4. Rapportage enquête fietsverkeer binnenstad 2026
Tekst van het document
Analyse Fietsverkeer Binnenstad Bergen op Zoom Resultaten bewonerspeiling 2026 Op basis van gecorrigeerde enquêtedata n = 593 respondenten April 2026 Samenvatting In april 2026 is een peiling uitgevoerd naar het rijdend fietsverkeer in de binnenstad van Bergen op Zoom tijdens drukke winkeltijden. In totaal zijn 593 enquêtes volledig ingevuld, door bewoners, ondernemers en bezoekers. De resultaten zijn gecorrigeerd voor een beperkt aantal logisch inconsistente antwoorden (12%); de conclusies zijn robuust en veranderen niet als de ongecorrigeerde data wordt gebruikt. De ervaren hinder is hoog: gemiddeld 4,9 op een schaal van 1 tot 7. Fatbikes en snelle elektrische fietsen vormen veruit het grootste knelpunt, met een gemiddelde hinderscore van 6,6. Gewone fietsen scoren beduidend lager (3,4). Ondernemers en werknemers in de binnenstad ervaren de meeste hinder (5,8); hinder neemt toe naarmate mensen vaker in de binnenstad komen. De meerderheid wil maatregelen. Van de vier voorgelegde opties scoort een tijdvenster waarin alle rijdende fietsen niet zijn toegestaan het hoogst. Een tijdvenster specifiek voor e-bikes en fatbikes scoort lager, en een permanent volledig voetgangersgebied nog lager. Onbeperkt fietsen toestaan heeft de minste steun. Bij de slotvraag kiest 68% voor rust en veiligheid voor voetgangers als hoogste prioriteit; slechts 2% kiest voor vrij kunnen fietsen.
61% van de respondenten geeft aan dat meer en betere bewaakte fietsenstallingen aan de randen van de binnenstad maatregelen acceptabeler maken. Tegelijkertijd is 61% van de fietsende respondenten bereid meer dan 50 meter te lopen naar een stalling. Deze uitkomsten ondersteunen de beleidslogica van de gemeente: de uitbreiding van bewaakte stallingen en de invoering van een fietsregime versterken elkaar. De enquête wijst in een duidelijke richting: een tijdvensterverbod voor alle rijdende fietsen, gecombineerd met goede stallingsinfrastructuur aan de stadsrand, heeft het meeste draagvlak onder bewoners, ondernemers en bezoekers. Inleiding en verantwoording In april 2026 is een peiling uitgevoerd onder bewoners, ondernemers en bezoekers van de binnenstad van Bergen op Zoom. De enquête ging over rijdend fietsverkeer tijdens drukke winkeltijden in de binnenstad van Bergen op Zoom en is digitaal afgenomen. Bewoners, bezoekers en ondernemers zijn middels De Bode, posters, Social Media, ondernemersvereniging Sterck en in het geval van wonend binnen het huidige cameraregime schriftelijk geattendeerd op de enquête. Dit rapport presenteert de geanalyseerde resultaten op basis van 593 complete reacties (van de 662 ontvangen inzendingen).
De enquête is opgezet in de context van twee concrete beleidslijnen: de uitbreiding van bewaakte fietsenstallingen aan de randen van de binnenstad en de verkenning van een ander regime voor fietsverkeer tijdens drukke winkeltijden. De vraag of die twee met elkaar samenhangen - of betere stallingsvoorzieningen de acceptatie van beperkende maatregelen vergroot - is daarom expliciet in de vragenlijst opgenomen. In de enquête zijn vier beleidsopties voorgelegd, oplopend van geen beperking tot een volledig rijverbod. In dit rapport worden deze aangeduid als M1 tot en met M4: • M1: Fietsen altijd toegestaan (geen beperkingen) • M2: Tijdvenster waarin e-bikes en fatbikes niet zijn toegestaan • M3: Tijdvenster waarin alle rijdende fietsen niet zijn toegestaan • M4: Rijdende fietsen nooit toegestaan (volledig voetgangersgebied) Correctie van tegenstrijdige antwoorden Bij analyse van de ruwe data zijn in 71 gevallen (12%) tegenstrijdige maatregelscores geconstateerd. De meest voorkomende tegenstrijdigheid betrof respondenten die een volledig voetgangersgebied (M4) hoog scoorden, maar een tijdvensterverbod voor alle fietsen (M3) laag, terwijl maatregel 3 als mildere variant logischerwijs minstens even acceptabel zou moeten zijn, vermoedelijk omdat de vraagstelling voor een deel van de respondenten toch onduidelijk bleef.
Correcties zijn doorgevoerd op grond van drie regels: • Wie M4 ≥ 5 scoort maar M3 ≤ 2: M3 gelijkgesteld aan M4 (tijdvenster minstens zo acceptabel als permanent verbod). • Wie hinder ≥ 6 rapporteert, M1 hoog scoort én in vrije tekst een verbodswens uitdrukt: M1- schaal gespiegeld. • Wie alle maatregelen laag scoort terwijl slotvraag = ‘veiligheid’ + hoge hinder + verbodswens in tekst: M4 en M3 opwaarts bijgesteld. M2 (tijdvenster voor e-bikes) is in geen enkel geval gecorrigeerd. Alle in dit rapport gepresenteerde cijfers zijn gebaseerd op de gecorrigeerde dataset. Al zijn de rangorde en de conclusies identiek aan de ongecorrigeerde data, waarover later meer. Respondentprofiel In totaal zijn 662 enquêtes ontvangen, waarvan 593 volledig ingevuld (89%). De overige 69 zijn incompleet uitgevallen en buiten de analyse gehouden. Respondenten konden slechts één relatie tot de binnenstad aanduiden. Wie zowel bewoner als ondernemer is, of bezoeker én bewoner elders, is dus in één categorie terechtgekomen, naar eigen keuze. De groepscijfers weerspiegelen daarmee de primaire identificatie van de respondent, niet per se zijn of haar volledige betrokkenheid bij de binnenstad.
Relatie tot de binnenstad Groep | Aantal | Aandeel Bewoner elders in Bergen op Zoom | 251 | 42,3% Bewoner binnenstad | 211 | 35,6% Ondernemer / werknemer binnenstad | 103 | 17,4% Bezoeker | 28 | 4,7% Bezoekfrequentie tijdens drukke winkeltijden Frequentie | Aantal | Aandeel Meerdere keren per week | 292 | 49,2% Wekelijks | 179 | 30,2% Maandelijks | 86 | 14,5% Zelden of nooit | 36 | 6,1% Het panel is sterk betrokken: bijna 80% van de respondenten bevindt zich wekelijks of vaker in de binnenstad tijdens drukke winkeltijden. Dit verhoogt de representativiteit voor de directe beleving, maar betekent ook dat vaste gebruikers sterker vertegenwoordigd zijn dan incidentele bezoekers. Ervaren hinder De gemiddelde algehele hinderscore bedraagt 4,93 op een schaal van 1 tot 7. De hinderbeleving is sterk geconcentreerd op fatbikes. Gemiddelde hinderscore per fietstype (schaal 1–7) Fietstype | Gemiddelde | Toelichting score Fatbikes / snelle e-fietsen | 6,55 | Veruit hoogste hinder, vrijwel universeel E-bikes / elektrische fietsen | 4,53 | Duidelijk bovengemiddeld Bezorgfietsen | 4,44 | Vergelijkbaar met e-bikes Gewone (niet-elektrische) fietsen | 3,42 | Beneden gemiddeld, minder als probleem ervaren Fatbikes worden door vrijwel alle groepen als veruit het grootste knelpunt aangemerkt.
Gewone fietsen roepen beduidend minder weerstand op, een onderscheid dat ook in de open antwoorden terugkomt. Hinder per groep respondenten Groep | n | Gem. hinder | Gem. M1 (vrij) | Gem. M4 (volledig verbod) Bewoner binnenstad | 211 | 5,02 | 3,48 | 3,57 Bewoner elders BoZ | 251 | 4,61 | 3,38 | 3,55 Ondernemer / werknemer | 103 | 5,77 | 2,96 | 4,30 Bezoeker | 28 | 4,11 | 4,14 | 2,93 Ondernemers en werknemers in de binnenstad rapporteren de hoogste gemiddelde hinder (5,77) én de laagste acceptatie van onbeperkt fietsen (M1: 2,96). Bezoekers ervaren de minste hinder en zijn ook het minst voorstander van een volledig verbod. Hinder naar bezoekfrequentie Bezoekfrequentie | Gem. hinder Zelden of nooit | 4,11 Maandelijks | 3,95 Wekelijks | 4,68 Meerdere keren per week | 5,48 Hoe vaker iemand in de binnenstad komt, hoe hoger de ervaren hinder: een logisch patroon dat de geloofwaardigheid van de resultaten ondersteunt. Acceptatie van maatregelen Respondenten beoordeelden vier beleidsopties op een schaal van 1 (niet acceptabel) tot 7 (zeer acceptabel). Het percentage ‘acceptabel’ betreft het aandeel met score ≥ 5.
Resultaten na correctie Maatregel | Gemiddelde | % acceptabel (≥5) M3: Tijdvenster alle rijdende fietsen | 4,58 | 58,3% verboden M2: Tijdvenster alleen e-bikes / fatbikes | 4,09 | 50,3% verboden M4: Rijdende fietsen nooit toegestaan | 3,66 | 40,5% (volledig voetgangersgebied) M1: Fietsen altijd toegestaan (geen | 3,38 | 34,2% beperkingen) Vergelijking vóór en na correctie Maatregel | Gem. vóór | Gem. na | Verschil | % acc. vóór | % acc. na M1: Altijd toegestaan | 3,47 | 3,38 | −0,09 | 35,9% | 34,2% M2: Tijdvenster e-bikes | 4,09 | 4,09 | 0,00 | 50,3% | 50,3% M3: Tijdvenster alle | 4,02 | 4,58 | +0,56 | 48,6% | 58,3% fietsen M4: Volledig | 3,60 | 3,66 | +0,07 | 39,6% | 40,5% voetgangersgebied Na correctie verschuift M3 het meest: van gemiddeld 4,02 naar 4,58, met een stijging van bijna 10 procentpunt in het aandeel ‘acceptabel’. De correctie verklaart dat veel respondenten die een volledig verbod acceptabel vinden (M4 hoog), het tijdvenster voor alle fietsen eerder ten onrechte laag scoorden, vermoedelijk door verwarring over de escalatieopbouw van de maatregelen.
Kanttekening: niet-gecorrigeerde tegenstrijdigheden Naast de gecorrigeerde gevallen blijft er een groep respondenten over die ook tegenstrijdig lijkt te antwoorden, bijvoorbeeld hoge hinder in combinatie met zowel een hoge score op ‘altijd toegestaan’ (M1) als op ‘volledig voetgangersgebied’ (M4), maar waarbij geen correctie is doorgevoerd. De reden is methodologische voorzichtigheid: zonder bevestiging vanuit de open antwoorden of de slotvraag is niet met zekerheid te zeggen of het gaat om een meetfout of om een genuine, intern consistente opvatting. Iemand kan bijvoorbeeld veel hinder ervaren van fatbikes maar principieel vinden dat fietsen in de stad thuishoort, en tegelijk openstaan voor een drastische oplossing als het echt nodig is. Dat is een ongewone maar niet onmogelijke positie. Statistisch gezien is de aanbevolen aanpak bij dit type twijfelgevallen een zogenoemde sensitivity analysis: de analyse wordt twee keer uitgevoerd | , met en zonder de verdachte respondenten | , en de conclusies worden alleen als robuust beschouwd als beide varianten tot dezelfde uitkomst leiden. | In dit geval is dat het geval: ook in de ongecorrigeerde data heeft M2 de hoogste acceptatie (50,3%), gevolgd door M3 (48,6%), M4 (39,6%) en M1 (35,9%). Na correctie wisselen M2 en M3 van positie. De overige volgorde en alle beleidsimplicaties veranderen niet.
De gecorrigeerde data verscherpt het beeld, maar keert het niet om. De conclusies in dit rapport zijn daarmee robuust. Correlaties hinder versus maatregelvoorkeur Maatregel Correlatie met hinder (r) Interpretatie M1: Altijd toegestaan −0,70 Sterk negatief: meer hinder = minder acceptatie van vrij fietsen M4: Volledig voetgangers +0,57 Positief: meer hinder = meer acceptatie van volledig verbod M3: Tijdvenster alle fietsen +0,42 Matig positief: meer hinder = meer acceptatie van een tijdsvenster (gematigd) M2: Tijdvenster e-bikes +0,16 Zwak: Zwak verband: mensen met veel hinder vinden dit nauwelijks acceptabeler dan mensen met weinig hinder* * Opvallend, omdat fatbikes de grootste hinderveroorzaker zijn. Verklaring: een maatregel die alleen elektrische fietsen aanpakt voelt blijkbaar onvoldoende. Respondenten willen rust in de straat, niet een gedeeltelijke oplossing. Fietsenstallingen als randvoorwaarde 61% van de respondenten geeft aan dat meer en betere bewaakte fietsenstallingen aan de randen van de binnenstad maatregelen acceptabeler zouden maken. 23% zegt van niet, 17% weet het niet.
Eigen fietsgedrag Fietsgebruik in de binnenstad Eigen fietsgebruik | Aantal | Aandeel Wekelijks of vaker | 240 | 40,5% Af en toe | 152 | 25,6% Nooit | 149 | 25,1% Maandelijks | 52 | 8,8% Gebruikte type fiets Type fiets | Aantal | Aandeel Gewone (niet-elektrische) fiets | 225 | 37,9% Elektrische fiets / e-bike | 212 | 35,8% Fatbike / snelle elektrische fiets | 4 | 0,7% Wisselend | 3 | 0,5% Slechts 4 respondenten (0,7%) rijden zelf op een fatbike. De hoge fatbike-hinderscore van 6,55 wordt gedragen door mensen die er geen rijden gewone fietsers en e-bikerijders ervaren beiden een fatbike- hinderscore van meer dan 6,5. Acceptabele loopafstand bij afstappen Afstand | Aantal | Aandeel Meer dan 100 meter | 241 | 40,6% 50–100 meter | 124 | 20,9% 25–50 meter | 82 | 13,8% Liever niet afstappen | 96 | 16,2% Minder dan 25 meter | 50 | 8,4% 61% van de fietsende respondenten is bereid meer dan 50 meter te lopen naar een stalling. Dat biedt praktische ruimte voor beleid gericht op stallingen aan de stadsrand in combinatie met een rijverbod in de winkelstraten. Open antwoorden 478 van de 593 respondenten (81%) hebben de open vraag ingevuld. De antwoorden zijn gethematiseerd op basis van terugkerende begrippen. Respondenten konden meerdere thema’s aansnijden, waardoor percentages optellen boven 100%.
Thema’s in de open antwoorden (% van n=478) Thema | Aantal | % van open antwoorden Fatbikes verbieden / weren | 159 | 33,3% Meer handhaving | 102 | 21,3% Volledig fietsverbod (tijdelijk of permanent) | 94 | 19,7% Betere / bewaakte fietsenstallingen | 76 | 15,9% Elektrische fietsen weren | 48 | 10,0% Snelheidsbeperking instellen | 45 | 9,4% Tijdvenster winkeltijden invoeren | 26 | 5,4% Alternatieve fietsroutes aanleggen | 13 | 2,7% Huidige situatie is goed | 11 | 2,3% Representatieve citaten “Enschede volgen, fatbikes verbieden… zij vormen de grootste overlast! En dan ook handhaven.” “Ban de voorbij razende fatbikes. Ik ben ondernemer en zie meerdere keren per week gevaarlijke situaties. Heb nog nooit een BOA kunnen betrappen op een actie.” “Fietsen in het voetgangersgebied niet toegestaan tussen 12:00 en 17:30 uur, gelijktijdig met het verbod voor auto’s.” “Goede fietsstallingen op elke invalshoek van het centrum, het liefst bewaakt zodat iedereen ook een goed gevoel heeft bij het stallen.” “Als fietsers niet meer mogen, dan parkeertarieven naar beneden brengen. Anders komt er helemaal niemand meer naar de stad.” “Er is geen probleem, iedereen houdt rekening met elkaar.” Conclusies en beleidsimplicaties 7.1 Fatbikes zijn het dominante knelpunt De hinderbeleving is sterk geconcentreerd op fatbikes en snelle elektrische fietsen (gemiddeld 6,55 op 7).
Dit geldt ongeacht de eigen vervoerskeuze van de respondent. Slechts 4 respondenten rijden zelf op een fatbike. Een gerichte maatregel voor dit type fiets spreekt hiermee intuïtief aan, maar de data nuanceert dit. De samenhang tussen ervaren hinder en acceptatie van een e-bike/fatbike- maatregel is opvallend zwak (r = 0,16): mensen met veel hinder vinden zo'n gerichte maatregel nauwelijks acceptabeler dan mensen met weinig hinder. Een categorie specifieke aanpak lijkt de ervaren overlast onvoldoende te adresseren. De behoefte aan rust in de straat vraagt om een bredere maatregel. 7.2 Het tijdvenster voor alle rijdende fietsen heeft het meeste draagvlak Na correctie heeft M3 (tijdvenster alle rijdende fietsen verboden) de hoogste acceptatiescore: gemiddeld 4,6 op 7, waarbij 58% van de respondenten een score van 5 of hoger geeft. Dat is beduidend hoger dan een permanent volledig verbod (M4: 40,5%) of onbeperkt fietsen toestaan (M1: 34,2%). M2 (alleen e-bikes in tijdvenster) scoort 50,3% maar de lage correlatie met hinder (r = 0,16) wijst erop dat dit de kern van het probleem niet adresseert. 7.3 Ondernemers zijn de meest uitgesproken groep Ondernemers en werknemers rapporteren de hoogste hinder (5,77), de laagste acceptatie van onbeperkt fietsen (M1: 2,96) en de hoogste acceptatie van een volledig verbod (M4: 4,30).
In de open antwoorden uiten zij ook het vaakst concrete overlastervaringen. 7.4 Stallingen zijn een cruciale randvoorwaarde 61% van de respondenten geeft aan dat goede bewaakte fietsenstallingen aan de stadsrand maatregelen acceptabeler maken. Stallingscapaciteit is daarmee niet alleen een facilitaire kwestie maar ook een politiek-communicatief instrument voor draagvlak. 7.5 Een minderheid is tegen alle beperkingen Slechts 2,2% kiest bij de slotvraag voor vrij kunnen fietsen als hoogste prioriteit. De dominante stemming is er een van ongemak met de huidige situatie en bereidheid tot maatregelen, al verschilt de voorkeur voor de exacte vorm. 7.6 Beleidsaanbevelingen • De data wijst in de richting van een tijdvensterverbod voor alle rijdende fietsen (M3) als meest geaccepteerde optie. • Combineer een rijverbod altijd met zichtbare stallingscapaciteit aan de stadsrand: dit verhoogt de acceptatie aantoonbaar. • Onderzoek afstemming met de bestaande autoregelgeving (de paaltjes): meerdere respondenten suggereren gelijktijdigheid als communicatief voordeel. • Wees terughoudend met een permanent volledig verbod (M4) als enige maatregel: het draagvlak (40,5%) is lager dan voor een tijdvenster en de bereidwilligheid om af te stappen is ruimschoots aanwezig (61% > 50 meter).
Bijlage: Methodologische verantwoording Vragenlijst en schalen De enquête is afgenomen via Survalyzer en bestond uit gesloten vragen (Likert-schalen 1–7, enkelvoudige keuze) en één open vraag. De maatregelen waren geformuleerd als vier escalerende opties van ‘geen beperking’ (M1) tot ‘permanent verbod’ (M4). Correctieprocedure De correctie is uitsluitend toegepast op de maatregelscores (M1–M4). Geen enkele andere variabele is aangepast. De correctieregels zijn gebaseerd op de logische structuur van de vragenlijst (escalerend karakter) én op de inhoud van de open antwoorden. In alle gevallen is de meest conservatieve interpretatie gekozen. Beperkingen • Het panel is niet aselect getrokken maar heeft zich vrijwillig aangemeld; de resultaten zijn niet zonder meer representatief voor alle inwoners van Bergen op Zoom. • De sterke oververtegenwoordiging van vaste gebruikers (wekelijks of vaker: 79%) kan de uitkomsten vertekenen ten opzichte van incidentele bezoekers. • De vraag naar de relatie tot de binnenstad liet slechts één antwoord toe. Respondenten met meerdere rollen (bijvoorbeeld bewoner én ondernemer) zijn daardoor in één categorie ondergebracht. Dit kan de groepsvergelijkingen enigszins vertekenen. • De vier maatregelopties waren oplopend geformuleerd van geen beperking (M1) tot volledig verbod (M4).
Uit de data blijkt dat een deel van de respondenten (12%) een logisch inconsistente combinatie van scores gaf, met name door M4 hoog te scoren maar M3 lager, terwijl M3 een mildere variant is van hetzelfde principe. Dit wijst erop dat de escalatielogica van de opties niet voor alle respondenten even helder was. Een duidelijkere vraagstelling of toelichting had dit mogelijk voorkomen.