CConstaterende datBergen op Zoom
Koppel je AI →
Document · PDF

12. Mail van gezondin inzake overdrachtsdocument wethouders gemeenteraadsverkiezingen. Behandelvoorstel: voor kennisgeving aannemen.

Commissie (Algemeen) 14 april 2022, gemeente Bergen op ZoomBij agendapunt: Mededelingen/ingekomen post gerelateerd aan de Algemene Commissie2.546 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

De gemeenteraadsverkiezingen komen dichterbij, een periode vol beweging en verandering om uiteindelijk te komen tot nieuwe gezamenlijke focus en plannen. Hopelijk mogen we ook de komende periode weer rekenen op uw inzet voor het terugdringen van sociaal economische gezondheidsverschillen (SEGV) in uw gemeente, hetzij als wethouder, als raadslid of in een andere rol. Gezondheidsverschillen staan hoog op de politieke agenda, zowel landelijk als lokaal. Uw gemeente is sinds acht jaar een van de 150 GIDS (Gezond In De Stad) gemeenten in Nederland. Als GIDS-gemeente ontvangt u daarom ook GIDS-gelden via een decentralisatie uitkering (tot en met 2022) voor uw lokale aanpak, met daarbij ondersteuning vanuit programma GezondIn, dat wordt uitgevoerd door Pharos en Platform31. In de bijlagen van deze e-mail vindt u onze kerninformatie over gezondheidsverschillen, die als input kan dienen voor de coalitieonderhandelingen of bijvoorbeeld in het overdrachtsdocument naar een eventuele opvolger. Via de diverse linkjes in de teksten van deze bijlagen treft u verdiepende informatie, waarover onze adviseurs u en uw college uiteraard graag verder informeren en specifiek maken voor uw lokale context. Bij deze in ieder geval hartelijk dank voor uw betrokkenheid de afgelopen jaren en uiteraard ook heel veel succes in de toekomst, ongeacht de uitkomst van de verkiezingen.

Mocht u vragen hebben naar aanleiding hiervan, dan horen wij het graag. U kunt ons bereiken via info@gezondin.nu Vriendelijke groet, Programmamanager Gezondln

Op de hoogte blijven? Abonneer je op onze Nieuwsflits www.gezondin.nu/nieuws

www.pharos.nl

Tekstvoorstel voor coalitieakkoorden en collegeprogramma's

Input voor het terugdringen van gezondheidsverschillen Leeswijzer: Hieronder staat een aantal bullet points. Al deze punten zijn werkzame elementen om te komen tot een duurzame lokale aanpak voor het terugdringen van gezondheidsverschillen. Het eerste deel van de bullets richt zich op het gezondheidsbeleid en de onderliggende thematiek. Het tweede deel van de bullets richt zich op een brede, integrale manier van werken. Voor een stevige aanpak is het waardevol zoveel mogelijk van deze punten te verwerken in het coalitieprogramma. Uiteraard kan de taal aangepast worden. Hier en daar hebben wij daar een tekstvoorstel voor gedaan. We hebben er voor gekozen bullet points aan te leveren, zodat je deze zelf passend in een tekst kunt verwerken. Aanvullend hebben we, ter ondersteuning van deze bullets, hyperlinks aangebracht naar relevantie documentatie en behulpzame illustraties als bijlage opgenomen. De onderstaande tekstsuggesties zijn afgeleid van de zojuist benoemde Pharos negen principes voor een succesvolle strategie om gezondheidsverschillen duurzaam aan te pakken. Onze adviseurs van het Stimuleringsprogramma GezondIn (Pharos en Platform31) zijn uiteraard bereid om mee te denken en een presentatie te verzorgen (indien gewenst). Deel 1

1

Wij zien in onze gemeente SEGV/ongelijkheid/gezondheidsverschillen/achterstanden1 etc.

Mensen met een hoog inkomen en hoog opleidingsniveau leven gemiddeld genomen niet alleen zes jaar langer, maar ook vijftien jaar langer in een goede gezondheid, dan mensen met een laag inkomen en laag opleidingsniveau.

Covid19 en de coronacrisis hebben die verschillen extra duidelijk gemaakt.

We zien gezondheidsverschillen tussen wijken/kernen, maar ook tussen verschillende groepen inwoners. Ook bij bepaalde levensfasen manifesteren deze verschillen zich.

Verschillen in gezondheid hangen samen met sociale en economische uitdagingen. Denk aan: schulden, onveiligheid, armoede, onzekere arbeidssituatie, te duur of ongezond wonen, ongezonde of onveilige omgeving, onvoldoende toegankelijk(e) voorzieningen (nabijheid, financieel, begrijpelijk, passend) en laaggeletterdheid.

Langdurige sociale en economische problemen kunnen tot intergenerationele gezondheidsproblemen leiden.

Kijk wat het best past in de terminologie van uw gemeente

Ongelijkheid zien we niet alleen in gezondheid, maar ook in werk en inkomen, wonen, meedoen, onderwijs en veiligheid.

We willen dat al onze inwoners een goede gezondheid hebben, zowel mentaal als fysiek.

We willen dat onze inwoners naar vermogen mee kunnen doen. Dat ze gelijke kansen hebben op onderwijs en opleiding, op betaald of onbetaald werk.

We willen dat iedere inwoner versterkt wordt in de bestaanszekerheid om te kunnen voorzien in de basis van hun bestaan, financiële zekerheid en grip op hun leven te ervaren.

We hebben oog voor chronische stress en de daarbij horende gevolgen voor gezondheid.

In de gemeente is een sterke infrastructuur nodig om te kunnen werken aan een brede sociale en gezondheidsbasis. We besteden daarom al veel aandacht aan sport, meedoen, gezonde leefstijl en een goede start in het leven (denk aan GIDS, JOGG, Kansrijke Start, Preventieakkoord, Sportakkoord). De impact van deze programma’s willen we vergroten door meer onderlinge samenhang aan te brengen. Binnen deze programma’s besteden we vooral aandacht aan de groepen en gebieden die kampen met gezondheidsachterstanden.

Bij het ontwikkelen en bedenken van beleid op dit terrein staan de inwoners voorop.

Deel 2 

2 3

Belangrijk is om vanuit de lokale aanpak voor gezondheidsverschillen/lokaal gezondheidsbeleid/sociaal domein/maatschappelijke opgaven2 niet alleen op gezondheid en leefstijl in te zetten, maar juist ook actief werk te maken van: o

de oorzaken van ongezondheid en gezondheidsverschillen;

o

en de wisselwerking met andere terreinen waar we ongelijkheid zien. Bijvoorbeeld op het gebied van armoede, werk en inkomen, het fysieke en sociale domein;

o

stevige integrale wijkaanpakken met voorzieningen die aansluiten op de behoeften en initiatieven van inwoners, waarbij we de inwoners zelf voorop zetten.

Gezond leven in sterke en inclusieve wijken en buurten is een gezamenlijke opgave van de diverse domeinen zoals sociaal, medisch en fysiek domein.

We willen dat ook de andere domeinen in hun programma’s, beleid en werkwijze aandacht hebben voor het effect van hun beleid op gezondheid en de verschillen die we zien tussen gebieden en mensen. Hierbinnen moet het mogelijk zijn om hierop maatwerk te leveren.

We hebben verschillende manieren om hier op in te zetten. We kijken naar de programma’s, het beleid en werkwijze in xxxxxx3, en we nemen deze gezondheids- en maatschappelijke opgaven mee in de samenwerkingsafspraken en subsidies met en voor onze partners. Dit doen we vanuit vertrouwen en met de menselijke maat. We doen dit niet alleen van achter ons bureau, maar gaan ook met alle inwoners en professionals in gesprek over hun ideeën en aanbevelingen.

Kijk wat beste past in terminologie van uw gemeente Hier plaatsnaam invullen

We luisteren naar en werken duurzaam samen met onze inwoners en professionals. We betrekken ze bij het bedenken, opstellen en maken van plannen en de uitvoering en evaluatie daarvan.

We versterken hierbij, en hierdoor, het geloof in eigen kunnen van onze inwoners, en hun zelfredzaamheid.

Ook focussen we op de (groepen) inwoners die extra aandacht nodig hebben, en nog onvoldoende meepraten. We investeren ongelijk waar dat nodig is om juist deze inwoners naar vermogen mee te kunnen laten doen. Ongelijke investering in mensen en buurten draagt bij aan het versterken van talenten en verbeteren van leefbaarheid in gezinnen, wijken en buurten waar dat het meeste effect heeft.

We stimuleren maatwerk binnen de hele gemeente. Dat doen we op het niveau van wijk/buurt/kern/dorp. En we kijken naar de verschillende levensfasen en welke kansen we daarbij kunnen benutten.

Deze visie en werkwijze vraagt wat van de manier waarop wij als gemeente beleid ontwikkelen en uitvoeren. We weten dat dit een lange adem vraagt en stellen hiervoor doelen op lange(re) termijn.

Dit vraagt ook van onszelf en ook van onze samenwerkingspartners bezinning op de uitvoering van hun werkzaamheden.

We volgen onze gezamenlijke voortgang niet alleen door analyse van de data, maar ook in gesprekken of op ander creatieve manieren. We tellen én vertellen.

Bijlage 1 Illustraties die je kunt gebruiken in je documenten. Gezondheidsverschillen: levensverwachting

Bron: Pharos Expertisecentrum Gezondheidsverschillen

Infographic over de samenhang armoede, schulden en gezondheid

Bron: Pharos. Zie ook: https://www.pharos.nl/wp-content/uploads/2021/11/JH_Pharos_armoede_kaart_printA4_geen-snijtekens_v2.pdf

Infographic equality v. equity 1

(Bron: The Avarna Group)

Infographic equality v. equity 2

Bron: Robert Wood Johnson Foundation

Infographic equality v. equity 3

Bron: Matt Kinshella Thema’s die bijdragen aan gezondheidsverschillen

Bron: World Health Organisation

Overdrachtsdocument wethouders - gemeenteraadsverkiezingen 2022

Aanpak terugdringen sociaaleconomische gezondheidsverschillen Gezondheidsverschillen in onze gemeente In Nederland zijn grote gezondheidsverschillen. Mensen met een laag inkomen of een praktische opleiding leven gemiddeld zeven jaar korter dan hoogopgeleiden. Daarbij zien we dat deze mensen zich gemiddeld vijftien jaar eerder ongezond voelen en meer chronische aandoeningen hebben. Ook in onze gemeente zien wij deze sociaaleconomische gezondheidsverschillen (SEGV); de COVID-19pandemie en de coronacrisis hebben deze verschillen verergerdi. We zien die verschillen tussen wijken en kernen, maar ook tussen verschillende groepen inwoners. Inwoners die leven in een kwetsbare sociaaleconomische situatie hebben veel vaker last van gezondheidsachterstanden. Deze gezondheidsachterstanden hangen samen met zaken als schulden, armoede, onzekere arbeidssituatie, te duur of ongezond wonen, een ongezonde of onveilige omgeving, onvoldoende toegankelijke voorzieningen, schooluitval en laaggeletterdheid. Ook bij bepaalde levensfasen kunnen gezondheidsproblemen zich manifesteren (denk aan scheidingen, verlies van baan enzovoorts). Door duurzaam en integraal in te zetten op de aanpak van gezondheidsachterstanden stimuleren we dat onze inwoners gezond zijn en naar vermogen mee kunnen doen. Daarnaast is het van groot belang om te investeren in de gezondheid van toekomstige generaties.

Wat kunnen we eraan doen? We besteden nu al veel aandacht aan sport, meedoen, gezonde leefstijl en een goede start in het leven (denk aan GIDSii, JOGG, Kansrijke Startiii, Preventieakkoordiv, Sportakkoord). We kunnen hierbinnen echter nog veel meer oog hebben voor de achterliggende oorzaken van gezondheidsproblemen. Dan vergroten we de impact en samenhang van deze programma’s. Maar dit alleen is niet voldoende. Belangrijk is om vanuit onze lokale aanpak voor gezondheidsverschillen en ons gehele gemeentelijke beleid niet alleen op gezondheid en leefstijl in te zetten, maar juist ook om werk te maken van de oorzaken van ongezondheid. Dat betekent interne en externe samenwerking met de domeinen die bijdragen aan de oplossing. Zoals armoedebeleidvvi en een schuldenaanpak, werk en inkomen en een gezonde omgevingvii. Uit onderzoek blijkt dat de aanpak van sociaaleconomische gezondheidsverschillen alleen zin heeft als dit integraal gebeurt. Dat betekent dat alle gemeentelijke domeinen in hun programma’s en beleid aandacht moeten hebben voor het effect van hun werk op gezondheid. Dit vraagt van alle bestuurders oog voor de impact van het eigen beleid, aandacht voor de verschillen tussen mensen en gebieden en expliciete acties om gezamenlijk en gemeentebreed de verschillen terug te dringen.

Overdrachtsdocument wethouders - gemeenteraadsverkiezingen 2022 1

GIDS en GezondIn Onze gemeente is sinds acht jaar een van de 150 GIDS (Gezond In De Stad) gemeenten in Nederland. Dat houdt in dat wij naast financiële middelen (….€ per jaar tot en met 2022) ook ondersteuning bij onze aanpak ontvangen vanuit het Stimuleringsprogramma GezondIn, dat wordt uitgevoerd door Pharos en Platform 31. GezondIn kent een wethoudersgroep, die meedenkt over strategische keuzes en waarvan de deelnemers een ambassadeursrol vervullen. Deze groep heeft in de afgelopen jaren diverse gesprekken gevoerd met VWS en de staatssecretaris over het vergroten van de impact van de lokale aanpak van gezondheidsverschillen en over preventie in brede zin. Voorbeelden van geleverde input door de wethoudersgroep zijn: • • • •

Denkrichtingen om de aanpak van gezondheidsverschillen te integreren in het herstelbeleid tijdens en na coronaviii Reactie op de VWS-discussienota Zorg voor de Toekomstix Brief over de noodzaak van de aanpak SEGV voor de informateurx Gesprek met de staatssecretaris over de toekomst van de lokale aanpak SEGV en de regionale samenwerking rond preventie

Momenteel beraadt VWS zich op vorm en inhoud van het vervolg van GIDS en deze aanpak. Wat is er lokaal en landelijk bereikt? GIDS en het Stimuleringsprogramma GezondIn zijn onlangs geëvalueerd door onderzoeksbureau Lysias. De resultaten hiervan waren zeer positief, zoals u kunt lezen in bijgevoegd magazine. Ook in onze gemeente zijn goede stappen gezet. Er zijn mooie resultaten bereikt wat betreft het agenderen van gezondheidsverschillen, de domeinoverstijgende samenwerking in gemeenten en het betrekken van inwoners bij de aanpak van gezondheidsachterstanden. Maar in de aanbevelingen zien we ook dat er meer nodig is. De samenwerking tussen de verschillende domeinen is vaak nog ad hoc en kan beter geborgd worden in het gemeentelijk beleid. En hetzelfde geldt ook voor de samenwerking met externe partners en met inwoners in kwetsbare situaties. Een belangrijk aandachtspunt is ook de monitoring van onze aanpak: wat werkt en welke resultaten boeken we? Vervolgstappen We kunnen met de volgende aandachtspunten als gemeente op verschillende manieren verder aan de slag. • • •

•

Neem programma’s en beleid met collega-wethouders onder de loep om te kijken waar de gemeente meer (gezondheids)winst kan behalen Neem gezondheidsopgaven en (aandacht voor) de onderliggende oorzaken hiervan mee in de samenwerkingsafspraken met en subsidies voor onze partnersxi Stimuleer maatwerk binnen de hele gemeente, op het niveau van wijk/buurt/kern/dorp. Maatwerk ligt ook in de verschillende levensfasen en life events van inwoners, en de kansen die hier benut kunnen worden. Kijk bijvoorbeeld naar de ondersteuning die de gemeente kan bieden bij ingrijpende gebeurtenissen, zoals het wegvallen van inkomen. Bedenk de aanpak niet alleen van achter het bureau, maar ga ook met inwoners en professionals in gesprek over hun ideeën en aanbevelingenxii. Luister naar en werk

Overdrachtsdocument wethouders - gemeenteraadsverkiezingen 2022 2

•

duurzaam samen met inwoners en professionals. Betrek ze meer bij het maken van plannen en de uitvoering en evaluatie daarvan. Bepaal welke (groepen) inwoners extra aandacht nodig hebben, en nog onvoldoende meepraten Monitor en volg gezamenlijk de voortgangxiii. Niet alleen door analyse van data, maar ook in gesprekken of op ander creatieve manieren. Tellen én vertellen.

Deze visie en werkwijze vragen wat van de manier waarop de gemeente beleid ontwikkelt en uitvoert. Uit onderzoek is bekend dat dit een lange adem vraagt. Dat betekent het nodige voor de doelen die de gemeente stelt op korte, maar vooral ook langere termijn. Dit vraagt ook van onze samenwerkingspartners bezinning op de uitvoering van hun werkzaamheden. Ook in andere, regionale samenwerkingsverbanden is het goed om de aanpak van gezondheidsverschillen een centrale plek te geven. Covid-19 heeft zoals gezegd de gezondheidsverschillen vergroot. De herstelplannen die nu worden gemaakt bieden een kans om de trend te keren. Dit is het moment om als gemeente vooruit te kijken: hoe kun je verdere gezondheidsachterstanden bij kwetsbare groepen voorkomen? Zet in op herstelplannen die gelijke kansen voor iedereen vergroten, de meest kwetsbare burger voorop. Grote ongelijkheid bestrijd je door mensen ongelijk te behandelen. Dit overdrachtsdocument is gebaseerd op de publicatie Gezondheidsverschillen duurzaam aanpakken, de negen principes voor een succesvolle strategie van Pharos. Deze publicatie is onderbouwd met wetenschappelijke kennis en praktijkervaring uit binnen-en buitenland. Er is veel bekend over wat wel en niet werkt, zie ook de bijlage, www.gezondin.nu en www.pharos.nl. Bouw voort op deze kennis en blijf bijdragen.

Linkjes naar relevante kennis: https://www.pharos.nl/infosheets/infosheet-corona-en-vergroten-van-gezondheidsverschillen/ https://www.gezondin.nu/ iii https://www.pharos.nl/kennisbank/bouwstenen-en-succesfactoren-van-de-aanpak-kansrijke-start/ iv https://www.gezondin.nu/kennisbank/preventieakkoorden-met-aandacht-voor-iedereen/ v https://www.gezondin.nu/nieuws/chronische-stress-belangrijke-factor-gezondheidsverschillen/ vi https://www.pharos.nl/kennisbank/samenhang-armoede-schulden-en-gezondheid/ vii https://www.gezondin.nu/kennisbank/inspiratieboek-gezondheid-in-de-omgevingsvisie/ viii https://www.gezondin.nu/kennisbank/denkrichtingen-corona-geef-voorrang-aan-kwetsbare-groepen/ ix https://www.gezondin.nu/nieuws/wethouders-zet-extra-in-op-kwetsbare-inwoners-voor-gelijke-kansen-op-gezond-leven/ x https://www.gezondin.nu/nieuws/aanpak-gezondheidsverschillen-verdient-plek-in-regeerakkoord/ xi https://www.gezondin.nu/kennisbank/gezondheid-voor-iedereen-ook-in-contracten-en-subsidieafspraken/ xii https://www.pharos.nl/infosheets/bereiken-en-betrekken-bouwstenen/ xiii https://www.gezondin.nu/kennisbank/keuzehulp-monitoren-en-evalueren/ i

ii

Overdrachtsdocument wethouders - gemeenteraadsverkiezingen 2022 3

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=BergenOpZoom&id=39e53d9c-1557-4cbc-9b89-24f2ac5a9341