Bijlage 1 2e Concernbericht 2025
Tekst van het document
28
Overig Project Lokale aanpak Isolatiemaatregelen De raad is onlangs geïnformeerd over een mogelijke tegenvaller van € 428.000 in het project Lokale aanpak isolatiemaatregelen. Deze tegenvaller komt door het faillissement van GroupCard. Bij de curator is een claim ingediend en via gerechtelijke stappen proberen we betaalde bedragen terug te krijgen.
29
10. Volkshuisvesting, leefomgeving & stedelijke vernieuwing Beleidsdoelstellingen en activiteiten 2025: Wat gaan we doen? Nr
Doel/actie
10.1
De woningnood wordt verkleind door de bouw van 500 nieuwe woningen per jaar
10.1.1
We geven prioriteit aan de uitvoering van de benoemde pilot projecten woningbouw (Q1-Q4)
50%
10.2.1
We maken een nieuw Volkshuisvesting-programma (Q1)
25%
10.2.2
We werken verder aan de Woonzorg- 25% visie (Q2)
10.2.3
We geven voorrang aan huisvesting voor senioren (Q1-Q4)
25%
10.2.4
We werken regionaal aan themagerichte aanpak arbeidsmigranten (Q1Q4)
10%
10.1.2
10.1.3
10.2
1e CB 2e CB Toelichting
66% We hebben vijf pilotprojecten benoemd: Plein 13, Vrederust, Westersingel, Waterfront en Bravis. Per project wordt een Integraal Programma van Eisen opgesteld. Voor Plein 13 is deze vastgesteld, voor de overige projecten zijn deze in voorbereiding. We stellen capaciteit beschikbaar voor 25% 66% Eind 2024 is een projectleider voor de focusprode zes focusprojecten met Stadlander jecten aangesteld. Na de startfase is de pro(Q1-Q4) jectmatige inzet op de projecten van Stadlander volop bezig in 2025. We zetten in op stedelijke vernieuwing 0% 66% Met Stadlander voorbereiding van gezamenlijk van de wijken Gageldonk- Oost en ontwerp ten behoeve van herinrichting openbaWarande (Q1-Q4) re ruimte rondom Groeshof en Bunthof. Er is een passend woningbestand, afgestemd op de vraag van de verschillende doelgroepen 50% De opvolger van de woonvisie is het Volkshuisvestingsprogramma. Deze Wordt eind 2025 voor vaststelling aangeboden aan de gemeenteraad. 90% Samen met de regiogemeenten in West-Brabant is een woonzorgvisie ontwikkeld, deze wordt in Q3 2025vastgesteld. 66% Senioren vormen een van de aandachtsgroepen in de woonzorgvisie en het volkshuisvestingsprogramma. Binnen het woonprogramma en de IPvE's wordt gezorgd voor voldoende passende en aantrekkelijke woonruimte voor senioren. Bij het project De Brombeer wordt een Knarrenhof gerealiseerd.
10% Arbeidsmigranten vormen een van de aandachtsgroepen in de woonzorgvisie en het volkshuisvestingsprogramma; Bergen op Zoom is bezig met een breed Plan van Aanpak voor arbeidsmigranten met aandacht voor diverse knelpunten. We zetten in op meer plaatsen voor humane huisvesting voor arbeidsmigranten die kortdurend in de gemeente Bergen op Zoom werken (short- en midstay). Conform de woondeal realiseert de regio 7.500 plekken huisvestingsplaatsen tot en met 2030. Op basis van fair share betekent dit voor Bergen op Zoom ongeveer een opgave van circa 1.100 plekken huisvestingsplaatsen (short en midstay). De plannen voor de Havendijk (450 plaatsen) zijn vertraagd in verband met bezwaarprocedures, waardoor deze aantallen niet op schema liggen
30
10.2.5
10.2.6
10.2.7
10.3 10.3.1
10.3.2
10.4 10.4.1
We geven wederzijds uitvoering aan 25% onze prestatieafspraken met Stadlander (Q1-Q4)
66% De prestatieafspraken van 2024-2028 zijn verder uitgewerkt in jaarschijven. De jaarschijf van 2025 wordt uitgevoerd conform afspraken. De jaarschijf voor 2026 is in voorbereiding We helpen starters op de huizen250% 100% Het budget voor starterslening is in 2025 vollemarkt op weg (Q1-Q4) dig benut. In totaal zijn er in 2025 37 aanvragen gehonoreerd, en er staan 21 reserveringen open die naar verwachting worden toegekend. Het fonds is daarmee voor 2025 uitgeput. Voor 2026 is verhoging van het budget aangevraagd (revolverend fonds). Om de wensen van starters op de woningmarkt goed in beeld te krijgen, organiseren we in Q4 2025 een jongerensymposium We geven invulling aan de uitbrei25% 25% De woonwagenstandplaatsen en woonwagens dingsopgave voor de woonwagensvan de gemeente zijn in eigendom overgedratandplaatsen (Q3) gen naar wooncorporatie Stadlander. Een concept van het Parapluplan Woonwagenstandplaatsen is in voorbereiding. Een onderzoek naar uitbreiding van woonwagenstandplaatsen is gestart. De gemeente geeft duidelijk aan welke ruimtelijke mogelijkheden er zijn per locatie We werken aan het opstellen van het 25% omgevingsplan (Q1-Q4)
66% Met het opstellen van het omgevingsplan liggen we op schema; hiervoor is structureel een bedrag toegekend. De uitvoering van het omgevingsplan vindt de komende zes jaar plaats, hieraan gekoppeld is een eenmalig bedrag a 250k (uitgekeerd in de meicirculaire) dat om deze reden wordt doorgeschoven naar 2026. We verbeteren onze dienstverlening 25% 66% Bij het opstellen van het omgevingsplan wordt in de geest van de omgevingswet gelijktijdig naar verbetering van de dienstverle(Q1-Q4) ning gekeken. De uitvoering hiervan is tevens gekoppeld aan de genoemde uitvoering onder 10.3.1. Iedereen kan zich (duurzaam) verplaatsen in onze gemeente en heeft voldoende parkeergelegenheid We ontwikkelen een integrale duur- 25% 75% De Nota Mobiliteit en de Nota Parkeernormezame mobiliteitsaanpak (Q4) ring zijn in afronding en worden eind 2025 vastgesteld.
Financiële bijstellingen
€ 184.000 Nadeel
Beheer woonwagens € 20.000 nadeel (incidenteel) De overdracht van standplaatsen aan Stadlander is vertraagd en staat nu gepland voor het derde kwartaal van 2025. Voor 2025 verwachten we een nadeel. De extra kosten komen door: - langere inhuur van de regisseur en onderhoud van standplaatsen; - hogere kapitaallasten; - eenmalig extra kosten voor waterschade bij woonwagenlocatie de Lepelaar. Daartegenover staan extra opbrengsten, zoals: - verkoop van standplaatsen; - hogere huuropbrengsten door de latere overdracht; - lagere doorbelasting van rente; - een lagere vergoeding aan Stadlander door een verkochte Standplaats.
31
Inhuur ruimtelijke plannen, projecten € 271.000 nadeel (incidenteel) In de meicirculaire ontvingen we middelen voor het uitvoeren van taken van de omgevingswet. Voor 2025 zetten we deze middelen in voor het opstellen van het omgevingsplan en voor educatie- en scholingsbudget. Opbrengst leges omgevingsvergunningen € 50.000 voordeel (incidenteel) Komende maanden verwachten we een meeropbrengst van € 250.000 aan leges voor omgevingsvergunningen. Tegenover deze opbrengsten zien we wel over 2025 extra inhuurkosten voor € 200.000. Overige wijzigingen (< € 50.000) - Kapitaallasten Budgetneutrale wijzigingen - Personeelskosten, verschuivingen met programma 3 en 4 - Inzet winkelimpulsgelden naar programma 4
€ 16.000 voordeel (incidenteel)
€ 27.000 voordeel € 13.000 voordeel
Stedelijke Vernieuwing We werken aan de stedelijke vernieuwing van de wijk Gageldonk-West. In dit kader is het project Vijverberg-Zuid, fase 5.3 opgezet, waarbij 32 sociale huurwoningen zijn gerealiseerd. We hebben daarom een aanvraag ingediend bij de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties voor een bijdrage op grond van de Regeling Startbouwimpuls (SBI). Bij besluit van 6 december 2023 is een SBI-bijdrage van € 400.000 toegekend om de realisatie van het project te faciliteren. Na besluitvorming is het DAEB aanwijzingsbesluit en de subsidieverleningsbeschikking op de voorgeschreven wijze aan Stichting Stadlander bekend gemaakt. Het project is gerealiseerd. De SBI-gelden betalen we door aan Stadlander, met in achtneming van de staatssteunregels. Daarnaast vindt in 2025 een aanvullende onttrekking plaats aan de reserve ISV voor aankoop van grond binnen het project Gageldonk-West € 703.000. Overhevelingen van budgetten van 2025 naar 2026 Omgevingsplan / Omgevingswet In het Beleidskader 2024 is een structureel bedrag opgenomen voor het opstellen van het omgevingsplan, dat uiterlijk in 2032 gereed moet zijn. Daarnaast is in de meicirculaire 2025 een aanvullend bedrag toegekend ter compensatie van de gemeentelijke kosten voor dit plan; dit was in 2024 nog niet voorzien. Dit extra budget wordt dit jaar niet besteed, maar is de komende jaren wel noodzakelijk.
We verwachten in 2025 circa € 250.000 niet uit te geven. Voorgesteld wordt dit bedrag over te hevelen naar 2026, zodat de uitvoering van de taken en de verdere uitwerking van het omgevingsplan de komende jaren geborgd blijft.
32
Paragraaf 1 Duurzaamheid Beleidsdoelstellingen en activiteiten 2025: Wat gaan we doen? Nr
Doel/actie
11.1
Bergen op Zoom is klimaatneutraal in 2050
11.1.1
We verduurzamen de gebouwde om- 30% geving
11.1.2
11.1.3
We werken aan de realisatie van de 25% doelstellingen uit de Regionale energie-strategie 2.0 We stimuleren duurzame mobiliteit 50%
11.2
Bergen op Zoom is waterrobuust en klimaatbestendig
11.2.1
We voeren de Bergse Adaptatiestra- 10% 20% tegie uit Bergen op Zoom wordt 100% circulair in 2025
11.3 11.3.1 11.3.2
1e CB 2e CB Toelichting
We verankeren circulariteit in het 25% beleid We reduceren de hoeveelheid huis- 25% houdelijk restafval
66% Oorspronkelijk was het de bedoeling om in Q4 het wijkuitvoeringsplan (WUP) voor zowel Bergse Plaat als Warande-Oost op te leveren. Door een openstaande vacature sinds februari kan alleen de WUP voor Bergse Plaat in Q4 2025 worden afgerond. De aangepaste planning wordt meegenomen in de begroting 2026. 66%
75%
66% 15% Het in december 2024 vastgestelde grondstoffenbeleidsplan gaat uit van gemiddeld 100 kg restafval per inwoner in 2030. Het bijbehorende uitvoeringsplan wordt nu geleidelijk uitgevoerd.
11.4
Bergen op Zoom is natuurrijk
11.4.1
We werken naar natuur inclusief als 25% 66% beleidsuitgangspunt We koppelen het nieuwe groen- 25% 66% structuurplan aan het Landschapsontwikkelingsplan (LOP) We stimuleren natuureducatie mid- 25% 66% dels lokale samenwerkingen Bergen op Zoom heeft een veilige, gezonde leefomgeving voor mens en dier
11.4.2
11.4.3 11.5 11.5.1
11.5.2 11.5.3
Wij hanteren bodem en water als 50% sturende begrippen voor ruimtelijke ontwikkelingen We intensiveren de gemeente brede 50% communicatie We stimuleren lokale samenwerkin- 30% gen bij verduurzaming
66%
66% 60%
33
Paragraaf 2 Dienstverlening Beleidsdoelstellingen en activiteiten 2025: Wat gaan we doen? Nr
Doel/actie
12.1
Het jaarlijkse actieplan is uitgevoerd
12.1.1
We actualiseren kwaliteitsafspraken in 15% het licht van onze dienstverleningsbeloften. We gebruiken de ervaringen van in- 50% woners om onze dienstverlening te verbeteren We bereiden de inrichting van ons 25% nieuw DMS en inwonerportaal voor
50% Een deel is al geactualiseerd waaronder terugbelafspraken
We bieden opleidingen en training aan 25% medewerkers We zijn duidelijk zichtbaar voor inwoners
30%
12.1.2
12.1.3
12.1.4
12.2 12.2.1 12.3 12.3.1 12.3.2 12.4 12.4.1
1e CB 2e CB Toelichting
50% Het Klant Contact Centrum is in Q2 gestart met het verzenden van het dienstverleningsfeedbackformulier. 60% Volledige livegang van het nieuwe geïntegreerde zaaksysteem inclusief een inwonersportal staat gepland in Q1 2026. We gaan reisdocumenten thuisbezor- 100% 100% Thuisbezorging wordt de klant 100% aangebogen den, het is aan de klant om hier gebruik van te maken. We gedragen ons naar de kernwaarden en beloften voor dienstverlening
We geven met partners verder vorm 25% 40% aan wijkgericht werken We nemen deel aan pop up spreek- 25% 40% uren We zorgen voor voldoende uitvoeringskracht We werken integraal samen om de 25% dienstverlening aan inwoners te verbeteren
40% Het Verbeterteam Dienstverlening is van start gegaan. In het Verbeterteam zit een organisatiebrede vertegenwoordiging.
34
Paragraaf 10 Bedrijfsvoering Beleidsdoelstellingen en activiteiten 2025: Wat gaan we doen? Nr
Doel/actie
13.1
De organisatie moet kunnen inspelen op veranderingen
13.1.1
We geven uitvoering aan het organi- 25% satie ontwikkelingsplan ‘Bergen in Beweging’
13.1.2
Onze uitvoeringskracht is op orde
13.2
De bedrijfsvoering is in control
13.2.1
We zorgen voor een rechtmatigheids- 25% verantwoording en blijven binnen de door de raad vastgestelde toleranties.
13.2.2
We vervangen applicaties die niet 25% meer onderhouden worden of waar contracten van aflopen en implementeren een applicatie voor proces- en risicomanagement. We voeren achterstallig onderhoud 25% binnen het stadskantoor uit.
13.2.3.
Score
10%
Toelichting 66% we actualiseerden verschillende beleidsstukken, zoals de sturingsfilosofie. Ook stelden we een rapportage op waar we de voortgang van de organisatieontwikkeling meten. 10% Door de krapte op de arbeidsmarkt lukt het (nog) niet om alle vacatures op te vullen. Vooral specifieke functies vragen om meer specifieke aandacht. 50% We werken aan rechtmatigheid binnen de afgesproken toleranties. Door strengere regelgeving kan echter begrotingsonrechtmatigheid ontstaan. In 2025 maken we hierover duidelijke afspraken met de raad door het aanpassen van de financiële verordening. 66%
50% Het grootste gedeelte van het achterstallig onderhoud is uitgevoerd, het laatste deel is de Publieksruimte, hiervan wordt in 2026 het achterstallig onderhoud uitgevoerd
35
3 Weerstandsvermogen en risicobeheersing In dit 2e concernbericht lichten we kengetallen toe ten opzichte van het 1e concernbericht 2025. We kijken dus alleen naar de effecten in 2025. Voor de effecten vanaf 2026 verwijzen we naar de Begroting 2026. Daar wordt ingegaan op de ontwikkeling van de kengetallen in de komende jaren. Netto schuldquote Bedragen in € 1 miljoen
R 2024
B 2025
e
1 CB 2025
e
2 CB 2025
A
Netto schulden
€ 160,70
€ 172,20
€ 172,30
€ 165,00
B
Totaal baten begroting
€ 340,10
€ 311,40
€ 311,40
€ 334,10
Netto sc h uld qu ote (=(A/B) *1 0 0 %) Netto sc h uld qu ote gec orrigeerd v oor verstrek te lenin gen
4 7 ,3 %
5 5 ,3 %
5 5 ,3 %
4 9 ,4 %
4 6,8 %
5 4 ,8 %
5 4 ,8 %
4 8 ,9 %
Netto schuldquote 100,0% 90,0% 80,0% 70,0%
Netto schuldquote R 2024
60,0%
Netto schuldquote B 2025
50,0%
Netto schuldquote 1e CB 2025
40,0%
Netto schuldquote 2e CB 2025
30,0%
Netto schuldquote norm
20,0% 10,0% 0,0% 2024
2025
Eind 2024 bedroeg de schuld € 161 miljoen. De verwachting was dat de schuld in 2025 zou oplopen, bij het 1e concernbericht leek dat ook nog het geval. Inmiddels verwachten we dat de schuld lager uitvalt, naar verwachting € 165 miljoen. De belangrijkste reden hiervoor is een beter dan verwacht resultaat bij het 2e concernbericht. Belangrijk om hierbij te vermelden is dat de exacte schuldenomvang zich niet eenvoudig laat schatten. We benadrukken dat de dagelijkse kasstromen deze standen aanzienlijk kunnen beïnvloeden en dat de opgenomen cijfers dus een momentopname zijn. Solvabiliteit Bedragen in € 1 miljoen
R 2024
B 2025
1 CB 2025
e
2 CB 2025
e
A
Eigen vermogen
€ 82,70
€ 86,20
€ 81,30
€ 88,20
B
Balanstotaal
€ 351,60
€ 340,00
€ 351,00
€ 351,00
2 3 ,5%
2 5,4 %
23 ,2 %
2 5 ,1 %
Solv ab iliteit (=(A/B)*1 0 0 %)
36
De omvang van het eigen vermogen valt eind 2025 hoger uit dan verwacht bij het 1 e concernbericht. Het positieve saldo van het 2e concernbericht 2025 draagt bij aan de toename van de algemene reserve. Verder leidt de vorming van een reserve Transformatie Sociaal Domein ook tot een toename van het bedrag in de reserves. Daarnaast dragen ook de overheveling naar 2026 in dit concernbericht in positieve zin bij aan de stand van de Algemene Reserve per eind 2025. De norm van 15% komt uit het bestuursakkoord. De toezichthouder (de Provincie) hanteert een norm vanaf 20% als ‘neutraal’. Die norm wordt inmiddels ook gehaald. Grondexploitatie Bedragen in € 1 miljoen
R 2024
B 2025
1 CB 2025
e
2 CB 2025
e
A
Totaal van alle bouwgronden (wel of niet in exploitatie)
€ 12,40
€ 8,60
€ 17,70
€ 17,70
B
Totaal baten begroting
€ 340,10
€ 311,40
€ 311,40
€ 334,10
3 ,6%
2,8 %
5 ,7 %
5 ,3 %
Gron dexp loitatie (=(A/B)*1 0 0 %)
Grondexploitatie 16,0% 14,0% 12,0% 10,0% 8,0% 6,0% 4,0% 2,0% 0,0%
Grondexploitatie R 2024 Grondexploitatie B 2025 Grondexploitatie 1e CB 2025 Grondexploitatie 2e CB 2025 Norm grondexploitatie 2023
2024
Het kengetal grondexploitatie wijzigt licht ten opzichte van de verwachting die we in het 1 e concernbericht 2025 hadden. Dit komt doordat het begrotingstotaal hoger is geworden. Structurele exploitatieruimte en Belastingcapaciteit De kengetallen structurele exploitatieruimte en belastingcapaciteit zijn beide niet opnieuw berekend in het 2e concernbericht 2025. We berekenen deze voor 2025 weer bij de Jaarstukken 2025. In de Begroting 2026 zijn de cijfers voor de komende jaren wel opgenomen.
37
4 Grondexploitaties Toelichting op voortgang en financiële mutaties grondexploitaties De gemeente werkt aan meerdere grondexploitaties. Dat zijn projecten waarbij de gemeente grond ontwikkelt voor woningbouw of bedrijventerreinen. De financiële waarde van de grondexploitaties wordt regelmatig aangepast op basis van de nieuwste informatie. In dit hoofdstuk leggen we uit wat er is veranderd. Alles bij elkaar zorgen deze aanpassingen voor een positief effect op de algemene reserve van € 158.000. We maken verschil tussen positieve en negatieve grondexploitaties. Positieve exploitaties leveren naar verwachting winst op, terwijl negatieve exploitaties een verlies laten zien. Beide soorten worden apart toegelicht. We noemen geen exacte bedragen per project, omdat dit gevoelige informatie is die niet openbaar mag worden vanwege marktrisico’s. Positieve grondexploitaties In onderstaande tabel staan de nieuwe eindwaarden. Eindwaarde is het verwachte financiële resultaat aan het einde van het project. Soms moet een deel van de winst al eerder worden geboekt. Dat heet tussentijdse winstneming en is verplicht volgens wet- en regelgeving.
Meander 2 De planning van de kosten voor het woonrijp maken is aangepast. De meeste werkzaamheden vinden nu in 2025 plaats, terwijl eerder was gepland dat de helft pas in 2026 zou gebeuren. Ook komen de inkomsten uit de verkoop van kavels aan de Sportlaan eerder binnen. Het verwachte resultaat daalt met € 68.000. Terpen 1 De terp Blauwborst is bouwrijp gemaakt. De 6 particuliere bouwkavels zijn in de verkoop. Naar verwachting worden vijf kavels in 2025 geleverd, de laatste in 2026. Door hogere kosten voor het woonrijp maken daalt het verwachte resultaat aan het einde van de looptijd met € 42.000. Terpen 2 De uitgifte van kavels op de terpen Grutto en Roerdomp gaat verder in de tweede helft van 2025 en in 2026. Het woonrijp maken gebeurt pas nadat de meeste woningen op de vrije kavels zijn gebouwd. Voor de terp Baardman maken we in 2025 afspraken met de ontwikkelaar over wat er precies gebouwd wordt en in welke volgorde.
38
De kosten voor het bouwrijp maken zijn lager dan eerder gedacht. Daardoor stijgt de verwachte eindwaarde aan het einde van de looptijd met € 151.000. Stationsgebied De grondexploitatie voor het Stationsgebied is onderdeel geworden van het pilotproject Plein 13. Daarom hoeft het plan in 2025 nu niet worden aangepast. Het verwachte resultaat blijft gelijk. Oude Molen Voor bedrijventerrein Oude Molen is de planning van de grondopbrengsten aangepast. De laatste kavel wordt waarschijnlijk in 2026 geleverd. Ook het woonrijp maken is dan klaar. Het verwachte financiële resultaat daalt met € 6.000. Groene Gordijn Alle vrije kavels zijn inmiddels geleverd. De ontwikkeling van gebouw EP4 op de Cort Heijligerskazerne staat gepland voor 2026. De opbrengst daarvan wordt ook in 2026 verwacht. Door een langere looptijd en hogere plankosten daalt het resultaat met € 81.000. Negatieve grondexploitaties In de tabel hieronder staan de netto contante waarden van de negatieve grondexploitaties. Dat zijn projecten die naar verwachting een verlies opleveren. De netto contante waarde is het financiële resultaat van het project, omgerekend naar de waarde van nu. Hierbij wordt rekening gehouden met het feit dat geld in de toekomst minder waard is dan nu. Ook zijn in de tabel de eindwaarden opgenomen: het verwachte financiële resultaat aan het einde van het project.
Havendijk en Plein In april 2022 besloot het college mee te werken aan een plan voor logieshuisvesting voor internationale werknemers. In 2025 is de vergunning voor het bouwen van de huisvesting verleend. Tegen de vergunning is beroep ingediend bij de rechtbank. De verwachting is dat daarna ook hoger beroep komt bij de Raad van State. De juridische procedure kan 2 tot 3 jaar duren. Daarom kunnen de gronden waarschijnlijk pas in 2028 worden geleverd. De laatste werkzaamheden, zoals het inrichten van het openbare gebied, kunnen dan in 2029 worden uitgevoerd. Door de langere looptijd stijgen de rentekosten. Hierdoor daalt het verwachte resultaat met € 256.000.
39
Nieuwe Vesting Zuid Oost De reconstructie van de kruising Calandweg/Markiezaatsweg is gestart. Een deel van de kosten wordt betaald met een SPUK-subsidie. De rest wordt betaald vanuit de grondexploitatie. De bijdrage uit de grondexploitatie was eerst geraamd op € 186.000. Dit bedrag wordt verhoogd naar € 364.000. Hierdoor daalt het verwachte resultaat met € 146.000. Wal 2 Momenteel wordt er gewerkt aan het bouwrijp maken van het plangebied. De kosten voor bouw- en woonrijp maken zijn hoger dan verwacht. Ook de plankosten vallen hoger uit. Hierdoor daalt het saldo van de grondexploitatie met € 32.000. Samenvattend overzicht algemene reserve Alles bij elkaar leiden de aanpassingen op de grondexploitaties in 2025 tot het volgende effect op de algemene reserve. Het gaat om een positieve bijstelling van € 158.000 in 2025.
Voorbereidingskredieten voor grondexploitaties in voorbereiding In 2023 en 2024 zijn kredieten beschikbaar gesteld voor het voorbereiden van nieuwe gebiedsontwikkelingen. Het gaat om de focusprojecten Waterfront, Plein 13, Westersingel en de Bravis locatie – en daarnaast ook voor bedrijventerrein Schans 6. De kosten die in deze fase worden gemaakt, worden later verwerkt in de vast te stellen grondexploitatie. Als voorbereidingskosten pas in 2026 worden gemaakt en er in 2025 nog geen definitief plan is vastgesteld, blijft het voorbereidingskrediet ook in 2026 beschikbaar. We hebben beoordeeld of de hoogte van de voorbereidingskredieten nog voldoende is. Voor Westersingel is een bijraming nodig voor het opstellen van een stedenbouwkundig plan en overige extra plankosten. Voor de andere projecten zijn geen tussentijdse bijstellingen noodzakelijk. In de tabel hieronder staat dit opgenomen.
Als een grondexploitatie uiteindelijk toch niet wordt vastgesteld, dan komen de gemaakte kosten voor die ontwikkeling ten laste van de algemene reserve.
40
5 Investeringen / Uitvoeringsplan 2025 Kapitaallasten Er is een voordeel op kapitaallasten van € 745.000 (€ 274.000 afschrijving en € 471.000 rente) door een lagere rekenrente (1,25% in plaats van 1,50%) en door investeringen die nog niet afgesloten zijn en doorlopen in 2025. In 2024 was het voordeel op kapitaallasten € 1.649.000. Het voordeel is exclusief de onderuitputting kapitaallasten op riolering van € 915.000 (€ 86.000 afschrijving en € 829.000 rente). Omdat riolering een gesloten financiering betreft, komt het voordeel ten gunste van de voorziening riolering. De grote onderdelen / investeringen, die naast de rente, het voordeel veroorzaken zijn: - Vastgoed € 259.000: betreft parkeergarage en onderwijshuisvesting; - Wegen € 99.000: betreft Halsterseweg Noord en Vestinggronden Zuid; - Civiele kunstwerken € 42.000: betreft herstel beschoeiing Cromvliet; - Speelvoorzieningen € 37.000: betreft vervangingsinvestering speelvoorzieningen; - Overige stelposten € 87.000: betreft niet opgenomen ruimte binnen de Moederkredieten. Kredieten In oktober van vorig jaar is de nota Investeren en afschrijven vastgesteld. In deze geactualiseerde nota zijn een aantal mutaties doorgevoerd die voor het vaststellen van de investeringskredieten bij het concernbericht van belang zijn: Het investeringsbudget wordt verlaagd met het onrendabele deel van een investering.
Een investeringskrediet kan dus uit een rendabel deel en een onrendabel deel bestaan. Dekking van het rendabele deel kan bijvoorbeeld komen uit lagere energiekosten Verandering en mutaties van investeringskredieten die beschikbaar worden gesteld is toegestaan. Zowel het opvoeren van investeringskredieten die in een later jaar stonden gepland als de hoogte van het investeringskrediet. Uitgangspunt is wel dat de hoogte van het investeringsbudget in het lopende jaar niet wordt overschreden. Aan deze twee punten wordt in de toelichting op de investeringskredieten in dit concernbericht extra aandacht gegeven. Investeringskredieten volgens het uitvoeringsplan, zoals door de raad vastgesteld bij de Begroting 2025, worden niet nader toegelicht. Dit betreft een administratief technische handeling en betreft geen heroverwegingsmoment. Ook voor de investeringskredieten die voldoen aan de twee punten hierboven genoemd is het beschikbaar stellen van het investeringskrediet geen heroverwegingsmoment. Deze worden wel toegelicht.
41
Beschikbaar te stellen investeringskredieten nog te formaliseren Er wordt gevraagd om in 2025 de volgende kredieten beschikbaar te stellen: 2025 Evenementenkasten
2026
2027
2028
€0
€0
€0
€ 25.000 € 175.000 € 100.000 € 215.000 € 60.000 € 1.200.000 € 185.000 € 1.590.000
€0
€0
€0
€0
Bedrijfsvoering en bedrijfsmiddelen € 41.000 Subtotaal € 41.000
Vastgoed Herschikken/bemeteren nutsvz. Sportparken Herinrichting veld 1a Rozenoord Nieuwbouw kleedaccommodaties Rozenoord Subtotaal Openbare ruimte Vervangen meubilair 2025 Vervangen speelvoorzieningen 2025 Gageldonk West Scheldebalkon Antwerpsestraatweg Zuid van Olympialaan (3b) Jacob Obrechtlaan / Erasmuslaan Burgemeester Elkhuizenlaan Subtotaal
€ 264.000 € 379.000 € 337.000 € 150.000 € 255.000 € 411.000 € 15.000 € 1.811.000
Riolering Antwerpsestraatweg Zuid van Olympialaan (3b) Gageldonk West Scheldebalkon Wateroverlast 2025 Franciscus/Pastoor Dekker/Bernadettestraat Jacob Obrechtlaan / Erasmuslaan Lage Meren (Drebbelstr/Edisonln/Franklinpad/Wattweg) Nieuwe Molenweg De Kuil Klein Molenbeek Muziekbuurt Noord- en Zuidzijde Haven (westelijk deel) Vijverberg vijvers (Noord) Wouwsestraatweg BoZ Zeelandhaven Subtotaal
€ 50.000 € 1.991.000 € 117.000 € 200.000 € 60.000 € 236.000 € 450.000 € 150.000 € 280.000 € 940.000 € 150.000 € 50.000 € 100.000 € 100.000 € 50.000 € 80.000 € 50.000 € 3.664.000 € 1.390.000
€ 650.000 € 650.000
€ 400.000
€0
€ 400.000
€0
€0
IHP Subtotaal
€0
€0
42
Toelichting op beschikbaar te stellen kredieten Vastgoed Herschikken / bemeteren nutsvoorzieningen sportparken Dit betreft een investering die voort komt uit de Businesscase Sport, waarin sportverenigingen zelf de energiekosten gaan betalen. Om dit goed door te kunnen voeren is het herschikken van meters noodzakelijk om de kosten door te kunnen berekenen aan de juiste gebruikers. Van het oorspronkelijk bedrag van € 200.000 wordt € 25.000 beschikbaar gesteld in 2025 en het restant in 2026. Herinrichten veld 1a Rozenoord Van het oorspronkelijk bedrag van € 315.000 wordt € 100.000 beschikbaar gesteld in 2025 en het restant in 2026. Nieuwbouw kleedaccommodaties(s) Rozenoord Van het oorspronkelijk bedrag van € 1.260.000 verdeeld over de jaren 2025 en 2026 van respectievelijk 830.000 en € 430.000 wordt € 60.000 beschikbaar gesteld in 2025 en het restant in 2026. Openbare ruimte Gageldonk West en Scheldebalkon Zowel Gageldonk West als Scheldebalkon zijn twee majeure langlopende projecten die in nauwe samenwerking met Stadlander worden uitgevoerd. De planning in uitvoering is dynamisch en is om deze reden recentelijk door de verantwoordelijke projectleiders geactualiseerd. De financiële gevolgen voor 2025 zijn uitgevoerd in het Uitvoeringsplan.
Voor 2025 leidt dit voor Gageldonk tot een hoger bedrag van € 77.000 tot een krediet van € 337.000 en voor Scheldebalkon tot een lager bedrag van €71.000 tot een krediet van €150.000. Jacob Obrechtlaan / Erasmuslaan Recent is de raad geïnformeerd over de aanpassing op het project Herinrichting Erasmuslaan / Jacob Obrechtlaan (raadsinformatiebrief U25-002931), omdat de budgetten tot uitvoering van dit werk ontoereikend waren. De verhoging van het krediet (totaal € 339.000, waarvan € 197.000 ten laste van openbare ruimte en € 142.000 ten laste van riolen) is verwerkt in het Uitvoeringsplan. Burgemeester Elkhuizenlaan Uit een recente controle op verstrekkingen versus programmering is vastgesteld dat de bijdrage vanuit het product wegen te laag is gevoteerd. Binnen de beschikbare ruime van het Uitvoeringsplan openbare ruimte wordt deze aanvulling van € 15.000 alsnog op het project beschikbaar gesteld. Riolering Gageldonk West en Scheldebalkon Zie hiervoor de toelichting onder Uitvoeringsplan Openbare ruimte. Voor 2025 leidt dit op het product riolering voor Gageldonk tot een hoger bedrag van € 272.000, waardoor het krediet € 1.991.000 wordt. Voor Scheldebalkon zijn geen financiële consequenties. Wateroverlast 2025 Vanuit het gereserveerde bedrag van € 250.000 wordt een bedrag van € 50.000 beschikbaar gesteld als voorbereidingskrediet voor het project Vijverberg Noord.
Jacob Obrechtlaan / Erasmuslaan Zie hiervoor de toelichting onder Uitvoeringsplan Openbare ruimte.
43
Muziekbuurt Recent is gestart met de voorbereiding van het integraal project Muziekbuurt in Bergen op Zoom. In het Uitvoeringsplan was hiervoor een bedrag opgenomen van € 500.000. Voor dit moment kan worden volstaan met een voorbereidingskrediet van € 100.000. Noord- en Zuidzijde Haven (westelijk deel) In verband met de te maken kosten op het uitvoeringsdeel van het project Noord- en Zuidzijde haven, inclusief kademuren) wordt vooruitlopend op de aanbesteding, een bedrag van € 100.000 beschikbaar gesteld. Vervroegen van beschikbaar stellen voorbereidingskredieten Als gevolg van onvoldoende personele capaciteit in engineering bij stakeholders (nutsbedrijven) en in vakbekwaam personeel bij aannemers is het ieder jaar lastig om het gewenste en geprogrammeerde werk uit te voeren. Met name nutsbedrijven starten pas met hun eigen voorbereidingen, nadat ook zicht is op een definitief ontwerp van het werk. Dit vergt de nodige voorbereidingen en vervolgens ook een financiële aanpassing in de programmering. In de huidige programmering moeten de voorbereidingskredieten, afhankelijk van complexiteit van een project, in plaats van één jaar vooraf, minimaal twee tot drie vooraf beschikbaar worden gesteld.
Dit heeft geleid tot een aanpassing in het Uitvoeringsplan voor de projecten Franciscusstraat / Pastoor Dekkerstraat / Bernadettestraat (+ € 60.000), Lage Meren (Drebbelstraat, Edisonlaan, Franklinpad en Wattweg) (+ € 150.000) en Klein Molenbeek (+ € 50.000). Deze voorbereidingskredieten kunnen verstrekt worden binnen de gewijzigde programmering van het project Muziekbuurt. Ophogen of verlagen eerder verstrekte investeringskredieten Grond Oude Molen II (+ € 147.000) In 2023 is een krediet van € 1.700.000 beschikbaar gesteld voor de aankoop van grond Oude Molen II. Tot op heden heeft aankoop van de grond nog niet plaatsgevonden omdat het bestemmingsplan nog niet onherroepelijk is. Er lopen bezwaren tegen. Als deze worden ingetrokken, is levering voor 1 januari 2026 mogelijk. Consequentie is dat de koopsom hoger wordt, omdat bij levering ook de rente (4%) betaald moet worden over de verlate afname. Vastgoed Verlagen krediet nieuwe woonwagenlocaties (- € 162.000) Het krediet nieuwe woonwagenlocatie kan worden verlaagd van € 362.000 naar € 200.000. Voor haalbaarheid van in- of uitbreiding van nieuwe woonwagenlocaties moeten diverse haalbaarheidsonderzoeken gedaan worden. We hebben op 29 juli dit jaar hiervoor opdracht gegeven.
Verhogen krediet Verduurzamen buitensport (+ € 178.000), Parkeerruimte Rozenoord (+ € 105.000) en Verduurzamen beregeningsinstallatie (+ € 105.000) In 2024 zijn kredieten op vastgoed sport beschikbaar gesteld. Op deze projecten is sprake van de SPUK-regeling BTW voor sport en bewegen. Deze regeling is nog niet administratief verwerkt op de verstrekte kredieten en wordt bij het 2e concernbericht alsnog budgetneutraal opgenomen.
44
Openbare ruimte Antwerpsestraatweg Zuid, fase 3b tussen Jan Steenpad en rotonde Markiezaatsweg (+ € 352.000) De herinrichting van Antwerpsestraatweg Zuid / GREX De Wal 2 is uitgevoerd in 2025. Gunning van deze aanbesteding heeft plaatsgevonden op basis van beste prijs / kwaliteit inschrijving en heeft plaatsgevonden in verband met eerder aangegane contractuele afspraken / verplichtingen. De hogere kosten worden gefinancierd vanuit het Uitvoeringsplan Openbare ruimte van € 246.000 en Riolering van € 106.000. Binnen het Uitvoeringsplan Openbare ruimte en Riolering is hiervoor voldoende ruimte beschikbaar. Herinrichting Gouvernementsplein (+ € 200.000) Als onderdeel van de visie Toekomstbeeld Binnenstad is in het voorjaar van 2025 het Gouvernementsplein vergroend en voorzien van meer verblijfskwaliteit. In het uitvoeringsplan 2024 was hiervoor aanvankelijk € 225.000 gereserveerd. Dankzij de toekenning van de Rijkssubsidie Impulsaanpak Winkelgebieden in december 2024 kunnen we extra kwaliteit toevoegen, waaronder een speelaanleiding. De speelaanleiding wordt eind 2025/begin 2026 gerealiseerd. De verwachte kosten bedragen hierdoor € 425.000.
De extra € 200.000 wordt gefinancierd uit de subsidiebijdrage van de Impulsaanpak Winkelgebieden Verhoging kredieten Gageldonk West (+ € 1.497.000) In 2011 zijn de gemeente Bergen op Zoom en woningcorporatie Stadlander gestart met een meerjarig ontwikkelingsprogramma voor Gageldonk West. Voor het gehele Gageldonk-project is één werkkrediet ingesteld. De verhoging van het werkkrediet met € 1.497.000 is nodig om prijsstijgingen sinds het oorspronkelijke krediet (prijspeil 2012) op te vangen. Deze verhoging is al verwerkt in de Begroting 2026-2029. In het vervolg zal een benodigde prijsindexatie van kredieten tijdiger worden meegenomen in de planning & control cyclus. Mozartstraat Halsteren (+ € 450.000) In 2024 heeft Stadlander aan Mozartstraat in Halsteren de bestaande huurwoningen gesloopt en opnieuw gebouwd. Hierbij is de afspraak gemaakt dat ook de openbare ruimte vernieuwd zou worden, waaraan een beperkt bedrag van € 50.000 is bijgedragen. Het netto verstrekt krediet bedraagt € 50.000, Hierop moet nog een administratieve aanpassing (budgetneutraal) plaatsvinden voor de begrote uitgaven en begrote ontvangsten, beide met € 450.000. Vijverberg vijvers (+ € 197.000) Bij het 1e concernbericht 2025 heeft verstrekking plaatsgevonden van het totaal krediet voor de uitvoering van het project Vijverberg vijvers Zuid.
Op dit verstrekte krediet moet nog een administratieve wijziging (budgetneutraal) voor de begrote uitgaven en ontvangsten doorgevoerd worden voor de subsidie (Impulsregeling klimaatadaptatie) op dit project van € 197.000. Actualisatie Uitvoeringsplan 2025-2028 Bedrijfsvoering Inrichting Raadszaal In het Uitvoeringsplan was een bedrag opgenomen van € 100.000 voor de inrichting van de raadszaal. Dit houdt verband met de uitbreiding van het aantal volksvertegenwoordigers, waardoor twee extra zitplaatsen in de raadszaal gecreëerd moeten worden. Uit ontvangen informatie blijkt dat een volledige nieuwe opstelling niet aan de orde is..Het Uitvoeringsplan is hierop aangepast.
45
Vastgoed Netto investering verduurzamen vastgoed Het oorspronkelijke bedrag van € 700.000 wordt volledig doorgeschoven naar de programmering van 2026. Herschikken / bemeteren nutsvoorzieningen sportparken Dit betreft een investering die voort komt uit de Businesscase Sport, waarin sportverenigingen zelf de energiekosten gaan betalen. Om dit goed door te kunnen voeren is het herschikken van meters noodzakelijk om de kosten door te kunnen berekenen aan de juiste gebruikers. Van het oorspronkelijk bedrag van € 200.000 wordt € 25.000 beschikbaar gesteld in 2025 en het restant in 2026. Herinrichten veld 1a Rozenoord Van het oorspronkelijk bedrag van € 315.000 wordt € 100.000 beschikbaar gesteld in 2025 en het restant in 2026. Nieuwbouw kleedaccommodaties(s) Rozenoord Van het oorspronkelijk bedrag van € 1.260.000 verdeeld over de jaren 2025 en 2026 van respectievelijk 830.000 en € 430.000 wordt € 60.000 beschikbaar gesteld in 2025 en het restant in 2026. Vervangen huurwoonwagens locatie Voor het vervangen van huurwoonwagens was een bedrag van € 175.000 opgenomen in het Uitvoeringsplan. In verband met de overdracht van de verhuurde portefeuille aan Stadlander medio van dit jaar, komt de investering te vervallen. Het Uitvoeringsplan is hierop aangepast.
Riolering Grebbe Binnen het Uitvoeringsplan riolering was een bedrag van € 500.000 gereserveerd voor het herstel van het riool voor het niet-toegankelijk deel. Momenteel is sprake van een uitloop op het project op het toegankelijk deel. Verwachting is dat pas in 2026 gestart wordt met het laatste deel. Scheldevesting en Markiezaten Binnen het Uitvoeringsplan riolering was een bedrag van € 185.000 gereserveerd voor dit project. De voorbereidingen hierop zijn nog bezig, start van het project is voorzien in 2026. Het krediet is daarom doorgeschoven naar 2026. IHP In overleg met de schoolbesturen zijn een aantal kredieten doorgeschoven, waaronder de Montessori school, Grebbe, El Feth en KOV Grebbe. Hierdoor komt het investeringsvolume voor 2025 lager uit dan opgenomen in het IHP bij de Begroting 2025.
46
Voor 2025 geeft het dan voor het Uitvoeringsplan het volgende beeld: bedragen x € 1.000
2025
Investeringsbudget 2025 Bedrijfsvoering/-middelen Investeringsbudget bij Begroting 2025 Beschikbaar gesteld t/m 2e Concernbericht 2025 Verschil
638 588 50
Investeringsbudget 2025 Vastgoed Investeringsbudget bij Begroting 2025 Beschikbaar gesteld t/m 2e Concernbericht 2025 Verschil
3.005 816 2.189
Investeringsbudget 2025 Openbare Ruimte Investeringsbudget bij Begroting 2025 Beschikbaar gesteld t/m 2e Concernbericht 2025 Verschil
6.546 6.335 211
Investeringsbudget Riolering Budget Begroting 2025 Beschikbaar gesteld t/m 2e Concernbericht 2025 Verschil
9.651 10.735 -1.084
Investeringsbudget IHP Budget begroting 2025 Beschikbaar gesteld t/m 2e Concernbericht 2025 Verschil
4.251 2.057 2.194
Het geactualiseerde uitvoeringsplan voor 2025 laat zien dat voor de onderdelen bedrijfsvoerings/middelen, vastgoed en openbare ruimte het beschikbaar gestelde investeringsbudget lager uitkomt dan bij de begroting. Dit komt vooral door het doorschuiven van kredieten in de openbare ruimte en vastgoed. Het beschikbaar gestelde investeringsbudget riolering is nu hoger dan bij de begroting 2025. Dit komt met name door het naar voren halen van investeringsvolumes bij Nieuwe Molenweg en het stamriool. Hierover is de raad geïnformeerd en de hogere kosten kunnen opgevangen worden binnen de voorziening riolering. Door het doorschuiven van kredieten komt het investeringsvolume voor IHP in 2025 lager uit dan de bij begroting aangegeven.
47
6 Recapitulatie De tabel hieronder geeft per programma het saldo van alle begrotingsaanpassingen, welke in de begroting 2025 worden verwerkt: Programma 1 Bestuur en Ondersteuning Programma 2 Veiligheid Programma 3 Beheer openbare ruimte Programma 4 Economie Programma 5 Onderwijs Programma 6 Sport, cultuur en recreatie Programma 7 WMO en Jeugd Programma 8 Werk en inkomen Programma 9 Milieu Programma 10 Volkshuisvesting, leefomgeving Saldo begrotingsaanpassingen 2 e Concernbericht 2025
€ 6.129.000 - € 13.000 - € 251.000 € 38.000 - € 124.000 - € 1.156.000 - € 2.030.000 - € 199.000 € 338.000 - € 184.000 € 2.550.000
voordeel nadeel nadeel voordeel nadeel nadeel nadeel nadeel voordeel nadeel voordeel
48
7 Bestuurlijke samenwerkingsverbanden Belgisch-Nederlands Grensoverleg (BENEGO) Op 25 juni vond een vergadering van het Algemeen Bestuur van BENEGO plaats in de Kolonie van Merksplas, een nieuwe lidgemeente aan Vlaamse zijde die tijdens deze vergadering formeel werd toegelaten tot het netwerk. Tijdens deze bijeenkomst werd Steven Adriaansen, burgemeester van Woensdrecht, formeel aangesteld als voorzitter. Burgemeester Adriaansen was tot nu toe ondervoorzitter van BENEGO. Die rol wordt overgenomen door Tinne Rombouts, burgemeester van Hoogstraten. Inhoudelijk is opnieuw beeldvormend gesproken over de financiële situatie van het netwerk in verhouding tot de bestuurlijke ambities. Het Dagelijks Bestuur stelt daarbij voor om 2026 te zien als overgangsjaar (waarin nog ingeteerd kan worden op de financiële reserves om de plannen mee te bekostigen), maar de ambities leiden in 2027 tot een substantiële toename van de lidgelden (met 177%). Daarmee neemt de contributie vanuit Bergen op Zoom toe van de huidige €3.000 naar €9.000 per jaar. Hierover moet in het Algemeen Bestuur dit najaar een definitief besluit worden genomen. Op 26 november vindt de volgende vergadering van het Algemeen Bestuur van BENEGO plaats.
Bestuurlijk Grensoverleg Vlaanderen-Nederland (BGO) Het BGO kwam op 16 juni bijeen in Den Bosch en betrof onder meer een inhoudelijke terugkoppeling van de Vlaams-Nederlandse top van 1 april. Daarbij is, zoals verwacht, akkoord gegeven op de hoofdlijnen van de voorgestelde strategische agenda voor de gedeelde grensregio. De insteek is dat deze agenda de komende periode verder wordt uitgewerkt en bij een volgend BGO-overleg wordt gepresenteerd, mits de kabinetsval aan Nederlandse zijde niet voor vertraging zorgt. Die kabinetsval zorgt er in ieder geval voor dat het tweejaarlijkse Thalassa-overleg (tussen de Nederlandse en de Belgische federale regering) in het najaar van 2025 geen doorgang vindt, omdat dit overleg enkel plaatsvindt bij twee functionerende regeringen. Ook meer reguliere grensoverschrijdende onderwerpen, zoals het aanstaande vuurwerkverbod in Nederland, de grenscontroles en politiesamenwerking, kwamen aan bod in het BGO-overleg. Vanuit de twee voorzitters van het BGO is, in samenwerking met het “Schakelpunt Grensbelemmeringen,” recentelijk een advies neergelegd bij de zorgministers in beide landen om te komen tot een definitieve oplossing in het langlopende dossier rondom grensoverschrijdend ambulancevervoer.
In het advies is aanbevolen om alle Nederlandse ziekenhuizen in de Vlaams-Nederlandse grensregio te erkennen via een aangepaste Benelux-beschikking voor spoedvervoer, zodat patiënten voortaan zonder omwegen naar de dichtstbijzijnde spoedgevallendienst kunnen worden gebracht. Er is goede hoop dat beide ministers dit advies zullen overnemen, zodat grenzeloze ambulancezorg gerealiseerd kan worden. Het volgende BGO is nog niet gepland, maar zal naar verwachting in het eerste kwartaal van 2026 plaatsvinden.
49
Grote Oogst Er is een kleine afwijking in de planning met betrekking tot 1. Vervolgonderzoek voor kansrijkheid energie hub en 2. Klimaatadaptatie. 1. Vervolgonderzoek voor kansrijkheid energie hub: Het onderzoek met meer ondernemers vraagt om meer tijd voor de uitwerking van het onderzoek. De uitwerking is opgeschoven naar Q2 2026. 2. Klimaatadaptatie: Met klimaatadaptatie gaan we meer deelprojecten ontwikkelen. Als aanvulling op de wandelroutes gaan we een concept voor eco-towerrs ontwikkelen om 3 towers te bouwen ter bevordering van de biodiversiteit op TNP. De uitwerking wordt daardoor langer en is verlengd naar Q4 2026. Jeugdhulpregio West-Brabant West In 2025 heeft de jeugdregio West-Brabant West belangrijke stappen gezet richting een toekomstbestendige jeugdhulp. Op basis van de Hervormingsagenda Jeugd en landelijke wetgeving is gewerkt aan de voorbereiding van een Gemeenschappelijke Regeling (GR) met een uitvoeringsorganisatie. Daarnaast is er regionaal gewerkt aan de visie op de profielen en inkoop van toegangsprofessionals. De samenwerking met partners is versterkt en er wordt actief ingezet op het normaliseren van hulp: lichte ondersteuning waar het kan, zwaardere jeugdhulp alleen waar het echt nodig is. Ook is er voortgang geboekt op het gebied van datagedreven werken.
Zo is het dashboard Jeugd in Beeld (JIB) ontwikkeld, waarmee gemeenten beter inzicht krijgen in trends, signalen en resultaten binnen de jeugdhulp. Voor jeugdigen in crisissituaties is de Time-out Voorziening verder doorontwikkeld, en de samenwerking met partners is geïntensiveerd om snellere doorstroom en betere continuïteit van zorg te realiseren. M50 In Leidschendam-Voorburg, waar de voorjaars ALV van het landelijke netwerk van middelgrote gemeenten op 16 mei plaatsvond, is burgemeester Jan de Boer van Den Helder bevestigd als nieuw lid van het Dagelijks Bestuur. Naast de reeds bestaande Pijlers op het gebied van Financiën, Ruimte en Sociaal Domein, is er tijdens deze ALV een nieuwe Pijler rondom Veiligheid gelanceerd. Hierin gaan met name burgemeesters aan de slag met gezamenlijke belangen op het gebied van bestuursrechtelijke maatregelen, de informatiepositie van burgemeesters op het vlak van openbare orde en veiligheid en de uitvoeringscapaciteit in specifiek gemeenten van onze omvang. Dit vanuit het beeld dat verschillende middelgrote gemeenten te maken hebben met grootstedelijke problematiek zonder dat hiervoor bij bijvoorbeeld de lokale politie voldoende capaciteit beschikbaar is (in dezelfde mate als deze er voor grotere steden wellicht wel is).
De sterke groei van het M50 netwerk (inmiddels bijna 80 leden met in totaal ruim 7 miljoen leden) leidt tot keuzes in de verdere professionalisering. Dit zodat het “geluid van middelgroot” nog beter gehoord wordt. Hierop worden dit najaar scenario’s uitgewerkt, die tijdens de volgende ALV ter besluitvorming voorgelegd worden aan alle leden. In de tussentijd heeft de kabinetsval ook effect op de inzet van de M50 richting politiek Den Haag. Rondom Prinsjesdag zal het M50 bestuur specifiek de banden aanhalen met Tweede Kamerleden woonachtig in een middelgrote gemeente. De volgende M50 ledenvergadering is op 14 november in de gemeente Noordoostpolder.
50
Stedelijke Regio West-Brabant (SRWB) In navolging op de ondertekening van het Pact van Moerdijk (juni 2024) heeft de SRWB vervolgstappen gemaakt in 2025. Dit samenwerkingsverband (in oprichting) is een samenwerking tussen de gemeenten Bergen op Zoom, Woensdrecht, Steenbergen, Roosendaal, Rucphen, Halderberge en Moerdijk en het waterschap Brabantse Delta. De Provincie ondersteund ons actief hierbij. Er is in juni dit jaar een governance en werkplan vastgesteld waarbij we integrale opgaven op het gebied van wonen, economie, mobiliteit, groen en blauw en brede welvaart ruimtelijk-economisch aanpakken. Deze ruimtelijk-economische opgaven staan opgeschreven in de Regionale Investeringsagenda (RIA) wat we als kompas gebruiken en jaarlijks, via een werkplan, onze opgaven uit prioriteren. Deze RIA is ook weer in verbinding met de NOVEX Verstedelijkingsagenda vanuit Provincie Noord-Brabant. Dit najaar zal het samenwerkingsverband (naar verwachting) formeel worden op basis van een samenwerkingsovereenkomst. Op dit moment is de SRWB met RWB in gesprek om een aantal opgaven met elkaar af te stemmen. Dat wil zeggen dat de rolduiding in de economische opgaven verduidelijkt wordt zoals: Waar kunnen we elkaar projectmatig in versterken? Vereniging Brabantse Gemeenten (VBG) Op de ALV van 21 mei waren vooral verenigingszaken geagendeerd.
Zo is ingestemd met het voorstel van het bestuur om in 2025 geen contributie te heffen (dit zorgt in Bergen op Zoom voor een beperkt voordeel van zo’n €1.500), en zijn verschillende nieuwe leden van het Algemeen en Dagelijks Bestuur benoemd. Inhoudelijk gaven de onderzoeksinstituten PON & Telos een toelichting op hun werkzaamheden binnen het “Praktijknetwerk Brede Welvaart in Brabant.” Met dit praktijknetwerk ondersteunen zij onder andere gemeenten bij het vertalen van het bredewelvaartsdenken naar een concrete aanpak. Binnen andere bestuurlijke samenwerkingsverbanden (o.a. MidStad Brabant) maakt Bergen op Zoom gebruik van de informatie en expertise van deze onderzoeksinstituten om werk te maken van brede welvaart in onze gemeente en regio. De volgende VBG-ALV stond gepland op 29 oktober, maar is vanwege de Tweede Kamerverkiezingen verplaatst naar 26 november. Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) De kabinetsval op 3 juni heeft grote invloed op de manier van handelen van de VNG. Kort na de val heeft de VNG namens gemeenten opgeroepen om het land niet stil te laten vallen in afwachting van de uitkomst van nieuwe verkiezingen, maar om op belangrijke onderwerpen gewoon verder te werken aan oplossingen.
Daarnaast heeft de VNG de gesprekken met het demissionaire kabinet voortgezet om hen te houden aan de aanbevelingen van de commissie Van Ark inzake de jeugdzorg, waarbij een stap naar de rechter niet wordt uitgesloten. Op 4 september vindt hierover een Overhedenoverleg plaats, waarin het kabinet heeft beloofd meer duidelijkheid te geven over de wijze van compensatie voor de kosten van de jeugdzorg in 2023 en 2024. De kabinetsval stond ook centraal tijdens het VNG Jaarcongres op 17 en 18 juni in Eindhoven, waarbij Koning Willem-Alexander in zijn openingsspeech een warm pleitbezorger bleek van de impact van het werk van gemeenten. In haar speech refereerde de (inmiddels toenmalig) demissionair minister Judith Uitermark aan de inzet die dit vraagt van politieke ambtsdragers en de aandacht die dit behoeft. Tijdens de ALV in Eindhoven is, naast de speeches, besloten om de ALV na de gemeenteraadsverkiezingen in 2026 te verplaatsen van juni naar 29 en 30 september. De tendens is dat collegevorming
51
steeds langer duurt, waardoor bestuurders in de nieuw te vormen colleges onvoldoende tijd hebben zich in te schrijven voor het VNG Jaarcongres of zich kandidaat te stellen voor een positie in een VNG-commissie wanneer deze ALV in juni zou plaatsvinden. Die verplaatsing zorgt ervoor dat (statutair) reeds in de ALV in het najaar van 2025 een aantal zaken ter besluitvorming vastgesteld moeten worden. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om het contributievoorstel en de gemeentelijke bijdrage aan de Gezamenlijke Gemeentelijke Uitvoering (GGU) voor 2027. De Najaars-ALV van de VNG staat gepland op 28 november. Wonen West-Brabant De eerste versie van de ‘Woondeal West-Brabant West 2022 - 2030’ is opgesteld in 2022 en ondertekend op het Provinciehuis op 7 maart 2023. In de woondeal was de afspraak opgenomen de Woondeal periodiek te herijken. Tijdens het Bestuurlijk Overleg Wonen van 25 juni 2026 is de geactualiseerde ‘Woondeal West-Brabant 2025’ geaccordeerd door de betrokken wethouders, gedeputeerde, corporatiebestuurders en de vertegenwoordiger vanuit het ministerie van VRO. De Woondeal is een set aan afspraken tussen bovengenoemde partijen die bijdragen aan de landelijke woningbouwopgave. De Woondeal gaat over de periode tot en met 2030.
Een aantal bijzonderheden uit zoals die zijn vastgelegd in de ‘Woondeal West-Brabant 2025’: - Ten opzichte van de eerdere Woondeal is de woningbouwopgave naar boven bijgesteld. Uit landelijke en provinciale prognoses blijkt de woningbehoefte nog groter dan eerder aangenomen. Voor de periode 2025 tot en met 2030 is de regionale nieuwbouwopgave ten minste 8.930 woningen (een plus van ruim 1.800 woningen). - Als regio houden we vast aan de norm van ‘twee derde betaalbaar’ en ‘30% sociaal’ op regionaal, lokaal en projectniveau. Tijdens de Woontop van december 2024 zijn deze normen op regionaal niveau verplichtend gesteld, maar we kiezen ervoor dit ook op lokaal en projectniveau aan te houden. We merken dat deze helderheid de voortgang, snelheid en niet te vergeten de betaalbaarheid van bouwen goed doet. - In deze versie van de Woondeal is een apart hoofdstuk opgenomen over versnellen van de woningbouw. Als regio willen we hierop blijven inzetten via de versnellingstafel en een combinatie van sleutellocaties, parallel plannen, flexwoningen, transformatie en industrieel bouwen. - Voor de huisvesting van de verschillende aandachtsgroepen is zo concreet mogelijk aangegeven wat de regionale opgave is. Het gaat om senioren, uitstroom uit maatschappelijk opvang / beschermd wonen / jeugdzorg / detentie, statushouders en asielzoekers, arbeidsmigranten en woonwagenbewoners.
Zodra de Wet versterking regie op volkshuisvesting van kracht is, zorgen we (mede op basis van de regionale Woonzorgvisie) voor een regionaal afgestemde huisvestingsverordening. Het Bestuurlijk Overleg Wonen West-Brabant wordt vier keer per jaar georganiseerd. Daarnaast is er een Bestuurlijk Kernteam wonen wat zo’n 8 tot 10 keer per jaar bijeenkomt. Het volgende BOW West-Brabant staat gepland op 8 oktober 2026. Tijdens dit overleg staat op o.a. op de agenda: - Vaststellen Uitvoeringsagenda Wonen informeren communicatie Woondeal 2025.
52
8 Voortgang ontwikkelingen sociaal & veilig 2025 Deze voortgangsrapportage is een aanvulling op de informatie in de programma’s 2, 5, 6, 7 en 8 in het 2e concernbericht. Deze rapportage is dit jaar nog opgenomen als apart onderdeel van het concernbericht, vanaf volgend jaar rapporteren we dit in het betreffende programma. In deze rapportage leest u over: Transformatie sociaal domein; Meedoen; Ontwikkelen; Gezond leven makkelijker maken; Een veilige stad. Transformatie Sociaal Domein De samenleving verandert: de vraag naar zorg neemt toe en de kosten stijgen mee. De manier waarop zorg en ondersteuning nu is geregeld, is op termijn niet vol te houden. Om aanbod van passende ondersteuning ook in de toekomst beschikbaar voor inwoners én betaalbaar voor instanties te houden, werken Gemeente Bergen op Zoom en partners aan een transformatie van het sociaal domein. Deze transformatie zet in op het versterken van de sociale basis van inwoners en het dichtbij en efficiënt organiseren van zorg. Waar mogelijk verplaatst een deel van individuele, geïndiceerde ondersteuning naar nieuwe, collectieve oplossingen. Begin 2026 start daarom in het eerste van vijf gebieden een nieuwe werkwijze met onder andere ‘Stevige Lokale Teams’ en wijkgerichte dagbesteding zonder indicatie. Deze werkwijze wordt in 2027 in de hele gemeente uitgerold.
Waarom is een transformatie van het sociaal domein nodig? De samenleving verandert, zo ook in Bergen op Zoom. We hebben te maken met: Toenemende vraag aan ondersteuning: Steeds meer mensen doen een beroep op ondersteuning vanuit de gemeente. Vergrijzing, eenzaamheid, psychische klachten en druk op mantelzorg dragen eraan bij dat het aantal hulpvragen toeneemt. Complexe problemen: Mensen hebben steeds vaker te maken met meer dan één hulpvraag tegelijk, die elkaar raken. Iemand die zijn baan kwijtraakt, heeft soms ook schulden of gezondheidsproblemen. Het vraagt om ondersteuning die goed samenhangt. Versnippering: Er zijn meerdere loketten en instanties actief in het sociaal domein. Van jeugdhulp tot maatschappelijke ondersteuning en van inkomensvraagstukken tot participatie. Daardoor is het voor inwoners niet altijd duidelijk waar ze terecht kunnen met hulpvragen. Stijgende kosten: Uitgaven in het sociaal domein lopen de laatste jaren snel op. Niet alleen door de toenemende vraag. Ook de kosten per indicatie stijgen door onder andere personeelstekorten, zwaardere hulp- en zorgvragen en inflatie. De druk op het sociaal domein neemt dus snel toe. Doorgaan op dezelfde manier zorgt ervoor dat ondersteuning niet altijd beschikbaar is voor inwoners die het nodig hebben en dat het systeem onbetaalbaar wordt. Oftewel, er is verandering nodig in het sociaal domein van Bergen op Zoom.
Wat willen we bereiken met een transformatie van het sociaal domein? De transformatie heeft een duidelijke opgave: “Het sociaal domein in Bergen op Zoom toekomstbestendig maken”
53
Om het sociaal domein toekomstbestendig te maken, heeft de transformatie twee doelstellingen: 1. Beschikbare ondersteuning (inhoudelijk): We blijven inwoners van Bergen op Zoom, nu en in de toekomst, passende ondersteuning bieden door de sociale basis te versterken en collectieve voorzieningen aan te bieden; 2. Betaalbare ondersteuning (financieel): We dempen financiële tekorten en houden het sociaal domein betaalbaar door in te zetten op preventie, kosten beter beheersbaar te maken en minder afhankelijk te zijn van dure, individuele zorgtrajecten. Zie ook raadsinformatiebrief ‘Voortgang transformatie Sociaal Domein’ (U25-001752). Wat gaan we doen? De gemeente verandert de manier waarop inwoners hulp en ondersteuning krijgen. Doel is dat inwoners sneller en dichter bij huis geholpen worden, voordat problemen groter worden en zwaardere zorg nodig is. Dit doen we door drie belangrijke veranderingen. 1. In de wijken komen sterke lokale teams die verschillende soorten hulp samenbrengen. Inwoners hoeven daardoor niet meer langs meerdere loketten en krijgen eerder de juiste ondersteuning. Dit voorkomt dat problemen escaleren en bespaart op dure zorg; 2. Daarnaast maken we dagbesteding laagdrempelig en vrij toegankelijk in de buurt. Zo kunnen meer inwoners meedoen, actief blijven en elkaar ontmoeten, zonder dat een officiële indicatie nodig is; 3.
Ook onderzoeken we hoe we huishoudelijke hulp doelmatiger kunnen inzetten, zodat deze beschikbaar blijft voor inwoners die het echt nodig hebben en de kosten beheersbaar blijven. Versterken van de sociale Basis Naast deze drie veranderingen versterken we de sociale basis in de gemeente. Bergen op Zoom heeft een rijk verenigingsleven en veel ontmoetingsplekken waar inwoners elkaar al vinden. Door deze te ondersteunen, kunnen we sneller signaleren en eerder hulp bieden. Het versnelspoor Samen met partners werken we bovendien aan een ‘versnelspoor’: initiatieven die op korte termijn kunnen starten en direct bijdragen aan betere en efficiëntere ondersteuning. Daarbij kun je denken aan projecten als ‘doelmatiger huishoudelijke ondersteuning’ dat zich richt op mogelijke besparingen bij de huishoudelijke ondersteuning binnen de Wmo, het voeren van ‘stopgesprekken’, waarbij we via deze gesprekken sturen op afschalen en afsluiten van lopende jeugdhulptrajecten. En Trajectvoorzieningen, waarbij we zorgen dat er op scholen in het voortgezet onderwijs jeugdhulp wordt georganiseerd. Verder analyseren we het zorggebruik via datagedreven werken en monitoren is ook een onderdeel van het versnelspoor. Met deze aanpak zorgen we dat meer inwoners meedoen, problemen vroeg worden aangepakt en de ondersteuning ook in de toekomst betaalbaar blijft.
Uitvoering motie Grip op Jeugdzorg Op 26 juni heeft de gemeenteraad de motie ‘Grip op Jeugdzorg’ aangenomen. Met deze motie heeft is het college gevraagd om nog dit jaar een voorstel te doen voor het monitoren van het sociaal domein en om opties voor de toegang tot de jeugdzorg voor te leggen. De acties die in de motie worden gevraagd, voeren we uit met de bredere transformatie van het sociaal domein. Zo werken we aan de ontwikkeling van stevige lokale teams, waarin de toegangsprofessional jeugd een belangrijke vervult, én aan het versnelspoor transformatie, gericht op betere analyse en monitoring van het jeugdhulpgebruik. De motie bevestigt en ondersteunt daarmee de ingezette koers van de transformatie.
54
Meedoen Onder dit thema verstaan we kort gezegd het bevorderen van participatie, werken en sociaal contact voor alle inwoners. Uitvoering actieplan armoedeverzachting: samen werken aan energiearmoede (P8) In Bergen op Zoom-Oost droegen bijstandsgerechtigden en statushouders als Hulpfixer bij aan de verduurzaming van 600 woningen. Hulpfixers helpen inwoners aan huis met kleine energiebesparende maatregelen. Deze samenwerking met Duurzaamheid had drie doelen: het verbeteren van de energie-efficiëntie, het signaleren van energiearmoede en het creëren van werkervaring voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Het project is in augustus succesvol afgerond en de 600 woningen zijn bereikt. Vier kandidaten – waaronder twee statushouders – liepen mee via de Participatiewet en de Banenafspraak als Hulpfixer. Sociale activering Binnen de groep inwoners met een bijstandsuitkering groeit het aantal mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt. Voor hen is uitstroom naar werk vaak niet haalbaar. Om toch mee te kunnen doen, zetten we sinds eind 2023 medewerkers sociale activering in. Deze medewerkers voeren gesprekken met inwoners, brengen wensen en mogelijkheden in beeld en zoeken samen naar een passende plek in de samenleving.
Dat kan bijvoorbeeld betekenen dat iemand die structuur mist een paar ochtenden meedraait bij de kringloopwinkel, of dat een alleenstaande ouder nieuwe contacten en talenten ontdekt door vrijwilligerswerk in de bibliotheek. Ook inwoners met een psychische kwetsbaarheid vinden soms juist in een wijkcentrum de mogelijkheid om stap voor stap weer mee te doen. Door nauwe samenwerking met organisaties zoals wijkcentra, de bibliotheek, zorgaanbieders en de kringloopwinkel zorgen we dat inwoners die (nog) niet aan het werk kunnen, toch actief bijdragen, sociale contacten opbouwen en weer perspectief ervaren. Sport en bewegen (P6) We willen dat alle inwoners toegang hebben tot het sport en beweegaanbod in of nabij onze gemeente. Daarom zijn wij aangesloten bij het loket Uniek Sporten. In deze regionale samenwerking werken we met meerdere gemeenten samen aan een passende sportinfrastructuur voor mensen met een beperking met als doel hen blijvend in beweging te brengen. De overeenkomst is onlangs herzien en verlengd voor een periode van twee jaar. In 2024 is de nieuwe opdracht voor de Fitfabriek vastgesteld. De Pijlervisie Sociaal & Veilig vormt de basis voor de kaders in de opdracht. Met deze opdracht willen we meer sturen op de effecten van sport en bewegen maar ook op het verhogen van de sportdeelname en het beweeggedrag.