Bijlage 1. Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2023
Tekst van het document
Begroting 2027 Meerjarenraming 2028-2030 Foto voorzijde: Wijkteam Oude stad bij ‘t Fort 2 I Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 I 3 Inhoud Inleiding 5 1. Programma’s 9 1.1 Programma 1 – Bestuur, Ondersteuning en Dienstverlening 9 1.2 Programma 2 – Veiligheid en Weerbaarheid 27 1.3 Programma 3 – Buitenruimte en Mobiliteit 37 1.4 Programma 4 – Economie en Recreatie 45 1.5 Programma 5 – Onderwijs 57 1.6 Programma 6 – Sport, Cultuur en Erfgoed 65 1.7 Programma 7 – Gezondheid en Meedoen 75 1.8 Programma 8 – Sociale Zekerheid 85 1.9 Programma 9 – Milieu, Klimaat, Energie en Klimaatadaptatie 93 1.10 Programma 10 – Wonen en Ruimtelijke Ontwikkeling 105 2. De financiële begroting 2027-2030 116 2.1 Overzicht van baten en lasten 116 2.2 Incidentele Baten en Lasten 118 2.3 Mutaties in de reserves 121 2.4 Stelposten 123 2.5 Taakvelden 124 3. Paragrafen 128 3.1 Paragraaf Lokale heffingen 128 3.2 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing 132 3.3 Paragraaf Financiering 140 3.4 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen 144 3.5 Paragraaf Verbonden partijen 150 3.6 Paragraaf Grondbeleid 162 3.7 Paragraaf Bedrijfsvoering 168 3.8 Openbaarheidsparagraaf 177 4. Uitvoeringsplan 2027-2030 179 5.
Afkortingenlijst 188 2 I Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 I 3 4 I Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 I 5 Inleiding Voor u ligt de Begroting 2027 van de gemeente Bergen op Zoom. Deze begroting is opgesteld binnen de kaders van het Beleidskader 2027, dat eerder dit jaar door de gemeenteraad is vastgesteld. Zoals destijds aangegeven is bewust gekozen voor een beleidsarme benadering. Het beleidskader werd immers voorbereid door het vorige college en viel samen met een verkiezingsjaar, waarin terughoudendheid ten aanzien van nieuw beleid passend werd geacht. Na de gemeenteraadsverkiezingen is het bestuursakkoord Samen! opgesteld en vervolgens is ook een nieuw college aangetreden. Bij het opbouwen van de begroting is gewerkt binnen de afspraken uit het bestuursakkoord, waarbij de volle vertaling van de ambities tot uitdrukking zal komen in het collegeprogramma, dat later dit jaar aan uw raad zal worden aangeboden. In het Bestuursakkoord is het voornemen al uitgesproken om voor deze raadsperiode een stimuleringsfonds in te stellen dat bedoeld is voor de uitvoering van de ambities die in dit akkoord zijn beschreven.
Als basis voor dit fonds wordt het rekeningresultaat van 2025 gebruikt. In het collegeprogramma komen we daarop terug. Sluitende begroting Bij de behandeling van het Beleidskader 2027 werd nog uitgegaan van een tekort van € 4,4 miljoen, waarvan circa € 0,9 miljoen een structureel karakter had. Tegen die achtergrond was het een forse opgave om te komen tot een sluitende begroting, zonder daarbij de kwaliteit van de dienstverlening en de ambities voor onze gemeente uit het oog te verliezen. Het college heeft daarom op de eerste plaats kritisch gekeken naar de inzet van externe inhuur. Ook zijn op basis van realisatiecijfers en actuele ontwikkelingen de ramingen van de budgetten opnieuw tegen het licht gehouden. Deze verdere verdiepingsslag heeft geleid tot realistischer budgetten. Een positieve ontwikkeling zien wij binnen het sociaal domein. De investering die uw raad vorig jaar mogelijk heeft gemaakt ten behoeve van de transformatie van het sociaal domein, begint inmiddels haar eerste vruchten af te werpen. Met name binnen de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) is sprake van een betere beheersing van de kosten. Dat bevestigt dat investeren in een toekomstbestendige aanpak kan bijdragen aan zowel betere ondersteuning voor inwoners als aan een gezondere financiële positie van de gemeente.
We willen immers dat inwoners die hulp nodig hebben, passende ondersteuning krijgen en kunnen meedoen in de samenleving. Daarom werken we juist verder aan de transformatie van het sociaal domein. De nadruk ligt daarbij op preventie, tijdig signaleren en passende ondersteuning. De wijkteams spelen hierin een sleutelrol. Zij staan dicht bij onze inwoners, signaleren wat nodig is en werken samen met partners aan oplossingen die uitgaan van de kracht van inwoners en hun netwerk. Verenigingsleven Met het doorlichten van de begroting is ook ruimte gevonden om de subsidies voor verenigingen en organisaties in het maatschappelijk middenveld te indexeren. Het college hecht grote waarde aan de rol die verenigingen spelen voor de sociale samenhang, leefbaarheid en het welzijn van onze inwoners. De aandacht voor het verenigingsleven sluit bovendien aan bij een van de belangrijke thema’s uit het bestuursakkoord. Ten aanzien van de lokale lasten voldoet deze begroting aan de afspraken zoals vastgelegd in het bestuursakkoord. Dat betekent dat belastingen en tarieven uitsluitend worden aangepast voor inflatiecorrectie en kostendekkendheid. Het is een bewuste keuze om daarmee rekening te houden met de krappe huishoudportemonnee van onze inwoners. Hierbij zetten we ons ook in om alle inwoners die recht hebben op ondersteuning daadwerkelijk te bereiken.
We zorgen bijvoorbeeld voor toegankelijke minimaregelingen en verlagen ook bestaande drempels. Voorzichtigheid blijft geboden Deze opgave heeft geleid tot een sluitende begroting met een saldo van € 25.000 positief. Tegelijkertijd blijft voorzichtigheid noodzakelijk. We wijzen daarbij in het bijzonder op de investeringsvolumes in het uitvoeringsprogramma die in de afgelopen jaren weliswaar konden groeien, maar die voor het inhalen van enkel al het achterstallig onderhoud nog steeds voor grote uitdagingen staan. Dit vergt een nadere uitwerking voor de ontwikkeling van het investeringsvolume en de daarmee gemoeide kapitaallasten. 4 I Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 I 5 Alles overziend kijkt het college met vertrouwen naar | stad en de dorpen. Dat is namelijk ook wat we willen de toekomst. De weg die de afgelopen jaren al is | voor Bergen op Zoom; dat onze inwoners merken dat ingezetendieheeftgeleidtoteensolidefinancieel | we vooruitgaan. Samen met inwoners, ondernemers beleid, zal worden voortgezet. Dat is ook nodig als | en maatschappelijke partners werken we aan een we willen blijven bouwen aan de toekomst van de | gemeente waar het goed wonen, werken en leven is.
Meerjarig Financieel perspectief Deonderstaandetabellaatdebelangrijkstefinanciële | begrotingssaldo van de Begroting 2027 gepresenteerd, wijzigingen ten opzichte van het Beleidskader 2027- | uitgesplitst naar structureel en incidenteel saldo. 2030 zien. De tabel start met het begrotingssaldo | Nadere toelichtingen op de wijzigingen zijn uit het Beleidskader, gevolgd door de voornaamste | opgenomen bij de betreffende programma’s. wijzigingen. Vervolgens wordt het nieuwe (Bedragen *€1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Beleidskader 2027-2030 | -4.359 | -4.361 | -2.141 | 1.140 Wijzigingen ten opzichte van het Beleidskader 2027-2030 Diverse programma's | Algemene uitkering gemeentefonds | 8.334 | 8.125 | 7.572 | 7.637 Diverse programma's | Indexeren van uitgaven en inkomsten | -3.398 | -4.013 | -4.024 | -4.031 Diverse programma's | Personeelskosten | -1.463 | -1.859 | -1.859 | -1.859 Diverse programma's | Kapitaallasten | -34 | 194 | -277 | -371 Diverse programma's | Rentekosten | -324 | -642 | -715 | -1.239 Programma 1 | Stelpost inhuur personeel | 400 | 400 | 400 | 400 Programma 1 & 9 | CDOKE | -1.637 | -2.137 | -2.137 | -2.137 Programma 5 | Onderwijshuisvesting Voortgezet Onderwijs | 250 | 250 | 250 | 250 Programma 7 | Huisvesting Oekraïne | 600 | 600 | - | - Programma 7 | Extra transformatieopbrengst HHO | 230 | 230 | 230 | 230 Programma 8 | Bijstelling bijdrage WVS | 344 | 618
| 564 | 502 Programma 8 | BUIG | 1.055 | 1.055 | 1.055 | 1.055 Programma 10 | Verhoging parkeeropbrengsten | 250 | 250 | 250 | 250 Diverse programma's | Diverse mutaties | -223 | 332 | 469 | 1.272 Saldo structurele baten en lasten | 2.650 | 1.970 | 2.564 | 6.027 Saldo incidentele baten en lasten | -2.625 | -2.928 | -2.928 | -2.928 Saldo Begroting 2027-2030 | 25 | -958 | -364 | 3.099 De begroting 2027 laat een positief begrotingssaldo | bijstellingen binnen het sociaal domein en hogere zien. Ten opzichte van het Beleidskader 2027–2030 | parkeeropbrengsten. Vanaf 2027 is daarnaast een extra ishetfinanciëlebeeldgewijzigd.Dehogerealgemene | transformatieopbrengst opgenomen. Een uitgebreidere uitkering uit het gemeentefonds heeft een positief | toelichting op de mutaties ten opzichte van effect op het begrotingssaldo. Daartegenover staan | beleidskader is opgenomen in de diverse programma’s. onder meer hogere personeelskosten door de cao- ontwikkeling, rentelasten en indexeringen van uitgaven en inkomsten. Ook leiden de besparing op inhuur van | Het structurele saldo is in alle jaren positief. personeel (stelpost) en diverse overige mutaties tot | Door incidentele baten en lasten wijkt het totale wijzigingen in het meerjarenbeeld. | begrotingssaldo hiervan af.
Het begrotingssaldo is in 2027 positief, in 2028 en 2029 negatief en in 2030 Daarnaastzijnenkelespecifiekeontwikkelingen | weer positief. Het blijft daarom van belang om zowel verwerkt. Zo is rekening gehouden met de gevolgen | de structurele ontwikkeling als de incidentele baten en van de CDOKE-middelen, onderwijshuisvesting, | lasten goed te blijven volgen. de huisvesting van Oekraïense vluchtelingen, 6 | I | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030I | 7 Leeswijzer De begroting start met de programma’s in hoofdstuk 1. In dit hoofdstuk beschrijven we per programma: • Wat we in deze bestuursperiode willen bereiken; • Wat we daarvoor in 2027 gaan doen; • Wat dit in 2027 kost en welke financiële wijzigingen er zijn ten opzichte van het Beleidskader 2027-2030. Elk programma is uitgewerkt in een doelenboom. Deze doelenboom laat in één oogopslag zien welke doelen we hebben en welke acties we in 2027 ondernemen om deze doelen te bereiken. Waar mogelijk geven we per actie ook aan wanneer we deze uitvoeren. Met het oog op de vergelijkbaarheid en continuïteit is de bestaande indeling in tien programma’s gehandhaafd. Deze wijkt af van de indeling in negen programma’s uit het bestuursakkoord.
Hoofdstuk 2 bevat de financiële begroting en in hoofdstuk 3 zijn de verschillende paragrafen opgenomen. Hoofdstuk 4 bevat het uitvoeringsplan met de investeringen voor 2027. Tot slot is in hoofdstuk 5 de afkortingenlijst opgenomen. 6 I Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 I 7 8 I Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 I 9 1. Programma’s 1.1 Programma 1 – Bestuur, Ondersteuning en Dienstverlening Bestuur Een betrouwbaar, benaderbaar en zorgvuldig gemeentebestuur is essentieel voor het vertrouwen van inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners. In een samenleving waarin maatschappelijke vraagstukken steeds complexer worden en gemeenten meer verantwoordelijkheden hebben gekregen, zetten we in op de kwaliteit van het openbaar bestuur, door een bestuur dat zichtbaar is, open communiceert, en samenwerkt waar dat nodig is. Daarbij houden we oog voor een sterke democratische verankering en een goede verbinding tussen inwoners, gemeenteraad en bestuur. We werken aan een weerbaar en integer openbaar bestuur, actieve participatie en heldere communicatie, zodat inwoners beter betrokken zijn bij de keuzes die hen raken.
Tegelijkertijd zorgen we voor een professionele en toekomstgerichte organisatie die het bestuur ondersteunt en dienstbaar is aan de samenleving. Digitale dienstverlening en een veilige informatievoorziening helpen ons om toegankelijk, betrouwbaar en efficiënt te werken, met oog voor de menselijke maat en voor inwoners die minder digitaal vaardig zijn. Zo bouwen we aan een gemeente die dichtbij, bereikbaar en betrouwbaar is. 8 I Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 I 9 DOELEN EN ACTIES D.1.1 De gemeente werkt aan de kwaliteit van het openbaar bestuur A.1.1.1 We borgen de randvoorwaarden voor een zorgvuldig en democratisch bestuur A.1.1.2 We versterken onze relaties en bestuurlijke samenwerking met belangrijke partners A.1.1.3 We waarderen en herdenken personen en organisaties die zich bijzonder inzetten of hebben ingezet voor de Bergse samenleving A.1.1.4 We vergroten de betrokkenheid van en met inwoners door toegankelijk en nabij te zijn D.1.2 De gemeente biedt excellente dienstverlening A.1.2.1 We communiceren duidelijker, proactiever, en scheppen heldere verwachtingen A.1.2.2 We zorgen voor maatwerk en persoonlijkere dienstverlening A.1.2.3 We vereenvoudigen processen samen met onze inwoners.
A.1.2.4 We stellen kwaliteitsafspraken vast A.1.2.5 We voeren onderhoud uit aan het stadskantoor D.1.3 De gemeente denkt vanuit het perspectief van inwoners en ondernemers A.1.3.1 We vereenvoudigen de dienstverlening voor geselecteerde primaire processen A.1.3.2 We maken de voortgang van meldingen, zaken en vragen beter inzichtelijk D.1.4 De gemeente biedt een veilige en betrouwbare digitale dienstverlening. A.1.4.1 We vervolgen de uitvoering van het interne controleplan 10 I Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 I 11 DOELEN EN ACTIES D.1.5 De gemeente beschikt over een moderne en toekomstbestendige ICT-omgeving A.1.5.1 We moderniseren onze digitale infrastructuur en de manier waarop gemeentelijke gegevens beschikbaar worden gesteld (Q1-Q4) A.1.5.2 We passen kunstmatige intelligentie verantwoord toe (Q1-Q4) A.1.5.3 We realiseren betrouwbare stuurinformatie voor bestuur en organisatie (Q1-Q4) A.1.5.4 We versterken risicomanagement als vast onderdeel van de organisatiebesturing (Q1-Q4) D.1.6 De gemeente is in control A.1.6.1 We geven uitvoering aan BoZ in control A.1.6.2 We handelen rechtmatig en voeren het interne controleplan uit D.1.7 De gemeente bezit een vastgoedportefeuille die duurzaam en toekomstbestendig is A.1.7.1 We blijven uitvoering geven aan het dynamische proces
van het beheer van de vastgoedportefeuille D.1.8 De gemeente voert een duurzaam financieel beleid A.1.8.1 We optimaliseren de opbouw en omvang van P&C- documenten A.1.8.2 We gaan door met realistisch en onderbouwd begroten A.1.8.3 We verlagen het percentage inhuur A.1.8.4 We bewaken het structurele evenwicht en versterken onze financiële positie 10 I Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 I 11 D.1.1 DE GEMEENTE WERKT AAN DE KWALITEIT VAN HET OPENBAAR BESTUUR Wat willen we bereiken? De rol van gemeenten is de afgelopen decennia sterk veranderd. Door decentralisaties voeren gemeenten steeds meer taken uit namens het Rijk, met als doel beter aan te sluiten bij de lokale praktijk. In de praktijk blijkt dit niet altijd eenvoudig. Beperkte beleidsvrijheid, financiële druk en verschillen in uitvoering tussen gemeenten zorgen voor uitdagingen. Tegelijkertijd wordt van gemeenten verwacht dat zij oplossingen bieden voor complexe maatschappelijke vraagstukken. Om deze opgaven aan te pakken werken gemeenten steeds vaker samen, zowel in formele verbanden als in informele netwerken. Deze samenwerking is noodzakelijk, maar kan ook zorgen voor meer afstand tot inwoners en gemeenteraad. De groeiende verantwoordelijkheden maken het werk van burgemeesters, wethouders en raadsleden intensiever.
Daarnaast krijgen lokale bestuurders steeds vaker te maken met agressie, online intimidatie en bedreigingen. Ook vragen ontwikkelingen rondom ondermijnende criminaliteit blijvende aandacht voor integriteit binnen het openbaar bestuur. Veel inwoners hebben beperkt zicht op de taken en werkwijze van gemeenten. Een lagere opkomst bij lokale verkiezingen laat zien dat betrokkenheid niet vanzelfsprekend is. Daarom blijven wij investeren in duidelijke communicatie en het actief betrekken van inwoners bij onderwerpen die hen raken, bijvoorbeeld via participatietrajecten. Tegelijkertijd is maatschappelijke betrokkenheid een belangrijke kracht van onze samenleving. Vrijwilligers bij sportverenigingen, culturele organisaties en maatschappelijke initiatieven leveren hier dagelijks een waardevolle bijdrage aan. Wij waarderen en stimuleren deze inzet. Ook blijven wij stilstaan bij personen die zich in het verleden bijzonder hebben ingezet voor Bergen op Zoom en daarvoor soms het hoogste offer hebben gebracht. De rode draad in dit alles is de kwaliteit van het openbaar bestuur: een betrouwbare overheid, zorgvuldige democratische besluitvorming, sterke bestuurlijke samenwerking, betrokken inwoners en waardering voor maatschappelijke inzet.
Onze werkzaamheden op dit vlak geven wij vorm via de volgende activiteiten Wat gaan we daarvoor doen in 2027? A.1.1.1 We borgen de randvoorwaarden voor een zorgvuldig en democratisch bestuur • Versterken van de lokale democratie We versterken de positie van de gemeenteraad. Tegelijkertijd vergroten we de zichtbaarheid en toegankelijkheid van de lokale democratie door ontmoetingen tussen gemeenteraad en samenleving te stimuleren. Dit doen we onder meer via Raad op Straat, de marktkraam van de raad, rondetafelgesprekken en Gast van de Raad. Daarnaast bieden we inwoners de cursus Politiek Actief aan om hun kennis van en betrokkenheid bij het lokaal bestuur te vergroten. • Bevorderen van goed en integer bestuur Wij werken aan een sterke en integere bestuurscultuur waarin bestuurders, raadsleden en de ambtelijke organisatie hun rol op een transparante en verantwoordelijke manier kunnen vervullen. Daarbij hebben we blijvende aandacht voor bestuurlijke integriteit en geven daarbij invulling aan de vastgestelde gedragscodes. We doen dit onder meer door het voeren van het bestuurlijke gesprek (in raad en college) over vraagstukken die raken aan integriteit en de integriteitstoets van nieuwe bestuurders. • Zorgvuldige besluitvorming en rechtsbescherming Wij zorgen voor een transparant, zorgvuldig en tijdig besluitvormingsproces.
Daarnaast waarborgen we een correcte en zorgvuldige behandeling van klachten en bezwaarschriften, zodat inwoners kunnen rekenen op een betrouwbare en rechtvaardige overheid. A.1.1.2 We versterken onze relaties en bestuurlijke samenwerking met belangrijke partners • Versterken van strategische samenwerkingen Wij investeren in duurzame relaties en een sterke bestuurlijke samenwerking met partners op lokaal, regionaal, nationaal en internationaal niveau. Samen met gemeenten, regio’s, overheden en maatschappelijke partners werken wij aan de aanpak van gezamenlijke maatschappelijke opgaven. Daarbij benutten wij bestuurlijke netwerken, zoals de VNG, Veiligheidsregio en Water- en Klimaatkring, om de belangen van Bergen op Zoom onder de aandacht te brengen en te behartigen waar dat nodig is. • Intensiveren van grensoverschrijdende samenwerking Wij continueren en versterken de samenwerking met Vlaanderen op thema’s van gezamenlijk belang, onder meer via onze bijdrage aan grensoverschrijdende samenwerkingsverbanden 12 I Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 I 13 als BENEGO en het Bestuurlijk Grensregio Overleg Vlaanderen-Nederland.
Daarnaast geven wij op een betekenisvolle wijze invulling aan onze stedenbanden, waarbij ontmoeting, kennisuitwisseling en samenwerking bijdragen aan het versterken van internationale relaties en wederzijds begrip. • Vergroten betrokkenheid gemeenteraad bij samenwerkingen Wij versterken de verbinding tussen regionale samenwerking en de lokale democratie. Dit doen wij door regionale radenbijeenkomsten te organiseren en de betrokkenheid van de gemeenteraad bij verbonden partijen en samenwerkingsverbanden te bevorderen. A.1.1.3 We waarderen en herdenken personen en organisaties die zich bijzonder inzetten of hebben ingezet voor de Bergse samenleving • Waarderen van maatschappelijke inzet Wij erkennen en waarderen inwoners, verenigingen en organisaties die zich op bijzondere wijze inzetten voor de Bergse samenleving. Hun betrokkenheid draagt bij aan de leefbaarheid, saamhorigheid en veerkracht van onze gemeente. Daarom zetten wij verschillende vormen van waardering in, waaronder Koninklijke Onderscheidingen, gemeentelijke Pluimen en andere passende blijken van erkenning. • Herdenken en levend houden van onze geschiedenis Wij houden de herinnering aan oorlog, vrede en andere bijzondere gebeurtenissen uit onze geschiedenis levend.
Door herdenkingen en bijeenkomsten te organiseren en te ondersteunen, staan wij stil bij de betekenis van het verleden en de lessen die daaruit kunnen worden getrokken voor huidige en toekomstige generaties. Wij stimuleren kennis van en betrokkenheid bij de lokale geschiedenis door educatieve activiteiten en initiatieven te ondersteunen. Daarmee vergroten wij het historisch besef en versterken wij de verbondenheid tussen inwoners en hun gemeente. A.1.1.4 We vergroten de betrokkenheid van en met inwoners door toegankelijk en nabij te zijn • Versterken van communicatie en participatie Wij investeren in open, transparante en interactieve communicatie over het werk van de gemeente. Daarbij informeren wij inwoners over ontwikkelingen, keuzes en besluiten die hen raken en bieden wij laagdrempelige mogelijkheden om ideeën, zorgen en standpunten kenbaar te maken, onder andere aan de gemeenteraad. Zo vergroten wij de zichtbaarheid van het gemeentebestuur en versterken wij de verbinding met de samenleving. • Bevorderen van participatie Wij versterken de betrokkenheid van inwoners bij beleid en uitvoering door de participatievisie verder te implementeren. Daarbij ondersteunen wij medewerkers bij het tijdig en zorgvuldig betrekken van inwoners bij ontwikkelingen, plannen en projecten die inwoners of hun omgeving raken.
Bijvoorbeeld zoals participatie vorm krijgt via de vakgroep Omgevingsmanagement of de Adviesraad Sociaal Domein. Op deze manier geven wij inwoners meer mogelijkheden om mee te denken en bij te dragen aan de ontwikkeling van Bergen op Zoom. • Betrekken van kinderen en jongeren Wij stimuleren de betrokkenheid van kinderen en jongeren bij de lokale democratie. Dit doen wij onder andere via de kinderburgemeester, het Lint voor een Kind en educatieve bezoeken aan de raadzaal. Hiermee maken wij jongeren op een toegankelijke manier vertrouwd met het openbaar bestuur en hun rol binnen de samenleving. • Ontwikkelen van nieuwe vormen van betrokkenheid Wij verkennen en ontwikkelen nieuwe vormen van inhoudelijke en educatieve betrokkenheid. Daarmee bieden wij inwoners extra mogelijkheden om mee te denken over de toekomst van Bergen op Zoom en dragen wij bij aan een kleinere afstand tussen bestuur en samenleving. D.1.2 DE GEMEENTE BIEDT EEN EXCELLENTE DIENSTVERLENING Wat willen we bereiken? Inwoners, verenigingen, ondernemers en maatschappelijke partners in Bergen op Zoom kunnen rekenen op duidelijke, respectvolle en toegankelijke dienstverlening, waarbij vragen en meldingen zorgvuldig worden afgehandeld, informatie begrijpelijk en goed vindbaar is en de menselijke maat centraal staat.
Toegankelijke dienstverlening en (mensgericht) klantcontact vormen de basis van een goede dienstverlening en heldere communicatie richting onze inwoners, ondernemers en (samenwerkings) partners. Zij moeten op een eenvoudige, begrijpelijke en passende manier gebruik kunnen maken van onze dienstverlening. Een toegankelijke aanpak draagt bij aan een efficiëntere organisatie: vragen worden sneller opgelost, onnodige contactmomenten nemen af en medewerkers kunnen inwoners, ondernemers en (samenwerkings)partners beter ondersteunen. Wij zien toegankelijke dienstverlening daarom niet als een 12 I Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 I 13 afzonderlijke opgave, maar als een vast onderdeel van ons handelen. Bij de ontwikkeling van beleid, processen, communicatie en digitale dienstverlening toetsen wij steeds of deze begrijpelijk, bruikbaar en toegankelijk zijn voor alle inwoners, ondernemers en (samenwerkings)partners. Tegelijkertijd levert het ook organisatorische voordelen op: duidelijke informatie, gebruiksvriendelijke digitale dienstverlening en goed persoonlijk contact zorgen voor minder (onnodige) vragen, minder herstelwerk en een hogere kwaliteit van dienstverlening.
Hierdoor kunnen medewerkers efficiënter werken en meer aandacht besteden aan inwoners die mogelijk extra ondersteuning nodig hebben. Dienstverlening is immers van iedereen: van baliemedewerker, beleidsmaker en manager tot bestuurder. Dit sluit aan bij onze kernwaarden: Betrokken, Dienstbaar, Betrouwbaar, Vooruit. Wat gaan we daarvoor doen in 2027? A.1.2.1 We communiceren duidelijker, proactiever, en scheppen heldere verwachtingen We scheppen heldere verwachtingen waarbij we werken met het principe afspraak = afspraak. Dit betekent dat we nog beter en eerder actief naar inwoners en medewerkers luisteren, met als doel samen verder te komen. Inwoners op de hoogte houden en hun verwachtingen te managen, ook tussentijdse terugkoppeling geven, als we nog geen antwoord hebben. Kortere lijnen en doelgericht werken naar een oplossing gaan onze dienstverlening sneller, makkelijker en prettiger maken voor de klant. Hiermee geven we invulling aan de Visie op dienstverlening. In 2026 zijn we gestart met het digitale feedbackformulier (DVF). In 2027 verbeteren en verbreden we het (digitaal) ophalen van feedback door het DVF in te zetten bij contactmomenten met inwoners. We streven naar een respons van minimaal 10% op uitgestuurde feedbackverzoeken en bespreken de uitkomsten ieder kwartaal met de betrokken teams om verbeteracties vast te stellen en uit te voeren.
A.1.2.2 We zorgen voor maatwerk en persoonlijkere dienstverlening We gaan meer kijken naar dienstverlening op maat, gelijke situaties vragen om gelijke antwoorden en diensten, maar in ongelijke situaties moeten we verschil kunnen maken. Samen zoeken naar een passende oplossing en mogelijk maken wat nodig is. De menselijke maat inzetten als standaard in dienstverleningsprocessen. Dienstverlening persoonlijker maken door bijvoorbeeld te bellen in plaats van te mailen of een brief te sturen waar mogelijk. In 2027 versterken we onze oplossingsgerichte dienstverlening. Wanneer een verzoek niet mogelijk is binnen wet- en regelgeving of vastgesteld beleid, leggen we duidelijk uit waarom dit niet kan en geven we aan welke alternatieven of mogelijkheden er wel zijn. Zo zorgen we voor begrijpelijke communicatie en helpen we inwoners verder, ook als het antwoord niet het gewenste antwoord is. A.1.2.3 We vereenvoudigen processen samen met onze inwoners We gaan steeds meer processen simpeler maken op basis van feedback van inwoners. Samen met inwoners, ondernemers en (samenwerkings)partners leren en experimenteren. Dit gaat maken dat we proactiever kunnen handelen. We verbeteren en vereenvoudigen onze dienstverlening op basis van feedback van inwoners, ondernemers en samenwerkingspartners.
In 2027 voeren we minimaal drie concrete verbeteringen door en testen we nieuwe werkwijzen in de praktijk, zodat we sneller kunnen inspelen op signalen en behoeften uit de samenleving. A.1.2.4 We stellen kwaliteitsafspraken vast We stellen gewenste kwaliteitsnormen, criteria en werkwijze vast in een Service Level Agreement (SLA), zodat voor alle betrokkenen (van inwoner tot medewerker) duidelijk is aan welke kwaliteitseisen het resultaat en de uitvoering moeten voldoen. De afspraken worden vastgelegd, afgestemd en periodiek geëvalueerd. De interne evaluatie vindt plaats door monitoring van diverse dashboards. De evaluatie met inwoners vindt plaats aan de hand van een klanttevredenheidsenquête of andere passende evaluatiemogelijkheden. A.1.2.5 We voeren onderhoud uit aan het stadskantoor Naast de voorbereiding van de vernieuwing van het stadskantoor geven we in 2027 uitvoering aan het inhalen van achterstallig onderhoud. 14 I Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 I 15 D.1.3 DE GEMEENTE DENKT VANUIT HET PERSPECTIEF VAN INWONERS EN ONDERNEMERS Wat willen we bereiken? In 2027 verbeteren we geselecteerde gemeentelijke diensten en processen vanuit het perspectief van inwoners en ondernemers.
We brengen in beeld welke stappen zij doorlopen, waar zij knelpunten ervaren en waar dienstverlening eenvoudiger, duidelijker of digitaal toegankelijker kan worden gemaakt. Wat gaan we daarvoor doen in 2027? A.1.3.1 We vereenvoudigen de dienstverlening voor geselecteerde primaire processen. We brengen voor geselecteerde diensten de klantreis in beeld: de stappen die een inwoner of ondernemer doorloopt vanaf de eerste vraag of behoefte tot en met de afronding van de dienstverlening. Samen met de verantwoordelijke afdelingen brengen we vanuit het perspectief van de inwoner of ondernemer in beeld welke stappen iemand doorloopt, waar knelpunten zitten en waar het proces eenvoudiger kan. We zetten digitale dienstverlening in waar dit het voor inwoners gemakkelijker maakt, met behoud van passende persoonlijke dienstverlening voor inwoners die daar behoefte aan hebben. A.1.3.2 We maken de voortgang van meldingen, zaken en vragen beter inzichtelijk. Inwoners kunnen via het klantportaal mijn. bergenopzoom.nl zien wat de status van hun aanvraag of melding is en welke vervolgstappen nodig zijn.
D.1.4 DE GEMEENTE BIEDT EEN VEILIGE EN BETROUWBARE DIGITALE DIENSTVERLENING Wat willen we bereiken? Inwoners, ondernemers, maatschappelijke partners en medewerkers van Bergen op Zoom kunnen vertrouwen op veilige, toegankelijke en betrouwbare digitale dienstverlening, waarbij privacy en gegevensbescherming zijn geborgd, nieuwe technologie zorgvuldig wordt ingezet en de gemeente ook bij verstoringen goed blijft functioneren. Wat gaan we daarvoor doen in 2027? A.1.4.1 We vervolgen de uitvoering van het interne controleplan. De basis voor informatiebeveiliging is aanwezig, maar nog niet alle beheersmaatregelen zijn voldoende aantoonbaar geborgd in de praktijk. Tegelijkertijd nemen digitale dreigingen toe en zijn er aanvullende wettelijke eisen door de inwerkingtreding van de Cyberbeveiligingswet. In 2027 breiden we de interne audit op een deel van de beheersmaatregelen voor informatiebeveiliging uit. Hiermee toetsen we of maatregelen niet alleen zijn beschreven, maar ook daadwerkelijk bestaan en werken. De uitkomsten geven transparant inzicht in de huidige situatie en vormen de basis voor concrete verbetermaatregelen door lijnverantwoordelijken. Daarnaast werken we aan een bedrijfscontinuïteitsplan. Hiermee bepalen we welke processen bij verstoringen voorrang hebben en welke maatregelen nodig zijn om onze dienstverlening zo goed mogelijk voort te zetten.
Ontbrekende maatregelen kunnen we daarna gericht invoeren. Zo versterken we de digitale weerbaarheid van de organisatie en beperken we risico’s voor inwoners, ondernemers, partners en medewerkers. 14 I Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 I 15 D.1.5 DE GEMEENTE BESCHIKT OVER EEN MODERNE EN TOEKOMSTBESTENDIGE ICT-OMGEVING Wat willen we bereiken? We zorgen voor een moderne en toekomstbestendige informatievoorziening die medewerkers ondersteunt in hun werk en de organisatie helpt om haar maatschappelijke en bestuurlijke doelen te realiseren. We zorgen dat de digitale basis op orde is, benutten nieuwe technologie waar deze meerwaarde biedt en maken informatie beter beschikbaar voor sturing en besluitvorming. Bij de inrichting maken we bewuste keuzes over cloud, open standaarden en leveranciersafhankelijkheden, zodat de gemeente voldoende regie houdt over haar gegevens en digitale voorzieningen. Wat gaan we daarvoor doen in 2027? A.1.5.1 We moderniseren onze digitale infrastructuur en de manier waarop gemeentelijke gegevens beschikbaar worden gesteld.
(Q1-Q4) • We vernieuwen onze netwerkinfrastructuur We vervangen en moderniseren onderdelen van het gemeentelijke netwerk die nodig zijn om locaties, systemen en medewerkers betrouwbaar met elkaar te verbinden. Daarmee creëren we een stabiele technische basis voor de verdere digitalisering van de organisatie. • We vernieuwen de voorziening voor het ontsluiten van gegevens Het contract voor de huidige voorziening voor het koppelen van informatiesystemen loopt af. Dit moment benutten we om niet alleen de techniek te vernieuwen, maar ook het beheer van gegevensstromen en koppelingen beter en eenduidiger te organiseren. Koppelingen tussen gemeentelijke systemen worden centraal beheerd, waardoor de kans op fouten afneemt en de betrouwbaarheid van gegevens toeneemt. Daarmee creëren we een stabiele basis voor rapportages, stuurinformatie en andere toepassingen. • We richten een toekomstbestendige technische basis voor gegevens en stuurinformatie in We bepalen hoe we gegevens in de toekomst technisch opslaan, verwerken en ontsluiten en welke rol cloudvoorzieningen daarin krijgen. Op basis daarvan starten we in 2027 met de inrichting van deze nieuwe architectuur. • We brengen structuur en samenhang aan in onze digitale systemen We leggen voor onze belangrijkste applicaties vast welke functie zij vervullen, welke gegevens zij gebruiken en hoe zij met andere systemen samenhangen.
Nieuwe applicatieaanvragen toetsen we vooraf, zodat we dubbele oplossingen en onnodige technische complexiteit voorkomen. A.1.5.2 We passen kunstmatige intelligentie verantwoord toe (Q1-Q4) • We voeren minimaal drie AI-pilots uit. We selecteren minimaal drie concrete toepassingen binnen de organisatie en onderzoeken in de praktijk welke meerwaarde AI kan bieden. Daarbij kijken we niet alleen naar technische mogelijkheden, maar ook naar tijdwinst, kwaliteit, gebruikerservaring en risico’s. • We stellen gemeentelijke kaders voor verantwoord gebruik van AI vast De strategische uitgangspunten voor de inzet van AI worden opgenomen in de Digitale Koers 2035, die ter vaststelling aan de gemeenteraad wordt voorgelegd. De verdere uitwerking vindt plaats in het tactisch informatiebeleid op collegeniveau. Hierin leggen we vast onder welke voorwaarden AI wordt toegepast, met aandacht voor onder andere privacy, informatiebeveiliging, transparantie en menselijke controle. • We ondersteunen medewerkers bij verantwoord gebruik van AI. We zorgen dat medewerkers die met AI gaan werken weten wat de mogelijkheden én beperkingen zijn en hoe zij deze technologie verantwoord kunnen gebruiken. A.1.5.3 We realiseren betrouwbare stuurinformatie voor bestuur en organisatie (Q1-Q4) • We realiseren een managementdashboard.
We bouwen verder aan één centrale plek waar relevante stuurinformatie voor management beschikbaar komt. Daarbij sluiten we de informatie aan op de sturingslijn van bestuur naar directieteam naar afdelingen, zodat op verschillende niveaus vanuit dezelfde informatie kan worden gestuurd. • We voeren een periodieke managementrapportage in. We richten een vaste maandrapportage in waarin de belangrijkste informatie over resultaten, financiën, capaciteit, projecten en risico’s samenkomt. Hiermee kunnen afwijkingen eerder worden gesignaleerd en besproken. • We richten één technische basis voor rapportages in. We werken aan een nieuwe BI-architectuur (Business Intelligence) waarmee gegevens op een eenduidige manier worden ontsloten en beschikbaar worden gesteld voor rapportages en dashboards. 16 I Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 I 17 A.1.5.4 We versterken risicomanagement als vast onderdeel van de organisatiebesturing. (Q1-Q4) • Een uniforme werkwijze voor risicomanagement wordt ingericht. Afdelingen werken volgens dezelfde methode om risico’s te herkennen, te beoordelen en van beheersmaatregelen te voorzien. Daarbij leggen we vast wie verantwoordelijk is voor het risico en wie verantwoordelijk is voor de uitvoering van maatregelen.
• Afdelingen worden ondersteund bij het uitvoeren van risicoanalyses. De adviseurs risicomanagement begeleiden afdelingen bij het toepassen van de werkwijze en helpen bij complexere risico’s en afdelingsoverstijgende vraagstukken. • We nemen risico’s op in de reguliere managementinformatie. De belangrijkste risico’s en de voortgang van beheersmaatregelen worden periodiek opgenomen in de managementrapportage, zodat college, directieteam en management deze kunnen betrekken bij sturing en besluitvorming. • We werken volgens proces- en risicomanagement. Alle kritieke processen zijn beschreven incl. integrale risicoanalyse en voor alle afdelingen is minimaal 1 proces beschreven incl. integrale risicoanalyse. D.1.6 DE GEMEENTE IS IN CONTROL Wat willen we bereiken? Inwoners, ondernemers, maatschappelijke partners en medewerkers van Bergen op Zoom kunnen rekenen op een gemeentelijke organisatie die beter stuurt op voortgang, resultaten en risico’s, zodat plannen realistisch en uitvoerbaar zijn en leiden tot zichtbaar resultaat voor de samenleving. Wat gaan we daarvoor doen in 2027? A.1.6.1 We geven uitvoering aan BoZ in control • BoZ in control is een intern programma om als gemeente in control te komen en onze maatschappelijke doelstellingen te kunnen realiseren. We zetten BoZ in Control voort als onderdeel van de organisatieontwikkeling.
Hiermee werken we continu aan het versterken van de sturing en beheersing van de organisatie volgens de Plan– Do–Check–Act (PDCA)-cyclus. • De vier samenhangende ontwikkeltrajecten van BoZ in Control: financiële sturing en control, management- en sturingsinformatie, risicomanagement en juridische control voeren we uit en maken we onderdeel van het reguliere werk, voor zover dat nog niet is gebeurd. Hiermee verbeteren we de kwaliteit van besluitvorming, vergroten we het inzicht in voortgang, resultaten en risico’s en versterken we de beheersing van de organisatie. • In lijn met de geactualiseerde Verordening financieel beleid, beheer en organisatie (artikel 212 Gemeentewet) gemeente Bergen op Zoom blijven we de planning- en controlcyclus uitvoeren en ontwikkelen, zodat bestuur en management tijdig beschikken over betrouwbare informatie om te kunnen sturen en verantwoording af te leggen. Tevens wordt onderzocht in welke vorm en in welke mate de implementatie van periodieke rapportages kunnen bijdragen om verder in control te komen. A.1.6.2 We handelen rechtmatig en voeren het interne controleplan uit. • We handelen rechtmatig en voeren jaarlijks het interne controleplan uit. Het interne controleplan wordt jaarlijks ter kennisname gedeeld met de auditcommissie.
Hiermee toetsen we of processen en uitgaven voldoen aan wet- en regelgeving en dragen we bij aan een betrouwbare en beheerste organisatie. • Binnen het grondbedrijf geven we opvolging aan de acceptabele onrechtmatigheden zoals verantwoord in de jaarstukken van 2025 en tevens wordt aandacht besteed aan nadere toelichting opbrengst genererende vastgoedinvestering die voorkomen op de kostensoortenlijst van de grondexploitatie, zoals gepubliceerd door de commissie BBV in 2026. 16 I Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 I 17 D.1.7 DE GEMEENTE BEZIT EEN VASTGOEDPORTEFEUILLE DIE DUURZAAM EN TOEKOMSTBESTENDIG IS Wat willen we bereiken? Inwoners, maatschappelijke partners en gebruikers van gemeentelijk vastgoed in Bergen op Zoom kunnen rekenen op een duurzame en toekomstbestendige vastgoedportefeuille die doelgericht bijdraagt aan maatschappelijke opgaven zoals zorg, onderwijs, sport, cultuur en leefbaarheid. Wat gaan we daarvoor doen in 2027? A.1.7.1 We blijven uitvoering geven aan het dynamische proces van het beheer van de vastgoedportefeuille • We voeren de beleidsregels uit de nota Vastgoedbeleid 2025 gefaseerd uit aan de hand van het uitvoeringsprogramma vastgoed. • We analyseren de lopende huurcontracten en indien nodig actualiseren we deze op een natuurlijk moment.
• We zorgen ervoor dat ons gemeentelijk vastgoed en de buitensportaccommodaties onderhouden worden conform de uitgangspunten die vastgesteld zijn in het vastgoedbeleid. • We werken met meerjarenonderhoudsplannen, op basis daarvan bepalen we jaarlijks welk groot onderhoud uitgevoerd wordt. • Voor het gemeentelijk vastgoed en de buitensportaccommodaties werken we met een onderhoudsvoorziening. Op basis van de meerjarenonderhoudsplannen wordt over een periode van 10 jaar bepaald hoeveel geld er gemiddeld jaarlijks nodig is. Dit geld wordt jaarlijks toegevoegd aan de onderhoudsvoorziening. De benodigde budgetten zijn opgenomen in de begroting. • We werken samen met de afdeling Duurzaamheid, Energie en Klimaatadaptie (DEK) aan een aanpak om ons vastgoed te verduurzamen. D.1.8 DE GEMEENTE VOERT EEN DUURZAAM FINANCIEEL BELEID Wat willen we bereiken? Inwoners, ondernemers, maatschappelijke partners en medewerkers, van Bergen op Zoom mogen rekenen op een realistische blik op wat financieel en organisatorisch mogelijk is. De gemeente voert een duurzaam financieel beleid zodat herstel van de afgelopen jaren wordt vastgehouden. A.1.8.1 We optimaliseren de opbouw en omvang van P&C-documenten We onderzoeken (samen met de auditcommissie) of de huidige opbouw van onze P&C-documenten logisch en overzichtelijk is.
Daarbij is aandacht voor het aantal documenten maar ook voor de timing van de documenten in het jaar. Tevens kijken we naar mogelijkheden om dubbelingen te voorkomen, compact te rapporteren, zonder verlies van relevante details en essentie. Zo maken we onze documenten compacter en doelgerichter. We zorgen ervoor dat onze planning- en controldocumenten (P&C) beter aansluiten bij de informatiebehoefte van de raad. We vermijden ambtelijke en technische taal waar mogelijk en kiezen voor heldere, toegankelijke formuleringen. We zijn kritisch op wat we opnemen. Zo maken we documenten actueel, begrijpelijker en effectiever. A.1.8.2 We gaan door met realistisch en onderbouwd begroten We verbeteren het financieel voorspellend vermogen van de organisatie door verder te gaan met realistischer en onderbouwd begroten. De afwijkingen in de jaarrekeningen van de afgelopen jaren onderstrepen het belang daarvan. Met gerichte maandelijkse analyses van de gerealiseerde cijfers ten opzichte van begrote cijfers krijgen we meer (tussentijds) grip op de cijfers. Tevens helpt dit om realistischer te gaan begroten. Bij over- en onderschrijdingen onderzoeken we oorzaken, sturen we actief bij en zetten we waar nodig gerichte acties uit. Wanneer bijsturing niet meer mogelijk is, nemen we de over- en onderschrijdingen op in de concernberichten. Het streven is om meer budgetten vanaf nul te gaan opbouwen.
A.1.8.3 We verlagen het percentage inhuur Het huidige percentage inhuur is hoger dan het landelijke gemiddelde van vergelijkbare gemeenten. Dat zorgt voor een hoge afhankelijkheid van externen, terwijl je deze kennis en kunde waar mogelijk wilt hebben bij het vaste personeel. Tevens leidt de inzet van externen ten opzichte van vast personeel tot hogere kosten. We verwachten dat voor 2027 concrete stappen gezet worden, waarbij het streven is om 18 I Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 I 19 te bewegen richting het landelijke gemiddelde van vergelijkbare gemeenten. Een afname van € 400.000 op inhuurkosten in 2027 is haalbaar. We realiseren deze besparing door scherper te sturen op de noodzaak, duur en omvang van externe inhuur en door werkzaamheden waar mogelijk met eigen personeel uit te voeren. A.1.8.4 We bewaken het structurele evenwicht en versterken onze financiële positie We zorgen voor duurzaam financieel beleid door het evenwicht te bewaken tussen kosten en opbrengsten. Dit doen we onder andere door: • Ervoor te zorgen dat structurele opbrengsten groter zijn dan structurele kosten; • Een schuldquote van maximaal 60% en een solvabiliteit van 30% te hanteren als streefwaarden; • Te blijven werken aan een structureel sluitende begroting.
Waarbij we begroten met een overschot van jaarlijks € 3 miljoen handhaven; • Van het rekeningresultaat voegen we € 3 miljoen toe aan de algemene reserve meerdere daarbovenop voegen we toe aan het stimuleringsfonds. Dit fonds is bedoeld voor de uitvoering van de ambities van het bestuursakkoord. Als basis wordt het rekeningresultaat van 2025 in deze reserve gestort voor een bedrag van € 5.676.000. De invulling van dit fonds zal nader worden uitgewerkt in het collegeprogramma. 18 I Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 I 19 Welkeindicatorengebruikenweomdevoortgangtevolgen? Gemeentelijk Vastgoed | onderhouden op conditieniveau 3. Uitzondering hierop De Wet Markt en Overheid vereist dat gemeenten | zijn de monumentale panden. Die onderhouden we bij economische activiteiten zoals de verhuur van | op conditieniveau 1-2 en de installaties op minimaal gemeentelijk vastgoed, ten minste de integrale | conditiescore 3. We actualiseren jaarlijks circa 20% van kosten doorberekenen. Het hanteren van een | ons areaal. kostprijsdekkende of marktconforme huur zorgt voor transparantie en inzicht, waarbij publieke (subsidies) en | De buitensportaccommodaties moeten voldoen private (vastgoed) geldstromen worden gescheiden.
| aan de eisen van de NOC*NSF en de betreffende In bepaalde situaties kan dit tot gevolg hebben dat | sportbonden. Voor de ondersteunende infrastructuur subsidies of exploitatievergoedingen die worden | hanteren we voor het bepalen en beoordelen van verstrekt, opnieuw bekeken moeten worden. Dit moet | het kwaliteitsniveau de CROW-systematiek. Voor de zorgvuldig worden afgestemd met de huurder(s) | buitensportaccommodaties zijn we uitgegaan van en vraagt, rekening houdend met de wetgeving, in | niveau B/C (sober en doelmatig). bepaalde situaties om maatwerk. Het hebben van vastgoed is geen doel op zich, Voor het groot onderhoud van ons gemeentelijk | vastgoed is ondersteunend aan een beleidsdoelstelling. vastgoed en de buitensportaccommodaties zijn voor | Regelmatig toetsen we of onze vastgoedportefeuille de periode 2026-2035 meerjarige onderhoudsplannen | nog aanpassingen nodig heeft. Natuurlijke momenten, opgesteld. Voor het gemeentelijk vastgoed hanteren | zoals aflopende huurcontracten, gebruiken we om onze we, zoals door de gemeenteraad is vastgesteld, de | portefeuille te heroverwegen.
NEN2767-systematiek, waarbij de gebouwen worden Indicatoren Omschrijving indicator | Landelijk* | Realisatie | Begroot 2026 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 Gemiddelde WOZ-waarde, per €1.000 | 439 | 270 | 304 | 312 | 333 | 368 | 392 Gemeentelijke woonlasten éénpersoons- | 1.000 | 919 | 956 | 982 | 1006 | 1043 | 1070 huishouden, in € Gemeentelijke woonlasten meerpersoons- | 1.095 | 963 | 1003 | 1030 | 1057 | 1095 | 1123 huishouden, in € Bron: De gebruikte bron is www.waarstaatjegemeente.nl. * | De cijfers vermeld bij het onderdeel ‘Landelijk’ kunnen afwijken van de cijfers vermeld op de website www.waarstaatjegemeente.nl. Deze cijfers worden namelijk aangepast op het moment dat er, gedurende het jaar, meer cijfers beschikbaar komen.
Gemeentelijke woonlasten meerpersoons-huishouden 1200 1000 800 600 400 Landelijk gemiddelde 2026 200 Gemeentelijke woonlasten 0 | meerpersoons-huishouden 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 20 | I | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030I | 21 Wettelijke indicatoren | Realisatie R2023 | R2024 | R2025 | B2026 | B2027 Formatie per 1.000 inwoners | 7,6 | 7,7 | 7,8 | 7,8 | 8,0 Bezetting per 1.000 inwoners | 6,8 | 7,0 | 7,3 | 7,4 | 7,4 Apparaatskosten per inwoner | 678 | 657 | 700 | 795 | 847 Inhuurkosten als % van de totale loonsom en inhuurkosten | 23,2% | 20,8% | 20,5% | 21% | 20,4% Overheadpercentage van de totale lasten | 7,8% | 7,8% | 7,9% | 7,8% | 8,1% Verzuimpercentage | 5,2% | 7,7% | 5,8% | 6,2% | 6,5% Omvang lasten taakveld 0.4 Overhead (x €1.000) | €26.168 | €26.620 | € 27.282 | €27.576 | €29.058 Wat zijn de kaderstellende documenten van dit programma? Document | Vastgesteld | Raadsvoorstel Actualisatie Reglement van orde, Verordening op de beeldvormende vergadering en | 2026 | RVB25-0091 commissie, Verordening fractieondersteuning, fractieassistent en ambtelijke bijstand en Instructie griffier Verordening controle financiële beheer en organisatie 2025 (art.213 Gemeentewet) | 2025 | RVB25-0082 Normenkader rechtmatigheid 2025 | 2025 | RVB25-0082
Verordening financieel beleid, beheer en organisatie 2025 (art.212 Gemeentewet) | 2025 | RVB25-0082 Belastingmaatregelen 2026 | 2025 | RVB25-0057 Vastgoedbeleid Bergen op Zoom 2025-2033 | 2025 | RVB25-0025 Participatieverordening | 2025 | RVB25-0026 Participatievisie | 2025 | RVB24-0096 Verordening gegevensverstrekking basisregistratie personen 2024 | 2025 | RVB24-0080 Wijziging Verordening commissie bezwaarschriften 2014 | 2024 | RVB24-0077 Gedragscodes voor raadsleden, burgemeester en wethouders | 2024 | RVB24-0042 Nota investeren en afschrijven 2024 | 2024 | RVB24-0041 Visie op dienstverlening 2035 | 2024 | RVB24-0023 Nota verbonden partijen en overige samenwerkingsverbanden West-Brabant | 2024 | RVB24-0021 Verordening auditcommissie | 2022 | RVB22-0070 8e Wijziging Gemeenschappelijke Regeling Belastingsamenwerking West-Brabant | 2022 | RVB22-0048 Samenwerking Rekenkamer West-Brabant | 2022 | RVB22-0051 Verordening voor de werkgeverscommissie van de gemeenteraad | 2022 | RVB22-0013 Toekomstvisie 2035 | 2021 | RVB21-0010 Nota Reserves en voorzieningen 2020 | 2020 | RVB20-0013 Treasurystatuut 2020 | 2020 | RVB20-0013 20 | I | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030I | 21 Verbonden partijen Verbonden partij Omschrijving hoe deze bijdraagt aan doelstelling van de gemeente
Bijdrage van de gemeente in 2027 BGTS Euregio BENEGO Grensoverschrijdende samenwerking tussen Nederlandse en Vlaamse gemeenten in onze regio. € 9.364 Belastingsamenwerking West-Brabant (BWB) De uitvoering van de heffing en invordering waterschapsbelasting, van gemeentelijke belastingen, de behandeling van bezwaar- en beroepschriften en het verzorgen van de informatieverstrekking aan burgers en bedrijven die woonachtig of gevestigd zijn in het grond- of werkgebied van een van de deelnemende partijen. € 1.148.000 BNG Bank N.V. Bank in eigendom van Nederlandse overheden en financiert projecten in de publieke sector. Alle gemeenten zijn hiervan aandeelhouder. N.v.t. (gemeente is aandeelhouder) Zeeuwse Energie Houdstermaatschappij N.V. (ZEH) De gemeente houdt de aandelen aan als duurzame belegging. N.v.t.
(gemeente is aandeelhouder) 22 I Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 I 23 Wat mag het kosten? TotaalProgramma1Bestuur,OndersteuningenDienstverlening Baten/Lasten (Bedragen *€1.000) | R 2025 | B 2026 | B 2027 | B 2028 | B 2029 | B 2030 Baten | 231.632 | 237.587 | 245.118 | 239.882 | 236.974 | 241.059 Lasten | 42.489 | 39.991 | 40.797 | 39.469 | 40.339 | 41.204 Totaal saldo van baten en lasten programma 1 | 189.142 | 197.596 | 204.321 | 200.413 | 196.635 | 199.855 Onttrekkingen aan reserves | 618 | 4.070 | 5.993 | 257 | 237 | 142 Stortingen in reserves | 3.000 | 3.535 | 3.000 | 3.000 | 3.000 | 3.000 Resultaat programma 1 | 186.761 | 198.131 | 207.314 | 197.670 | 193.872 | 196.997 Beginstand Programma 1 (Bedragen *€1000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Baten | 234.265 | 230.025 | 232.382 | 236.423 Lasten | -42.777 | -42.976 | -43.094 | -43.438 Saldo | 191.488 | 187.049 | 189.288 | 192.985 Algemene uitkering | 10.755 | 9.350 | 4.097 | 4.141 Overheveling Bouwkoten pro 1 -> pro 6 | 4.430 | - | - | - Overhead | 606 | 606 | 606 | 606 Indexeren van uitgaven en inkomsten | 272 | 271 | 268 | 268 Bijdrage ISD | 156 | 156 | 156 | 156 Dividend ZEH | 150 | 150 | 150 | 150 Post onvoorzien | 100 | 100 | 100 | 100 Precariobelasting | 70 | 70 | 70 | 70 Diversen vastgoed | 48 | 48 | 48 | 48
Kapitaallasten | 47 | 774 | 138 | 99 Doordecentralisatie LPS & ABBO | 41 | 41 | 41 | 41 Overig facilitair | 22 | 22 | 22 | 22 Bijstelling Leges en afdrachten Burgerzaken | 21 | - | - | - Open dag | 10 | -10 | 10 | -10 Groot onderhoud stadskantoor | - | 70 | 60 | 26 Bijzondere commissies | -5 | -5 | -5 | -5 Hardware | -24 | -24 | -24 | -24 Verkiezingen | -40 | - | - | - Borging en continuïteit digitale weerbaarheid | -43 | -43 | -43 | -43 Bijdrage contributie BENEGO, VNG en GGU | -44 | -44 | -44 | -44 Taakstelling vastgoed en brandvz | -118 | -118 | -118 | -118 Software | -154 | - | - | - Onroerende ZaakBelasting | -161 | -161 | -161 | -161 Rentekosten | -324 | -641 | -715 | -1.239 Personele kosten | -241 | 73 | 11 | 106 Overige mutaties | 12 | 13 | 12 | 13 Subtotaal | 207.074 | 197.745 | 193.967 | 197.187 Hogere onttrekking algemene reserve frictiekosten | 240 | -75 | -95 | -190 Eindtotaal | 207.314 | 197.670 | 193.872 | 196.997 22 | I | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030I | 23 Begrotingsmutaties Algemene Uitkering € 10.755.0000 voordeel (structureel) Het Rijk heeft in de Voorjaarsnota gemeld dat de Algemene Uitkering stijgt. De effecten hiervan staan beschreven in het Beleidskader 2027 en de raadsinformatiebrief van 1 juli 2026 “Meicirculaire gemeentefonds 2026”.
De wijziging uit de meicirculaire 2026 (extra ontvangsten) zijn in dit programma verwerkt. De algemene uitkering bevat gelden ter dekking van loon- en prijsontwikkelingen en daarnaast taakmutaties. Deze zorgen voor aanpassingen van de uitgaven op andere programma’s. Zoals in de raadsinformatiebrief is aangegeven, wordt vrijwel het gehele voordeel weggestreept tegen nadelen in de andere programma’s. Verschuiving cultureel vastgoed (bouwkoten) van programma 1 naar 6 € 4.430.000 voordeel (incidenteel) Het cultureel vastgoed dat onderdeel uitmaakt van de bouwcultuur wordt met ingang van 2027 ondergebracht binnen programma 6 Sport, cultuur en erfgoed. Hierdoor worden de huurinkomsten, subsidielasten en het bijbehorende vastgoed binnen hetzelfde programma verantwoord. Dit leidt niet tot een financieel effect, maar zorgt voor een samenhangende begrotingsverantwoording. Overhead € 606.000 voordeel (structureel) De doorbelasting van de overheadkosten naar de grondexploitaties en kredieten levert een voordeel op van € 606.000. Vanwege hogere personeelskosten en hogere overige kosten is de doorbelasting toegenomen. Indexeren van uitgaven en inkomsten € 272.000 voordeel (structureel) Het prijspeil bruto binnenlands product, dat in de meicirculaire 2026 is opgenomen, bedraagt 2,5 %. De inkomsten en uitgaven zijn hiermee verhoogd. Per saldo bedraagt dit een voordeel van € 272.000.
Bijdrage ISD € 156.000 voordeel (structureel) Van de ISD wordt jaarlijks een bijdrage ontvangen voor de ondersteuning vanuit de gemeente Bergen op Zoom op het gebied van bedrijfsvoering en het bieden van huisvesting. Deze bijdrage is afhankelijk van het aantal medewerkers (fte’s) in dienst van de ISD. De bijdrage van de ISD stijgt voor 2027 en volgende jaren met € 156.000. Kapitaallasten € 47.000 voordeel (structureel) De kapitaallasten zijn gebaseerd op de geactiveerde investeringskredieten, inclusief de kapitaallasten van recent afgesloten kredieten die in 2027 worden geactiveerd. Software gegevensdistributie € 154.000 nadeel (incidenteel) De huidige oplossing voor gegevensdistributie is technisch verouderd en wordt vervangen door een toekomstbestendige oplossing. Hiermee wordt de continuïteit van de gegevensuitwisseling geborgd en de technische infrastructuur gemoderniseerd. Vanaf 2028 dalen de structurele lasten doordat de nieuwe oplossing goedkoper is en de kosten van de huidige oplossing volledig komen te vervallen. Onroerendezaakbelasting € 161.000 nadeel (structureel) Het nadeel van € 161.000 ontstaat door een opbrengstactualisatie en een areaalontwikkeling. Daartegenover staat een vermindering van de opbrengst door het toepassen van de eind 2024 vastgestelde systematiek om het tarief te bepalen. Hierbij wordt gerekend met definitieve stijgingspercentages.
Rentekosten € 324.000 nadeel (structureel) Er is een nadeel op rentekosten doordat de rentetarieven oplopen. Dat betekent dat we, op basis van de huidige rentetarieven, aflopende langlopende financieringen de komende jaren moeten herfinancieren met leningen tegen een hoger tarief. Daarnaast stijgt ook de te betalen over de kortlopende financiering. Verder is de verwachting dat de schuld oploopt. Ook dat draagt bij aan een rentenadeel op dit programma. 24 I Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 I 25 Personeelskosten € 241.000 nadeel (structureel) De personeelslasten zijn ten opzichte van het Beleidskader 2027 geactualiseerd op basis van de herijkte formatie en de actuele personeelsbegroting. De mutatie hangt samen met loonontwikkeling, wijzigingen in de formatie, inhuur, overige personeelscomponenten en de bijbehorende dekking. Voor een nadere toelichting op de totale ontwikkeling van de personeelslasten wordt verwezen naar de paragraaf Bedrijfsvoering. Binnen dit programma is de mutatie het gevolg van verschillende ontwikkelingen. Naast loonontwikkeling betreft dit onder andere wijzigingen als gevolg van de herijking van de formatie, de actualisatie van overige personeelscomponenten en hogere frictiekosten.
Tegenover de hogere frictiekosten staat een hogere onttrekking aan de daarvoor beschikbare reserve. Overige mutaties <€ 150.000 Dividend ZEH € 150.000 voordeel (structureel) Post onvoorzien € 100.000 voordeel (structureel) Precariobelasting € 70.000 voordeel (structureel) Diversen vastgoed € 48.000 voordeel (structureel) Doordecentralisatie LPS & ABBO € 41.000 voordeel (structureel) Overig facilitair € 22.000 voordeel (structureel) Bijstelling leges en afdrachten Burgerzaken € 21.000 voordeel (incidenteel) Open dag € 10.000 voordeel (structureel) Bijzondere commissies € 5.000 nadeel (structureel) Hardware (verplaatsing MD-beleid naar exploitatie) € 24.000 nadeel (structureel) Verkiezingen € 40.000 nadeel (incidenteel) Borging en continuïteit digitale weerbaarheid € 43.000 nadeel (structureel) Bijdrage contributie BENEGO, VNG en GGU € 44.000 nadeel (structureel) Taakstelling vastgoed en brandverzekering € 118.000 nadeel (structureel) Overige mutaties € 12.000 voordeel (structureel) Overhevelingen In het 2de concernbericht 2026 is €535.000 budget overgeheveld naar 2027 om het benodigd onderhoud van het stadskantoor rechtmatig in opdracht te kunnen geven. Op deze wijze komen we tegemoet aan de huidige wensen/behoeften van de gebruikers en voorkomen we desinvesteringen voor de toekomst.
Reserves Voor de frictiekosten die voortkomen uit de taakstellingen van het Focusakkoord is € 3,5 miljoen gereserveerd (zonder de WW-verplichtingen). Op basis van de kosten tot nu toe hebben we ingeschat wat er in 2027 en de jaren daarna nog aan frictiekosten komt. Deze kosten betalen we uit het geblokkeerde deel van de algemene reserve voor frictiekosten. Per 1 juli 2026 is het Markiezenhof verzelfstandigd hiermee komen nog personele verplichtingen uit voort voor de komende jaren. De verwachting is dat in 2027 een bedrag van € 480.000 wordt onttrokken aan het frictiekostenbudget. Deze onttrekking wordt gedekt uit de hiervoor geblokkeerde middelen binnen de algemene reserve. Daarmee betreft het een budget neutrale wijziging. Overig: Archiefwet De voorbereiding op de nieuwe Archiefwet is inmiddels gestart. De wet stelt aanvullende eisen aan onder andere duurzame opslag, toegankelijkheid en het beheer van informatie. De uitvoering hiervan brengt naar verwachting extra kosten met zich mee. Zodra de gevolgen volledig in beeld zijn, worden hiervoor concrete voorstellen voorgelegd. Cyberbeveiligingswet Het eerder aangevraagde budget is bedoeld om de basis van de informatiebeveiliging op orde te brengen.