Bijlage 1.3. Redengevende beschrijving stierenstal
Tekst van het document
•y ‘Ç: ' V. iw»1" *fc*t*T^*~ -j
Monumentenhuis Brabant v:
Redengevende omschrijving met waardestelling Ernst Casimirweg 1 te Halsteren Gemeente Bergen op Zoom
Objectgegevens Adres Postcode Plaats Kadastraal
Ernst Casimirweg 1 4661 SL H alste re n Gemeente Halsteren, sectie D, nr. 3014
Alge me n e ge ge ve n s Oorspronkelijke functie Huidige functie Bouwjaar Architect Auteur Bezoekdatum Redactie Rapportagedatum
Stierenstal Leegstaand 1925 onbekend ing. Gijs Verkuijlen MA 25 februari 2025 Karlijn Kersten MA Msc 18 maart 2025
Monumentenhuis Brabant B.V. Almystraat 14 5061 PA Oisterwijk www.monumentenhuisbrabant.nl T. 085 - 0410140 E. info@monumentenhuisbrabant.nl Monumentenhuis Brabant B.V. aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade voortvloeiend uit het gebruik van de resultaten van dit onderzoek of de toepassing van de adviezen.
Redengevende omschrijving Ernst Casimirweg 1 Halsteren (stierenstal)
Hl
2
Inleiding Deze beschrijving dient om de cultuurhistorische waarden van de (voormalige) stierenstal aan de Ernst Casimirweg 1 te Hal steren vast te stellen. Door middel van fotograferen tijdens het locatiebezoek is de huidige staat van het exterieur en interieur van de stierenstal gedocumenteerd. Er is een beknopt kadas traal- en archiefonderzoek uitgevoerd. De bevindingen worden beschreven in deze rapportage. Allereerst worden de situering, de geschiedenis en de hoofdvorm beschreven, waarna alle ge vels met de klok mee worden beschreven, beginnend bij de voorgevel, de korte gevel evenwijdig aan de Prins Mauritsweg Z Randweg Noord bedoeld. Dit betreft de zuidgevel. De afzon derlijke gevels worden van links naar rechts beschreven. Ook het interieur wordt in zijn huidige vorm beschreven. Tenslotte wordt de waardering opgesteld.
Situering, geschiedenis en hoofdvorm
Luchtfoto van het perceel met de stal bij de rode pijl. Bron: PDOK Viewer.
De locatie is gelegen in het zuidwesten van de provincie NoordBrabant, op de Brabantse Wal, een landschappelijke verhoging tussen Bergen op Zoom en Antwerpen. De locatie is gelegen tussen Halsteren en Bergen op Zoom, aan de zuidzijde van het voormalige Fort Pinsen en ten noorden van de Randweg Noord.
Luchtfoto met Halsteren (linksboven) en Bergen op Zoom (onder) en de stal bij de rode pijl. Bron: PDOK Viewer.
Redengevende omschrijving Ernst Casimirweg 1 Halsteren (stierenstal)
3
Tussen 1811 en 1832 wordt Nederland kadastraal ingemeten en ingetekend. Deze kaarten heten kadastrale minuutplannen. Op het kadastraal minuutplan uit 1825 was de locatie onderdeel van Het Fort Pinsen. Dit fort was onderdeel van de Zuiderwaterlinie, waarbij het fort in de 17de en 18de eeuw diende om de inundatievlakte rond Halsteren en Bergen op Zoom te bescher men. In 1816 werd het fort gesloten en nam het een natuur functie in. De percelen 90 en 91 waren in eigendom van 'Do mein van het Rijk'. In 1925 wordt het woonhuis (ten zuiden van de huidige stal) gebouwd in opdracht van dhr. Chris van Loon. Daarbij wordt in 1925 tevens een 'schuur' geplaatst. Op de kadastrale hulpkaarten werd deze schuur niet ingetekend, op de kadastrale leggers werd deze wel genoemd. Dit woonhuis, tezamen met drie bijgebouwen, wordt rond 1985 gesloopt als gevolg van de aanleg van de Randweg Noord. Ten noorden wordt een nieuw woonhuis gebouwd en ten noordwes ten wordt een nieuwe veldschuur gebouwd. De (voormalige) stierenstal blijft hierbij gehandhaafd. Dit ver klaart ook waarom de 'voorgevel' van de schuur aan de zuid zijde gelegen is.
Uitsnede van het kadastraal minuutplan (1825), met 'Het Fort Pinsen'. De latere stierenstal bevindt zich ongeveer op de plek van de rode pijl Bron: Beeldbank RCE, gem. Halsteren, sectie D, 01.
De stierenstal is opgetrokken in rechthoekig grondplan onder zadeldak gedekt met rode oude Hollandse dakpannen. De metselwerkgevels zijn opgetrokken uit oranje-rode baksteen in kruisverband.
Uitsnede van de kadastrale hulpkaart uit 1873. Bij de pijl ongeveer de plaats van de latere stierenstal. Bron: Kadaster Archiefviewer, gem. Halsteren nr. 55.
Redengevende omschrijving Ernst Casimirweg 1 Halsteren (stierenstal)
4
Uitsnede van de kadastrale hulpkaart uit 1925 met de stichting van het woonhuis. Bij de pijl ongeveer de plaats van de niet getekende stierenstal. Bron: Kad. Archiefviewer, gem. Halsteren, sectie D, nr. 273.
Uitsnede van de kadastrale hulpkaart uit 1991. Bij de pijl de stierenstal. Bron: Kad. Archiefviewer, gem. Halsteren, sectie D, nr. 510. HO. K- F .1 HOM
Behoort bij bouwaanvrage
Uitsnede van de kadastrale hulpkaart uit 1985 met de splitsing van het perceel. Bij de pijl ongeveer de plaats van de stierenstal. Bron: Kad. Archiefviewer, gem. Halsteren, sectie D, nr. 510.
Situatieschets in 1985 van de te slopen en nieuwe bebouwing. Bij de rode pijl de stierenstal. Bron: West-Brabants Archief.
Redengevende omschrijving Ernst Casimirweg 1 Halsteren (stierenstal)
Hl
5
Voorgevel (zuidzijde) De voorgevel heeft een asymmetrische opbouw. Geheel links is een getoogd zesruits stalen stalvenster tussen rollagen aanwe zig. Rechts daarvan is inboetwerk van een loopdeur onder getoogde strek aanwezig. Iets rechts van het midden is de entree van de stal gelegen. Onder getoogde rollaag van afwisselend rode en gele verblendstenen is een opgeklampte dubbele hou ten deeldeur, naar buiten draaiend met gehengen en duimen in het metselwerk, aanwezig. In de linker deur is later een klein loopdeurtje met gehengen toegevoegd. Het tussenkalf steekt links en rechts door en is opgelegd op de buitenmuur. Daarbo ven is een vierruits bovenlicht aanwezig. Links en rechts van de entree zijn gevelankers aanwezig, die het metselwerk met de achterliggende constructie verbinden. Geheel rechts is een ge toogd zesruits stalvenster onder rollaag aanwezig aan de bui tenzijde voorzien van plexiglas en met onder een rollaag. Bo venin de topgevel is een ossenoog met halfronde roedenverde ling aanwezig, rondom gemarkeerd met afwisselend rode en gele verblendstenen. Langs de dakrand zijn muurankers in het gevelmetselwerk zichtbaar die de achterliggende constructie met het metselwerk verbinden. De gevel wordt langs de dak rand afgesloten met een houten windveer met makelaar in de nok.
Voorgevel van de stierenstal (zonder gevelreclame, Bron:Google Streetview 2009).
Voorgevel van de stierenstal.
Redengevende omschrijving Ernst Casimirweg 1 Halsteren (stierenstal)
Hl
6
Getoogd stalraam.
Ossenhoog met verblendstenen.
Rechterzijgevel (oostzijde) De rechterzijgevel was oorspronkelijk grotendeels gepotdekseld. Aan de onderzijde is een deel vervangen door golfpla ten. Geheel links is een muurdam van het oorspronkelijke metselwerk aanwezig. Daarboven, en over de gehele lengte, zijn houten delen gepotdekseld aangebracht.
giraf Later toegevoegd loopdeur, met afgezaagd geheng links.
Redengevende omschrijving Ernst Casimirweg 1 Halsteren (stierenstal)
Hl
7
Rechterzijgevel van de stierenstal. Houten delen.
Achtergevel (noordzijde)
įļlįft l,fì If IIIr .jį ļ ļţ[l
Golfplaten aangebracht.
WįļmĄ MĘ&fåÊtAį ĩ.lćSìfåPiitr/T*) ‘
In de achtergevel is geheel links een vermoedelijk oorspronke lijke deuropening zichtbaar onder houten latei, waarbij de dui men nog in het metselwerk aanwezig zijn. De onderste helft is dichtgemetseld, en het overige deel is open gelaten. Rechts daarvan is inboetwerk van het oorspronkelijke stalvenster in het metselwerk zichtbaar. Iets links van het midden van de ge vel zijn, onder rollaag en later geplaatste stalen latei, de op geklampte dubbele houten deeldeuren, naar binnen draaiend met gehengen en duimen in het metselwerk, aanwezig. De linkerdeur is later voorzien van een loopdeur. De rechterdeur is aan de onderzijde, vermoedelijk door houtrot, deels vervangen door plaatmateriaal. Rechts (en oorspronkelijk ook links) van de deeldeuren is een gevelanker aanwezig, die het metselwerk met de achterliggende constructie verbindt. Geheel rechts is een getoogd zesruits stalvenster onder rollaag aanwezig met onder een rollaag. Bovenin de topgevel is een ossenoog met
Redengevende omschrijving Ernst Casimirweg 1 Halsteren (stierenstal)
8
halfronde roedenverdeling aanwezig, rondom gemarkeerd met afwisselend rode en gele verblendstenen. De gevel wordt langs de dakrand afgesloten met een houten windveer met makelaar in de nok.
Staldeur en stalvenster in het metselwerk zichtbaar.
Achtergevel van de stal.
Achterste deeldeuren.
Redengevende omschrijving Ernst Casimirweg 1 Halsteren (stierenstal)
Hl
9
Ossenhoog met verblendstenen.
Linkerzijgevel van de stal.
Linkerzijgevel (westzijde) De linkerzijgevel heeft drie oorspronkelijke deuropeningen on der rollaag en houten latei, waarbij de opgeklampte houten boerendeuren in twee delen zijn opgehangen aan gehengen en duimen in het metselwerk. De middelste deur is vervangen door plaatmateriaal. Tussen de deuropeningen zijn getoogd zesruits stalvensters onder rollaag aanwezig met onder een rol laag. In de gevel zijn drie smeedijzeren gevelankers zichtbaar die het metselwerk met de achterliggende constructie verbin den.
Boerendeur in twee delen met houten latei.
Redengevende omschrijving Ernst Casimirweg 1 Halsteren (stierenstal)
Hl
10
zijn van een flieringbalk. De kapspanten zijn onderling verbon den door houten gordingen waarop een houten regelwerk is aangebracht met daarop de dakbedekking, bestaande uit dak pannen met daaronder riet ter tochtwering. De buitengevel is aan de binnenzijde voorzien van een pleister laag, waarbij de onderste laag is geteerd. Rechtsvoor is een door metselwerk gescheiden ruimte aanwezig, waarbij de bo venste helft van de scheiding later is voorzien van een houten plaatwerk.
Stalen stalvenster.
Interieur Het interieur van de driebeukige stierenstal bestaat uit een asymmetrisch gelegen middendeel met links en rechts een grupstalgedeelte. Het interieur kenmerkt zich door de gebintconstructie. Deze bestaat uit twee dekbalkgebinten met drie dubbele gebintstijlen op gecementeerde gemetselde poeren. De linkerzijde draagt af op een gemetselde penant in de bui tenmuur. De gebintstijlen zijn onderling met elkaar verbonden door een wormbalk, in de buitengevel afdragend op een gemetselde pe nant. Haaks op deze balk zijn rondhoutbalken gelegen, waarop houten planken zijn aangebracht. Hierdoor is een hooizolder boven de zijbeuken gecreëerd. Op de dekbalken zijn slieten aangebracht. De kapconstructie bestaat uit een eenvoudig A-spant met spantbenen die bovenin in een makelaar steken en voorzien
Interieur met dekbalkgebint.
Redengevende omschrijving Ernst Casimirweg 1 Halsteren (stierenstal)
Hl
11
Binnenzijde rechterzijgevel.
Dekbalkgebinten richting voorgevel.
Dekbalkgebinten richting rechterzijgevel.
Afgescheiden ruimte rechtsvoor.
Redengevende omschrijving Ernst Casimirweg 1 Halsteren (stierenstal)
Hl
12
Dekbalkgebint richting linkerzijgevel.
Hooizolder boven zijbeuk.
Redengevende omschrijving Ernst Casimirweg 1 Halsteren (stierenstal)
Hl
13
Waardering Deze waardering is opgesteld aan de hand van de waarderings criteria voor de bouwkunst van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. De waardering heeft betrekking op het (voormalige) stierenstal aan de Ernst Casimirweg 1 te Halsteren. Cultuurhistorische waarden De (voormalige) stierenstal is van cultuurhistorische waarde als voorbeeld van de vooroorlogse stallenbouw. Architectuur- en kunsthistorische waarden De (voormalige) stierenstal is van positief architectuurhisto risch belang als typologische uitdrukking van de stallenbouw in de eerste helft van de twintigste eeuw in deze regio. Situationele en ensemblewaarden De voormalige stierenstal heeft, door het ontbreken van de bij behorende bebouwing (deze is door de aanleg van de Randweg Noord geamoveerd), geen situationele waarden. Het heeft geen relatie of ensemblewaarden met het naastgelegen Fort Pinsen. Gaafheid en herkenbaarheid De (voormalige) stierenstal is van belang door gaafheid van het oorspronkelijke bouwwerk. Door de sloop van de bijbehorende bouwwerken uit 1925 en de aanleg van de rondweg is de her kenbaarheid verloren gegaan. Zeldzaamheid Vanwege de cultuurhistorische, positieve architectuurhistori sche waarden en de aanwezige gaafheid sprake van een rela tieve zeldzaamheidswaarde op lokaal niveau.
Redengevende omschrijving Ernst Casimirweg 1 Halsteren (stierenstal)
Hl
14