CConstaterende datBergen op Zoom
Koppel je AI →
Document · PDF

Advies Jeugdraad Menstruatie Uitgifte Punten

Beeldvorming 2 oktober 2025, gemeente Bergen op ZoomBij agendapunt: Inspreken door burgers en organisaties1.922 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

2025

P U M

P E T F I G T I U IE T A U R T S N E M

N E T UN

Advies Menstruatie Uitgiftepunten (MUP) Jeugdraad Bergen op Zoom T.a.v. Guusje Valkenburg, Berna Aslan en Marjolein de Groot Sint-Annastraat 8​ 4611 TN, Bergen op Zoom Aan de gemeenteraad van Bergen op Zoom T.a.v. de griffier Jacob Obrechtlaan 4 4611 AR, Bergen op Zoom Bergen op Zoom, 11 april 2025

Geachte gemeenteraadsleden, Wij roepen u op om de bestaande Menstruatie Uitgifte Punten (MUP’s) (Armoedefonds, z.d.) in Bergen op Zoom zichtbaarder, toegankelijker en effectiever te maken en waar nodig uit te breiden. Met dit advies vraagt de Jeugdraad van Bergen op Zoom uw aandacht voor een stille vorm van armoede die veel mensen raakt, maar zelden bespreekbaar wordt gemaakt: menstruatiearmoede. Steeds meer jongeren, vrouwen en mensen die menstrueren komen in de knel door de kosten van tampons, maandverband en andere menstruatieproducten. In een tijd van inflatie, stijgende energiekosten en krappe huishoudbudgetten is het simpelweg geen vanzelfsprekendheid meer dat er geld overblijft voor basisbehoeften als hygiëne. En dat terwijl menstruatie een natuurlijk, terugkerend onderdeel is van het leven van de helft van de bevolking. Als Jeugdraad roepen wij u op om menstruatiearmoede structureel aan te pakken door de Menstruatie Uitgiftepunten (MUP’s) in Bergen op Zoom uit te breiden, zichtbaarder te maken en beter te faciliteren. Want toegang tot menstruatieproducten is geen luxe, het is een recht.

1

Inhoudsopgave Inhoudsopgave.......................................................................................................................2 1. Belang van het MUP...........................................................................................................3 1.1. Kosten en baten.................................................................................................... 3 2. Aanbevelingen....................................................................................................................5 2.1. Meer MUP’s op toegankelijke plekken............................................................ 5 2.2. Gebruik eenvoudige, laagdrempelige systemen............................................. 5 2.3. Diverse producten voor diverse behoeften......................................................5 2.4. Maak de MUP’s zichtbaar en bespreekbaar....................................................5 2.5. Werk samen met bestaande initiatieven..........................................................6 3. Conclusie............................................................................................................................ 7 Bronnen.................................................................................................................................. 8

2

1.​ Belang van het MUP Menstruatiearmoede is geen uitzondering, maar een realiteit. Uit cijfers van het Armoedefonds (z.d.) blijkt dat 1 op de 10 jonge mensen in Nederland te weinig geld heeft voor menstruatieproducten. Voor deze groep is een maandelijkse cyclus niet alleen lichamelijk belastend, maar ook sociaal beperkend. Volgens BN De Stem (2023) zijn er in Bergen op Zoom inmiddels negen MUP’s actief, waaronder op enkele middelbare scholen. Scholen zijn een mooie eerste stap, maar dat is nog lang niet genoeg. Openbare MUP’s ontbreken namelijk nog. Veel jongeren weten niet dat ze bestaan of durven er geen gebruik van te maken. Jongeren zonder maandverband of tampons missen schooldagen, sporten minder, en trekken zich soms sociaal terug uit schaamte. Sommigen maken gebruik van toiletpapier of geïmproviseerde alternatieven, met gezondheidsrisico’s tot gevolg. Het is een stille crisis, die zich ook in Bergen op Zoom voltrekt – vaak onzichtbaar. Menstruatie mag geen reden zijn voor leerachterstand, schoolverzuim of sociale uitsluiting. Het laagdrempelig aanbieden van menstruatieproducten draagt bij aan kansengelijkheid, gezondheid, zelfvertrouwen en schooldeelname – allemaal pijlers onder het jeugdbeleid van onze gemeente. Wij hebben als Jeugdraad een rondvraag gedaan binnen onze kringen.

Daaruit blijkt dat een grote meerderheid behoefte heeft aan gratis menstruatieproducten op school en op openbare plekken. Toch zien we in de praktijk dat de huidige MUP’s nauwelijks zichtbaar zijn, slecht gecommuniceerd worden, of onbekend zijn bij leerlingen. Het taboe op menstruatie wordt zo, onbedoeld, in stand gehouden. Volgens de UNESCO (z.d.) is het zelfs een wereldwijde aanbeveling: “Scholen moeten gratis menstruatieproducten bieden.” Niet alleen om ongelijkheid te bestrijden, maar ook om leerachterstand, schooluitval en sociaal isolement tegen te gaan. In Nederland volgen gemeenten als Amsterdam, Breda, Utrecht en Rotterdam dit voorbeeld. In de Gemeente Breda (z.d.) werden recent nieuwe MUP’s geopend, mede op initiatief van jongeren en welzijnsorganisaties. Bergen op Zoom mag hierin niet achterblijven.

1.1. Kosten en baten De kosten voor het structureel aanbieden van menstruatieproducten zijn relatief laag in verhouding tot de maatschappelijke winst: uit onderzoek van het Armoedefonds blijkt dat 1 op de 8 meisjes en vrouwen in Nederland soms geen geld heeft voor menstruatieproducten, wat neerkomt op ongeveer 765.000 mensen (Armoedefonds, 2024). Gebrek aan toegang tot deze basisproducten leidt niet alleen tot fysieke ongemakken, maar ook tot schaamte, school- en werkverzuim, en sociale uitsluiting. Een recent rapport van Women Inc. toont aan dat bijna een kwart (24%) van de vrouwen die te maken hebben met menstruatiearmoede, gedurende hun menstruatie soms thuisblijft, en 11% zelfs de hele menstruatieperiode (Women Inc., 2023). In 2023 stelde het kabinet 2 miljoen euro beschikbaar om via het Armoedefonds menstruatieproducten gratis te verstrekken op scholen, buurthuizen en andere publieke locaties. Dit is bedoeld om het aantal uitgiftepunten voor gratis menstruatieproducten uit te breiden. Momenteel zijn er 1.500 menstruatie-uitgiftepunten, maar ze willen naar de 2.500

3

uitgiftepunten (Rijksoverheid, 2023). Inmiddels zijn er ruim 2.000 uitgiftepunten in het hele land gerealiseerd (Rijksoverheid, 2024). Volgens het Armoedefonds was er datzelfde jaar echter ongeveer €3 miljoen nodig om bestaande en nieuwe uitgiftepunten voldoende te voorzien van menstruatieproducten (Nu.nl, 2023). Deze kosten omvatten de inkoop, distributie en logistiek van producten zoals tampons en maandverband. Hoewel exacte jaarlijkse kosten kunnen variëren, wordt er geschat dat het structureel aanbieden van menstruatieproducten via een landelijk netwerk ongeveer €6 tot €10 miljoen per jaar zou kosten. De maatschappelijke baten zijn groot: voor een relatief kleine investering van €6 tot €10 miljoen per jaar worden schoolverzuim, werkverzuim en sociale uitsluiting teruggedrongen, en kunnen vrouwen en meisjes zonder schaamte deelnemen aan het dagelijks leven (Linda.nl, 2023). Investeren in de gratis verstrekking van menstruatieproducten is daarmee niet alleen een kwestie van volksgezondheid, maar ook van gelijke kansen en sociale rechtvaardigheid. Bovendien zijn er landelijke subsidieregelingen en samenwerkingen mogelijk met organisaties als het Armoedefonds en de Stichting Period. Naast deze landelijke aanpak zijn er ook op lokaal niveau veelbelovende initiatieven.

Zo kunnen jongeren in Rotterdam met een laag inkomen menstruatieproducten aanschaffen bij de HEMA met het Jeugdtegoed op de Rotterdampas (EenVandaag, 2023). Zulke gemeentelijke maatregelen tonen aan dat doelgerichte investeringen effectief kunnen zijn in het bestrijden van menstruatiearmoede.

4

2. Aanbevelingen Om menstruatie-armoede in Bergen op Zoom effectief aan te pakken, stellen wij de volgende concrete acties voor: 2.1. Meer MUP’s op toegankelijke plekken ●​ Plaats uitgiftepunten op alle middelbare scholen en mbo’s in de gemeente BoZ; ●​ Overweeg publieke plekken zoals het station, de bibliotheek, buurtcentra, openbare toiletten, horecagelegenheden (zoals De Bourgondiër, De Teerkamer, De Gouverneur), en sportlocaties. Hierbij is het van belang te vragen aan deze ondernemers wat ze kunnen bieden en of zij hiervoor ook de middelen hebben om het uit te voeren; ●​ Denk ook aan het Beursplein en andere drukbezochte delen van de stad.​

2.2. Gebruik eenvoudige, laagdrempelige systemen ●​ Overweeg een systeem of een apparaat met muntjes of kaartjes om onnodige verspilling te voorkomen, zonder de drempel te verhogen. Zo kan je mogelijk op een school iedere maand muntjes ophalen of ontvangen tijdens een les om deze te gebruiken voor het apparaat. Door ze elke maand aan te bieden kan het schaamte wegnemen en de drempel mogelijk ook lager maken om het te gebruiken; ●​ Maak eventueel een Bergen op Zoom-pas aan waarbij er Jeugdtegoed op gezet kan worden en wat gebruikt kan worden om menstruatieproducten aan te schaffen (zie het voorbeeld van Rotterdam hiervoor); ●​ Producten kunnen worden opgehaald bij de conciërge of discreet verkrijgbaar zijn via een dispenser; ●​ Een digitaal meldpunt of een kaartsysteem via de school zou ook kunnen functioneren. 2.3. Diverse producten voor diverse behoeften ●​ Zorg voor voldoende variatie in het aanbod, waaronder dikker maandverband, inlegkruisjes en tampons in verschillende vormen en maten, want elke vrouw is anders en heeft een andere menstratiecyclus met andere behoeftes. 2.4.

Maak de MUP’s zichtbaar en bespreekbaar ●​ Zet sociale media, schoolaccounts en bedrijfspagina’s in voor zichtbaarheid; ●​ Plaats herkenbare stickers op spiegels of toiletruimtes met teksten als: “Menstruatieproducten nodig? Vraag ernaar bij de conciërge.” of “Pak wat je nodig hebt – dit is er voor jou.”; ●​ Laat jongeren zelf meedenken en helpen bij het ontwerp en de promotie; ●​ Plaats posters of QR-codes met uitleg over waar de punten zich bevinden en hoe je er discreet gebruik van kunt maken; ●​ Zet in op zichtbaarheid via schoolaccounts, gemeentecommunicatie, jongerenwerk en influencers uit de regio;

5

●​ Laat jongeren zelf het verhaal vertellen via vlogs, TikTok, Instagram en schoolprojecten. 2.5. Werk samen met bestaande initiatieven ●​ Sluit aan bij het Armoedefonds dat al actief is in deze problematiek; ●​ Sluit aan bij initiatieven van het Armoedefonds, UN1EK, Jongerenwerk, GGD West-Brabant en andere partners die actief bezig zijn met het verlagen van gezondheidsachterstanden. Laat deze partners meedenken over distributie, herkenbaarheid en educatie; ●​ Kijk ook naar voorbeelden uit Breda en andere gemeenten waar dit al structureel goed is opgepakt.

6

3. Conclusie Menstruatie is een natuurlijk en maandelijks terugkerend proces. Niemand zou daar nadelige gevolgen van mogen ondervinden op school, op het werk of in het dagelijks leven. Als stad die sociale inclusie en jeugdparticipatie serieus neemt, is het onze gezamenlijke verantwoordelijkheid om deze basisvoorziening voor iedereen toegankelijk te maken. Wij hopen dan ook dat u ons advies meeneemt in uw verdere beleid, en met ons samenwerkt aan een menstruatievriendelijk Bergen op Zoom.

Namens de gehele Jeugdraad van Bergen op Zoom,

Guusje Valkenburg – algemeen lid – Opsteller advies Berna Aslan – algemeen lid – Opsteller advies Marjolein de Groot – erelid – Opsteller advies Marc Chavardès – voorzitter – Opsteller advies

7

Bronnen Armoedefonds. (z.d.). Menstruatie-armoede. Geraadpleegd op 10 april 2025 van, https://www.armoedefonds.nl/menstruatie-armoede Armoedefonds. (2024). Menstruatiearmoede in Nederland – feiten en cijfers. Geraadpleegd op 11 april 2025 van, https://www.armoedefonds.nl BN De Stem. (2023, november 13). Gratis maandverband en tampons bij negen Menstruatie Uitgiftepunten in Bergen op Zoom. Geraadpleegd op 10 april 2025 van, https://www.bndestem.nl/bergen-op-zoom/gratis-maandverband-en-tampons-bij-nege n-menstruatie-uitgiftepunten-in-bergen-op-zoom~a012ef6d/ EenVandaag. (2023, 7 juli). Gratis menstruatieproducten voor Rotterdamse gezinnen in armoede kwamen er niet zomaar: ‘Er werd best lacherig over gedaan’. AVROTROS. https://eenvandaag.avrotros.nl/item/gratis-menstruatieproducten-voor-rotterdamse-ge zinnen-in-armoede-kwamen-er-niet-zo-maar-er-werd-best-lacherig-over-gedaan/ Gemeente Breda. (2023, oktober 9). Nieuwe menstruatie-uitgiftepunten moeten meisjes en vrouwen helpen. Geraadpleegd op 11 april 2025 van, https://www.breda.nl/nieuws/nieuwe-menstruatie-uitgiftepunten-moeten-meisjes-en-vr ouwen-helpen Indebuurt. (z.d.). Gratis menstruatieproducten bij uitgiftepunten in Bergen op Zoom. Indebuurt Bergen op Zoom. Geraadpleegd op 10 april 2025 van, https://indebuurt.nl/bergenopzoom/gemeente/gratis-menstruatieproducten-uitgiftepun ten~181891/ Linda.nl. (2023, 6 juli).

Op 2500 plekken in Nederland zijn voortaan gratis menstruatieproducten te krijgen. Geraadpleegd op 2 april 2025 van, https://www.linda.nl/meiden/gratis-2500-plekken-menstruatieproducten-nederland/ Nu.nl. (2023, 30 maart). Alle gemeenten krijgen afhaalpunt voor gratis menstruatieproducten. Geraadpleegd op 2 april 2025 van, https://www.nu.nl/binnenland/6257482/alle-gemeenten-krijgen-afhaalpunt-voor-gratismenstruatieproducten.html Rijksoverheid. (2023, 30 maart). Kabinet trekt extra geld uit voor voedselhulp en bestrijding menstruatiearmoede. Geraadpleegd op 2 april 2025 van, https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2023/03/30/kabinet-trekt-extra-geld-uit-vo or-voedselhulp-en-bestrijding-menstruatiearmoede Rijksoverheid. (2024). Voortgang aanpak geldzorgen, armoede en schulden. Geraadpleegd op 11 april 2025 van, https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/06/25/voortgang-aanpak-geldzorge n-armoede-en-schulden Women Inc. (2023). Stand van zaken rapport: menstruatietaboe en armoede. Geraadpleegd op 11 april 2025 van, https://www.womeninc.nl UNESCO. (z.d.). Scholen moeten gratis menstruatieproducten bieden. Geraadpleegd op 10 april 2025 van, https://www.unesco.nl/nl/opinie/scholen-moeten-gratis-menstruatieproducten-bieden ​ ​

8

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=BergenOpZoom&id=635a6933-bcc0-41ae-a12a-42c21624f002