027 - 2030 2. Isdefinanciëleruimteinde(meerjaren-)begroting | Hieronder het Uitvoeringsplan 2027-2030.

Bij het beschikbaar om de kapitaallasten te dekken van de | vaststellen van de Begroting 2027 vraagt het college gevraagde investeringsbudgetten; | aan de raad om akkoord te gaan met de jaarschijf 2027 3. Blijvendefinanciëlekengetallenbij degevraagde | van het uitvoeringsplan met investeringen en kennis te investeringsbudgetten voldoen aan de afgesproken | nemen van de overige jaren. norm; 4. Ligt de netto investeringsquote tussen de 0% en 6%. 180 | I | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030I | 181 Uitvoeringsplan Bedrijfsvoering 2027-2030 UITVOERINGSPLAN 2027-2030 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | Totaal Algemeen Stadskantoor (inrichting) | 157.000 | 204.500 | - | 40.000 | 401.500 Stadhuis (inrichting) | - | 50.000 | - | - | 50.000 Gemeentewerf (inrichting) | - | 50.000 | - | - | 50.000 ICT (Firewalls en Switches) | 147.000 | - | - | - | 147.000 Mobile device beleid | 507.000 | 572.000 | 666.000 | 435.000 | 2.180.000 Openbare ruimte Cultuur Totaal Bedrijfsvoering | 811.000 | 876.500 | 666.000 | 475.000 | 2.828.500 Totaal verstrekt | - | - | - | - | - Nog te verstrekken | 811.000 | 876.500 | 666.000 | 475.000 | 2.828.500 182 | I | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030I | 183

Uitvoeringsplan Vastgoed 2027-2030 UITVOERINGSPLAN 2027-2030 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | Totaal Algemeen Netto investering verduurzamen vastgoed (50%) | 700.000 | 700.000 | 700.000 | 700.000 | 2.800.000 Sport / Recreatie/cultuur Renovatie Gageldonk bouw- en inrichting | - | 400.000 | 800.000 | - | 1.200.000 sporthal Renovatie Sporthal Kannebuis | 400.000 | 800.000 | - | - | 1.200.000 Renovatie/nieuwbouw kleedaccommodaties | - | - | - | 200.000 | 200.000 t.b.v. buitensport Renovatie CKB gebouw | 200.000 | 2.615.000 | - | - | 2.815.000 Nieuwbouw kleedaccommodatie(s) Rozenoord | 430.000 | - | - | - | 430.000 Verbeteren verkeersveiligheid/parkeren | - | - | - | 350.000 | 350.000 sportpark De Beek Renovatie Wijkcentrum Bernadettestraat 4 | 850.000 | - | - | - | 850.000 ('t Fort)+buitenterein Huisvesting ambtelijke organisatie a.g.v.

| 500.000 | 500.000 | 1.500.000 | - | 2.500.000 achterstallig onderhoud Volkshuisvesting / economie Aanleg nieuwe standplaatsen t.b.v woonwagens | 500.000 | 500.000 | - | - | 1.000.000 Totaal Vastgoed | 3.580.000 | 5.515.000 | 3.000.000 | 1.250.000 | 13.345.000 Totaal verstrekt | - | - | - | - | - Nog te verstrekken | 3.580.000 | 5.515.000 | 3.000.000 | 1.250.000 | 13.345.000 182 | I | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030I | 183 Uitvoeringsplan Openbare ruimte 2027-2030 UITVOERINGSPLAN 2027-2030 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | Totaal Beschikbaar gesteld 2025 Kademuren Noord- en Zuidzijde haven | 1.200.000 | 1.100.000 | - | - | 2.300.000 Noord- en Zuidzijde Haven (westelijk deel) | 374.000 | 379.000 | - | - | 753.000 Beschikbaar gesteld 2026 Kademuren Noord- en Zuidzijde haven | 1.500.000 | - | - | - | 1.500.000 Vijverberg vijvers (Noord) bijdrage wegen | 100.000 | - | - | - | 100.000 Vijverberg vijvers (Noord) bijdrage groen | 100.000 | - | - | - | 100.000 Wegen (voor detailering zie onderstaand | 4.175.000 | 5.141.000 | 5.153.000 | 6.692.000 | 21.161.000 overzicht) Civieltechnische kunstwerken | - | - | - | - | - Haven, vervangen van talud in jachthaven | 400.000 | - | - | - | 400.000 Lodijkeparkbrug 2 | 648.000 | - | - | - | 648.000 Hamplein (beschoeiing) | 50.000 | 244.000

| - | - | 294.000 Noordgeest (viaduct) | - | 100.000 | 807.000 | - | 907.000 Galgenbaan | - | - | - | 20.000 | 20.000 Haven, vervangen walstroom | 50.000 | 250.000 | - | - | 300.000 Openbaar groen | 1.111.000 | 1.211.000 | 1.211.000 | 1.211.000 | 4.744.000 Landschap Ontwikkeling en | 250.000 | 250.000 | 250.000 | 250.000 | 1.000.000 Uitvoeringsplan (LOUP) Openbare verlichting | 1.187.000 | 1.187.000 | 1.187.000 | 1.187.000 | 4.748.000 Park Belvedère | 818.000 | - | - | - | 818.000 Meubilair | 498.000 | 498.000 | 498.000 | 498.000 | 1.992.000 Recreatieve voorzieningen | 498.000 | 498.000 | 498.000 | 498.000 | 1.992.000 Dynamisch Verkeersmanagement | 200.000 | - | - | - | 200.000 Vervanging Verkeersinstallaties | 1.178.000 | 605.000 | 303.000 | 358.000 | 2.444.000 Gemeentewerf (vervanging materieel) | 100.000 | 100.000 | 100.000 | 100.000 | 400.000 Vervanging vrachtauto | - | 270.000 | - | - | 270.000 Totaal Openbare ruimte | 14.437.000 | 11.833.000 | 10.007.000 | 10.814.000 | 47.091.000 Totaal verstrekt | 3.274.000 | 1.479.000 | - | - | 4.753.000 Nog te vestrekken | 11.163.000 | 10.354.000 | 10.007.000 | 10.814.000 | 42.338.000 184 | I | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030I | 185 Uitvoeringsplan Openbare ruimte (detaillering wegen) 2027-2030 2027 | 2028 | 2029 | 2030 |

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://bergenopzoom.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/3413db01-b1b9-4ada-a950-d58872862277?agendaItemId=b45857d6-bce6-4d35-a631-8fb8bb0bc8b0