5. Raadsinformatiebrief 20-01-22 beantwoording vragen beeldvorming 11 januari . Behandelvoorstel: voor kennisgeving aannemen.
Tekst van het document
Gemeente ŕj Bergen op Zoom
Aan de leden en burgerleden van de gemeenteraad van Bergen op Zoom
llllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
2 0 JAN. 2G22 Uw kenmerk Uw brief Onderwerp:
ZB21001153 Beantwoording vragen beeldvorming 11 januari: voorkeurslocatie Hoogspanningsstation Auvergnepolder
Ons kenmerk Beh.door Cluster
U22-000623 R&E/Wonen 8, Leven,
Datum Doorkiesnr. Bijlage(n)
6
Beste leden en burgerleden, Tijdens de beeldvormende vergadering van 11 januari 2022 over raadsvoorstel RVB21 -0091 zijn er door ons, TenneT en Enexis meerdere toezeggingen gedaan. Daarnaast is uit de avond gebleken dat de omwonenden van Lepelstraat en Kladde en omgeving zich overvallen voelden door het voorgestelde voorkeursscenario in het Raadsvoorstel. Naast de behandeling van de vragen en toezeggingen zullen we daarom ook ingaan op het communicatietraject. Ook is - in de vorm van een technische vraag na afloop van de vergadering - de Quickscan opgevraagd waarnaar in het raadsvoorstel wordt verwezen. Deze is toegevoegd aan de bijlagen. Omdat een deel van de toezeggingen door TenneT en Enexis zijn gedaan zullen wij ons daarvoor baseren op de beantwoordingsbrief van TenneT die wij op 19 januari hebben ontvangen (zie bijlage 2) en de schríftelijke inspraakbijdrage van Enexis (Bijlage 4).
De toezeggingen 1. 2. 3. 4. 5.
De visualisatie van locatie BOZ-03 wordt nagezonden (TenneT) Er komt nadere schríftelijke informatie naar de raad waarom de verschoven locatie 4 wel of niet kan (College, Tennet). De vraag hoe de ontsluiting van BOZ1 en/of BOZ 2 zal plaatsvinden wordt schríftelijk beantwoord (Enexis) Er wordt een schríftelijke motivatie aangereikt waarom bij locatie 1 niet is gekozen voor moderne ‘slanke' hoogspanningmasten (TenneT). Vraag of de waarderingstabellen (technisch) beschikbaar/ openbaar kunnen worden gemaakt, zodat raadsleden eigen exercities kunnen maken. Met daarbij de opmerking of de wethouder mogelijk kan besluiten om dit al dan niet al vóór de commissie beschikbaar te stellen met het oog op de voorbereiding op de commissiebehandeling).
Ad 1. Visualisatie BOZ-03 De visualisatie van locatie BOZ-03 is door TenneT aan ons aangeleverd en vindt u in bijlage 1. Ad 2. Verschoven locatie 4 TenneT is in hun beantwoordingsbrief ook ingegaan op de haalbaarheid van de verschoven locatie 4. Daarnaast heeft RWE (de huidige uitbater van Windpark Halsteren) ons benaderd over de positionering van drie nieuwe windmolens ter vervanging van het huidige windpark. In de onderstaande beantwoording zullen we verwijzen naar hun bijdragen en deze aanvullen.
Jacob Obrechtlaan 4 4611 AR Bergen op Zoom Contact: www.bergenopzoom.nl
Postbus 35 460Û AA Bergen op Zoom I www.bergenopzoom.nl
T140164 F (0164) 24 53 56 KvK 20169091
B nv BNG rek. nr. 28.50.00.942 B IBAN: NL41BNGH 0285000942 B BIC: BNGHNL2G Bergen op Zoom, gemeente op de Brabantse Wal
Er zijn meerdere gronden waarom de verschoven locatie 4 niet haalbaar is: » Afstand van het hoogspanningsstation tot bestaande (en toekomstige) windmolens moet minimaal 245 meter bedragen. In bijlage 3 zijn meerdere afbeeldingen weergegeven met betrekking tot de positionering van de bestaande en nieuwe windmolens. Op afbeelding 1 van de bijlage (tevens hieronder opgenomen) zijn in het linker plaatje met gele puntjes de 8 bestaande windmolens aangegeven. De positionering van de drie molens die het bestaande park moeten vervangen liggen in lijn binnen de roze streep. Het rechter plaatje komt uit de bijlage van de inspraakreactie van de heer Van den Eijnden. Hierop zijn met een rode ruitvorm drie posities aangegeven samen met de verschoven locatie 4. Op afbeelding 2 van bijlage 3 heeft RWE aan ons de werkelijke positionering van de nieuw geplande windmolens aangegeven. Zij hadden in de stukken op het raadsinformatiesysteem al gezien dat de drie rode ruitvormige aanduidingen niet overeenkwamen met de positionering zoals zij met Defensie in het kader van mogelijke radarverstoring hebben afgestemd. Hun eerdere vervangingsverzoek van Windpark Halsteren is juist door de radarverstoring bij defensie gestrand. Op afbeelding 3 van bijlage 3 is een visualisatie van de drie nieuwe windmolens weergegeven. Deze is terug te vinden op de website www.windparkhalsteren.nl.
•Í'-'JIMl:
Afbeelding 1: links de positionering volgens RWE (bron: www.windparkhalsteren.nl). rechts de positionering zoals aangegeven op de bijlage behorende bij de inspreekbijdrage
De afbeelding laat zien dat de verschoven locatie 4 tegen de dijk aanligt en daardoor zeker niet op 245 meter afstand van de bestaande molens ligt. Daarnaast ligt de nieuwe positionering over de verschoven locatie 4 heen. Op afbeelding 2 van bijlage 3 is de laatste geplande windmolen dan ook bovenop de verschoven locatie geplaatst. Hierdoor is de verschoven locatie 4 niet mogelijk door de directe nabijheid van danwel de bestaande danwel de nieuwe molens die oude zouden moeten vervangen. « Ligging binnen Natuurnetwerk Brabant Zoals op afbeelding 4 goed te zien is zal de verschoven locatie 4 tegen het lange Water aan en over de aftakking (aan de westzijde) van het Lange water heen komen te liggen. Dit effect zal nog groter zijn omdat de werkelijke benodigde ruimte voor het hoogspanningsstation groter is dan de rechthoek die in de bijlage bij de inspraakreactie is opgenomen. Het Lange Water en de aftakking zijn onderdeel van Natuurnetwerk Brabant (NNB). Tevens ligt de locatie binnen de extra aanduiding “behoud en herstel van watersystemen”. Dit betekent dat de Provincie hoogstwaarschijnlijk niet akkoord zal gaan met deze ontwikkeling. De ligging in de NNB heeft daarom grote invloed op de haalbaarheid van de locatie.
TenneT geeft in hun beantwoording aan dat voor de realisatie van deze locatie een tijdelijke en permanente hoogspanningslijn nodig is door Natura 2000-gebied en Natuurnetwerk Nederland-gebied. TenneT stelt vervolgens dat op basis van het voorgaande de locatie vanuit wet- en regelgeving niet vergunbaar is.
Interim omgevingsverordening Noord-Brabant (geconsolideerd kaart 01 -10-2021, regels
16-11-2021)
provincie Noord-Brabant provinciale verordening geconsolideerd (2021-11-16)
Kaart 4: Instructieregels gemeenten: natuur en stiltegebieden Natuur Netwerk Brabant Thema: natuur Gebiedsbegrenzing: exact Verwijzing 1 Verwijzing ĩ
Behoud en herstel van
III
watersystemen Thema: natuur, waterkwantiteit Gebiedsbegrenzing: exact
Attentiezone waterhuishouding Thema: natuur Gebiedsbegrenzing: exact
Afbeelding 4: Uitsnede kaart natuur en stiltegebieden, interim omgevingsverordening Provincie met locatieaanduiding verschoven locatie 4. (Bron:
www. ruimteliikeplannen. nl)
Er zijn zijn ook aspecten die geen harde no go opleveren voor de verschuiving van locatie BOZ-04 maar waardoor een verschoven locatie wel ongunstiger is dan de voorgedragen opties in het raadsvoorstel. « De huidige locatie BOZ-04 is niet voor niets gesitueerd zoals hij is. Hier is er voldoende afstand is tot woningen, zodat ze niet in de elektromagnetische zone komen te liggen. Dat is een traceringsuitgangspunt van TenneT. De dichtstbijzijnde woning ligt op 300 meter. Ten zuiden van BOZ-04 liggen twee gevoelige bestemmingen, die dan mogelijk binnen de elektromagnetische zone komen te liggen. » Bij locatie BOZ-04 liggen momenteel al meerdere geluidsgevoelige objecten binnen de VNG-richtafstand van 500 meter. Dat is voor TenneT geen no-go, maar zij proberen dat wel zoveel mogelijk te beperken. « BOZ-04 ligt op het kritieke pad van afstand houden (800 meter) tot risicovolle inrichtingen (in dit geval SABIC innovative Plastics). Verder schuiven richting het bedrijventerrein betekent dat de locatie volledig binnen de BRZO Veiligheidszone komen te liggen. Dat is voor TenneT geen harde no-go, maar betekent wel dat zij een risicoafweging moeten maken om acceptabele risico's ten opzichte van de BRZO-inrichting te bepalen. « Aan de zuidelijke zijde van de waterkering ligt het stikstofgevoelige Natura-2000 gebied Zoommeer.
De verschoven locatie 4 ligt direct aan de noordelijke zijde van de dijk en ligt daarmee op zeer korte afstand van dit gebied. Dit is ruim binnen de verstoringsafstand voor bouwwerkzaamheden (1,5 km) op Natura-2000 gebieden. Hoe dichter je richting het Natura-2000 gebied Zoommeer schuift, des te groter de kans op effecten van stikstofdepositie/verstoring tijdens de aanleg. * De Banddijk heeft in het kader van waterveiligheid een beschermingszone van 50 meter vanaf de voet van de dijk, waardoor de verschoven locatie 4, die tegen de dijk aan ligt, in noordelijke richting verschoven moet worden. Hierdoor komt de locatiedichter bij de bebouwing te liggen. Ad 3. Ontsluiting Locaties BQZ-01 en 02 In hun schríftelijke inspraakbijdrage geeft Enexis aan dat ten aanzien van de voorkeurslocatie de volgende zaken van belang zijn: « Ontsluiting: tientallen ondergrondse middenspanningskabels moeten van het station naar verschillende locaties worden aangelegd om klantaansluiting te realiseren. « Oppervlakte: er moet voldoende ruimte zijn om de apparatuur en installaties te plaatsen. We gaan er vanuit dat de locaties zo gekozen worden dat dit voldoende zal zijn.
»
Bereikbaarheid: de locatie moet toegankelijk zijn voor het plaatsen van 150/20/10 kV transformatoren. We gaan er hier vanuit dat dit goed is (de grotere 380/150 kV transformatoren van TenneT moeten ook geplaatst worden).
Over de ontsluiting van een hoogspanningsstation zegt Enexis: De middenspanningskabels die van het station ondergronds moeten worden aangelegd, tot meer dan 10 km van het station, zijn voor klantaansluitingen (grootschalige opwek, afname, overname van bestaande netten, etc.). De kabels moeten naar alle windrichtingen, ook voor klanten die we nu nog niet kennen. De kabels kunnen voor een deel al worden aangelegd, ook als daar nog niet direct klanten op worden aangesloten. Dit kunnen we echter niet voor alle toekomstige kabels doen. Een station wordt ontworpen, minimaal voor de komende 50 jaar. Daarom is het van belang om een nieuw station zo flexibel en open mogelijk op te zetten t.b.v. alle windrichtingen tot een straal van meer dan 10 km. Doorvertaald naar de geschiktheid van de twee voorkeurslocaties BOZ-01 en BOZ-02 betekent dit voor Enexis het volgende: » BOZ-1 heeft een open ligging in de weilanden en is weinig ingesloten door bebouwing, grote wegen of water. Daarmee lijkt BOZ-1 een geschikte locatie voor de ontsluiting van het station met de ondergrondse middenspanningskabels. « BOZ-2 is aan de noordkant en aan de oostkant ingesloten door water 'Lange Water'. Direct aan de westkant loopt rivier Schelde-Rijnkanaal. In deze windrichtingen zouden de middenspanningskabels middels gestuurde boring moeten worden aangelegd.
Afhankelijk van de oriëntatie die gekozen wordt is de zuidkant al dan niet vrij, als het Enexis deel aan de noordkant wordt aangelegd dan is de zuidkant ook niet vrij omdat het TenneT deel daar ligt. Enexis trekt hieruit de volgende conclusie: voor Enexis Netbeheer is stationslocatie BOZ-1 het meest geschikt. BOZ-1 ligt vrij(er) en biedt meer mogelijkheden tot aanleg. BOZ-2 is minder geschikt vanwege het water rondom deze locatie. Ad 4. Gebruikt mastype voor de aansluiting van het Station In hun brief gaat TenneT in op het gebruikte masttype. Ze geven aan dat er is niet gekozen voor de zogenaamde 'wintrackmasten' omdat de nieuwe bovengrondse verbinding die nodig is om het nieuwe hoogspanningsstation te verbinden met de bestaande bovengrondse verbinding, onderdeel is van de bestaande verbinding. Het is daarmee een reconstructie van de bestaande lijn. Bij reconstructies als deze houdt TenneT het bestaande masttype van de hoogspanningsverbinding aan. Hiervoor wordt verder gebouwd met de bestaande masten om het bestaande beeld in de omgeving niet te veel te verstoren. Ad 5. Beschikbaarstellen van de waarderinqstabellen. De Excel versies van de waarderingstabellen zijn door ons aangeleverd aan de griffie. Indien u deze wenst te gebruiken kunt u ze daar opvragen. De Quickscan
De scan die is terug te vinden in de bijlagen van deze brief is uitgevoerd in het kader van het Nationale Programma Regionale Energie Strategie. Het is een kijk op hoe meerdere thema’s in een bovenregionaal verband kunnen worden opgepakt. Daarmee is de quickscan meer een aanzet voor verdere visievorming en een discussiestuk en heeft deze geen enkele status. Wij vragen dan ook of u deze scan op die wijze wil behandelen. Het gelopen communicatietraject
Er is in afgelopen periode een uitgebreid communicatietraject doorlopen waarbij de omgeving op meerdere momenten, en via diverse kanalen kon meepraten en reageren op de plannen om een nieuw hoogspanningsstation te realiseren. Hierbij is door TenneT, omwonenden en anderen regelmatig de pers opgezocht, wat heeft geresulteerd in meerdere artikelen. Ook wij hebben de omwonenden met informatiebrieven op 14 september en 24 december 2021 op de hoogte gebracht van het proces. In de laatste brief hebben we de omwonenden uitgenodigd om in te spreken tijdens de beeldvormende vergadering van 11 januari 2022. Dit heeft uiteindelijk geresulteerd in meerdere inspraakbijdragen tijdens de vergadering van vooral omwonenden uit Lepelstraat, Kladde en omstreken. In bijlage 6 hebben we alle
communicatiemomenten in een chronologisch overzicht opgenomen. Daarnaast hebben we enkele feiten opgenomen die aangegeven dat er uit de regio Lepelstraat en Kladde en omgeving is gereageerd op de planvorming. Op 11 januari hebben wij een petitie in ontvangst genomen tegen de vestiging van een hoogspanningsstation aan de zuidelijke zijde van de Auvergnepolder. Wij hebben vernomen dat er ook een petitie door de onwonenden in het noordelijke gebied wordt voorbereid. Wij begrijpen dat deze omwonenden zich overvallen voelen door het voorgestelde voorkeursscenario BOZ-01 in het raadsvoorstel. Met de bijlage willen we onder andere laten zien dat er op een grote verscheidenheid aan manieren is gecomuniceerd over dit project. Het feit dat het proces liep, dat men hierop kon reageren en dat er zeer noordelijk gelegen locaties in beeld waren, kon in onze beleving niet aan de aandacht van omwonenden zijn ontsnapt. Alle ingekomen reacties tijdens het proces zijn opgenomen in het Bijlagenboek behorende bij het projectboek. Hierin staan ook vele reacties uit de Lepelstraat en Kladde en omgeving. Deze zijn dan ook bij de totstandkoming van het raadsvoorstel betrokken. Wij hopen hiermee u voldoende te hebben geïnformeerd zodat u op 3 februari 2022 een besluit op het raadsvoorstel kunt nemen. Bijlagen
1. 2. 3. 4. 5. 6.
Visualisaties locatie BOZ-03 Beantwoordingsbrief TenneT Afbeelding en visualisaties positionering bestaande en toekomstige windmolens Windpark Halsteren Schríftelijke inspraakbijdrage Enexis De Quickscan Chronologisch overzicht communicatie
Met vriendelijke groet,
het college van burgemeester en wethouders van Bergen op Zoom, namens het college,
h \ Dhr. B. Jacobs M.Sc. Wethouder
Bijlage 1: Visualisaties locatie BOZ-03
TGnnGT
Noot: deze visualisaties zijn indicatief. Er is nog geen rekening gehouden met landschappelijke inpassing.
LOCATIE BOZ-3
TenneT Stationslocatie: Locatie: Situatie:
Noot: deze visualisaties zijn indicatief. Er is nog geen rekening gehouden met landschappelijke inpassing.
BOZ-3 Vanaf kruising Vrouwenlandseweg i Noorder Kreekweg Nu
--'t 'iřĩfir' *
's&iĒñi
PäSStK
mĒSåĚĚ
SS
...j ' -
S*®5Ś
s -
"ï:;í: «8S» SESnk ŵ.v
m
Hİ
ŵ;ŞjS.Cif5í-
'Vľ***^
ZSg&į
íŵŵť
ĩŵ®
M|İİ»'
aMÏÏ&MĚ sssŗ® Cŵ -.'.'v ' įäM)
IMH
' âtôa
•į AI» »i ■i'kF'Şì SŬ ís
ÉşS2ţ| mčí
IfŞå? &Z*" -‘Jí.'íjuífc
aŵ^ÄSSÄîpa -
....
-ek?-
ñfe.,,.
ŞlŞįiií :ŕ
iiĶğfåįláį:
‘Y
;í:V-
ssļggŭiWMţ© ŴįįMÇ&ggpPR
įçĩ.'ŞŞ'.V4 •ît'MlsŚŴĘ ssŵšlí
■ŴŴiäÇŕ
:äräÄS8S8«î#
....
-
sa®Bĩŵ. ŞŴtïiíŴ
TGnneT Stationslocatie: Locatie: Situatie:
BOZ-3 Vanaf kruising Vrouwenlandseweg I Straks
Noot: deze visualisaties zijn indicatief. Er is nog geen rekening gehouden met landschappelijke inpassing.
NoorderKreekweg
Vy-w
■i‘ï ’į-c- ÿĵ."; •įį&ĨįĹ ŵMwĘ-įŕŵļpV A» mkšmįĚm
pssg .Ví-.vť^;
V\ì ' ^
.
;
mm.
Hg
į. -V‘
mg;
PipPfe’
iŝí^: *SľS
ï'-ĩ-l'}
ms&m
iám ž^sSãi SŝfčKś&p1 Sřrcatwţ itSäüi ••ŴÄÄ'
ÿŵ'źfji
TGnneT Stationslocatie: Locatie: Situatie:
Noot: deze visualisaties zijn indicatief. Er is nog geen rekening gehouden met landschappelijke inpassing.
BOZ-3 Vanaf Eendrachtweg t.h.v. Het Lange Water Nu
,
•yy'-'X;:.
;İv;Vv;í ÍY
ŚJÊŶt ' :
àsËíŴ
ÏSÍţŴ mmk
■f' •-iV - ' s..' : ,
į-í'L*-İ-
■^TennGT Stationslocatie: Locatie: Situatie:
Noot: deze visualisaties zijn indicatief. Er is nog geen rekening gehouden met landschappelijke inpassing.
BOZ-3 Vanaf Eendrachtweg t.h.v. Het Lange Water Straks
íS'š'is
rľÀ‘".:" v. Š3İ&
IřŕPPŞŠŞ: diSMmm-iséSiêŭ |\W-M ķWW\
ü mmñ
J —tļ
mm
m»vàà
ipP
TGnneT Stationslocatie: Locatie: Situatie:
Noot: deze visualisaties zijn indicatief. Er is nog geen rekening gehouden met landschappelijke inpassing.
BOZ-3 Vanaf kruising Vrouwenlandseweg I Kijkuit I Heenweg Nu
í jVtaurtÜįįyii]
/O ig|
mm. W v
mm
Wr : MBři, ŵţÿřţ ,ŕ XŴíN.
^TGnneT Stationslocatie: Locatie: Situatie:
BOZ-3 Vanaf kruising Straks
Noot: deze visualisaties zijn indicatief. Er is nog geen rekening gehouden met landschappelijke inpassing.
Vrouwenlandseweg I Kijkuit IHeenweg
»tVİ«VV MS® íįSrfÊ.f*’ Ajį r!i
jjjįļ ţ
'hñŬ Hfiváíi i«İ
;
(ţ Ŵ iv. 1i ’ V.
'
'
'ŜÌĚĖWrÈ ĩ
r^
įj.-ŵ
mïf'
wmiĘWM
- s kĥŴį&ŕy 'S
: lc:
ix'TrtTi.v
4 Vĩ.
tfşğţîj šįí&'tts m*ñ
bŕ' -
TennGT Stationslocatie: Locatie: Situatie:
Noot: deze visualisaties zijn indicatief. Er is nog geen rekening gehouden met landschappelijke inpassing.
BOZ-3 Vanaf kruising Heenweg I Groenedijk Nu
71
iMOhĮj
-■f.. -
àsÈSžà ■gsmįÊĩB ĵţţry
äļňŵK
pnnm
ÉİS :ľ'V
Í
V- , v mmmm ,\' ' . r-.Ŵ'V'i
:;r
«gïţŕřĶ
mm
---V
mm
y~55fc*; Má ļļer,----- ------ '
y.íw-Ä īfôŚ 191^8
rfw35wj
3:r-^: ;VM
ae -ŵ
^TennGT Stationslocatie: Locatie: Situatie:
BOZ-3 Vanaf kruising Straks
Noot: deze visualisaties zijn indicatief. Er is nog geen rekening gehouden met landschappelijke inpassing.
Heenweg IGroenedijk
11 iľTrrŗīĩŢi'
llļlllļ Iļllllļliįļ
SKStmi;
AKlUUlLIlKMåLUi
îxirjéÁ'. wmglĘåmm WjSyţįļ W-į-ţäį
Bagagai
gspHļg gffgžaisŕ ssSgilŞi
Uįgñm
!00Wí
1^3 ëįms
ip'-Äì
SĩÉ^íÉf'Ŵ--:- '-.e+ïśįt
ĩ- vm
įęåįmmįā mm mïM
åim
'k-Vifiřï'
■M
mmm ««isssli ;Ŵ-'
ĴÉÉH& žgffigj
SsStót
ü» wmk
«awigQ
BÄHsì
í'ŵŵfl I&Şİ9Ŝ11
~ģįŽ2T
BŞįķviŜÍ
Bijlage 2: Beantwoordingsbrief TenneT
TenneT Postbus 718, 6800 AS Arnhem, Nederland
CLASSIFICATIE
Gemeente Bergen opZoom, College van Burgemeester en Wethouders, Postbus 35,4600 AA Berg en o p Zoom
DATUM ONZE REFERENTIE BEHANDELD DOOR TELEFOON DIRECT E-MAIL
C1 - Publieke Informatie 19 januari 2022 003.120.20 0991027 Peggy Steenbergen 026 37312 13 p eg g y.steenbergen@tennet.eu
AANTAL BIJLAGEN
betreft
Toezeggingen nav beeldvormende raadsvergadering 11 januari
Geachte heer, mevrouw, Naar aanleiding van de beeldvormende raadsvergadering op 11 januari heeftTenneT een aantal toezeggingen gedaan. Hieronder de beantwoording. «
Tijdens de gehouden presentatie vanTenneT is door mevrouw Govers (Lokaal Realisme) om een visualisatie gevraagd van locatie BOZ 3. Deze visualisaties zijn weergegeven in de bijlage van deze brief.
»
Daarnaast is er een toezegging gedaan door wethouder Jacobs, n.a.v. vraag van hr. Van Dorst (GBWP): Er komt nadere schríftelijke informatie naarde raad waarom de verschoven locatie 4 wel of niet kan. Vanuit TenneT is er al in de raadsvergadering aangegeven dat verschuivingen van locatie 4 of varianten daarop meerdere belemmeringen met zich meebrengen. Dergelijke vragen hebben we ook al van betrokken omwonenden gekregen en uitgelegd waarom deze belemmeringen er zijn. Daarbij hebben wij aangegeven dat het een optelsom is van wettelijke kaders en randvoorwaarden. De schuifruimte bij locatie 4 richting het zuiden is beperkt. Hieronder beschrijven we enkele van deze punten:
o
o
o
Locatie 4 is nu zo gesitueerd dat er voldoende afstand is tot woningen, zodat ze niet in de elektromagnetische zone komen te liggen. Dat is een traceringsuitgangspunt van TenneT. De dichtstbijzijnde woning ligt op 300 meter. Ten zuiden van locatie 4 liggen twee gevoelige bestemmingen, die dan mogelijk binnen de elektromagnetische zone komen te liggen. Bij deze locatie liggen momenteel al meerdere geluidsgevoelige objecten binnen de VNGrichtafstandvan 500 meterten aanzien van geluidshinder. Dat is geen no-go, maarwe proberen dat zoveel mogelijk te beperken. Locatie 4 ligt op het kritieke pad van afstand houden (800 meter) tot risicovolle inrichtingen (in dit geval SABIC innovative Plastics). Verder schuiven richting het bedrijventerrein betekent dat we volledig binnen de BRZO Veiligheidszone komen te liggen. Dat is geen harde no-go, maar betekent wel dat we een risicoafweging moeten maken om acceptabele risico's ten opzichte van de BRZO-inrichting te bepalen.
TenneTTSO B.V. Bezoekadres Utrechtseweg 310, Arnhem Postadres Postbus 718, 6800 AS Arnhem Factuuradres Postbus 428, 6800 AK Arnhem Handelsregister Arnhem 09155985 Telefoon080083 66 38 8 Fax02637311 12 Internet www.tennet.eu
TennGT o
o
DATUM ONZE REFERENTIE PAGINA
TenneTTSOB.V. 19 januari 2022 003.120.20 0991027 2 van 2
Zuidoostelijk en tenzuiden van locatie4 ligt NNN-gebied Het Lange water(nu op 300 meter afstand). Dit beschermde gebied moeten we ontzien en maakt de schuifruimte beperkt. Deafstandtot het stikstofgevoelige Natura-2000 gebied Zoommeer is momenteel ongeveer 1 kilometer. De locatie ligt daarmee al binnen de verstoringsafstand voor bouwwerkzaamheden (1,5 km) op Natura-2000 gebieden. Hoe dichter je richting het Natura-2000 gebied Zoommeer schuift, des te groter de kans op effecten van stikstofdepositie tijdens de aanleg.
Kort inzoomend op de haalbaarheid van voorstel 4b dan spelen bovenstaande punten een nog grotere rol, aangezien je dan dichter met je locatie komt op de wettelijke beschermingszones. Op deze plek heb je ook te maken metgeplande nieuwe windmolens, bestaande bebouwing en NNN-gebied. Indien deze de locatie overlappen is deze locatie niet haalbaar, aangezien er alternatieven voor handen zijn. Ook indien deze windmolens anders gesitueerd zijn dan moetje rekening houden meteen met een risico-richtafstand (245 meter) tot de windturbines. Deze houdt TenneT minimaal aan om veiligheidsaffectenen effecten op leveringszekerheid te voorkomen. Voor de realisatie van deze locatie is een permanente en tijdelijke hoogspanningslijn nodig door Natura 2000- gebied en NNN- gebied. Dit is vanuit wet-en regelgeving niet vergunbaar. »
Tot slot is door Dhr. Dam (CDA) de vraag gesteld waarom bij locatie 1 niet is gekozen voor moderne 'slanke' hoogspanningsmasten. Eris niet gekozen voor deze zogenaamde 'wintrackmasten' omdat de nieuwe bovengrondse verbinding die nodig is om het nieuwe hoogspanningsstationte verbinden met de bestaande bovengrondse verbinding, onderdeel is van de bestaande verbinding. Het is daarmee een reconstructie van de bestaande lijn. Bij reconstructies als deze houdt TenneT het bestaande masttype van de hoogspanningsverbinding aan. Hiervoor wordt verder gebouwd met de bestaande masten om het bestaande beeld in de omgeving niet teveel te verstoren.
Hoogachtend, TenneT TSO B.V.
Bussel, Pimvan
Bijlage 3: Afbeelding en visualisaties positionering bestaande en toekomstige windmolens Windpark Halsteren
Bijlage 3: Afbeelding en visualisaties positionering bestaande en toekomstige windmolens Windpark Halsteren
Afbeelding 1: links de positionering volgens RWE (bron: www.windDarkhalsteren.nl). rechts de positionering zoals aangegeven op de bijlage behorende bij de inspreekbijdrage
Afbeelding 2: Door RWE aangeleverde afbeelding waarin de windmolens geprojecteerd zijn op de bijlage uit de inspreekbijdrage
GS&ĨSSį ĨL
pH
PBgSM
_______ Afbeelding 3: de 3D projectie van de geplande windmolenposities (bron: www.windparkhalsteren.nl]
Bijlage 4: Schríftelijke inspraakbijdrage Enexis
ENEXIS NETBEHEER
aan
kopie aan
van
Griffie@bergenopzoom.nl
Maarten de Jong, René Bosch, Gert Wagenvoort, Mary van der Torre
Alma Tiggelman en Christina hoes
Alma.Tiggelman@enexis.nl; christina.hoes@enexis.nl
datum
7 januari 2022
versienummer kenmerk
1 210107 HS/MS BOZ
Onderbouwing nieuw HS/MS station bij Bergen op Zoom t.b.v. beeldvormende Raadsvergadering op dinsdag 11 januari 2022; Voorkeursvariant netversterking Bergen Op Zoom - Schouwen Duiveland. Deze notitie is als volgt opgebouwd: 1. 2. 3. 1.
Nut en noodzaak Station Bergen op Zoom in transportschaarste fase 2 Geschiktheid voorkeurslocaties
Nut en Noodzaak
Nut en noodzaak van het station in Bergen op Zoom is uitgebreid beschreven in het proiectboek. zie ‘aanvraag extra netcapaciteit Enexis Netbeheer'. De conclusie uit deze aanvraag is dat de beschikbare capaciteit op de bestaande HS/MS stations in de omgeving Bergen op Zoom, de uitbreidingsmogelijkheden en de afstanden, onvoldoende aansluitmogelijkheden bieden voor het behalen van de RES ambitie voor 2030. Bovendien wordt ven/vacht dat de duurzame opwek in 2050 significant hoger moet liggen dan in 2030 om de doelen van het Klimaatakkoord te halen. Daarmee wordt het capaciteitstekort voor het aansluiten van duurzame opwek in de omgeving Bergen op Zoom alleen maar groter. De ambities op de langere termijn kunnen derhalve niet worden aangesloten op het elektriciteitsnet. Naast duurzame opwek gaat elektrificatie en groei van industrie een grote rol spelen in de omgeving van Bergen op Zoom, ook daarin zal een nieuw station een belangrijke faciliterende rol spelen. Daarom is vanuit Enexis-oogpunt een nieuw HS/MS station in de omgeving Bergen op Zoom noodzakelijk. Een nieuw station zorgt ervoor dat het RES bod van 2030 kan worden aangesloten en dat ook richting 2050 ruimte is voor verdere ontwikkelingen
2.
Actuele transportschaarste HS/MS station Bergen op Zoom
Ten tijde van de aanvraag voor extra capaciteit vanuit Enexis Netbeheer, november 2020, was er nog beperkte mogelijkheid voor het aansluiten van duurzame initiatieven. De mogelijkheden zijn er inmiddels niet meer, aangezien station BOZ naar transportschaarste fase 2 is gegaan. Dit houdt in dat uit de onderzoeken blijkt dat congestiemanagement geen oplossing biedt voor de fysieke congestie in dit netdeel. Er kunnen dus geen nieuwe grote (» 3 x 80 Ampere) initiatieven worden aangesloten. Ook heeft het station geen uitbreidingsmogelijkheden.
ENEXIS NETBEHEER
pagina
2 van 2
210107 HS/MS BOZ
ons kenmerk
7 januari 2022
datum
3.
Geschiktheid (voorkeurs)locaties (zie onderstaande kaart)
Voor Enexis Netbeheer zijn de volgende zaken van belang bij een nieuwe stationslocatie: a.
Ontsluiting: tientallen ondergrondse middenspanningskabels moeten van het station naar verschillende locaties worden aangelegd om klantaansluiting te realiseren. Dit onderwerp wordt hieronder verder toegelicht.
b.
Oppervlakte: er moet voldoende ruimte zijn om de apparatuur en installaties te plaatsen. We gaan er vanuit dat de locaties zo gekozen worden dat dit voldoende zal zijn.
c.
Bereikbaarheid: de locatie moet toegankelijk zijn voor het plaatsen van 150/20/10 kV transformatoren. We gaan er hier vanuit dat dit goed is (de grotere 380/150 kV transformatoren van TenneT moeten ook geplaatst worden).
De middenspanningskabels die van het station ondergronds moeten worden aangelegd, tot meer dan 10 km van het station, zijn voor klantaansluitingen (grootschalige opwek, afname, overname van bestaande netten, etc.). De kabels moeten naar alle windrichtingen, ook voor klanten die we nu nog niet kennen. De kabels kunnen voor een deel al worden aangelegd, ook als daar nog niet direct klanten op worden aangesloten. Dit kunnen we echter niet voor alle toekomstige kabels doen. Een station wordt ontworpen, minimaal voor de komende 50 jaar. Daarom is het van belang om een nieuw station zo flexibel en open mogelijk op te zetten t.b.v. alle windrichtingen tot een straal van meer dan 10 km. Voor wat betreft de geschiktheid van de 2 voorkeurslocaties BOZ-1 en BOZ-2 BOZ-1 heeft een open ligging in de weilanden en is weinig ingesloten door bebouwing, grote wegen of water. Daarmee lijkt BOZ-1 een geschikte locatie voor de ontsluiting van het station met de ondergrondse middenspanningskabels. BOZ-2 is aan de noordkant en aan de oostkant ingesloten door water 'Lange Water'. Direct aan de westkant loopt rivier Schelde-Rijnkanaal. In deze windrichtingen zouden de middenspanningskabels middels gestuurde boring moeten worden aangelegd.
Afhankelijk van de oriëntatie die gekozen wordt is de zuidkant al dan niet vrij, als het Enexis deel aan de noordkant wordt aangelegd dan is de zuidkant ook niet vrij omdat het TenneT deel daar ligt. Conclusie: voor Enexis Netbeheer is stationslocatie BOZ-1 het meest geschikt. BOZ-1 ligt vrij(er) en biedt meer mogelijkheden tot aanleg. BOZ-2 is minder geschikt vanwege het water rondom deze locatie.
OH
Bijlage 5: De Quickscan
Ontwerpend onderzoek naar mogelijkheden van meervoudig ruimtegebruik en functiecombinaties Nationaal Programma Regionale
Energie Strategie
Bright
GE
GENERATION .ENERGY
FABRICations. van Paridon
de Groot
RES zoekgebied Windturbines bij RWZI van waterschap HHNK voor eigen energievraag (op drie na grootste energieverbruiker in NH)
Schoorl
Ca. 1.400 gemalen (groot en klein) in Noord-Holland RWZI Relatie met recreatieschap Partners
myć'íW*'
Langedijk
ŞMM
r..'
Alkmaar
rYi-’t
'&BÍ , '4Sék
Geestmerambacht RES Noord-Holland Noord
RES zoekgebied
t. . . w z
v
Asten
•» . v 'r
NOVI-gebied De Peel
V- ' — į
50ha zonneveld Mogelijkheid voor extensivering landbouw Natuurontwikkeling en verbindingen rondom Nationaal Park Terugdringen stikstofuitstoot, bodemherstel en tegengaan verdroging
Heusden
Partners
m
Asten RES MRE
Nationaal Park de Groote Peel
,,,ÄZ
RES zoekgebied voor wind (3 turbines) Verduurzaming glastuinbouwgebied vraagt groene stroom (ipv WKK's) en aansluiting warmtenet ter vervanging van gas N242
N245
Partners
Oudkarspel
'Alton
j j-
Langedijk
Alton RES Noord-Holland Noord
RES-zoekgebied wind Aanleg zonnepark(en) en nieuw TenneT-station voor ontsluiting Zeeland Ontwikkeling nieuw bio-based bedrijventerrein
1
Historische polder en omliggende natuur
N286
Nog geen gebiedsvisie Locatiekeuze en koppelkansen? Halsteren
Tholen
VS . .J
Partners
îV
■:ğ Auvergnepolder RES West-Brabant Google Earth
.
De cases: selectie en observatie
Na bestudering van de ingediende casussen en eerste gespreksronden komen een aantal zaken terug. Allereerst valt op dat de zoektocht naar 'meervoudig ruimtegebruik' breed geïnterpreteerd wordt. Er zijn weinig/geen vragen naar meervoudig ruimtegebruik in de meest letterlijke zin van het woord: energieopwekking en een andere functie op dezelfde vierkante meters. Meermaals gaat het over een bredere inpassingsvraag: hoe zorgen we dat we de geambieerde windmolens/ zonnepanelen kwijt kunnen in een bepaald gebied? Dat wil niet zeggen dat daarmee geen relevante kans of vraag naar meervoudig ruimtegebruik wordt geponeerd, maar het noodt in dit traject wel tot scherpte in hoe we de opgaven aanvliegen. In de ingediende casussen komt een aantal thema's naar voren waar tegen aan gelopen wordt. Op hoofdlijnen kunnen we een aantal hindernissen formuleren die meervoudig ruimtegebruik in de weg staan.
Gz. CfNÍRAUON ÍNEftt.*
BRIGHT Ihe Cloud Coüeotive
FABRICations.
Algemene bevindingen Casussen die direct raken aan kansen voor meervoudig ruimtegebruik zijn: Meervoudig ruimtegebruik als breekijzer voor gebiedsontwikkeling - in een aantal gebieden komen vele opgaven samen: energieopwekking, landbouwtransitie, natuurontwikkeling, ruimte voor economische activiteiten, etc. Binnen het kader van deze studie proberen we deze vragen bij uitwerking te beperken tot één kansrijke ruimtelijke combinatie. Meervoudig ruimtegebruik in relatie tot financiële verevening en SDE-subsidies is een interessant vraagstuk omdat er nu weinig middelen zijn om de extra opbrengsten uit energieopwekking lokaal in te zetten, en vooral om deze te gebruiken om de opwekking zélf beter te ontwerpen ofte gebruiken voor meervoudig ruimtegebruik. Om energieopwekking te combineren met andere vormen van ruimtegebruik, kan het aantrekkelijk zijn om technieken in een 'tussenschaaľ toe te passen die nu financieel en voor wat betreft regelgeving en subsidiering tussen wal en schip vallen. Denk bijvoorbeeld aan kleinere windmolens om in een specifieke locatie gebonden energievraag te voorzien.
Gz. generation
.ENERGY
BRIGHT
T*18 Cloud Collective
FABRICations.
n ľ
'
^ (.i.«
Algemene bevindingen Daarnaast kwamen de volgende vraagstukken aan bod, die vooral relatie hebben met het proces en realisatie. Dit zijn thema's die op zichzelf zeer complex zijn, of binnen andere programma's verkend worden: In meerdere cases wordt meervoudig ruimtegebruik en goede inpassing gezien als een mogelijkheid om draagvlak voor energieopwekking te verbeteren. Andersom is draagvlak meer een beperking voor (grootschalige) energieopwekking op zich, en niet voor het al dan niet toepassen van meervoudig ruimtegebruik. Vooral in gebieden met intensief gebruik, zoals woonwijken, is het eindbeeld van de energietransitie voorzien al een grote uitdaging, maar de weg er naartoe is zo mogelijk nog lastiger: het transitiepad. We komen in 'de grote verbouwing' van Nederland terecht. Wat betekent het transitiepad voor mogelijkheden van meervoudig ruimtegebruik en energieopwekking?
GENERATION .ENERGY
BRIGHT The Cloud Collective
FABRICãtiOnS.
ml’aiklon
(IťCìrnot
Case Bergen op Zoom Biobased bedrijventerrein en RES opgave Bright Generation.Energy
WĩsmSe&m " 3 ' P‘ bMBř®? *3;:
--- ------- -
anr-na
„įL. „ iB»'
-
Gz. generation
.ENERGY
bright
Fhe Cloud Collective
FABRICations.
. i ini.i
i. c;,, i
1
7 I l
T
1 .
1
W
kjrf
/įļfl
'igjjr
r
i vv /žS»
t
-
In de Auvergnepoldeř komen meerdere opgaven samen. De gemeente Bergen op Zoom heeft de ambitie een 'biobased bedrijventerrein'te ontwikkelen en dit te combineren met windturbines om invulling te geven aan een zoekgebied van de RES West-Brabant. In de beschrijving van de casus door de gemeente Bergen op Zoom werden ook natuurdoelen beschreven voor het gebied. TenneT is voornemens in de buurt van de polder een onderstation te ontwikkelen waarmee een logische koppeling te maken is. Het grootste deel van het gebied is nu nog in eigendom van een of meerdere agrariërs. TenneT heeft de grondposities voor het onderstation al wel verworven.
iff
\
r
1
N286 De EeņįdrachtsWeg (N286) m '-E1
M
Halsteren N659
/Auvergnepoldeř
Gzl
bright
generation
The Cloud Collective
.ENERGY
FABRICatiOnS.
van I’.uklnn
(It (iiont
s*?s.
Zeeland en Tholen
De Ąuvergnepolder ligt weliswaar binnen de gemeente Bergen op Zoom, maar ligt op dermate grote afstand dat van een ruimtelijke relatie geen sprake is. Het is dan ook logisch de buurgemeente bij de casus te betrekken.
De Eer^įdrachtsWeg (N286) -
/JÉ ' /.ĵGKí,
N659
:* J:
De gemeente Tholen heeft in een reactie op de RES West- Brabant aangeven dat ontwikkeling van windturbines in het noordelijk deel van de Ąuvergnepolder zoals beschreven in de RES onwenselijk is. De ambitie in de Ąuvergnepolder zou strijdig zijn met de - reeds in ontwikkeling zijnde - ambities van Tholen voor een aantal windturbines aan de Zeelandse zijde van het Schelde Rijnkanaal.
- * Halsteren
/Ąuvergnepolder
1
'f
r *
Jį j*-
Gz.
BRIGHT
generation
The Cloud Collective
-ENERGY
FABRICatiOnS.
Ill I’amltm
tit (irudt
1. Gebiedsverkenning - Het in kaart brengen van landschappelijke kenmerken, relatie met andere bedrijfslocaties. Het beschrijven van de deelopgaven op hoofdlijnen en het in beeld brengen van de onderlinge invloed die de deelopgaven op elkaar hebben. 2. Scenario's - Verkenning van de invulling van de opgaven. Steeds een verschillende deelopgave wordt als uitgangspunt genomen. De voor- en nadelen worden verkend. 3. Afweging - Op basis van de scenario's een aantal keuzes en startpunten destilleren.
GZ generation
ENERGY
BRIGHT
ľhe Cloud Collective
FABRICations.
van Paridon, de Groot
it s, v
•i
m&m xţmï
zsm
'•V..
'jé*ŗ#ŗŗ--įçsļ.
I; S. V\WZWŕlĩţ w \'ţiý .'
»'įĥ ļí bìÄ Ŵ Ŵ
ïmĚĚćMĚ Xw!MmŶÊm
■■'■'•■4'-Mb
‘JR/.iÉ'i:
;I«»İ
is
.4VXjV
í'^p
mm 17 J. I , :i •à'íżí *ì'ì
4 If* i’i
f jy,
!
i
l|
mm
. Sifŵssřŗiļj
tŵ «je M’
‘
v-4^ SSNS
ram
1LWt Mŭâb
Xïïĩj
.ŕ
. 3^1»;
ÏŢXJ m*~'
SS&ā
"- "-- - -vţ,
ŠäţgiVfcļįe ■ 4*yttçJ, -Ja*'
ļįaļr«.@:..
; ;v ,.': .'2 4W5P
atw 5 * Ķ".-,
BsSi*j|f^
-— » . v'v-J» v«.
.Žfcaŵflřìlť*^
3#í.
“ä**' ‘ -
-C.7%,
BWŕí
iw*»-
îíŵSsa
jj *i Sţį
íjġļŵ-v *» ř
Ä-Ŵ”
y
*4įŴ*J?
•;Ŵ.^
«KJ
vî-\;
Aywļ ?
'7 ••y Ŵ#İfi
ítóåy ^zr?
řv ľw
••Ņ^ļįWţ!
bí sí
■V ì,fc
«rea
7, .iy-
mm
įl.V NV
____ ,/
8SC?*~ *—^e; i*-.lflÿ?
-.yyí
“«♦wV
C5^ííi
ĩ&ļį ' v^ţ|®SļŔ: (įsH(īpÈf'4 ^ -
■ţ., ^
«V?*
ijÉÉ»r —*
XŴ-UĮ*.
'.-«ŵfŝtìíxr^r
i 4b •‘.^-
irTWi i WKļgļ
- ' 'AS řSgŵSf
. - . - - -„
,-
ìm mum*?***
SMB ?*İŴ
-
įgĝ^aaššš
igttgļļi V; ~ŵ. 4 -TMS®:
■V- x«
"' 'ľ . . ' ' ' . \ ..á.ińlr . X' '
'; ••- ;
.tirçşŵrf-íiřífcŕv
KrPś?ŕ*“í
5íS*ļ«4ş .'K-ĩí
S®Sg Ss^êŕ SľÄŞ' as*-V*--S * .^v *sir^-- -
í c
?~«Ŵ’
«V iŕ".
WÍS* ïii
Jf *
-S-.
'
. BR
Mļįļ
Şi V
EDPI?
íìĩ**
—I «ï' pįi. «í iľi
Ŵ'v'V
WM
»
'Z "Ml!
ţfř'iŚ ,- ' -:-
í!Mf
ťvif K
'Pil k
' 'vf'í;
rc'ļļ
ÍB.Ä' Mi.l'.flď
mm rŵ f
W 'MM «im
Gebiedsverkenning
Landschap
Keuze Uitbreiden natte natuur rondom de kreken of op de Brabantse Wal Heeft invloed op
1
Plaatsing windturbines (Door aanwezigheid vogels in natte natuur ) Type en hoeveelheid extra biodiversiteit Landschappelijke inpassing
Legend
Steenbergen
-î C »-í C 4Cw4í •3C» 25
'ö-jii-v/xėáift.-.
OSwOO 0.0» 0.5 0.5» 1.0 ■.Owtí 1 AtoeZC Z.0»2 5
Wslîtęrŕ v/oií/ŕ.
2 5»3.0 3.0» Î.S 35»t.O 40»«A
u»s.o Kaart met treksterkte vogels over Nederland, zie ook: https://www.sovon.nl/nl/publicaties/ achtergronddocument-windenergiegevoelfgheidskaart-vogels
5.0ȎC
Bergen op Zoom
Kaart met gevoeligheid vogels voor windturbines, zie ook: https://www.sovon.nl/nl/publicaties/ achtergronddocument-windenergiegevoeligheidskaart-vogels
0.0» 7,0 7 0» 00
Í.0»9,G «.OwsîOjQ ’0.0»’.ZC
Hoogtekaart - De Brabantse Wal is duidelijk zichtbaar
GE generation
.ENERGY
BRIGHT
The Cloud Collective
FABRICations.
i.
.
ílt* Groot
Gebiedsverkenning - (Biobased) Industrie STRUCTUURVISIE BERGEN OP ZOOM 2030
Biobased economy
In de omgevingsvisie van Bergen op Zoom wordt biobased economy beschreven als een industrie waarvan "degrondstoffen von een te ontwikkelen product een natuurlijke oorsprong hebben. Daardoor zijn deze materialen ook altijd biologisch afbreekbaar en - mits niet onverstandig gebruikt onschadelijk voor mens en milieu. Bij het zoeken naar meer milieuvriendelijke producten speelt innovatie een zeer belangrijke rol."*
Dit betekent dat een grote variatie aan bedrijvigheden in potentie binnen de ambitie van biobased industrie vallen, variërend van diensten tot zware industrie. Dit betekent dat de locatiekeuze waarschijnlijk invloed heeft op het type industrie dat aangetrokken kan worden. Zo heeft een aantal zoekgebieden geen verbinding met een haven en wordt een aantal ontsloten doorwegen die de maximale capaciteit hebben bereikt.
_
.
(S
ma
Toekomstbeeld voor 2030 uit de structuurvisie van Bergen op zoom, met in lichtpaars de bedrijventerreinen met restcapaciteit en in paars gestippeld de zoekgebieden voor bedrijvigheid
generation
.ENERGY
BRIGHT I he Cloud Collective
FABRIGdtions.
mľ;trnìui
irGnx
Concept-RES West-Brabant Altena
Geertruidenberg
Drimmelen
o oo
Legenda Moerdijk
Zon Oosterhout
5^
Bestaand zon op dak * harde pijplijn (10 GWh) Opgave zon op dak voor 2030 (10 GWh) Bestaand zonnepark * harde pijplijn (10 GWh) Opgave zonnepark voor 2030 (10 GWh)
Breda Halderberge
Auvergne polder
Vergunde windturbines, onherroepelijk Etten-Leur
N rr.
Vergunde windturbines, nog niet onherroepelijk (zie voetnoot 8)
ļĘŕj fļjj ĝ
Repoweren van windturbines Bestaande windturbines Zoekgebieden wind voor 2030
Rucphęn
Zoekgebieden wind na 2030 Roosendaal Alphen-Chaam
9-
Bergen /oom
zundert
Baarle- Nassau
Op de kaart is onderscheid aangebracht tussen onherroepelijk en niet onherroepelijk vergunde windturbines. De kaart zal worden aangepast aan
woensdrecht
de feítelijke situatie die ontstaat na uitspraak van de Raad van State in de nu lopende beroepsproce dure m.b.t windpark K
ZZ.
BRIGHT The Cloud Collective
FABRICations.
v.m Paridon
tic* Groot
RES l.o Regionale Energiestrategie Zeeland
Zoekgebieden uit het RES 1.0 document van Zeeland.
BRIGHT The Cloud Collective
FABRICations.
van Paridon
ile Groot
Gebiedsverkenning - Energieopwek
Veiligheidsbeperkingen voor windturbines - infrastructuur (buísleidingen, watert ering, wegen, spoorwegen, waterwegen, hoogspanningsleiding, luchtvaart) Zie voor meer informatie de Analysekaarten van het NP RES: https:ZZwww.regionale-energiestrategie.nlZondersteunlngZanalysekaarlein-npH-resZdefault.aspx
Toetsingsvlakken voor windturbines - Divers (NNN. stiltegebieden. N2000, werelderfgoed) Zie voor meer informatie de Analysekaarten van het NP RES: httpsj'Zv/ww.regionale-energiestrategie.nlZondersteuningZanalysekaartenfnpiresZdefaiilt.aspx
Veiligheidsbeperkingen voor windturbines - bebouwing jare gebouwen, beperkt kwetsbaar, industriële inrichting) Zie voor meer informatie de Analysekaarten van het NP RES: httpsrZZwww.regionale-energiestrategiejil/ondersteuningZanalysekaarten+np+resZdefault.aspx
Zie voor meer informatie de Analysekaarten van het NP RES: httpsyZwww.regionale-energiestrategie.nlZondersteuning/analysekaarten+np+resZdefault.aspx
ľoet sings vlakken voor windturbines - Luchtvaart
Gz.
BRIGHT
GiNfration .ENERGY
The Cloud Collective
FABRICations.
van Paridon , de Groot
Gebiedsverkenning
Onderstations
Keuze Vijf zoekiocaties Tennet Heeft invloed op Zotfcgctoitd tuten UtxtJmn DuNcünd
Mogelijkheid uitbreiding industrie
Ondergronds kabeKracć - Varunt noord
Invloed op de tracekeuze
t
Mogelijkheid voor windturbines in Tholen
OotJergronds UOWXÍ - Variant rJó Zockgtbkä nieuw tuten op Thoien
1
Locatie van nieuwe
ZoHtgřbled tuten Bergen op 7oom
windturbines in Bergen op Zoom (aansluitkosten)
Nk ť4#
,T,.*v
Invloed op de locatie en/of het type Uio-based industrie Landschappelijke inpassing
Zoeklocatie 1
Qľ - t Zoeklocatie 2 Zoeklocatie 3 jnrdĮetKunwt \
Zoekgebied nieuw station op Tholen
^ Oud^Mol
Zoekgebied station Bergen op Zoom Zoeklocatie 4
!
Zoeklocatie 5
asselhoek
Gz. generation
.ENERGY
BRIGHT
The Cloud Collective
FABRICations.
m , i
i
de Groot
Gebiedsverkenning Landschap en biodiversiteit
Zoeklocaties Tennet
de keuzes Biobased bedrijventerrein
RES opgave
Keuze
Keuze
Keuze
Keuze
Uitbreiden natte natuur rondom de
Vijf zoeklocaties Tennet
Locatie uitbreiding industrie in de
Vervangen huidige windturbines of
Auvergnepolder noord of zuid, de
kreken of op de Brabantse Wal Heeft invloed op Heeft invloed op
plaatsingsmogelijkheden binnen de RES
industriegebieden
20ekgebieöen, combineren RES-opgave of
twee projecten.
Mogelijkheid uitbreiding industrie
Plaatsing windturbines
plaatsen op nieuwe locatie, meerdere
Theodorushaven of bij de bestaande
Heeft invloed op Heeft invloed op
(Door aanwezigheid vogels m natte natuur )
Invloed op de tracekeuze
Capaciteit infrastructuur
Mogelijkheid voor
Landschappelijke inpassing
(veiligheidsrestricties)
Kwaliteit entree Tholen
Landschappelijke inpassing
Uitbreiding industrie Type en hoeveelheid extra biodiversiteit Landschappelijke inpassing
í
windturbines in Tholen Locatie van nieuwe Biodiversiteit
windturbines in Bergen op Zoom (aansluitkosten) Invloed op de locatie en/of het type bio-based industrie Landschappelijke inpassing
Gz. generation
.ENERGY
BRIGHT
Tliu Cloud Collective
FABRICations.
r
Ie Groot
I
Gebiedsverkenning - Overzicht
ZOEKGEBIED WIND RESWEST-BRABANT
LEGENDA NNN/NNB x
i
Zoekgebied RES Bestaande Windturbine Bestaand Zonneveld
REPOWER TURBINES
O Mogelijke locatie onderstation
RESWEST-BRABANT
- - “ Mogelijk tracé 150 kV-kabel i__ | Industrie bestaand vXy Industriegebied met restcapaciteit L - J Zoekgebied voor bedrijvigheid « - « Kwaliteit entree Tholen Mogelijk knelpunt bestaande infrastruc
0
1
2 km
I- ------------- 1- -------------- 1 18
QUICKSCAN:DE AUVERGNEPOLUER
CONCENTRATIEGEBIED WIND RES ZEELAND
KANSEN VOOR MEERVOUDIG RUIMTEC İBRUIK
Scenarios - Aanpak DEELOPGAVEN
SCENARIO'S
LOCATIES
■■■■BH
ez GENERATION -ENERGY
BRIGHT
FABRICations.
van Paridon
de Groot
Scenarios - Bestaande terreinen Bestaande terreinen
OPTIE 1
Beschrijving In dit scenario wordt de restcapaciteit van
OPTIE 1
de bestaande bedrijventerreinen optimaal gebruikt Het onderstation komt, m het midden van de terreinen, op een van de noordelijke locaties. Dr? windopgave wordt geconcentreerd opgelost.
OPTIE 2
Pluspunten *
Waterontsluiting voor bedrijventerrein
*
De Auvergnepolder blijft vrij van
«
Versterking entree ĩholen
*
Zorgt voor aiversiteit aan
verdichting
bedrijvigheid Minpunten *
Afstand tussen onderstation, wind en industrie
«
Minder ruimte voor Industrie
*
Windlocatíe mogelijk nadelig voor
LEGENDA NNN/NNB
trekvogels *
I Industriegebied
Verrommeling: overal komt wat
a Mogelijke locatie onderstation ■vįX Uitbreiding biobased bedrijvigheid Uitbreiding NNN/NNB Nieuwe/Repowered windturbine ©
Waterontsluiting bedrijventerrein Extra druk op bestaande infrastructuur
" * " Uitbreiding infrastructuur " “ * Kwaliteit entree Tholen onder druk Biologische/Vernatte landbouw 0 OPTIE 2 22
QUICKSCANiDE AUVERGNEPOLUkR
1
2 km
Scenarios - Havengebied Havengebied
Beschrijving Dit scenario gaat vooral uit van een herstructurering van de I heodorushaven. Ook in Welgelegen komt extra industrie. Met onderstation en de windturbines komen zo dicht mogehjk bij de haven. Pluspunten *
Waterontsluiting voor bedrijventerrein
»
De Auvergnepolder blijft vrij van verdichting
»
Versterking entree Tholen
»
Landschappelijk goed leesbaar/ begrijpelijk
Minpunten »
Minder ruimte voor industrie
»
Ontsluiting bedrijven via wegen Bergen op Zoom
*
LEGENDA
Windlocatie mogelijk nadelig voor trekvogels.
NNN/NNB 1 Industriegebied
~~ļ Mogelijke locatie onderstation ÿįÿ Uitbreiding biobased bedrijvigheid Uitbreiding NNN/NNB Nieuwe/Repowered windturbine
BESTAANDE TURBINES VERVALLEN ©
Waterontsluiting bedrijventerrein
""
Extra druk op bestaande infrastructuur
” ” 1 Uitbreiding infrastructuur " ” " Kwaliteit entree Tholen onder druk Biologische/Vernatte landbouw 0
1
2 km
I- ------------- 1- ------------- 1 24
QUICKSCAN: DE AUVERGNEPOLDER
NPRES- KANSEN VOOR MEERVOUDIG RUIMTEGEBRUIK
2S
Scenarios - Landschap Landschap
OPTIE 1
Beschrijving In dit scenario is het landschap leidend. De natuur rondom de kreek wordt versterkt en verbonden met de biodiversiteit van de wal. Er komt ruimte voer industrie door een herstructurering van bednjverenterreinen Welgelegen en
OPTIE 1
Theotìorushaven. Pluspunten «
Waterontsluiting voor bedrijventerrein
«
De Auvergnepolder blijft vriį van verdichting
«
Versterking biodiversiteit
«
Versterking entree Tholen
Minpunten »
Afstand tussen onderstation, wmd en industrie
«
Minder ruimte voor industrie
«
Wmdlocatie mogeli]k nadelig voor
LEGENDA NNN/NNB
trekvogels.
Industriegebied
Ľ3 Mogelijke locatie onderstation OPTIE 2
wX Uitbreiding biobased bedrijvigheid Uitbreiding NNN/NNB
OPTIE 2
Nieuwe/Repowered windturbine Waterontsluiting bedrijventerrein Extra druk op bestaande infrastructuur " - m Uitbreiding infrastructuur " “ " Kwaliteit entree Tholen onderdruk Biologische/Vernatte landbouw 0
1
2 km
I- ------------- 1- -------------- 1 NPRES- KANSEN VOOR MEERVOUDIG RUIMTEGEBRUIK
27
Scenarios - Onderstation noord Onderstation Noord
Beschrijving In dit scenario is de locatie van het onderstation aan de noordzijde het startpunt. Üe windturbines en het industrieterrein worden zo dicht mogelijk btj het onderstation gerealiseerd. Het geheel wordt ingepast m een groen raamwerk dat aansluit op de kreek. Pluspunten *
Concentratie van onderstation. wind en industrie
«
Hpt zuidelijk deel van de polder blijft vrij van verdichting
*
Beperkte kosten voor aansluiten wind en industrie op electnciteitsnet
Minpunten «
Extra belasting van de Eeridrachtweg
*
Geen woterontsluiling voor
LEGENDA
bedrijventerrein «
Aantasting noordelijke polder
«
Aantasting entree Tholen
»
Windloiatie moge lijk nadelig voor
NNN/NNB Industriegebied
trekvogels.
Ü3 Mogelijke locatie onderstation ÿv*;. Uitbreiding biobased bedrijvigheid Uitbreiding NNN/NNB | BESTAANDE TURBINES VERVALLEN
Nieuwe/Repowered windturbine Waterontsluiting bedrijventerrein Extra druk op bestaande infrastructuur " m m Uitbreiding infrastructuur " “ " Kwaliteit entree Tholen onder druk Biologische/Vernatte landbouw 2 km
28
QUICKSCAN: DE AUVERGNEPOLÜER
İ8RU.K
29
Scenarios - Onderstation zuid Onderstation Zuid
Beschrijving In dit scenario is de locatie van het onderstation aan de zuidzijde het startpunt. Het industrieterrein wordt zo dicht mogelijk bij her onderstation gerealiseerd. Windturbines staan als een grid op het terrein Aari de noordkant is een groene buffer Pluspunten »
Concentratie van onderstation. wind en industrie
«
Beperkte kosten voor aansluiten wind en industrie op electriciteitsnet
Minpunten *
Polder moet ontsloten worden (trekt waarschijnlijk meer ontwikkeling aan)
«
Aantasting Auvergnepolder
«
Wiridlocatie mogelijk nadelig voor
-
Extra belasting van de Eendrachtweg
«
Geen waterontsluiting voor
LEGENDA
trekvogels.
NNN/NNB
bedrijventerrein »
Industriegebied
Aantasting entree Iholen
"I Mogelijke locatie onderstation •;*;ÿį Uitbreiding biobased bedrijvigheid Uitbreiding NNN/NNB Nieuwe/Repowered windturbine © Waterontsluiting bedrijventerrein Extra druk op bestaande infrastructuur - " " Uitbreiding infrastructuur 1 " * Kwaliteit entree Tholen onder druk Biologische/Vernatte landbouw 0
30
QUICKSCANrOE AUVERGNEPOIDēR
1
2 km
l\
y
Scenarios - Samenwerking Samenwerking Tholen, Bergen** op-Zoom en Steenbergen
Beschrijving In dit Scenario gaat uit van samenwerking tussen ĩholen, Bergen-op-Zoom en Steenbergen De energieopgaven wordt als landschappelijk icoon op het grensgebied tussen de drie gemeenten ingepast. Het onderstation wordt zo dicht mogelijk bij de turbines gerealiseerd. De Theodorushaven
Keuze tracé variant-Zuid nodig voor aansluiten turbines
wordt door herstructurering aantrekkelijk voor biobased bedrijven die een waterontsluiting berodigen. Bedrijventerrein Welgelegen richt zich op infrastructurele biobased bedrijven, Pluspunten
«
Concentratie van onderstation en wind
»
Waterontsluiting voor bedrijventerrein
«
LEGENDA
De Auvergnepoider blijft vrij van verdichting
NNN/NNB
Minpunten *
Afstand tussen onderstation en
«
Wind locatie mogelijk nadelig voor
Industriegebied
industrie
1=1 Mogelijke locatie onderstation
trekvogels.
Vyÿ Uitbreiding biobased bedrijvigheid Uitbreiding NNN/NNB Nieuwe/Repowered windturbine
BESTAANDE TURBINES VERVALLEN
O Waterontsluiting bedrijventerrein Extra druk op bestaande infrastructuur " " m Uitbreiding infrastructuur " “ ' Kwaliteit entree Tholen onder druk Biologische/Vernatte landbouw
0
1
2 km
Conclusie
De opgave van Bergen op Zoom - een biobased bedrijventerrein en invulling van de RES opgave - moet bekeken worden in een breder perspectief en op een grotere schaal. Samenwerking tussen de RES regio's, of specifieker de gemeenten Bergen op Zoom en Tholen is essentieel De RES opgave kan en mag niet als 'losse opgave' gezien worden
Het ontbreken van voldoende strategisch planologische en ontwerpcapaciteit is een risico in dit soort opgaven. Er ligt een grote kans om opgaven te verbinden - zoals beoogd in de NOVI mits dit ook in de verschillende gebiedsopgaven erkend wordt. Hierbij ligt een grote opgave in het 'matchen' van de tijdlijn van de verschillende opgaven
Ontwerpend onderzoek naar mogelijkheden van meervoudig ruimtegebruik en functiecombinaties Nationaal Programma Regionale Energie Strategie
Bright
G;
GENERATION • ENERGY
FABRICations.
Observaties en advies NPRES Bright Generation.Energy VPxDG Fabrications
Introductie
De RES kent een heldere afkadering in ruimte (de RES-regio's) en tijd (deadlines op 1 juli en een horizon op 2030 en doorkijkje naar 2050). We zien dat veel mensen zich vol energie inzetten om het RES-proces in goede banen te leiden en bij te dragen aan de ruimtelijke transitie naar een duurzame samenleving. Het doel, een bijdrage aan de energieproductie van de decentrale overheden van 35 TWh, lijkt bij de afronding van de RES 1.0 ook gehaald. Andere gebiedsprocessen - waar de duurzame productie van energie een middel kan zijn - hebben in veel gevallen een afwijkende of diffuse ruimtelijke begrenzing en ook een andere planning dan de RES. We zien dat hierdoor kansen voor meervoudig ruimtegebruik gemist worden, plannen nog niet goed van de grond komen, zaken blijven liggen, er tussendoor glippen of ronduit fout gaan. De afgelopen járen hebben wij ook ervaren hoe ingewikkeld het is om kennis over meervoudig ruimtegebruik in te brengen. In veel gevallen lijkt het complexiteit toe te voegen aan processen die al ingewikkeld zijn. Onderzoek naar meervoudig ruimtegebruik gebeurt abstract, zonder concrete locatie.
In de planvorming rondom de zoekgebieden komen zo veel beperkingen naar voren dat er amper mogelijkheden zijn om de fysieke/technische aspecten (opbrengst, plaatsing, etc.) te onderzoeken van concrete ruimtelijke koppelingen, zoals energieopwekking in combinatie met natuur of landbouw.
GE OEN {RATION •ENERGT
BRIGHT The Cloud Collective
FABRICations.
.........
1.1
Introductie
Hieronder beschrijven we een aantal van onze observaties. Deze zijn ingedeeld in vijf categorieën: *
Ruimtelijke conflicten
*
Conflicten in tijd I planning
*
Perverse I ongewilde financiële prikkels
*
Kennis en capaciteit
Sturingsmogelijkheden De vijf categorieën kunnen elkaar ook beïnvloeden. Zo kan een gebrek aan capaciteit (menskracht) ervoor zorgen dat complexe gebieden of onderwerpen (nog) niet zijn behandeld binnen een RES. Afstemming en samenhang tussen 'portefeuilles' of stakeholders komt onder druk bij het hanteren van strakke deadlines. Projectgestuurd en sectoraal werken kan ook leiden tot een verminderde aandacht voor reflectie en kennisdeling en -ontwikkeling. Waar mogelijk proberen we deze processen te verklaren om zo tot aanbevelingen en verbetering te komen.
GE GENERATION .ENERGY
BRIGHT
The Cloud Collective
FABRICations.
van Paridon
de Gnxjt
Ruimtelijke conflicten
Duurzame energieopwekking wordt in veel regio's gezien als een 'hinder' die weggestopt moet worden. In plaats van ontwerp wordt er gesproken over inpassing: locaties waar de hinder het kleinst is, of waar toch al veel hinder is (infrastructuur, industrie) zijn in veel RES'en de hoofdmoot van de zoeklocaties. Opwekking van hernieuwbare energie wordt niet - of beperkt gezien als ontwikkelkans. Deze grondhouding is de basis voor veel ruimtelijke conflicten. Als het wel gezien wordt als ontwikkelkans dan zijn bezwaren van actoren, net als bij monofunctionele ontwikkelingen - soms terecht en soms onterecht sterk beperkend voor de mogelijkheden. Voor veel transities, inclusief de RES, wordt gekozen voor gebiedsaanpakken. Naast de RES worden bijvoorbeeld Warmte, Woningbouw, Bedrijventerreinen en Landbouwtransitie op regionaal niveau ingestoken. Door gebrek aan een concrete opgave van hogerhand ontstaan 'grensconflicten'. Er is te weinig oog voor grensoverschrijdende effecten van regionale keuzes.
CE GENERATION .ENERGY
BRIGHT The Cloud Collective
FABRICatiOnS.
m Paridon
t İI - C ři« k »r
Ruimtelijke conflicten
Daarnaast zijn de ruimteclaims die beschreven zijn in de RES - ook intern (binnen gemeenten, provincies en regio's) - niet goed afgestemd op de andere thema's en opgaven. Hierdoor wordt ruimte door meerdere thema's geclaimd. Communicatie tussen gemeente en provincie is daarbij vaak ontoereikend. Zeker als het gaat om de integrale afweging van verschillende thema's leidt dit mogelijk tot negatieve/tegenvallende uitkomsten. Een goede visie in de ene gemeente (of provincie) wordt sterk beïnvloed door de plannen van de buren. Zo kan een goed inpassingsplan in een keer teniet gedaan worden. Dit leidt soms ook tot grensconflicten. Bij het oplossen van dit soort grensconflicten moet het mogelijk zijn om RES-afspraken over duurzame productie en zoekgebieden ter discussie te stellen. Maar in deze discussie moet de beoogde opwek dan niet bijgesteld worden. Gezamenlijk zoeken naar een alternatief - over gemeente- of RES-grenzen heen - waarin dezelfde opwek gerealiseerd wordt, maar buiten bestaande zoekgebieden als dat nodig is. Ook houvast van bovenaf, bijvoorbeeld met betrekking tot het energiesysteem of een minimale hoeveelheid opwekking, kan helpen om tot betere bovenregionale afstemming te komen.
Gz. generation
.ENERGY
BRIGHT
ï he Cloud Collective
FABRICatiOnS.
mKindni
drCimot
Conflicten in tijd/planning
Botsende tijdslijnen: de snelheid die nodig is om de doelen voor 2030 en 2050 te halen wachten niet altijd met zorgvuldige uitwerking maar ook niet met de daadwerkelijke uitvoering. Sommige opgaven of processen die in een gebied speelden ten tijde van de ontwikkeling van de RES 1.0 zijn weleens 'weggelaten' als input in de RES, juist door de gevoeligheid van deze processen. Hierdoor zijn in sommige gevallen gebieden die wel degelijk potentie hebben uiteindelijk niet in de RES beland. Deze gebieden komen nu, in gesprekken over een vervolg of afweging met ander thema's wel naar voren, maar conflicteren dan met de afspraken uit de RES; ze liggen namelijk buiten de vastgelegde zoekgebieden. En waar het toevoegen van zoekgebieden theoretisch mogelijk is, blijkt dit in de praktijk zeer lastig.
GENERATION .ENERGY
BRIGHT
The Cloud Collective
FABRICations.
van Paridon
cle Groot
Perverse I ongewilde financiële prikkels
De op efficiëntie gerichte SDE+ en ++ nemen ruimtelijke kwaliteit (nog) niet mee als indicator of afweging. Hierdoor wordt tussenruimte voor natuur, natuurontwikkeling en inpassing niet beloond maar feitelijk afgestraft. Daarmee maakt de SDE+/++ het creëren van ruimtelijke kwaliteit buitengewoon moeilijk. Voor een goede ontwikkeling van de RES zou een stap gemaakt moeten worden naar een integrale beloning: energieopbrengst, biodiversiteit, waterberging, bruto/netto ruimtegebruik etc.
De SDE is een economische prikkel die andere maatschappelijk relevante opgaven wegconcurreert. Subsidie is op zichzelf een verstandige stap voor de transitie, maar enkel als de andere opgaven - op zijn minst - gelijkwaardig ondersteund worden. Een integrale gebiedsaanpak komt niet van de grond als de verschillende opgaven ongelijk gewaardeerd en gesubsidieerd worden. Opwekking van zonne-energie levert meer geld op dan landbouw. Wanneer een agrariër grond verkoopt of verpacht tbv energieopwekking komt veel kapitaal vrij in het gebied, waardoor ook op regionaal niveau investeringskracht ontstaat om nieuwe landbouwgrond op te kopen. Daarom leiden de zoekgebieden van de RES nu al tot speculatie: naast agrariërs kopen ook andere investeerders gronden op. Het gevolg is dat de grondprijs toeneemt wat - ook bij het uitblijven van duurzame energieprojecten - andere maatschappelijke opgaven in de weg zit. Denk hierbij aan de extensivering van de landbouw, meer ruimte voor natuur, klimaatadaptatie, etc. Prijsopdrijving maakt dit - nog - moeilijker en duurder.
Gz. generation
.ENERGY
bright
ĩhe Cloud Collective
FABRICations.
mi'ui n
iirGmot
Perverse I ongewilde financiële prikkels
Het uitkopen van stoppende (agrarische) bedrijven in een gebied heeft weinig zin. Het zorgt voor een kapitaalinjectie in het gebied met onduidelijke neveneffecten. Er is weinig sturing op het vrijkomende kapitaal, dat immers in private handen terecht komt, waardoor dit niet of beperkt met maatschappelijke meerwaarde geherinvesteerd wordt. Er moet gericht uitgekocht worden op gebiedsdoelen, niet alleen op het verlagen van de uitstoot. Naast bovenstaande effecten treedt er een effect op van het verder uiteendrijven van grotere en kleinere agrariërs. Grote boerenbedrijven kunnen makkelijker investeren in duurzame energie, doordat ze beschikken over meer middelen, maar ook omdat ze meer ruimte 'over' hebben. Dit werkt schaalvergroting ook in de hand; de opbrengsten van de duurzame opwek komen - weer - bij de grotere partijen terecht. Kleine agrariërs zijn hierbij sterk in het nadeel. Het gevolg is dat we op deze manier een (rechts)persoon financieel beter maken en niet het gehele gebied. Minder ambitieuze boeren kijken ook veel naar de optimalisatie op bedrijfs- of lokaal niveau: het bedrijf energieneutraal maken, maar niet kijken naar de potentie van de bijdrage van datzelfde bedrijf voor het collectief. Er wordt bijvoorbeeld een kleine EAZ molen geplaatst om de melkmachine te laten draaien, verdere opwekpotentie wordt onbenut gelaten.
In veel RES’en, en bij vergunningverlening, wordt een tijdstermijn gekoppeld aan de opwek van duurzame energie op agrarische gronden. Een zonneveld wordt vergund voor 25 jaar waarna het weer terug moet naar de originele staat. Dit maakt de (blijvende) ontwikkeling van maatschappelijke doelen als natuur, waterberging of ander secundaire functies waar een investering voor vereist is, moeilijk. Mogelijkheden om te komen tot een financiële afwaardering van de gronden (naar bijvoorbeeld natuur) blijven onbenut. 'Blijvend grasland' vereist bijvoorbeeld dat - na afwijkend gebruik - de toestand teruggebracht wordt naar gras.
Gz. generation
■ENERGY
BRIGHT The Cloud Collective
FABRICations.
van Paridon
«1c Groot
Kennis en capaciteit