CConstaterende datBergen op Zoom
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1. Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2023

Beeldvorming 27 oktober 2026, gemeente Bergen op ZoomBij agendapunt: Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-203071.761 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 9

50 I Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 I 51 D.4.5 DE GEMEENTE WERKT AAN EEN STERKERE VERBINDING TUSSEN ONDERWIJS EN ARBEIDSMARKT Wat willen we bereiken? Studenten, onderwijsinstellingen en ondernemers in Bergen op Zoom vinden elkaar in sterke samenwerkingen die bijdragen aan talentontwikkeling, innovatie en een betere aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt. Wat gaan we daarvoor doen in 2027? A.4.5.1 We stellen een Onderwijsagenda voor Bergen op Zoom vast We stellen de Onderwijsagenda vast, zoals aangekondigd in de Economische Agenda. Hierin leggen we de meerjarige koers voor arbeidsmarkt en onderwijs vast en brengen we samenhang aan tussen onderwijsontwikkeling, economische opgaven, talentontwikkeling en de behoeften van de arbeidsmarkt. A.4.5.2 We werken samen met Curio aan de ontwikkeling van een sterke onderwijscampus We geven uitvoering aan de samenwerking met Curio rond de campusontwikkeling op Lage Meren- Meilust. Met een samenwerkingsovereenkomst en gezamenlijke werkagenda werken we vanuit onze eigen verantwoordelijkheden aan de ontwikkeling van het gebied en aan gezamenlijke strategische doelen op het gebied van onderwijs, arbeidsmarkt en economische ontwikkeling.

A.4.5.3 We versterken de positie van Bergen op Zoom als studentenstad We onderzoeken en ontwikkelen de randvoorwaarden die nodig zijn om Bergen op Zoom sterker te positioneren als stad om te studeren, wonen en verblijven. We verbinden deze positionering aan de citymarketingstrategie en ondersteunen de mbo-introductiedagen van Curio, zodat studenten vanaf het begin kennismaken met de stad en wat deze te bieden heeft. A.4.5.4 We brengen onderwijs en arbeidsmarkt praktisch dichter bij elkaar We versterken de verbinding tussen ondernemers, overheid en onderwijs door praktijkopdrachten, stages, leerwerktrajecten en Leven Lang Ontwikkelen beter bij elkaar te brengen. Hiervoor ontwikkelen we een digitale voorziening en bouwen we voort op samenwerkingen en pilots die bijdragen aan een betere aansluiting tussen studenten, onderwijs en werkgevers. A.4.5.5 We werken aan een doorlopende leerlijn voor het beroepsonderwijs We onderzoeken hoe het bestaande onderwijsaanbod kan worden versterkt en beter op elkaar kan aansluiten, van mbo en Leven Lang Ontwikkelen tot Associate Degree-, hbo- en waar mogelijk wo-niveau. We brengen bestaande initiatieven, behoeften en kansrijke onderwijsaanbieders in beeld en verkennen met geïnteresseerde partijen welke nieuwe vormen van onderwijs en samenwerking in Bergen op Zoom haalbaar zijn.

A.4.5.6 We versterken de aansluiting tussen onderwijs en kritieke economische sectoren We brengen samen met onderwijs en werkgevers de arbeidsmarktbehoefte in belangrijke sectoren zoals logistiek, techniek, horeca, leisure en hospitality verder in beeld. Op basis daarvan ontwikkelen we gerichte acties om de instroom van studenten te vergroten, opleidingen beter te laten aansluiten op de arbeidsmarkt en nog onvoldoende benut arbeidspotentieel beter te bereiken. D.4.6 ARBEIDSMIGRANTEN: ECONOMIE EN LEEFBAARHEID ZIJN IN BALANS Wat willen we bereiken? Arbeidsmigranten, inwoners en werkgevers in Bergen op Zoom wonen en werken in een situatie waarin passende huisvesting, goede begeleiding en leefbaarheid met elkaar in balans zijn. Bergen op Zoom werkt samen met de gemeenten in West- Brabant aan de regionale ambitie om vóór 2030 huisvesting te realiseren voor circa 1.150 short- en midstay arbeidsmigranten. Hiermee ondersteunen we een veerkrachtige arbeidsmarkt, versterken we het vestigingsklimaat en dragen we bij aan leefbare wijken en dorpen.

50 I Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 I 51 Wat gaan we daarvoor doen in 2027? A.4.6.1 We zorgen ervoor dat de toegang tot informatievoorziening en ondersteuning voor arbeidsmigranten laagdrempelig is Het Work in NL-punt (WIN-punt) verder ontwikkelen, de bekendheid vergroten en de samenwerking versterken met werkgevers, huisvesters, maatschappelijke organisaties en zorgpartners, zodat arbeidsmigranten laagdrempelig toegang hebben tot informatie en ondersteuning. A.4.6.2 We zorgen voor adequate huisvesting voor arbeidsmigranten • Bijdragen aan de uitvoering van de woonvisie, de regionale woondeal en het arbeidsmigrantenbeleid, met aandacht voor de regionale huisvestingsopgave, de arbeidsmarktbehoefte van het bedrijfsleven en de balans tussen economie, wonen en leefbaarheid. • Samenwerken met de vakgroepen Wonen, Ruimtelijke Ontwikkeling en Veiligheid, werkgevers, huisvesters en woningcorporaties aan voldoende, kwalitatief goede en toekomstbestendige huisvesting voor arbeidsmigranten, waaronder efficiënter gebruik van de bestaande woningvoorraad. Bijvoorbeeld via alternatieve woonvormen als woningdelen, kamergewijze verhuur en hospitaverhuur.

• In regionaal verband bijdragen aan een evenwichtige spreiding van short- en midstay arbeidsmigranten en aan de gezamenlijke ambitie om vóór 2030 circa 1.150 huisvestingsplaatsen in West-Brabant te realiseren. • Inzicht vergroten in de omvang van de huisvestingsopgave en de woonsituatie van arbeidsmigranten door monitoring, gegevensanalyse en samenwerking met werkgevers, uitzendorganisaties en huisvesters. Deze inzichten worden benut om beleid en uitvoering verder te verbeteren. A.4.6.3 We werken verder aan samenwerking en monitoring • De uitvoering van het lokale Plan van Aanpak Arbeidsmigranten (collegebesluit van 30 september 2025) ondersteunen door samenwerking met werkgevers, uitzendbureaus, huisvesters, maatschappelijke organisaties en regionale partners. • Ontwikkelingen rondom arbeidsmigratie, huisvesting en arbeidsmarkt monitoren en knelpunten signaleren, zodat beleid en uitvoering kunnen worden bijgestuurd waar nodig. Arbeidsmigranten vervullen een belangrijke rol binnen de economische ontwikkeling van Bergen op Zoom en de regio. Door in te zetten op passende huisvesting, goede ondersteuning, regionale samenwerking en verantwoord werkgeverschap versterken we zowel het vestigingsklimaat als de leefbaarheid. Daarmee dragen we bij aan de uitvoering van de Pijlervisie Economie 2035 en een toekomstbestendige arbeidsmarkt.

D.4.7 BERGEN OP ZOOM HEEFT EEN AANTREKKELIJK AANBOD VOOR RECREATIE EN TOERISME Wat willen we bereiken? Inwoners, bezoekers en ondernemers ervaren Bergen op Zoom als een aantrekkelijke gemeente om te recreëren en te verblijven. We versterken daarvoor onze kwaliteiten op het gebied van natuur, water, cultuur, erfgoed en evenementen en werken aan een aantrekkelijk en toekomstbestendig vrijetijdsaanbod dat bijdraagt aan meer bezoekers, een langer verblijf en hogere bestedingen. Wat gaan we daarvoor doen in 2027? A.4.7.1 We voeren de Actieagenda Vrijetijdseconomie Brabantse Wal uit Samen met Steenbergen, Woensdrecht, ondernemers en andere partners voeren we de Actieagenda Vrijetijdseconomie Brabantse Wal uit. In 2027 werken we onder andere aan de verdere ontwikkeling van recreatieve routes, regionale vrijetijdsprojecten, gastheerschap en de zichtbaarheid van de Brabantse Wal. Daarnaast voeren we een vervolgmeting uit om de ontwikkeling van de toeristisch-recreatieve sector en de effecten van onze inzet inzichtelijk te maken. A.4.7.2 We versterken de vrijetijdseconomie binnen de Stedelijke Regio West-Brabant We werken met onze regionale partners aan gezamenlijke projecten die het toeristisch-recreatieve aanbod van West-Brabant versterken.

Daarbij zoeken we naar kansen om bezoekers langer in de regio te laten verblijven, het aanbod tussen stad en regio beter te verbinden en de economische betekenis van de vrijetijdseconomie te vergroten. A.4.7.3 We onderzoeken de ontwikkeling van Bergen op Zoom als bestemming voor riviercruises We geven uitvoering aan de aangenomen motie over riviercruises en onderzoeken wat nodig is om 52 I Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 I 53 Bergen op Zoom als bestemming voor riviercruises | zoeken we nadrukkelijk de verbinding met omliggende te ontwikkelen. Daarbij brengen we de ruimtelijke, | natuurgebieden, recreatieve routes en andere technischeenfinanciëlemogelijkhedeninbeelden | toeristische trekkers. werken we samen met relevante partijen aan een voorstel voor het vervolg. | A.4.7.6 We jagen de ontwikkeling van de watersport en jachthaven aan A.4.7.4 We versterken de recreatieve | We werken verder aan toekomstbestendige mogelijkheden rond de Binnenschelde en | mogelijkheden voor watersport in Bergen op Zoom en Waterschans | jagen waar nodig de verplaatsing en ontwikkeling van We werken verder aan de ontwikkeling van de | de jachthaven aan.

Daarmee willen we de relatie tussen Binnenschelde als aantrekkelijk gebied voor recreatie, | Bergen op Zoom en het water versterken en ruimte watersport en verblijf. De Waterschans wordt daarbij | creërenvoorverdereontwikkelingvanrecreatieen vanuit het programma Economische Dragers voor | watersport. Erfgoed verder ontwikkeld als bijzondere historische en recreatieve locatie, waarbij erfgoedbehoud wordt | A.4.7.7 We implementeren de nieuwe verbonden aan economische en maatschappelijke | citymarketingorganisatie benutting. | Na de besluitvorming over de toekomstige citymarketingorganisatie starten we in 2027 met de A.4.7.5 We werken aan de recreatieve | implementatie. In de kwartiermakersfase richten we ontwikkeling van de Bergse Heide | de organisatie verder in, vertalen we de positionering We ondersteunen en stimuleren ontwikkelingen | van Bergen op Zoom naar de uitvoering en leggen we die de recreatieve kwaliteit van de Bergse Heide | de verbinding tussen wonen, werken, bezoeken en versterken, met aandacht voor de balans tussen | studeren. Ook krijgt het toeristisch gastheerschap een natuur, recreatie en economische ontwikkeling. Daarbij | passende plaats binnen de nieuwe structuur.

Welke indicatoren gebruiken we om de voortgang te volgen? Omschrijving indicator | Landelijk* | Realisatie 2022 | 2023 | 2024 | 2025 Economie: functiemenging | 54,6 (2025) | 51,0 | 51,4 | 51,1 | 51,2 (verhouding tussen banen en woningen), als percentage Economie: Vestigingen (van bedrijven), | 196,1 (2025) | 154,7 | 167,2 | 173,3 | 178,4 aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 64 jaar Bron: De gebruikte bron is www.waarstaatjegemeente.nl. * | De cijfers vermeld bij het onderdeel ‘Landelijk’ kunnen afwijken van de cijfers vermeld op de website www.waarstaatjegemeente.nl. Deze cijfers worden namelijk aangepast op het moment dat er, gedurende het jaar, meer cijfers beschikbaar komen.

Wat zijn de kaderstellende documenten van dit programma? Document | Vastgesteld | Raadsvoorstel Leegstandverordening Bergen op Zoom 2026 | 2026 | RVB25-0084 Erfgoedbeleid 2026-2032 | 2026RVB25-0113 Positionering gemeente Bergen op Zoom - De Makers van Morgen | 2026 | RVB25-0102 Verordening bedrijveninvesteringszone Centrum Bergen op Zoom 2026-2030 | 2025 | RVB25-0036 Visie buitengebied Bergen op Zoom | 2024RVB24-0088 Pijlervisie Economie | 2024RVB24-0070 Marktverordening Bergen op Zoom 2024 | 2024 | RVB24-0011 Erfgoedverordening Bergen op Zoom 2024 | 2023 | RVB23-0052 Visie Toekomstbeeld Binnenstad | 2023RVB22-0076 De verborgen vesting, Vestingvisie Bergen op Zoom 2019-2026 | 2019 | RVB19-0024 52 | I | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030I | 53 Verbonden partijen Verbonden | Omschrijving hoe deze bijdraagt aan doelstelling van de gemeente | Bijdrage van de partij | gemeente in 2027 Regio West- | De Regio West-Brabant (RWB) is een gemeenschappelijke regeling en | € 431.000 Brabant (RWB) | collegesamenwerking van zestien gemeenten in West-Brabant, verantwoordelijk voor een aantal taken die vallen onder regionale dienstverlening, zoals Kleinschalig Collectief Vervoer (KCV), met als 'product' de Deeltaxi, het Mobiliteitscentrum West-Brabant en Regioarcheologie.

Rewin NV | REWIN BV fungeert als de regionale ontwikkelingsmaatschappij voor de | € 292.000 regio West-Brabant met als doel het stimuleren van de economie, innovatie en werkgelegenheid in West-Brabant. Dit doet REWIN door het begeleiden van ondernemers bij financieringsvraagstukken, het verbinden van bedrijven, onderwijsinstellingen en overheden (triple helix) en het ondersteunen van startups en scale-ups. De focus ligt daarbij op maatschappelijke transities zoals digitalisering, circulaire economie en plant-based innovaties. Wat mag het kosten? TotaalProgramma4EconomieenRecreatie Baten/Lasten (Bedragen *€1.000) | R 2025 | B 2026 | B 2027 | B 2028 | B 2029 | B 2030 Baten | 5.170 | 6.548 | 5.990 | 2.894 | 2.858 | 2.825 Lasten | 9.976 | 10.537 | 10.426 | 8.093 | 7.989 | 7.893 Totaal saldo van baten en lasten programma 4 | -4.806 | -3.989 | -4.436 | -5.199 | -5.131 | -5.068 Onttrekkingen aan reserves | 621 | - | 204 | - | - | - Stortingen in reserves | 501 | 4.073 | 1.474 | - | - | - Resultaat programma 4 | -4.686 | -8.062 | -5.706 | -5.199 | -5.131 | -5.068 Beginstand Programma 4 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Baten | 2.636 | 2.600 | 2.600 | 2.590 Lasten | -7.988 | -7.673 | -7.652 | -7.642 Saldo | -5.352 | - 5.073 | - 5.052 | - 5.052 Personeel | -313 | -313 | -313 | -313 Binnenstad | -205 | - | - | - Kapitaallasten | 21 | -32 | -32 | 31 Indexeren van uitgave en inkomsten | 4 | 5 |

5 | 5 Theodorushaven bijstelling storting voorziening | 44 | 44 | 44 | 44 Belasting en verzekering | 30 | 30 | 30 | 30 Groei havengelden | 25 | 100 | 150 | 150 Kostendekken havengelden | 45 | 45 | 45 | 45 Overige mutaties | -5 | -5 | -8 | -8 Eindtotaal | -5.706 | -5.199 | -5.131 | -5.068 54 | I | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030I | 55 Begrotingsmutaties Personeelskosten € 313.000 nadeel (structureel) De personeelslasten zijn ten opzichte van het Beleidskader 2027 geactualiseerd op basis van de herijkte formatie en de actuele personeelsbegroting. De mutatie hangt samen met loonontwikkeling, wijzigingen in de formatie, inhuur, overige personeelscomponenten en de bijbehorende dekking. Voor een nadere toelichting op de totale ontwikkeling van de personeelslasten wordt verwezen naar de paragraaf Bedrijfsvoering. Binnen dit programma hangt de mutatie, naast loonontwikkeling, met name samen met uitbreiding van de formatie en een lagere geraamde doorbelasting van personeelslasten aan projecten. Binnenstad € 205.000 nadeel (incidenteel) Er worden extra kosten voor de binnenstad gemaakt die worden gedekt uit de daartoe gevormde bestemmingsreserve Binnenstad.

Kapitaallasten € 21.000 voordeel (structureel) De kapitaallasten zijn gebaseerd op de geactiveerde investeringen, inclusief de kapitaallasten van recent afgesloten kredieten, waarvan de investeringen in 2027 worden geactiveerd. Indexeren van uitgaven en inkomsten € 4.000 voordeel (structureel) Het prijspeil bruto binnenlands product, dat in de meicirculaire 2026 is opgenomen, bedraagt 2,5%. De inkomsten en uitgaven zijn hiermee verhoogd. Per saldo bedraagt dit een voordeel van € 4.000. Overige mutaties ≤ € 150.000 Theodorushaven bijstelling storting voorziening € 44.000 voordeel (structureel) Belasting en verzekering € 30.000 voordeel (structureel) Groei havengelden € 25.000 voordeel (structureel) Kostendekkend havengelden € 45.000 voordeel (structureel) Overige mutaties € 5.000 nadeel (structureel) Reserves Het voordeel op het grondbedrijf bedraagt € 1.474.000. Dit betreft winstnemingen op bedrijventerrein Oude Molen (€ 1.032.000) en het Stationsgebied (€ 442.000). De winstnemingen worden toegevoegd aan de algemene reserve. Daarnaast vindt een onttrekking van € 204.000 aan de reserve Binnenstad plaats.

54 I Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 I 55 56 I Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 I 57 1.5 Programma 5 – Onderwijs Onderwijs is de basis voor gelijke kansen, persoonlijke ontwikkeling en meedoen in de samenleving. In Bergen op Zoom zetten we in op toegankelijk en inclusief onderwijs, waarin kinderen, jongeren en volwassenen zich optimaal kunnen ontwikkelen, ongeacht hun achtergrond. Daarbij zorgen we voor kwalitatief goede en toekomstbestendige voorzieningen en stimuleren we een doorlopende ontwikkellijn van vroege jeugd tot volwasseneducatie. De gemeente Bergen op Zoom geeft uitvoering aan haar wettelijke taak voor het onderwijsachterstandenbeleid (OAB). Met het nieuwe Onderwijskansenplan 2027- 2030 zetten we in op het vergroten van gelijke ontwikkelkansen voor jonge kinderen door een toegankelijk en kwalitatief aanbod van voorschoolse educatie. Daarbij richten we ons specifiek op het bereiken en ondersteunen van kinderen met een risico in hun ontwikkeling door omgevingsfactoren. Samen met kinderopvangorganisaties en het onderwijs werken we aan een goede doorgaande ontwikkellijn van voor- naar vroegschool.

We maken afspraken over kwaliteit en resultaten en monitoren de ontwikkeling van kinderen en de effectiviteit van de inzet van middelen. We versterken de verbinding tussen onderwijs, jeugdhulp en arbeidsmarkt, zodat ontwikkeling, ondersteuning en perspectief op werk hand in hand gaan. Door samenwerking met scholen, kinderopvang, maatschappelijke partners en bedrijven werken we aan het vergroten van onderwijskansen, het voorkomen van uitval en het versterken van basisvaardigheden. Daarmee bouwen we aan een samenleving waarin iedereen kan groeien en meedoen. 56 I Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 I 57 DOELEN EN ACTIES D.5.1 Alle kinderen krijgen een goede start en betere onderwijskansen. A.5.1.1 We versterken de voorschoolse educatie A.5.1.2 We verbeteren de doorgaande leerlijn opvang-onderwijs A.5.1.3 We stimuleren leesbevordering en ouderbetrokkenheid A.5.1.4 We voeren het onderwijskansenbeleid uit A.5.1.5 We ondersteunen het nieuwkomersonderwijs A.5.1.6 We versterken de basisvaardigheden D.5.2 Jongeren blijven in beeld, volgen onderwijs en behouden perspectief.

A.5.2.1 We voeren de leerplicht en de kwalificatieplicht uit A.5.2.2 We dringen het schoolverzuim en schooluitval terug A.5.2.3 We voeren de Wet van school naar duurzaam werk uit D.5.3 Er zijn goede en passende onderwijsgebouwen voor nu en later A.5.3.1 We voeren het integraal huisvestingsplan uit A.5.3.2 We actualiseren het huisvestingsplan A.5.3.3 We werken mee aan onderwijshuisvesting voor het voortgezet onderwijs 58 I Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 I 59 DOELEN EN ACTIES D.5.4 Studenten vinden Bergen op Zoom een aantrekkelijke onderwijsstad A.5.4.1 We verbeteren het leer-, leef- en studentenklimaat D.5.5 Onderwijs, overheid en werkgevers werken beter samen A.5.5.1 We versterken de samenwerking tussen onderwijs, arbeidsmarkt, overheid en regionale partners A.5.5.2 We verbeteren de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt A.5.5.3 We stimuleren het beroepsgericht onderwijs en talentontwikkeling A.5.5.4 We monitoren de voortgang van de samenwerking en sturen waar nodig bij 58 I Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 I 59 D.5.1 ALLE KINDEREN KRIJGEN EEN GOEDE START EN BETERE ONDERWIJSKANSEN.

Wat willen we bereiken? Alle kinderen tot en met de basisschoolleeftijd krijgen een goede start, zodat onderwijsachterstanden worden voorkomen of verkleind. Wat gaan we daarvoor doen in 2027? A.5.1.1 We versterken de voorschoolse educatie We zetten in op een zo hoog mogelijk bereik en deelname aan voorschoolse educatie voor doelgroepkinderen met als doel een goede start in het basisonderwijs. A.5.1.2 We verbeteren de doorgaande leerlijn opvang-onderwijs We versterken de inhoudelijke doorgaande leerlijn tussen opvang en onderwijs. We maken afspraken met partners en monitoren deze. A.5.1.3 We stimuleren leesbevordering en ouderbetrokkenheid We zetten trajecten als ‘Thuis in Taal’, ‘Lezen op Recept’ en ‘de Bibliotheek op School’ voort, breiden deze uit en evalueren deze. A.5.1.4 We voeren het onderwijskansenbeleid uit We voeren het landelijke onderwijskansenbeleid, inclusief voor- en vroegschoolse educatie uit en zetten de ondersteuning Jeugdeducatiefonds op scholen, diverse ouderbetrokkenheidstrajecten, onderwijstijdverlenging en schakelklassen voort en breiden deze uit. A.5.1.5 We ondersteunen het nieuwkomersonderwijs We ondersteunen en borgen het onderwijs aan nieuwkomerskinderen volgens het regionale convenant nieuwkomerlocatie Wereldwijs van de Brabantse Walgemeenten uit 2023.

A.5.1.6 We versterken de basisvaardigheden We voeren het lokale jaarplan Basisvaardigheden uit, dat is gebaseerd op het Regioplan Basisvaardigheden 2026-2029. Daarbij zetten we WEB-middelen in voor taalonderwijs en andere activiteiten die taal-, reken- en digitale vaardigheden versterken. We stimuleren inwoners om deel te nemen aan passend aanbod en ondersteunen professionals bij het herkennen van beperkte basisvaardigheden en het doorverwijzen naar hulp. We werken samen met onderwijsinstellingen, Bibliotheek West-Brabant, maatschappelijke organisaties, werkgevers, zorgpartners en vrijwilligersorganisaties aan een samenhangende aanpak voor het versterken van basisvaardigheden. We borgen de inzet van het Taalpanel Bergen op Zoom. Ervaringsdeskundigen helpen de gemeente en maatschappelijke partners bij het verbeteren van begrijpelijke communicatie, toegankelijke dienstverlening en het beter aansluiten van informatie en ondersteuning op de behoeften van inwoners. D.5.2 JONGEREN BLIJVEN IN BEELD, VOLGEN ONDERWIJS EN BEHOUDEN PERSPECTIEF. Wat willen we bereiken? Jongeren in Bergen op Zoom blijven in beeld, blijven onderwijs volgen en behouden perspectief op werk of vervolgonderwijs.

Wat gaan we daarvoor doen in 2027? A.5.2.1 We voeren de leerplicht en de kwalificatieplicht uit We voeren de wettelijke taken uit rond leerplicht en kwalificatieplicht en controleren of jongeren naar school gaan. We behandelen meldingen van verzuim en aanvragen voor verlof en vrijstellingen, met extra aandacht voor het zorgvuldig beoordelen en waar mogelijk terugdringen van vrijstellingen. A.5.2.2 We dringen het schoolverzuim en schooluitval terug We stimuleren samen met scholen dat jongeren op school blijven. We analyseren verzuimcijfers, maken afspraken over de aanpak en grijpen op tijd in bij problemen. We begeleiden jongeren die uitvallen of dreigen uit te vallen via trajectbegeleiding naar een passende 60 I Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 I 61 plek in onderwijs, werk of hulp. Dit doen we samen met scholen, jeugdhulp en partners. Jongeren zonder startkwalificatie houden we actief in beeld en bieden we begeleiding via de inzet van doorstroomcoaches. A.5.2.3 We voeren de Wet van school naar duurzaam werk uit We voeren de Wet Van school naar duurzaam werk uit door samen met partners te werken aan een goede overgang van school naar werk en jongeren, waar nodig, tot 27 jaar te begeleiden naar een passende plek in de samenleving.

D.5.3 ER ZIJN GOEDE EN PASSENDE ONDERWIJSGEBOUWEN VOOR NU EN LATER Wat willen we bereiken? Leerlingen en onderwijsprofessionals kunnen leren en werken in voldoende, kwalitatief goede en toekomstbestendige onderwijsgebouwen die aansluiten op ontwikkelingen in onderwijs en omgeving. Wat gaan we daarvoor doen in 2027? A.5.3.1 We voeren het integraal huisvestingsplan uit De gemeente werkt mee aan de nieuwbouw van De Grebbe en Kiemkade en de voorbereidingen van de vernieuwbouw van Sancta Maria en de Montessorischool. A.5.3.2 We actualiseren het huisvestingsplan Op basis van jaarlijks uit te voeren onderwijsprognoses, wordt het integraal huisvestingsplan (IHP) bijgesteld. Daarnaast heeft de Stichting Islamitisch Primair Onderwijs bij het ministerie van OC&W een verzoek ingediend voor de vestiging van een tweede Islamitische school. Het ministerie van OC&W heeft dit verzoek gehonoreerd. De gemeente moet zorgen voor onderwijshuisvesting voor deze nieuwe school in het schooljaar 2027/2028. A.5.3.3 We werken mee aan onderwijshuisvesting voor het voortgezet onderwijs De gemeente ondersteunt initiatieven voor nieuwbouw van de OMO scholen en Curio. De doordecentralisatieovereenkomsten worden aangepast op basis van deze ontwikkelingen. Met betrekking tot Curio wordt meegewerkt aan de herpositionering van de bestaande scholen van Curio.

D.5.4 STUDENTEN VINDEN BERGEN OP ZOOM EEN AANTREKKELIJKE ONDERWIJSSTAD Wat willen we bereiken? Een gemeente die voor studenten aantrekkelijk is om in te wonen, te leren en te recreëren. Wat gaan we daarvoor doen in 2027? A.5.4.1 We verbeteren het leer-, leef- en studentenklimaat Studenten vinden in Bergen op Zoom een aantrekkelijke leer- en leefomgeving, met goede voorzieningen en passende ondersteuning. 60 I Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 I 61 D.5.5 ONDERWIJS, OVERHEID EN WERKGEVERS WERKEN BETER SAMEN Watwillenwebereiken? | A.5.5.2 We verbeteren de aansluiting tussen Een betere verbinding tussen onderwijs en | onderwijs en arbeidsmarkt arbeidsmarkt door duurzame samenwerking tussen | We versterken de aansluiting tussen onderwijs en onderwijs, werkgevers, overheid en regionale partners, | arbeidsmarkt door samen met onderwijsinstellingen bevordering van talentontwikkeling, vergroting van | en werkgevers in te zetten op stages, leerwerkplekken, de instroom in kansrijke opleidingen en beroepen en | bedrijfsbezoeken,beroepenoriëntatieen een betere aansluiting tussen vraag en aanbod op de | praktijkgerichte samenwerking in tekortsectoren. arbeidsmarkt.

A.5.5.3 We stimuleren het beroepsgericht Watgaanwedaarvoordoenin2027? | onderwijs en talentontwikkeling A.5.5.1 We versterken de samenwerking tussen | We zetten de structurele werkagenda met Curio onderwijs, arbeidsmarkt, overheid en regionale | op, met aandacht voor behoud en versterking van partners | beroepsgericht onderwijs in Bergen op Zoom, in het We geven uitvoering aan de lokale onderwijsagenda | bijzonder binnen techniek, logistiek, horeca, leisure, Arbeidsmarkt & Onderwijs en versterken de | hospitality, creatieve techniek en plantbased/circulaire samenwerking tussen gemeente, onderwijsinstellingen, | economie. bedrijfsleven, ISD/Werkcentrum, REWIN, regio en | We stimuleren jongeren om te kiezen voor opleidingen provincie. | en beroepen waar de arbeidsmarkt om vraagt, onderanderedoorbestaandeoriëntatieactiviteiten, We zetten de inzet van de Adviseur Arbeidsmarkt | netwerkbijeenkomsten en onderwijs- & Onderwijs voort als verbindende schakel tussen | arbeidsmarktinitiatieven beter met elkaar te verbinden. onderwijs, ondernemers en overheid. Deze adviseur jaagt samenwerking aan, signaleert knelpunten en | A.5.5.4 We monitoren de voortgang van de vertaalt arbeidsmarktvraagstukken naar concrete acties | samenwerking en sturen waar nodig bij met partners.

| We monitoren de voortgang via bestaande overlegstructuren, regionale arbeidsmarktinformatie, We blijven actief deelnemen aan regionale | onderwijsgegevens en de economische samenwerkingen, waaronder de Human Capital Agenda | uitvoeringsagenda, zodat we jaarlijks kunnen bijsturen West-Brabant, en verbinden deze met lokale opgaven | op instroom, aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt, rond talentontwikkeling, leven lang ontwikkelen, om- | participatie en samenwerking met partners. en bijscholing en matching naar werk. Omschrijving indicator | Landelijk* | Realisatie 2022 | 2023 | 2024 | 2025 Absoluut verzuim, per 1.000 leerlingen | 7,4 (2025) | 5,3 | 8,4 | 8,8 | 7,6 Relatief verzuim, per 1.000 leerlingen | 28 (2025) | 21 | 25 | 16 | 16 Voortijdige schoolverlaters zonder Startkwalificatie (vsv’ers) | 2,3 (2025) | 3,2 | 2,2 | 2,6 | 2,3 (percentage) Bron: De gebruikte bron is www.waarstaatjegemeente.nl. * | De cijfers vermeld bij het onderdeel ‘Landelijk’ kunnen afwijken van de cijfers vermeld op de website: www.waarstaatjegemeente.nl. Deze cijfers worden namelijk aangepast op het moment dat er, gedurende het jaar, meer cijfers beschikbaar komen.

Wat zijn de kaderstellende documenten van dit programma? Document | Vastgesteld | Raadsvoorstel Integrale Verordening Sociaal Domein Bergen op Zoom 2025 | 2025 | RVB25-0003 Pijlervisie Economie | 2024RVB24-0070 Pijlervisie Sociaal en Veilig | 2024RVB24-0044 Verordening Individuele Studietoeslag 2022 | 2022RVB21-0096 62 | I | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030I | 63 Verbonden partijen Verbonden | Omschrijving hoe deze bijdraagt aan doelstelling van de gemeente | Bijdrage van de partij | gemeente in 2027 Leerplicht | Regionale centrale leerling-administratie; centralisering van het gegevensbeheer | € 51.000 regionaal | RMC en leerplicht (wettelijke taak) ten behoeve van betere controle op voortijdige bureau | schoolverlaters en schoolverzuim, eenduidige cijfers en werkwijze in regio en betere aansluiting bij (regionaal georganiseerde) partners als het Voortgezet Onderwijs/ MBO zelf, maar ook Zorg en Veiligheidspartners.

Wat mag het kosten? TotaalProgramma5Onderwijs Baten/Lasten (Bedragen *€1.000) | R 2025 | B 2026 | B 2027 | B 2028 | B 2029 | B 2030 Baten | 4.540 | 7.161 | 4.307 | 4.307 | 4.307 | 4.307 Lasten | 13.630 | 17.399 | 15.682 | 15.636 | 15.621 | 15.608 Totaal saldo van baten en lasten programma 5 | -9.090 | -10.239 | -11.375 | -11.329 | -11.315 | -11.301 Onttrekkingen aan reserves | - | - | - | - | - | - Stortingen in reserves | - | - | - | - | - | - Resultaat programma 5 | -9.090 | -10.239 | -11.375 | -11.329 | -11.315 | -11.301 Beginstand Programma 5 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Baten | 4.298 | 4.298 | 4.298 | 4.298 Lasten | -15.038 | -15.058 | -15.360 | -15.362 Saldo | -10.740 | -10.760 | -11.062 | -11.064 Indexeren van uitgaven en inkomsten | -564 | -564 | -564 | -564 Doordecentralisatie scholen | -200 | -206 | -212 | -218 Doordecentralisatie voortgezet onderwijs | 250 | 250 | 250 | 250 Kapitaallasten | 35 | 108 | 430 | 451 Personeelskosten | -114 | -114 | -114 | -114 Belastingen en verzekeringen | -82 | -82 | -82 | -82 Leerlingenvervoer | 36 | 36 | 36 | 36 Overige mutaties | 4 | 3 | 3 | 4 Eindtotaal | -11.375 | -11.329 | -11.315 | -11.301 62 | I | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030I | 63 Begrotingsmutaties Indexeren van uitgaven en inkomsten € 564.000 nadeel (structureel)

Het prijspeil bruto binnenlands product, dat in de meicirculaire 2026 is opgenomen, bedraagt 2,5%. De inkomsten en uitgaven zijn hiermee verhoogd. Per saldo bedraagt dit een nadeel van € 564.000. Doordecentralisatie scholen € 200.000 nadeel (structureel) Doordat de kosten van de doordecentralisatie niet meer uit de kapitaallasten worden gedekt, maar uit de exploitatie worden betaald, ontstaat een structureel nadeel van € 200.000 Doordecentralisatie voortgezet onderwijs € 250.000 voordeel (structureel) Op basis van actualisatie van de doordecentralisatie voor met name de leerlingenaantallen, is de begroting aangepast. Kapitaallasten € 35.000 voordeel (structureel) De kapitaallasten zijn gebaseerd op de geactiveerde investeringskredieten, inclusief de kapitaallasten van recent afgesloten kredieten, waarvan de investeringen in 2027 worden geactiveerd. Personeelskosten € 114.000 nadeel (structureel) De personeelslasten zijn ten opzichte van het Beleidskader 2027 geactualiseerd op basis van de herijkte formatie en de actuele personeelsbegroting. De mutatie hangt samen met loonontwikkeling, wijzigingen in de formatie, inhuur, overige personeelscomponenten en de bijbehorende dekking. Voor een nadere toelichting op de totale ontwikkeling van de personeelslasten wordt verwezen naar de paragraaf Bedrijfsvoering.

Binnen dit programma wordt de mutatie voornamelijk verklaard door de loonontwikkeling. Overige mutaties ≤ € 150.000 Belastingen en verzekeringen € 82.000 nadeel (structureel) Leerlingenvervoer (Voor Elkaar Pas) € 36.000 voordeel (structureel) Overige mutaties € 4.000 voordeel (structureel) 64 I Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 I 65 1.6 Programma 6 – Sport, Cultuur en Erfgoed Sport, cultuur en erfgoed dragen bij aan een vitale, verbonden en aantrekkelijke gemeente. In Bergen op Zoom bouwen we voort op een rijk verenigingsleven, een breed cultureel en sportief aanbod en een historie die overal in de gemeente zichtbaar en voelbaar is. Verenigingen, culturele instellingen, makers, vrijwilligers en erfgoedorganisaties zorgen dagelijks voor ontmoeting, ontspanning, talentontwikkeling en verbondenheid in onze wijken, dorpen en binnenstad. We blijven investeren in toegankelijke voorzieningen, sterke verenigingen, cultuur- en sportdeelname en het behoud en de beleving van ons erfgoed. Daarbij zetten we in op toegankelijkheid, toekomstbestendige accommodaties en het verminderen van de regeldruk voor verenigingen en stichtingen. Zo versterken we sport, cultuur en erfgoed als verbindende kracht voor gezondheid, identiteit, leefbaarheid en trots op Bergen op Zoom.

64 I Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 I 65 DOELEN EN ACTIES D.6.1 De gemeente heeft een sterk verenigingsleven A.6.1.1 We werken aan sterke en toekomstbestendige verenigingen D.6.2 Bewegen en sport zijn voor alle inwoners toegankelijk A.6.2.1 We zorgen voor toekomstbestendige sportaccommodaties A.6.2.2 We richten de openbare ruimte beweegvriendelijk in A.6.2.3 We maken van sport en bewegen een vast onderdeel van de wijkteams D.6.3 De gemeente heeft een rijk cultureel leven A.6.3.1 We versterken de culturele basis A.6.3.2 We stimuleren talentontwikkeling A.6.3.3 We vergroten de cultuurdeelname 66 I Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 I 67 DOELEN EN ACTIES D.6.5 Inwoners en bezoekers kunnen ons erfgoed ervaren en beleven A.6.5.1 We inventariseren, waarderen en behouden het erfgoed A.6.5.2 We maken erfgoed zichtbaar en beleefbaar D.6.4 De bibliotheek is toekomstbestendig A.6.4.1 We zorgen voor een toegankelijke bibliotheek A.6.4.2 We vernieuwen het samenwerkingsconvenant Bibliotheek West-Brabant A.6.4.3 We volgen de wijziging Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen A.6.4.4 We kijken naar de huisvesting van de bibliotheek 66 I Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027

en Meerjarenraming 2028-2030 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 I 67 D.6.1 DE GEMEENTE HEEFT EEN STERK VERENIGINGSLEVEN Wat willen we bereiken? Verenigingen en vrijwilligersorganisaties in Bergen op Zoom blijven sterk en toekomstbestendig, doordat zij kunnen rekenen op passende ondersteuning, minder administratieve lasten en financiële continuïteit. Wat gaan we daarvoor doen in 2027? A.6.1.1. We werken aan sterke en toekomstbestendige verenigingen Verenigingen zijn een belangrijke ontmoetingsplek voor inwoners en leveren een waardevolle bijdrage aan ontspanning, talentontwikkeling, gezondheid en sociale cohesie. De komende collegeperiode ondersteunen wij verenigingen bij het versterken van hun organisatorische en maatschappelijke basis. Daarbij is aandacht voor toekomstbestendig bestuur, een gezonde verenigingsorganisatie, voldoende vrijwilligers, huisvesting en toegankelijkheid. In 2027: – Ondersteunen we verenigingen bij vraagstukken op het gebied van bestuur, organisatie, financiën, toegankelijkheid, ledenbinding en vrijwilligersbeleid. – Stimuleren we samenwerking tussen verenigingen en maatschappelijke partners. In het bijzonder voor sport: – We versterken de ondersteuning van sportverenigingen door, samen met NOC*NSF en sportbonden, in te zetten op deskundigheidsbevordering van bestuurders, trainers, coaches en vrijwilligers.

– We herpositioneren de rol van de verenigingsondersteuner, met als doel verenigingen gerichter te ondersteunen bij organisatorische en maatschappelijke vraagstukken. – We geven uitvoering aan het plan van aanpak Sociaal Veilige Sport. Daarbij stimuleren en ondersteunen we sportverenigingen bij het invoeren en borgen van de landelijke basiseisen voor een sociaal veilige sportomgeving. In bijzonder voor cultuur: – Geven we uitvoering aan het nieuwe subsidiestelsel cultuur, waarbij we waar mogelijk en passend inzetten op meerjarige subsidieverlening voor meer continuïteit en minder aanvraagdruk. – Verbeteren we waar mogelijk aanvraag- en verantwoordingsprocessen, met behoud van een zorgvuldige toetsing en met oog voor de rechtmatige besteding van publieke middelen. We hanteren een proportionele verantwoording: lichter waar het kan, zwaarder waar nodig. – Geven we uitvoering aan de rol van het CKB als kennis- en ondersteuningspartner voor culturele verenigingen en daarmee aan de versterking van de positie en toekomstbestendigheid van de amateurkunst in Bergen op Zoom. – Organiseren we platformbijeenkomsten voor netwerkvorming, samenwerking en kennisdeling.

D.6.2 BEWEGEN EN SPORT ZIJN VOOR ALLE INWONERS TOEGANKELIJK Wat willen we bereiken? Inwoners van Bergen op Zoom kunnen laagdrempelig sporten en bewegen in een toegankelijke omgeving, met toekomstbestendige accommodaties en sterke verenigingen die bijdragen aan gezondheid, ontmoeting en deelname voor iedereen. Wat gaan we daarvoor doen in 2027? A.6.2.1 We zorgen voor toekomstbestendige sportaccommodaties Sportaccommodaties vormen een belangrijke basis voor sport en bewegen in onze gemeente. We zetten in op kwalitatief goede, duurzame, toegankelijke en doelmatig gebruikte accommodaties die aansluiten bij de huidige en toekomstige behoefte. Bij investeringen en beheer maken we een integrale afweging tussen technische kwaliteit, gebruik, bezetting, toegankelijkheid, duurzaamheid, multifunctionaliteit en financiële haalbaarheid. Waar mogelijk combineren we onderhoud, verduurzaming en kwaliteitsverbetering. – We brengen de technische staat, het gebruik, de bezettingsgraad en de verduurzamingsmogelijkheden van de gemeentelijke sportaccommodaties integraal in beeld. Voor de buitensportaccommodaties voeren we in 2027 een technische schouw uit. Op basis hiervan ontwikkelen we een structurele informatiebasis voor meerjarig en preventief beheer en onderhoud en verbinden we kansrijke verduurzamingsmaatregelen zoveel mogelijk aan geplande onderhouds- en vervangingsmomenten.

68 I Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 I 69 – We brengen per sportaccommodatie kansrijke verduurzamingsmaatregelen in beeld en verbinden deze waar mogelijk aan geplande onderhouds- en vervangingsmomenten. Daarbij geven we prioriteit aan maatregelen die bijdragen aan energiebesparing, lagere exploitatielasten en een toekomstbestendige accommodatie. – We onderzoeken mogelijkheden om sportaccommodaties intensiever, multifunctioneler en doelmatiger te benutten, onder andere door medegebruik door andere verenigingen, onderwijs en maatschappelijke organisaties te stimuleren. – Uiterlijk in het vierde kwartaal van 2027 leggen we met sportverenigingen per accommodatie duidelijke afspraken vast over gebruik, beheer, onderhoud en verantwoordelijkheden, conform de uitgangspunten van de Businesscase Sport. A.6.2.2 We richten de openbare ruimte beweegvriendelijk in Een beweegvriendelijke openbare ruimte stimuleert inwoners om vaker te wandelen, fietsen, spelen en sporten. Daarom zetten we in op een veilige, toegankelijke en aantrekkelijke leefomgeving waarin bewegen vanzelfsprekender wordt. Bij ruimtelijke ontwikkelingen, herinrichtingsprojecten en onderhoudswerkzaamheden worden kansen voor sport en bewegen waar mogelijk vroegtijdig meegewogen.

Daarbij sluiten we aan bij bestaande plannen en initiatieven en werken we samen met betrokken gemeentelijke beleidsterreinen, inwoners en maatschappelijke partners. – Bij relevante gebiedsontwikkelingen, herinrichtingen en onderhoudsprojecten brengen we kansen voor een beweegvriendelijke inrichting in beeld. Daarbij hebben we onder meer aandacht voor aantrekkelijke en samenhangende wandel- en fietsroutes en de bereikbaarheid van speel-, sport- en beweegvoorzieningen. – We brengen de belangrijkste knelpunten op het gebied van toegankelijkheid, verkeersveiligheid en sociale veiligheid rondom speel-, sport- en beweeglocaties in beeld en bepalen welke verbetermaatregelen technisch en financieel uitvoerbaar zijn. – We verkennen hoe beweegvriendelijkheid structureel kan worden meegenomen in ruimtelijke beleidskaders, gebiedsontwikkelingen en ontwerpprincipes voor de openbare ruimte. – We geven uitvoering aan de maatregelen uit het Plan van Aanpak Urban Sports & Culture en rapporteren uiterlijk eind 2027 over de voortgang en bereikte resultaten. A.6.2.3 We maken van sport en bewegen een vast onderdeel van de wijkteams In 2027 ontwikkelen en implementeren we samen met het Sportbedrijf en de wijkteams een gezamenlijke werkwijze waarin sport en bewegen structureel worden betrokken als middel bij de ondersteuning van inwoners.

Daarbij wordt de buurtsportcoach uiterlijk eind 2027 als vaste samenwerkingspartner aan de wijkteams verbonden en worden afspraken gemaakt over signalering, doorverwijzing, begeleiding en monitoring. D.6.3 DE GEMEENTE HEEFT EEN RIJK CULTUREEL LEVEN Wat willen we bereiken? Inwoners en bezoekers van Bergen op Zoom kunnen deelnemen aan een rijk en toegankelijk cultureel leven, waarin erfgoed, volkscultuur, kunst en creatieve makers bijdragen aan ontmoeting, identiteit, talentontwikkeling en leefbaarheid. Wat gaan we daarvoor doen in 2027? A.6.3.1 We versterken de culturele basis – In 2027 geven we verder uitvoering aan een vernieuwd subsidiestelsel cultuur. Hiermee creëren we een toekomstbestendige systematiek die aansluit bij de ambities uit het cultuurbeleid en bijdraagt aan een sterke culturele infrastructuur. – We onderhouden een sterke culturele basis met voorzieningen als Theater De Maagd, Gebouw-T en het Markiezenhof. Daarbij voeren we het subsidie- en relatiebeheer uit, monitoren we prestaties en maatschappelijke effecten en stimuleren we samenwerking tussen culturele instellingen, verenigingen en culturele makers. – We zetten de ingezette koers voort om het CKB verder te ontwikkelen tot een toekomstbestendige organisatie die aansluit bij de behoeften van inwoners, onderwijs, verenigingen en maatschappelijke partners. – Het CKB blijft gehuisvest op de huidige locatie.

Daarmee borgen we de continuïteit van deze voorziening, de publieke toegankelijkheid en de inhoudelijke opdracht van het CKB. Waar zich mogelijkheden voordoen investeren we in de kwaliteit en functionaliteit van de huisvesting, zodat deze zo goed mogelijk aansluit bij de ambities en ontwikkeling van het CKB. 68 I Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 I 69 – We stimuleren samenwerking tussen culturele instellingen, makers, verenigingen, onderwijs en maatschappelijke partners. Door kennis, netwerken en activiteiten met elkaar te verbinden versterken we de culturele basis van Bergen op Zoom. Met de inzet van een culturele aanjager ondersteunen we nieuwe initiatieven, brengen we partijen met elkaar in contact en versterken we de samenwerking binnen de culturele sector en met andere maatschappelijke domeinen. A.6.3.2 We stimuleren talentontwikkeling – In 2027 starten we met de uitvoering van de regeling Makers. Met deze regeling ondersteunen we culturele makers bij het ontwikkelen en realiseren van culturele initiatieven en projecten. Hiermee versterken we het makersklimaat in Bergen op Zoom, stimuleren we cultureel ondernemerschap en vergroten we de verbinding tussen makers, de stad en maatschappelijke opgaven.

– Samen met onderwijs- en cultuurpartners geven we uitvoering aan het programma Cultuureducatie met Kwaliteit. We stimuleren de ontwikkeling van culturele vaardigheden en creativiteit bij kinderen en jongeren en versterken de kwaliteit van cultuureducatie binnen het onderwijs. A.6.3.3 We vergroten de cultuurdeelname – In 2027 starten we met de uitvoering van de regeling Buurtcultuur. Met de inzet van een buurtcultuuraanjager stimuleren we culturele initiatieven in wijken en buurten en ondersteunen we verenigingen en makers bij het ontwikkelen en organiseren van activiteiten. Hiermee brengen we cultuur dichter bij inwoners en versterken we de culturele betrokkenheid in de stad en de dorpen. – In 2027 starten we gericht met de inzet op jongerencultuur. Met de inzet van jongerencoaches ondersteunen we jongeren bij het ontwikkelen en realiseren van hun eigen culturele initiatieven. Hiermee vergroten we de betrokkenheid van jongeren bij het culturele leven in Bergen op Zoom en bieden we ruimte aan nieuwe ideeën en talenten. – Samen met culturele partners en de wijkteams ontwikkelen we een werkwijze waarin cultuur een vast onderdeel vormt van de ondersteuning van inwoners. Hiermee versterken we de sociale basis en brengen we cultuur dichter bij inwoners. D.6.4.

DE BIBLIOTHEEK IS TOEKOMSTBESTENDIG Wat willen we bereiken? Inwoners van Bergen op Zoom hebben toegang tot een volwaardige en toekomstbestendige bibliotheek, die bijdraagt aan lezen, leren, digitale inclusie, ontmoeting en het versterken van basisvaardigheden. Wat gaan we daarvoor doen in 2027? A.6.4.1 We zorgen voor een toegankelijke bibliotheek – In 2027 blijven we inzetten op een toegankelijke, volwaardige en toekomstbestendige bibliotheekvoorziening voor alle inwoners van Bergen op Zoom. De bibliotheek vervult een belangrijke maatschappelijke rol op het gebied van lezen, leren, informeren en ontmoeten. De bibliotheek levert een bijdrage aan het voorkomen en verminderen van laaggeletterdheid, het stimuleren van leesplezier, digitale inclusie, onderwijs en maatschappelijke participatie. Ook biedt de bibliotheek inwoners ondersteuning bij digitale toegankelijkheid en toegang tot overheidsdienstverlening via de Informatiepunten Digitale Overheid. – Er is sprake van een toenemende vraag naar financiering binnen beschikbare middelen. Dit vraagt ook in 2027 om doorlopend scherp te blijven op prioriteiten en de doelmatige inzet van middelen. Zorgvuldige afwegingen met het oog op het maatschappelijk belang van de bibliotheek en de toekomst staan daarbij centraal.

A.6.4.2 We vernieuwen het samenwerkings- convenant Bibliotheek West-Brabant – De gemeente Bergen op Zoom werkt samen met zeven andere gemeenten (Halderberge, Moerdijk, Roosendaal, Rucphen, Steenbergen, Zundert en Woensdrecht) op het gebied van de bibliotheek. De afspraken zijn vastgelegd in een samenwerkingsconvenant. Het huidige convenant loopt tot en met 2027. In 2027 wordt daarom gewerkt aan een vervolg. A.6.4.3 We volgen de wijziging Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen – De wettelijke taken van de bibliotheek zijn verankerd in de Wsob. De wet zal aangescherpt worden, naar verwachting met ingang van 2027. Belangrijke verandering is de invoering van een wettelijke zorgplicht voor gemeenten om ten minste één volwaardige openbare bibliotheekvoorziening in 70 I Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 I 71 stand te houden. Hiermee neemt het belang van | Al verschillende jaren bestaat de wens om de een duurzame en toekomstbestendige bibliotheek | beschikbare bibliotheekruimte efficiënter te verder toe. | benutten en beter aan te laten sluiten bij huidige en toekomstige behoeften.

In dit kader wordt daarom A.6.4.4 We kijken naar de huisvesting van de | gekeken naar zowel aanpassingen binnen de bibliotheek | bestaande huisvesting in het centrum van Bergen op – | In 2027 wordt samen met de bibliotheek verder | Zoom en naar alternatieve huisvestingsopties. gewerkt aan toekomstbestendige huisvesting. D.6.5. INWONERS EN BEZOEKERS KUNNEN ONS ERFGOED ERVAREN EN BELEVEN Watwillenwebereiken? | sociaaleconomisch belang voor de toekomst als Inwoners en bezoekers van Bergen op Zoom | gemeentelijk monument willen behouden. kunnen de rijke historie van de gemeente ervaren | We zetten erfgoed en cultuurhistorie in als kracht en en beleven, doordat erfgoed behouden, benut en | kwaliteit bij ruimtelijke ontwikkelingen en stimuleren toekomstbestendig gemaakt wordt en bijdraagt aan | herbestemming en het gebruik van instrumenten zoals identiteit, verbinding en ruimtelijke kwaliteit. | transformatiekaders en haalbaarheidsstudies. Watgaanwedaarvoordoenin2027? | A.6.5.2 We maken erfgoed zichtbaar en A.6.5.1 We inventariseren, waarderen en | beleefbaar behouden het erfgoed | We maken erfgoed zichtbaar en beleefbaar. We inventariseren alle cultuurhistorische waarden | We maken onze monumenten herkenbaar met in de gemeente en maken die inzichtelijk met een | monumentenschildjes en inventariseren het cultuurhistorische en archeologische waardenkaart.

| immaterieel erfgoed dat van bijzonder belang is voor Daarmee bereiden we ons voor op het nieuwe | onze identiteit. Initiatieven en activiteiten worden omgevingsplan om de cultuurhistorie en archeologie | gestimuleerd door het opnieuw lanceren van een lokale te borgen. De informatie delen we met het publiek | erfgoedprijs. We koesteren onze erfgoedvrijwilligers via de BoZ Atlas. Archeologische sites die van groot | en zetten in op het verder versterken van belang zijn voor onze geschiedenis beschermen we | burgerparticipatie. We maken onze erfgoedlocaties, als gemeentelijk archeologisch monument. Daarnaast | zoals het Ravelijn, beter beleefbaar door ruimere richten we ons op gebouwen uit de naoorlogse periode | gebruiksmogelijkheden te faciliteren. die we vanwege hun geschiedenis, architectuur of Welke indicatoren gebruiken we om de voortgang te volgen? Aanvullendeindicatoren In aanvulling op de hiervoor genoemde wettelijk verplichte indicatoren, benoemen we een aantal extra indicatoren. Daarmee geven we inzicht in de ontwikkelingen op het gebied van sport en bewegen. Omschrijving indicator | Beoordeling (cijfer) 2013 | 2016 | 2019 | 2024 Aanbod aan sportvoorzieningen | 6,7 | 6,6 | 6,8 | 6,4 Bereikbaarheid van de sportvoorzieningen | 6,8 | 6,7 | 7,0 | 6,6 Bron: Leefbaarheidsmonitor Bergen op Zoom 2024.

70 | I | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030I | 71 Wat zijn de kaderstellende documenten van dit programma? Document | Vastgesteld | Raadsvoorstel Erfgoedbeleid 2026-2032 | 2026 | RVB25-0113 Regiovisie Jeugd West-Brabant West 2026-2030 | 2026 | RVB25-0090 Koersdocument Toekomstbestendig CKB | 2025 | RVB25-0058 Pijlervisie Economie | 2024 | RVB24-0070 Pijlervisie Sociaal en Veilig | 2024 | RVB24-0044 Verbonden partijen Verbonden partij | Omschrijving hoe deze bijdraagt aan doelstelling van de gemeente | Bijdrage van de gemeente in 2027 Sportbedrijf Bergen | Het Sportbedrijf Bergen op Zoom is verantwoordelijk voor het | € 2.923.000 op Zoom B.V. | beheer en de exploitatie van twee zwembaden en de gemeentelijke | € 551.000 binnensportaccommodaties (3 gymzalen en 4 sporthallen). Daarnaast zijn zij verantwoordelijk voor de inzet van combinatiefunctionarissen o.b.v. de uitvoeringskaders ‘inzet combinatiefunctionarissen’ en de uitvoering van de Brede Regeling Combinatiefuncties (BRC). Het is een belangrijke partner bij de uitvoering van het sportbeleid.

GR West-Brabants | Via de GR bereiken we dat de zorg, het beheer, de bewaring en het | € 748.000 Archief (GR WBA) | ter beschikking stellen van de in de archiefbewaarplaats berustende archiefbescheiden tegen beheersbare kosten worden uitgevoerd. Wat mag het kosten? TotaalProgramma6Sport,CultuurenErfgoed Baten/Lasten (Bedragen *€1.000) | R 2025 | B 2026 | B 2027 | B 2028 | B 2029 | B 2030 Baten | 6.515 | 6.696 | 6.057 | 6.091 | 6.071 | 6.058 Lasten | 22.522 | 24.085 | 22.310 | 22.269 | 21.974 | 21.849 Totaal saldo van baten en lasten programma 6 | -16.007 | -17.389 | -16.253 | -16.178 | -15.903 | -15.790 Onttrekkingen aan reserves | 1.308 | 2.153 | 267 | 345 | 328 | 225 Stortingen in reserves | - | - | 4.886 | - | - | - Resultaat programma 6 | -14.698 | -15.236 | -20.872 | -15.833 | -15.575 | -15.566 Beginstand Programma 6 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Baten | 5.979 | 6.145 | 6.109 | 6.096 Lasten | -22.077 | -21.564 | -21.269 | -21.266 Saldo | -16.098 | -15.419 | -15.160 | -15.170 Indexeren van uitgaven en inkomsten | -295 | -297 | -297 | -297 Kapitaallasten | -24 | -82 | -82 | -62 Personeelskosten | -35 | -35 | -35 | -35 Blokstallen/Eventum | 10 | - | - | - Belastingen en verzekeringen | -4 | -4 | -4 | -5 Actualisatie exploitatie sportcomplex(en) | -11 | -11 | -11 | -11 Actualiseren huur en subsidie Markiezenhof | - | - | - | - 72 | I | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027

en Meerjarenraming 2028-2030 | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030I | 73 Beginstand Programma 6 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Verschuiving cultureel vastgoed (bouwkoten) van | -4.430 | - | - | - programma 1 naar 6 Overige mutaties | 15 | 14 | 13 | 13 Eindtotaal | -20.872 | -15.833 | -15.575 | -15.566 Begrotingsmutaties Indexerenvanuitgaveneninkomsten | €295.000nadeel(structureel) Het prijspeil bruto binnenlands product, dat in de meicirculaire 2026 is opgenomen, bedraagt 2,5%. De inkomsten en uitgaven zijn hiermee verhoogd. Per saldo bedraagt dit een nadeel van €295.000. Kapitaallasten | €24.000nadeel(structureel) De kapitaallasten zijn gebaseerd op de geactiveerde investeringen, inclusief de kapitaallasten van recent afgesloten kredieten waarvan de investeringen in 2027 worden geactiveerd. Personeelskosten | €35.000nadeel(structureel) De personeelslasten zijn ten opzichte van het Beleidskader 2027 geactualiseerd op basis van de herijkte formatie en de actuele personeelsbegroting. De mutatie hangt samen met loonontwikkeling, wijzigingen in de formatie, inhuur, overige personeelscomponenten en de bijbehorende dekking. Voor een nadere toelichting op de totale ontwikkeling van de personeelslasten en de gehanteerde uitgangspunten wordt verwezen naar de paragraaf Bedrijfsvoering.

Binnen dit programma wordt de mutatie voornamelijk verklaard door de loonontwikkeling. ActualiserenhuurensubsidieMarkiezenhof2027 | Budgettairneutraal Het subsidiebedrag voor St. Het Markiezenhof is € 162.000 hoger dan opgenomen in het eerdere raadsbesluit, als gevolgvandedefinitiefvastgesteldehuur.Dezehogeresubsidiewordtgecompenseerddoorhogerehuurinkomsten binnen de gemeentelijke vastgoedexploitatie, waardoor deze bijstelling budgetneutraal is. Daarnaast wordt de subsidie structureel verhoogd met € 14.500 als gevolg van de keuze om medewerkers aangesloten te houden bij het ABP-pensioenfonds. Deze keuze brengt hogere werkgeverslasten met zich mee, maar is vanuit werkgeverschap en continuïteit noodzakelijk geacht. Bij de bepaling van de subsidie is ook nog rekening gehouden met de huur die de VVV aan de Stichting Markiezenhof betaalt. Hierdoor komt het totaal van de mutatie binnen dit programma budgettair neutraal uit. De huur van de VVV is verantwoord op programma 4. Verschuivingcultureelvastgoed(bouwkoten)vanprogramma1naar6 | €4.430.000nadeel(incidenteel) Het cultureel vastgoed dat onderdeel uitmaakt van de bouwcultuur wordt met ingang van 2027 ondergebracht binnen programma 6 Sport, cultuur en erfgoed.

Hierdoor worden de huurinkomsten, subsidielasten en het bijbehorendevastgoedbinnenhetzelfdeprogrammaverantwoord.Ditleidtniettoteenfinancieeleffectvoor de totale begroting, maar zorgt voor een samenhangende begrotingsverantwoording. Tevens wordt voor het gemeentelijk vastgoed een kostprijs dekkende huur gehanteerd. Binnen de subsidieregeling Bouwcultuur worden de kosten voor noodzakelijke huisvesting als subsidiabel aangemerkt. Hierdoor stijgt het benodigde subsidieplafond. De hoogte van het subsidieplafond is gebaseerd op de voor 2027 vastgestelde huurbedragen. De hogere subsidielasten worden gecompenseerd door hogere huurinkomsten uit het cultureel vastgoed. De toename van de huurinkomsten bedraagt € 55.000. Het subsidieplafond wordt met eenzelfde bedrag verhoogd. Hierdoor is sprake van een budgetneutrale verwerking.

Overige mutaties ≤ € 150.000 Financiële inrichting huur/verhuur van Blokstallen/Eventum | € 10.000 voordeel (structureel) Belastingen en verzekeringen | € 4.000 nadeel (structureel) Actualisatie exploitatie sportcomplex(en) | € 11.000 nadeel (structureel) Overige mutaties | € 15.000 voordeel (structureel) 72 | I | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030I | 73 74 I Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 I 75 1.7 Programma 7 – Gezondheid en Meedoen Een goede gezondheid en actief mee kunnen doen zijn belangrijk voor een prettig en zelfstandig leven. Daarom stimuleren we gezond leven en zetten preventie in om problemen te voorkomen. Inwoners die ondersteuning nodig hebben, bieden we passende hulp. Daarbij kijken we eerst naar wat mensen zelf kunnen en wat zij met hulp van hun omgeving kunnen oplossen. Waar dat niet voldoende is, bieden we de ondersteuning die nodig is om zo zelfstandig mogelijk mee te blijven doen in de samenleving. Kinderen en jongeren moeten veilig en gezond op kunnen groeien. We stimuleren een sterke basis voor gezinnen, normaliseren gewone opvoed- en opgroeivragen en zorgen als gemeente voor passende jeugdhulp als dat nodig is.

We willen dat inwoners die hulp nodig hebben, ook in de toekomst passende ondersteuning krijgen en kunnen meedoen in de samenleving. Daarom blijven we het sociaal domein vernieuwen. Daarbij ligt de nadruk op preventie, vroeg signaleren en ondersteuning die aansluit bij wat inwoners nodig hebben. De wijkteams hebben hierin een belangrijke rol. Zij zijn zichtbaar en bereikbaar in de wijk, kennen de situatie van inwoners en werken samen met maatschappelijke organisaties, zorgaanbieders en vrijwilligers. Samen zoeken zij naar oplossingen die uitgaan van wat inwoners zelf kunnen, met ondersteuning van hun netwerk waar dat mogelijk is. 74 I Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 I 75 DOELEN EN ACTIES D.7.1 Inwoners kunnen gezond, vitaal en veerkrachtig leven A.7.1.1 We stellen de nota volksgezondheids- beleid op A .7.1. 2 We voeren een integrale aanpak middelengebruik uit A .7.1.3 We geven uitvoering aan het regionale programma suïcidepreventie A .7.1.4 We voeren de regionale werkagenda van het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord uit D.7.2 Bergen op Zoom is een inclusieve gemeente A .7. 2 .1 We bieden een onafhankelijk meldpunt voor discriminatie A.7.2.2 We voeren de Lokale Inclusie Agenda uit A .7.

2 .3 We werken aan een inclusieve gemeentelijke organisatie A.7.2.4 We ondersteunen activiteiten rondom inclusie en diversiteit D.7.3 Inwoners krijgen de ondersteuning die zij nodig hebben A.7.3.1 We ontwikkelen de wijkteams en bereiden de contractering vanaf 2028 voor A.7.3.2 We versterken preventieve jeugdhulp, werken met buurtgezinnen en versterken de verbinding tussen jeugdhulp en onderwijs A.7.3.3 We versterken de sociale basis en informele ondersteuning A.7.3.4 We ontwikkelen preventieve en collectieve ondersteuning, waaronder het Odensehuis D.7.4 In de regio is een evenwichtig aanbod voor Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang A .7.4.1 We behouden en vergroten het aanbod maatschappelijke opvang in de regio A.7.4.2 We zoeken een nieuwe locatie voor de maatschappelijke opvang A .7.4.3 We bevorderen uitstroom naar zelfstandig wonen A.7.4.4 We versterken de aanpak van dak- en thuisloosheid 76 I Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 I 77 D.7.1 INWONERS KUNNEN GEZOND, VITAAL EN VEERKRACHTIG LEVEN Watwillenwebereiken? | A.7.1.3 We geven uitvoering aan het regionale Inwoners van Bergen op Zoom kunnen gezond, | programma suïcidepreventie vitaal en veerkrachtig leven, doordat we inzetten op | We geven uitvoering aan het regionale preventie, een gezonde leefstijl, mentale

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://bergenopzoom.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/53b5e634-dd6f-41d5-b7b4-edea11e43d54?agendaItemId=2923cdeb-15a3-405f-8bf7-a8104d44b6af