Verslag carrouselvergadering Berg en Dal 3 juni 2021

Verslag carrousel gemeente Berg en Dal 3 juni 2021

B39 Voorstel om in te stemmen met de reacties op de concept-regionale agenda en concept-bestuursakkoord van de Groene Metropoolregio

Voorzitter: Griffie: Portefeuillehouder: Ambtelijk: De leden:

Overig: Verslag:

dhr A. ten Westeneind mw E. Jonkman dhr M. Slinkman, mw S. Fleuren, mw I. van de Scheur, dhr N. Verheul en mw A. Visser dhr M. Wijnen dhr N. Bakker (CDA), mw M. Verdijk (GroenLinks), mw R, Barber (Polderbreed), dhr J. Verstegen (D66), dhr R. Verstraaten (GVP), dhr H. Peters (Sociaal Groesbeek), dhr J. van den Bent (VBenD), mw J. Brouwer (VOLG), dhr R. Hammer (VVD), dhr M. Schmiermann (PvdA) mw L. van Rensch (opgavemanager voor de productieve regio) Buro Service Overasselt, mw W. Verheijen Verkroost

De voorzitter opent de carrousel om 20.00 uur en heet de aanwezigen welkom bij de fysieke vergadering. INSPREKER: Dhr Barends, namens Kennisnetwerk Arnhem Nijmegen. 18 gemeenten in de regio Arnhem Nijmegen willen samenwerken in de Groene Metropoolregio. Het gaat om de groene groei. De groei zal zichtbaar zijn door de woningbouwbehoefte, maar het zal ook groen moeten zijn en groen moeten blijven. Het gaat om het groene van de Achterhoek, maar ook om de groei van de Randstad en die moet je laten integreren in de Regio Arnhem Nijmegen. Met de visie die is vastgesteld in het AB van de Regio, zijn er vijf mooie opgaven tot stand gekomen. De vijf opgaven zijn de hoekstenen waarmee het huis gebouwd kan worden. Uiteindelijk kan de lokale gemeenteraad het huis inrichten. Gelukkig staat de deur van het huis altijd open voor insprekers. Een stapje naar boven, Den Haag, Verenigde Naties, waar de wereldwijde doelstellingen zijn vastgesteld. De sustainable development goals, die ook belangrijk zijn in deze regio en die allemaal terugkomen in de vijf opgaven. De verbonden regio. Je moet in de regio kunnen komen, maar je moet ook in Groesbeek kunnen komen, in de kernen van de gemeente Berg en Dal. Er is een landelijk toekomstbeeld voor het OV 2020. Het gaat om overstappunten, het gaat erom van de ene naar de andere kern te kunnen komen. Ook gaat het om een goede gedragsaanpak in het verkeer.

Het is belangrijk omdat deze regio een productieve regio is. Het gaat om werk en werknemers, the human capital. Verder moet er goed onderwijs zijn, waardoor mensen een goede opleiding kunnen krijgen. De circulaire regio. De RES is daarin een belangrijk onderwerp waar ook de raad van Berg en Dal mee aan de slag is. Water is heel erg belangrijk voor de regio. Dat staat niet in de stukken. Verder noemt hij het terras en de regionale adaptatiestrategie. De ontspannen regio. Cultuur is belangrijk. Berg en Dal heeft een aantal mooie musea. De identiteit is belangrijk, met het toerismeverhaal van de Veluwe, Arnhem en Nijmegen samen. Hij noemt het dansen rond de rivier: fietsen, wandelen, de mooie plekjes in de mooie regio. Een groene groeiregio met een verstedelijkingstrategie en een woondeal. Er zijn woningen nodig.

ALGEMEEN Burgemeester Slinkman licht toe, aan de hand van sheets, dat in december gesproken is over de deelname aan de Groene Metropoolregio. Met een positief signaal van de raad is men verder gegaan. Het proces komt in een fase waar de raad zich wederom over mag buigen en wat ertoe leidt dat er kosten uit voortkomen.

1

De raad wordt nu gevraagd de uitgewerkte opgaven te bekijken en in de raad de intentie uit te spreken of men wel of niet wil deelnemen aan de opgaven en zo ja, aan hoeveel opgaven. Vervolgens worden bij alle 18 gemeenteraden de op- en aanmerkingen verzameld en met de uitkomst wordt op 7 juli in het AB opnieuw een agenda vastgesteld. Deze aangepaste agenda komt daarna terug in de 18 colleges en raden. Vervolgens zal er een definitieve besluitvorming komen, die verwerkt zal worden in de begroting voor 2022. De provincie vindt het heel belangrijk dat dit proces gezamenlijk ingezet wordt en heeft ook voor 2022 aangegeven de kosten voor het Regiobureau mede te helpen dragen. In 2021 en 2022 is er een gelijk bedrag voor het Regiobureau. De gemeente betaalt i.p.v. €2,50 nu €1,73 voor het bureau en de jaren er na moet het volledige bedrag van €2,50 betaald worden, wat voor Berg en Dal op €87.500,- neerkomt. Hij merkt daarbij op dat hij in de afgelopen 2 vergadering van het AB erop gewezen heeft dat er – kennelijk bewust – geen indexering is opgenomen voor dat bedrag. Berg en Dal doet niet mee aan The Economic Board. Daar is een bedrag van 0 voor opgenomen. Voor 2022 is te zien dat het geraamde bedrag voor de opgaven niet voldoende is voor deelname aan alle opgaven. Het tekort zou incidenteel gedekt kunnen worden.

Voor 2023 zijn de kosten nog niet bekend omdat er – op één van de opgaven na – nog heel veel vaagheid zit in de financiën van de opgaven. Er is een spanningsveld omdat het in alle gemeenten op dit moment financieel lastig is. Besloten zou kunnen worden alle opgaven een beetje af te schalen, maar op het moment dat dat in een bepaalde mate gedaan wordt, kan men zich afvragen of die opgave nog wel de moeite waard is omdat er zoveel is afgegaan. Bij een bepaalde robuustheid van de opgave hoort ook een bepaalde investering. Gezien de recente uitspraak van de arbitragecommissie kan de gemeente een behoorlijke compensatie tegemoet zien in de Jeugdzorg. Dit leidt ertoe dat er meer optimisme is dan een paar weken geleden. De vraag die voorligt is: Wat gaan we doen? De voorkeur van het college is om met alle opgaven mee te doen, mede omdat alle thema’s samenhangen. Het college stelt dan ook voor overal op in te schrijven. Er komt nog een moment om dat definitief te maken. Nadat alle informatie van de 18 gemeenten binnen is, is er een beter overzicht van wat men belangrijk vindt en kan er indien nodig een heroverweging plaatsvinden. Dhr Hammer hoort de burgemeester zeggen dat er nog veel vaagheid is. In december zijn daarover ook al vragen gesteld vanuit de carrousel. Toen is aangegeven dat voordat een voorstel naar de raad zou komen, er meer duidelijkheid zou zijn.

Hoe kan het college dan toch hiermee instemmen. Burgemeester Slinkman antwoordt dat ervoor gekozen is geen kant en klaar product voor te leggen, maar met enige regelmaat terug te komen en samen te groeien naar de nieuwe regeling. Het lijkt allemaal al heel erg vertrouwd als je de stukken leest, maar men is nog maar heel kort geleden begonnen met dit proces. Dat nu al een regeling voorligt waarbij alle 18 gemeenten het erover eens is samen te gaan werken, dat vervolgens deze opgaven er uit komen en dat gesproken wordt over de inhoud ervan, laat zien dat er al enorme stappen gezet zijn. De tussenstappen worden ingebouwd om ervoor te zorgen dat tot aan de definitieve besluitvorming de raden ook inbreng kunnen hebben, wat leidt tot een gedragen eindproduct. Het is een proces waar veel dynamiek in zit, maar wat tot nu toe heel goed gaat. Bestuurlijk is er een enorme snelheid met enorm veel partijen waar de succesfactor echt aanwezig lijkt. Mw Brouwer heeft gezien dat een aantal gemeenten op verschillende gebieden niet mee doet en ook aansluit bij omringende regio’s. Wat betekent dit? Mook en Middelaar doet aan een aantal dingen niet mee terwijl het juist logisch lijkt om met Mook en Middelaar in dit gebied de verbinding aan te gaan. Burgemeester Slinkman stelt dat Mook en Middelaar een bijzondere positie inneemt doordat de gemeente in een andere provincie ligt.

Het is al heel bijzonder dat zij door de geografische ligging ook naar de Regio Nijmegen kijkt. Zij werken ook samen binnen de eigen provincie. Als heel kleine gemeente moeten zij dubbelen met de mankracht en middelen die zij hebben. Hij is heel blij dat ze toch mee doen en naar deze kant blijven kijken en binnen de mogelijkheden die zij hebben ook heel nadrukkelijk ervoor kiezen om mee te doen. Er zit wel een groeimogelijkheid in. Er zijn veel gemeenten die er slechter voor staan dan Berg en Dal maar toch proberen binnen de mogelijkheden die zij hebben zoveel mogelijk mee te doen. Dhr Schmiermann hoort dat de provincie het hele proces toejuicht en dat zij daar extra jaren financiële middelen aan willen koppelen. Er komen echter ook veel structurele kosten uit voort en er zijn veel gemeenten die het water aan de lippen staat. Hij vraagt of er mogelijkheden zijn dat de provincie het ook als structurele kostenpost op wil nemen. Burgemeester Slinkman schat in dat een bijdrage van de provincie niet hier zal liggen. Zij willen meedoen aan de start-up en het mogelijk maken dat het van de grond komt. Vervolgens is het wel de bedoeling om het construct van de Groene Metropoolregio te gebruiken als mogelijkheid om bij de provincie, maar ook bij het rijk en in Europa, extra middelen te genereren voor projecten zodat het geld van

Carrousel gemeente Berg en Dal d.d. 3 juni 2021

2

de provincie wel komt. Het zal niet zijn in het faciliteren van bureaukosten. Het is wel de bedoeling om kritisch te kijken naar wat er in regionaal verband efficiënter kan, en daardoor goedkoper, door het samen te doen. Dhr Peters leest dat door de regionale aanpak er meestal meer kans is op het binnenhalen van financiële ondersteuning van hogere overheden. Hij vraagt hoe groot die kans is. Verder vraagt hij of met de Groene Metropoolregio de autonomie van de gemeente niet verdwijnt. Burgemeester Slinkman antwoordt dat hij dat niet verwacht. In de tijd van de Stadsregio Arnhem Nijmegen stond de regio veel meer op de kaart en kon men veel meer middelen aantrekken naar het hele gebied. Met het verlies van de WGR+-status was de regio minder in beeld bij Brussel en het rijk. De regio wil terug naar de situatie dat het bij de top van het rijtje hoort van regio’s waar hogere overheden in geïnteresseerd zijn en in willen investeren. Dhr Peters ziet ook de problemen die er waren, met name met bouwen. Elke inwoner moest een plekje zien te vinden in de Waalsprong want hier mocht niet gebouwd worden. Burgemeester Slinkman antwoordt dat dat met de huidige bouwplannen niet een hele grote zorg hoeft te zijn. Met samenwerking geef je wat en krijg je wat. Hij verwacht niet dat de gemeente veel autonomie uit handen geeft.

Waar besloten wordt dingen samen te doen, kun je niet meer in je eentje beslissen, daar wordt altijd een afweging gemaakt. Hij vindt dit een goede keuze, maar het is aan de raad. Dhr Verstegen is het met de VVD eens dat het nog veel vaagheden behelst. Aan de andere kant vindt D66 het een no-brainer. Er zijn synergievoordelen. De ambities in de opgaven zijn allemaal aantrekkelijk. Als de krachtenbundeling tot stand gebracht kan worden, is dat een hele goede zaak. Het is goed om regelmatig het proces te volgen en momenten te hebben om een en ander aan te scherpen, danwel een stapje terug te doen. Op zich een prima proces.

DE VIJF KERNOPGAVEN Mw Van Rensch licht toe dat de groene metropoolregio een strategische samenwerking is tussen 18 gemeenten met een vijftal opgaven, met name op het fysieke domein. Daar is een intensieve samenwerking op nodig. Er zijn een aantal grote maatschappelijke opgaven en die hangen zodanig met elkaar samen dat die samenwerking noodzakelijk is. In de samenwerking spelen de provincie en de Economic Board een belangrijke rol. De regio staat voor een aantal flinke uitdagingen op het gebied van verstedelijking, wonen, werk, bereikbaarheid, maar ook thema’s als klimaat, energie, circulariteit, gezondheid en leefkwaliteit zijn belangrijk. Daarvoor zijn gezamenlijke ambities geformuleerd en een gezamenlijke regionale agenda. Het zijn ambities voor de langere termijn. Een belangrijke ambitie is: Groeien als stedelijk netwerk maar dan zonder de druk van de Randstad. Daarvoor wordt ingezet op blijvend werk en huisvesting voor alle inwoners. Ook wil men regionaal samenwerken om de groei samen in goede banen te leiden. De balans tussen de stedelijke ontwikkeling en de ontspannen leefkwaliteit is daarbij heel erg belangrijk. Vandaar ook groene groei. Het gaat niet om groei en om groen alleen, maar juist die combinatie maakt de groene metropoolregio daar uniek in. Dit wordt bereikt aan de hand van een vijftal opgaven.

DE CIRCULAIRE REGIO Mw Van Rensch stelt dat de Circulaire Regio een hele belangrijke opgave is. De regio wil en moet een bijdrage leveren aan de urgente klimaatopgave. Samen heeft men veel meer impact en snelheid dan een gemeente alleen. In de toekomst moet men zuiniger met producten omgaan. Ook beter zichtbaar zijn daarin. Vanuit de Circulaire Regio liggen er ook veel verbindingen met andere opgaven. Er is veel samenhang tussen de opgaven. Voor een fikse woningbouwopgave heb je grondstoffen nodig, die grondstoffen zijn schaars en daarvoor wordt gekozen voor circulair bouwen. Grootschalige opwek van energie van zon en wind kost ruimte, die impact is ook gemeente-overschrijdend en de ruimtelijke claims komen allemaal samen in de Groene Groeiregio. Er wordt ingezet op vier speerpunten. Dat zijn met name de domeinen waar de meeste impact op gegenereerd kan worden: bouw en infrastructuur, grondstoffen en afvalketen, klimaatbestendig groen en water en de energietransitie. Door hierop samen te werken wordt slagkracht ontwikkeld. De regio wordt daarmee toekomstbestendig gemaakt en de positie als circulaire topregio wordt versterkt.

Carrousel gemeente Berg en Dal d.d. 3 juni 2021

3

Wethouder Verheul zegt dat de Circulaire Regio bij uitstek een opgave is die op regionaal niveau moet plaatsvinden. De raad heeft zelf deze ambitie ook. Het is ook een voortzetting van de huidige samenwerkingen die er al zijn zoals de RES, de RAS en GWW. Als gemeente heb je niet de kennis en de tijd en de kwaliteit om hier op door te pakken. Samenwerking is veel efficiënter en er wordt meer bereikt dan dat je het alleen doet, door van elkaar te leren en kennis te delen. In de opgave moet het stellen van doelen en eisen duidelijker evenals het monitoren van resultaten. In de verschillende speerpunten zit ook overlap die verduidelijkt moet worden, niets dubbel doen. Vragen / opmerkingen / suggesties: Dhr Verstraaten vindt het een helder verhaal. GVP ziet het belang ervan en wil zich aansluiten. Voor mw Barber geldt hetzelfde. Hier is voordeel te behalen. Zij geeft mee dat snel bouwen en alle regels en extra dingen die gevraagd worden ook kan botsen.

DE ONTSPANNEN REGIO Mw Van Rensch licht toe dat in deze opgave juist de ontspannen kant van de balans centraal staat. De levendigheid, de leefbaarheid en de leefkwaliteit is heel belangrijk. Duurzaam recreatie en toerisme. Cultuur en erfgoed. Bijgedragen wordt aan levendige binnensteden en kernen. Samen met natuur en landschap maakt dat de regio tot een fijne plek om te wonen en te bezoeken, maar ook om te werken. Ingezet wordt op een viertal speerpunten. Binnen het speerpunt duurzaam toerisme wil men bijdragen aan een vitale toeristische sector die bijdraagt aan de economie en aan de leefbaarheid van de kernen. Ook spreiding van bezoekers is daarbij belangrijk. Bij bruisende binnensteden en krachtige kernen wordt gericht op een goed voorzieningenniveau in de centra. Hier ligt ook een belangrijke verbinding met het speerpunt stimuleren MKB in de Productieve Regio. Bij het Groen-Blauw raamwerk wordt op zoek gegaan naar de mogelijkheden voor behoud, uitbreiding en versterking van natuur, cultuurhistorie en landschap. Tot slot moet er een sterke culturele infrastructuur gerealiseerd worden zodat de inwoners en bezoekers cultuur kunnen beleven en maken. Dat draagt bij aan de sociale cohesie en leefbaarheid in steden en dorpen. De speerpunten hangen allemaal nauw met elkaar samen en worden in samenhang opgepakt. Binnen deze opgave gebeurt al veel in onderlinge samenwerking.

Dit wordt in samenhang opgepakt en de hoop is dat er zo sneller tot resultaat gekomen kan worden. Als voorbeeld noemt zij het fiets- en wandelroutenetwerk. Er is een goed fietsroutenetwerk en dat wordt onderhouden door het routebureau Arnhem Nijmegen. Er zijn ook pilots gedaan met een wandelroutenetwerk, maar juist de verdere ontwikkeling en het beheer en onderhoud is op dit moment nog niet goed geregeld. De provincie vindt dat heel belangrijk en wil daarin samenwerken, maar alleen in regionaal verband. Om dit te verbeteren is er samen met de provincie en het routebureau begonnen aan een plan van aanpak. De provincie is ook bereid om daar in de toekomst in te investeren. Wethouder Visser zegt dat de centrale onderwerpen natuur, toerisme en cultuur zijn. Met name natuur en toerisme zijn de kernwaarden waar in Berg en Dal telkens naar verwezen wordt. Het zit in het DNA. Er zijn allerlei ruimtelijke claims, die met name in deze opgave samenkomen en het is haar bedoeling om binnen de regio met de collega-bestuurders te zoeken naar de juiste balans in de leefbaarheid ten opzichte van de toeristische activiteiten maar ook het duurzaam behoud van de landschappelijke en culturele parels. In de gezamenlijke stukken staan altijd heel veel foto’s van natuur in de Veluwe, daar wordt vaak de aandacht op gelegd, maar het Rijk van Nijmegen heeft ook een prachtig gebied.

Voor haar als bestuurder is het doel om dat beter op de kaart te zetten en dat vooral met elkaar te doen. In het noorden de Veluwe en het zuiden Rijk van Nijmegen, daar is best wel wat druk. De laatste weken is er ook drukte in de bossen op de Posbank, maar daarnaast zijn er de Betuwe en de Liemers. Met elkaar, dat is de kracht van de samenwerking in deze opgave, kun je tot een betere regionale spreiding komen. Wel gezamenlijk alles op de kaart zetten. De opgave is in vier speerpunten onder verdeeld. Berg en Dal heeft heel veel toerisme. Het is van belang dat toerisme beter in te zetten om de duurzaamheidsdoelen te realiseren en vooral om de gemeente in te zetten in het grotere geheel om ook de juiste bezoekers te krijgen. Het gaat er in eerste instantie niet om om er veel meer te krijgen maar vooral om de juiste bezoekers te krijgen zodat er een goede balans in de gemeente, maar ook ten opzichte van de omringende gemeenten, ontstaat. Het fietsroutenetwerk is zojuist al genoemd en de bereidheid van de provincie om dat te ondersteunen. Dat is juist een voorbeeld wat gezamenlijk aangepakt kan worden. Er is al heel veel op het gebied van toerisme, maar niet in de regionale aanpak, dat is nieuw. Er wordt altijd in kleiner verband gekeken en juist deze regionale aanpak met zoveel gemeenten kan de kracht en de versterking geven.

Carrousel gemeente Berg en Dal d.d. 3 juni 2021

4

Bruisende binnensteden en krachtige kernen. Het is heel erg gericht op de leegstand in de binnensteden, maar er zijn in alle kernen voorbeelden te noemen waar door het verdwijnen van winkels en voorzieningen, er toch wel een heel mager aanbod komt. Dan is te zien hoe belangrijk de rol van een buurtsuper in Breedeweg is. Het is vooral het voorkomen van de leegstand en met elkaar de structuur van de dorpskernen te versterken. Er zal een strategie opgesteld moeten worden. In het derde speerpunt, Groenblauw raamwerk, is wethouder Visser, als wethouder Natuur en Landschap, zelf bestuurlijk vertegenwoordiger. Het plaatje laat zien hoe aan de andere zijde van de Waal, rondom Bemmel en Lent, heel duidelijk binnen het gebied gebieden zijn aangegeven hoe je daarmee om kunt gaan. Je kunt dan met elkaar antwoord geven op de ruimte-vragende aspecten die eraan komen. Met elkaar moet men ervoor waken om natuur en landschap goed overeind te houden. De waardevolle natuur, het landschap en het cultureel erfgoed in de regio moet gekoesterd, behouden, versterkt en uitgebreid worden. Sterk regionaal cultuuraanbod is het laatste speerpunt. Berg en Dal is binnen de 18 gemeenten een vreemde eend in de bijt met drie instellingen die een bovenlokale uitstraling hebben.

Het is belangrijk om de musea met hun verhalen en hun uitstraling en de Unesco aanwijzing voor de Liemers - die hopelijk in juni uitgesproken wordt – voor het voetlicht te brengen. Dat kan Berg en Dal als kleine gemeente niet alleen, daar zijn regionale en bovenregionale gelden voor nodig. Gaandeweg bleken er veel cross-overs te zijn met andere opgaven. De Productieve Regio is al genoemd, maar ook de Verbonden Regio en de Groene Groeiregio. Het is belangrijk om met elkaar de balans van de stedelijke ontwikkeling ten opzichte van dat ontspannen leefklimaat en die hele bijzondere natuur overeind te houden. Er zijn ook kanttekeningen. De opgave is nieuw, hier is nog niet eerder aan gewerkt. Men wil goede resultaten hebben. Afgesproken is dat er naar concrete resultaten gekeken zal worden. De Ontspannen Regio is voor Berg en Dal een heel belangrijke opgave. Vragen / opmerkingen / suggesties: Dhr Van den Bent stelt dat Berg en Dal een prachtig toeristisch product in de gemeente heeft. Hij is groot voorstander van samenwerken op dit punt. Dat maakt het alleen maar groter. Hij is er voor om het concreet te maken. Kijk vooral naar dubbelingen, het is zonde van tijd, energie en geld als allerlei instellingen voor zichzelf bezig zijn met hetzelfde. Mw Verdijk zal aan het eind haar motie toelichten. GroenLinks is voor de Ontspannen Regio. Meer samenwerken kan alleen maar goed zijn.

Dhr Hammer vindt de speerpunten helder. Hij mist het levendige platteland. Wethouder Visser antwoordt dat het levendige platteland een van de aandachtspunten in de opgave is en zit met name in het Groenblauw raamwerk. Binnen het groenblauwe zijn verschillende gebruikers. De dragers van het platteland en het levendige platteland zijn de agrariërs die er werken. Zij wijst op Living lab Ooijpolder, die met name die gebruikers als hoofdmoot meeneemt. Er zijn heel veel partners die bij deze opgave betrokken zijn en daar zal zeker oog voor zijn. Dhr Hammer geeft aan dat de VVD zich zorgen maakt over het platteland en de toekomst ervan. Niet zozeer over het feit dat er transitie plaatsvindt, dat is bekend, maar met name de bedrijven die de transitie niet kunnen maken. Het lijkt een hele mooie opgave om dat bij de Ontspannen Regio mee te nemen. Hij leest dat niet terug. Dhr Peters vraagt wat bedoeld wordt met duurzame toerist en juist toerisme. Wethouder Visser antwoordt dat het vooral de opgave is om te kijken of toerisme duurzamer kan worden. Een duurzame toerist is een toerist die zijn footprint zo klein mogelijk maakt. Op alle fronten is men met toerisme bezig. Een bepaalde verduurzaming valt daar onder. Dat is de uitdaging. Met de juiste toerist wordt bedoeld de juiste toerist op de juiste plaats. In de Ooijpolder, waar je kunt struinen, wil je geen luidruchtig toerisme.

Ze verwijst naar de discussie over de mountainbikepaden. Je kijkt heel bewust naar waar je dat toe laat en waar niet. Tivoli bijvoorbeeld trekt een bepaalde doelgroep. En er zijn toeristen die heel rustig op een camping willen staan, midden in het groen. Dhr Peters mist veilig toerisme. Er gebeuren nogal wat ongelukken de laatste tijd. Hij heeft gehoord dat er zowel in Nijmegen als in Arnhem plannen zijn voor een oorlogsmuseum. Hij vraagt in hoeverre dit concurreert met Groesbeek. Wethouder Visser heeft niets gehoord over een oorlogsmuseum in Nijmegen, maar daarom is het belangrijk om in regionaal verband te werken om dit soort zaken af te stemmen. Dhr Verstegen geeft aan dat de leefbaarheid in de kernen voor D66 van essentieel belang is. Het ambitieniveau is op zich goed, maar als hij leest dat over 5 jaar een compleet en versterkt aanbod is in de centra van de kernen vraagt hij zich af in hoeverre een regionale samenwerking dat gaat regelen.

Carrousel gemeente Berg en Dal d.d. 3 juni 2021

5

DE PRODUCTIEVE REGIO Mw Van Rensch geeft aan dat de Productieve Regio over economie gaat. Gestreefd wordt naar het stimuleren van het bedrijfsleven op innovatiegebied. Ook belangrijk is het versterken van de positie en de productiviteit van de bedrijven. Verder wordt gestreefd naar een forse banengroei en passende werkgelegenheid voor iedereen. Het is heel belangrijk om met goede projecten externe gelden binnen te halen om weer in de regionale economie te investeren. Belangrijk bij deze opgave is de triple helix, de samenwerking van het bedrijfsleven, overheden en kennisinstellingen en de steun voor het MKB na de coronacrisis. Dit laatste is ook meteen het eerste speerpunt binnen de Productieve Regio waar de komende 2 jaar heel stevig op ingezet wordt. Het ondernemerschap en de ontwikkeling van het MKB zal gestimuleerd worden. Meer innovatieve ondernemers, start ups, scale ups en ook inzetten op het herstel na covid. Bij Human Capital gaat het om het creëren van een veerkrachtige arbeidsmarkt, de groei van het aantal banen en een goede afstemming tussen vraag en aanbod. Er gebeurt al heel veel, maar het gaat vooral om het samenbrengen en het verbinden. Bij de kansrijke clusters gaat het om de clusters Health, High Tech en Energy. Deze worden doorontwikkeld en internationaal toonaangevend gemaakt.

Een aantal grote maatschappelijke opgaven komen er aan: energietransitie, klimaat, groei van banen. De clusters moeten daar een belangrijke bijdrage aan leveren. Versterking duurzame logistiek is een volgend speerpunt. De regio heeft een goede ligging aan weg, rail en water. De regio wil dat verzilveren maar wel met een verminderde milieubelasting en slimmer en bewuster gebruik van ruimte. Tot slot de toekomstbestendige werklocaties. Een heel belangrijk onderdeel voor het vestigingsklimaat van bedrijven: werklocaties, bedrijventerreinen, maar ook duurzaam ingericht. Daar ligt ook een relatie met woningbouw. Meer woningen betekent meer werkgelegenheid nodig en daar moeten voldoende plekken voor zijn in de regio. Een tweetal voorbeelden. Ondersteuning van het MKB. De komende 2 jaar wordt gestart met het programma toekomstgericht ondernemen. Dit gaat over de heroriëntatie van MKB na de Covid-crisis waarbij inzichtelijk gemaakt wordt wat de toekomstmogelijkheden zijn voor MKB-ers. Het gaat vooral over de ondernemers die het meest getroffen zijn: de creatieve sector, horeca, evenementensector. Hier wordt in 2021 al mee gestart. Een andere ondersteuningsmogelijkheid is het inzichtelijk maken van het financieringslandschap tot 1 miljoen, met name voor het kleinere MKB. Hier is veel behoefte aan.

Een tweede voorbeeld is Connectr, een innovatielab en innovatieprogramma voor energy en nieuwe energieoplossingen. Het ligt op IPKW Arnhem, maar het biedt veel mogelijkheden voor bedrijven in de hele regio om aan te sluiten. De triple helix komt hier samen. Het kenniscluster kan bedrijven ook helpen bij innovaties en transities naar nieuwe energiebronnen. Wethouder Van de Scheur licht toe waarom deze opgave belangrijk is voor Berg en Dal. Een aantal speerpunten wordt genoemd, de herstelfase na Covid-19. De gemeenten hebben veel te maken met identieke problemen zoals de leegstand in de kernen. Hoe ga je daarmee om? Vitale kernen zitten ook in de Ontspannen Regio maar er is een grote link met de lokale MKB, de lokale economie. Daar kan men samen in optrekken en van elkaar leren. Het stimuleren van het MKB is voor Berg en Dal heel belangrijk omdat er heel veel MKB-ers zijn. Een voorbeeld van het voordeel van samenwerken is de MKB-deal Sm@rt Together. Op grond daarvan hebben gemeenten 2 ton ingelegd. De provincie heeft dit verdubbeld naar 4 ton. Vervolgens heeft het rijk het verdubbeld naar 8 ton. Door € 9.000,- in te leggen heeft de gemeente € 36.000,- beschikbaar voor het MKB. Voor dat bedrag zijn digitaliserings-vouchers uitgegeven. Het is een mooi resultaat van regionale samenwerking, je ziet dat het concreet iets oplevert voor je lokale bedrijven.

Als het gaat om werkgelegenheid, een betere match tussen vraag en aanbod. Hierin moet men samen optrekken. Berg en Dal kan dat niet alleen. Er gebeurt al veel in de Regio RvN. In de zienswijze is de vraag opgenomen wat een bovenregionale samenwerking nog meer toevoegt. In deze opgave zullen ook de topsectoren meer geprofileerd worden. Health is een van die topsectoren. Berg en Dal heeft veel zorginstellingen en veel inwoners werken in de zorg. Voor hen is het belangrijk als de zorg een goede profileringen krijgt. Het is goed daar samen in op te trekken. In deze opgave is ondergebracht het Regionale Programma Werklocaties (RPW). Daarin wordt bepaald waar bedrijventerreinen komen en welke bedrijvigheid waar geschikt is. Als je daar niet bij bent, beslissen anderen over wat hier wel of niet kan gebeuren. Voor de inwoners van Berg en Dal is het belangrijk dat de gemeente daar bij is. Een aantal dingen mag beter: meer concrete actiepunten als je het hebt over de herstelfase na Covid19; duidelijker aangeven wat de meerwaarde is van de bovenregionale samenwerking in plaats van

Carrousel gemeente Berg en Dal d.d. 3 juni 2021

6

alleen RvN. Als het gaat over innovatie, in het RvN wordt gewerkt in RvN@, het is een bottom up beweging met heel veel jonge ondernemers met frisse ideeën die daarin een kans krijgen. Dit is een prima opgave voor de inwoners. Aanhakend op de inleiding van de burgemeester geeft zij aan dat wethouder Fleuren vorige week aangegeven heeft dat er een uitspraak is van de arbitragecommissie. Vandaag is bekend geworden wat het rijk ermee gaat doen. Gemeenten krijgen voor 2022 € 1,3 miljard erbij. Er wordt een ontwikkelagenda gemaakt waarin de gemeenten samen € 200 miljoen moeten gaan bezuinigen/besparen op de zorgkosten. Hoe het precies uitwerkt in het bedrag is nog niet duidelijk, maar het is heel veel geld. Dat verlicht misschien de zorgen enigszins voor dat jaar. Vragen / opmerkingen / suggesties: Mw Brouwer geeft aan dat de arbeidsmarktregio’s bezig zijn om regionale mobiliteitscentra op te richten om te kijken of je met korte her- en bijscholing mensen van de ene sector naar de andere kunt krijgen. Zij vraagt of dat hier ook in zit. Wethouder Van de Scheur antwoordt dat Regio RvN dat samen met het Werkbedrijf en de UWV al doet. Het is een van de dingen waarop zij doelde met de vraag wat je bovenregionaal nog extra kunt toevoegen.

Dhr Verstraaten denkt dat het belangrijk is te benadrukken dat er ingezet kan worden op een forse banengroei, maar als vraag en aanbod niet matcht, schiet het heel weinig op. Er moet ingezet worden op het matchen van vraag en aanbod. Dhr Van den Bent zegt dat wat aangegeven werd is de steun naar het MKB na Corona en dan gaat het om toekomstgericht ondernemen. Het betreft een aantal MKB-bedrijven die een stevige crisis te boven komen en dan ga je mensen belagen met toekomstgericht ondernemen. Kan de wethouder dit iets concreter maken? Wethouder Van de Scheur antwoordt dat een mooi voorbeeld daarvan de digitaliserings-vouchers is. Fysieke winkels kijken wat ze online toe kunnen voegen. Voortbestaan in de huidige tijd. Wat ook iets kan zijn, zijn de binnenstad-managers, om de kern levendig te houden en ondernemers daarbij te ondersteunen. Dhr Van den Bent vond de digitaliserings-vouchers een prachtig voorbeeld van samenwerking. Zijn ervaring is dat de digitaliserings-voucher niet alleen terecht gekomen zijn bij bedrijfstakken die gevoelig waren door de crisis, maar ook bij heel veel andere bedrijfstakken. Hij vond dat wel jammer. Wethouder Van der Scheur antwoordt dat het ook die bedrijven wel geholpen heeft een stapje verder te gaan in de digitalisering, wat voor hun toekomst wel belangrijk is.

Mw Barber vraagt hoe voorkomen wordt dat de Metropoolregio met dingen bezig gaat waar al aan gewerkt wordt. Wethouder Van de Scheur antwoordt dat voorkomen moet worden dat dingen dubbel gedaan worden. Het is daarom ook goed RVN@ in te brengen omdat zij al dingen doet. Er zal aandacht voor zijn. Dhr Verstegen geeft aan dat in Nijmegen StartUp Nijmegen is en in Arnhem StartUp Arnhem. Hier worden jonge startende ondernemers begeleid door partners met bedrijfservaring. Hij zou deze organisaties willen toevoegen. Dhr Peters vraagt hoe men de passende werkgelegenheid voor iedereen ziet. Vooral na de participatiewet is dat toch wel een probleem. Wethouder Van de Scheur is het daarmee eens. Er zijn veel mensen die langs de kant staan. Aan de andere kant zijn er bedrijven die schreeuwen om mensen. Het is een uitdaging die men gezamenlijk aan moet gaan. Dhr Peters spreekt participatiewetcliënten en hij gaat ervan uit dat na Covid-19 er al moeite genoeg zal zijn om een gewone werknemer aan de slag te houden. Wethouder Van de Scheur antwoordt dat het college zich er verantwoordelijk voor voelt om ook mensen uit de participatiewet een goede daginvulling te geven en het gevoel te geven dat ze mee doen en een zinvolle bijdrage kunnen leveren. Met het Werkbedrijf wordt er volop op ingezet.

Er moet ook minder naar diploma’s gekeken worden en meer naar wat kunnen mensen, hun vaardigheden en competenties. Dhr Peters vindt dat heel positief.

DE VERBONDEN REGIO Mw Van Rensch licht toe dat de Verbonden Regio een opgave is die al langer loopt en waar ook al veel bereikt is en het een en ander georganiseerd is. Er liggen ook weer relaties met woningbouw, met economie, met landschap. In samenwerking met rijk en provincie heeft het in het verleden ook al tot co-

Carrousel gemeente Berg en Dal d.d. 3 juni 2021

7

financiering en meerwaarde geleid. De reiziger staat hier centraal en wordt verleid de slimste en schoonste keuzes te maken. Doel is de mobiliteitsnetwerken beter te benutten en in te zetten op schone mobiliteit. Slim en schoon reizen door mobiliteits-hubs, door stimuleren van de fiets, vergroten van het HOVnetwerk, inzetten op OV voor langere afstanden. Er ligt een grotere woningbouwopgave. De regionale en lokale bereikbaarheid moet gewaarborgd blijven door meer gebruik van fiets en OV en beter gebruik van de bestaande infrastructuur. Er zijn een vijftal speerpunten. Het gaat om het bevorderen van interne en externe verbindingen over weg, rail en water vanuit een integrale blik op de leefomgeving. Versterken van verbindingen door het beter benutten van de multimodale infrastructuur. Er wordt vol ingezet op een sterke toename van het fietsgebruik. Strategische locaties verknopen. Het gaat ook om het aanbieden van alternatieven op het gebruik van de auto. Mensen echt verleiden tot ander gebruik van mobiliteit zoals de fiets. De regio richt zich op gedragsbeïnvloeding voor o.a. vervoermiddelkeuze. En heel belangrijk, aandacht voor de verkeersveiligheid. Dat wordt gedaan in samenwerking met de provincie en het regionaal orgaan verkeersveiligheid. Iedereen moet veilig thuiskomen. Als voorbeeld: Een actie onder de Verbonden Regio is de mobiliteitsscan.

In deze scan zijn de effecten van mobiliteit en bereikbaarheid voor de verstedelijkingsopgave in beeld gebracht. Zonder de toevoeging van de extra woningen die nodig zijn, ontstaan er in 2040 al heel veel knelpunten op het wegennetwerk. Met die extra woningen erbij komt dit nog veel verder onder druk te staan. Bij rijk en provincie wordt aandacht gevraagd voor die problematiek en er wordt een actieve rol gespeeld om de bereikbaarheid in de regio te optimaliseren en te verbeteren. Wethouder Fleuren vertelt dat er in de regio al heel lang samengewerkt wordt op het gebied van mobiliteit. Zij toont een plaatje waarop de spreiding weergegeven wordt waar de werknemers van de gemeente Berg en Dal wonen. Dit plaatje geeft aan hoe mobiel de gemeente Berg en Dal als werkgever is. Iedereen kent mensen die voor hun werk, voor hun school, voor recreatie zich bewegen ver buiten de gemeentegrenzen. Daarvoor is het belangrijk dat de gemeente aan tafel zit met de regio om te zorgen dat ze niet over Berg en Dal maar met Berg en Dal praat. Het is belangrijk dat de gemeente de busverbindingen houdt. Door de raad is al eerder aangegeven dat het belangrijk is dat de bussen niet alleen langs de kernen rijden, maar ook door de kernen gaan om de inwoners de gelegenheid te geven op te stappen.

Wil men de komende jaren meer mensen in het OV dan moet men ervoor zorgen dat die busverbindingen goed blijven. Het fietsnetwerk is - ook in andere opgaven al genoemd – heel belangrijk. Het mooie is dat door deze samenwerking die nu tot stand komt in die 18 gemeenten de provincie ook enthousiast is geworden om ook het recreatief fietsen financieel te ondersteunen. De provincie heeft duidelijk toegezegd dat zij op projectbasis en naar de toekomst graag willen bijdragen. Dat zou op dit fietsnetwerk kunnen zijn, zowel utilitair als recreatief. De Verbonden Regio geeft financiële voordelen. Zij heeft eerder het project genoemd van de Parallelweg in Ubbergen waar de provincie aan heeft bijgedragen, juist ook omdat daarin regionaal is samengewerkt en niet alleen gekeken is naar de eigen inwoners en hun doelen. Een ander voorbeeld is de uitrol van de laadvoorzieningen waar door regionale samenwerking een grote aanbesteding gedaan kan worden en daardoor schaalvoordeel behaald kan worden. Mobiliteit stopt niet bij de gemeentegrenzen. Samenwerking is cruciaal. Vragen / opmerkingen / suggesties: Mw Verdijk mist de digitale infrastructuur, de internetkabels. Mw Van Rensch antwoordt dat de digitale infrastructuur in de regionale energiestrategie zit. Het is belangrijk om de opwek van energie te koppelen aan de mogelijkheden van Liander.

Wethouder Fleuren zegt dat nagedacht wordt over hoe alle nieuwe woningen met het OV verbonden worden. Het is wel goed om de digitale infrastructuur extra te noemen. Het is van wezenlijk belang. Dat is in deze tijd iedere dag te merken met de digitale overleggen. Dhr Hammer ziet in de Verbonden Regio termen staan als regionaal spoor en hoogwaardig OV. Hoe zit de belangenafweging nu de gemeente heeft aangegeven dat het spoor door Groesbeek niet meer gereactiveerd wordt. Kan in de regio besloten worden dat het wel kan? wethouder Fleuren antwoordt dat alleen daarom het al belangrijk is dat Berg en Dal aan tafel zit. Als het over internationale spoorverbindingen gaat, gaat het over de verbinding Randstad-Arnhem en dan Duitsland. Dat is heel nadrukkelijk benoemd. Niet de verbinding Nijmegen-Kleef. Dat is ook bewust. Dhr Schmiermann zegt dat er een tracé ligt waarmee je op duurzame wijze binnen 7 minuten op de campus in Nijmegen bent. Dat krijg je op geen enkele andere manier voor elkaar. Wethouder Fleuren antwoordt dat een treinverbinding door Groesbeek ten koste gaat van busverbindingen elders. Er is heel erg ingezet op het behoud van de busverbinding Kleef-Beek.

Carrousel gemeente Berg en Dal d.d. 3 juni 2021

8

Dhr Schmiermann heeft het woord trein niet genoemd. In de toekomst is hetgeen er nu is, niet genoeg. Er komen meer mensen en meer woningen. Er moet op een andere manier tegenaan gekeken worden. Alle nieuwe bouwlocaties moeten met de bus ontsloten worden. Dit neemt niet weg dat er nagedacht moet worden over hoe je vanuit het centrum van Groesbeek snel naar een heel belangrijke plek in Nijmegen kunt komen. Dat is ook een onderwerp van het hele regionale verbinden met elkaar. Mw Barber merkt op dat de provincie 2 jaar mee zal betalen terwijl de gemeente zich voor langere tijd gaat verbinden. De provincie gaat wel meebetalen aan projecten. Zij vraagt of de kans dat de provincie mee betaalt groter is nu de projecten gezamenlijk worden opgepakt. Wethouder Fleuren antwoordt dat uit de gesprekken met de provincie naar voren is gekomen dat ze meer willen doen dan toe nu toe. Het gaat ook meer landen in de regio. 6 jaar geleden is de investeringsagenda gemaakt door de gemeente Arnhem, de gemeente Nijmegen en de provincie waar € 70 miljoen in is gestopt voor de twee steden. Nu is het juist de bedoeling dat er een investeringsagenda gemaakt wordt die in het hele gebied van de 18 gemeenten gaat landen. Dhr Verstegen heeft zich erover verbaast dat er nu een Metropoolagenda opgesteld is en dat op voorhand toch al posities worden ingenomen.

Hij denkt dat als gesteld wordt dat de capaciteit van het regionale infrastructuur netwerk beter benut moet worden, het ook in breder verband bekeken moet worden. Bekend is dat er in Nijmegen anders over gedacht wordt. Hij vindt het prematuur om er op dit moment vanuit de coalitie een standpunt over in te nemen. Hij wil breed kijken naar hoe de infrastructuur optimaler benut kan worden. Wethouder Fleuren antwoordt dat het college op deze opgave geen zienswijze heeft ingediend. Dat is juist omdat het college in dit geval de opgave heel concreet vindt. De formulering komt vanuit de 18 gemeenten. Zij vindt het fijn dat het concreet is, dan weet men waar men aan toe is. Dhr Verstegen is het erover eens dat het fijn is dat het concreet is, maar het geeft wel mogelijkheden, zeker om op een gegeven moment de connectie met Duitsland te optimaliseren. Daar zijn heel duidelijk voordelen te benoemen en daar kun je met een open vizier naar kijken. Dhr Peters zegt dat als vol ingezet wordt op de fiets, men niet beseft dat de kern Groesbeek altijd berg op is. Recreatief fietsen vindt hij prima. Hij vindt het wel heel belangrijk dat men veilig kan fietsen. Wethouder Fleuren antwoordt dat fietsveiligheid een van de items is. Zij is van mening dat men daar lokaal ook een grote rol in heeft. Het zou heel mooi zijn als meer mensen gaan fietsen. Gelukkig kan dat tegenwoordig veel met de e-bike.

Het is goed voor je gezondheid en minder autobewegingen maakt het verkeer ook veiliger. Persoonlijk heeft zij moeite met sommige oversteken van snelfietspaden. Er moet goed gesproken worden over de inrichting van de fietspaden en deze moeten in alle gemeenten gelijk zijn.

DE GROENE GROEIREGIO Mw Van Rensch licht toe dat in de Groene Groeiregio de balans tussen de stedelijke dynamiek en de groei en de ontspannen leefkwaliteit heel erg van belang is. Belangrijk om samen te werken om de groei te regisseren. Wel groei, maar zonder die overdruk van de Randstad. Met deze opgave wil men vooral gemeenten helpen om de woningbouw te realiseren in deze overspannen woningmarkt. Met de woondeal wordt de woningbouw versneld door gemeenten onder andere te helpen met flexpool en wordt gemeenten het netwerk met Binnenlandse Zaken aangeboden. Met de verstedelijkingsstrategie wordt ook gekeken naar de lange termijn ontwikkelingen voor wonen en voor werk. Er wordt niet alleen gebouwd om het bouwen, maar men wil tegelijkertijd daarmee ook het landschap versterken. De locaties worden afgestemd met de andere opgaven. In de Groene Groeiregio komen al die ruimteclaims heel mooi samen. Het is een soort overkoepelende opgave van al die ruimteclaims. Tot slot wordt ook lobbykracht aangeboden. Rijk en provincie willen afspraken maken met de regio’s en niet met individuele gemeenten. Het maken van een verstedelijkingsakkoord is dan ook een belangrijke doelstelling voor investeringen van rijk en provincie. Twee voorbeelden.

De Verstedelijkingsstrategie is een gezamenlijk onderzoek van rijk, provincie, regio Arnhem Nijmegen en Food Valley om locaties te zoeken voor 100.000 woningen en ook voor werklocaties, op een manier dat het ook meerwaarde biedt. In het onderzoek wordt ook gekeken naar de gevolgen op het gebied van bereikbaarheid, leefomgeving, wonen en economie waarbij het motto is: Meer landschap, meer stad. De focus daarbij is op inbreiding en toevoegen en verbeteren van het groen in en om de stad. Met de investeringsagenda die daarbij hoort, wil men de benodigde investeringen op het gebied van mobiliteit, groen en wonen in beeld brengen en hierover afspraken maken met de diverse partijen. Op dit moment worden alle gemeenteraden van de regio langsgegaan om te horen welke zaken in dit ak-

Carrousel gemeente Berg en Dal d.d. 3 juni 2021

9

koord een plek moeten krijgen. Op 8 juli wordt in Berg en Dal een toelichting gegeven op de verstedelijkingsstrategie. Het is de bedoeling dat met die verstedelijkingsstrategie bouwstenen aan gemeenten aangeleverd worden voor eigen omgevingsbeleid. Het is geen regionaal beleid, mandaat blijft bij de gemeente. Wethouder Verheul licht toe dat de Groene Groeiregio over de thema’s wonen en RO gaat. Het vraagt allemaal om ruimte. De verschillende ruimteclaims, ook uit de andere opgaven, moeten goed met elkaar afgewogen worden en het moet ook een aantrekkelijke regio wordt. Gebalanceerde groei. Tevens moet er aandacht zijn voor de levendige dorpen waar dhr Hammer op doelde. Het is ook geen optie om hier niet aan tafel te zitten. Je moet er over mee kunnen praten, wat betekent het voor je gebied. Een van de belangrijkste speerpunten is het versnellen van de woningbouw. Er moeten in de regio meer dan 60.000 woningen gebouwd worden. Ook Berg en Dal heeft een opgave, wat is het juiste aandeel en waar moet er gebouwd worden. Na de zomer komt hij met de verstedelijkingsstrategie terug bij de raad. In de opgave moet het speerpunt agglomeratiekracht nog meer duidelijk gemaakt worden, dit is nog niet echt tastbaar. Vragen / opmerkingen / suggesties: Dhr Verstraaten hoort dat voor het versnellen van de woningbouw de strategie regionaal is, maar het mandaat blijft bij de gemeente.

Wordt er dan niet van de strategie afgeweken? Wethouder Verheul antwoordt dat het mandaat bij de bouwgemeente zit. De gemeente ligt wel in een provincie met een omgevingsvisie die duidelijk aangeeft hoeveel er gebouwd mag worden. Dat is de strategie. Ook dat er 30% overproductie gebouwd kan worden. Verder moet er gezamenlijk gesproken worden over uitbouwlocaties. Mw Verdijk mist in de opgaven de burgerparticipatie. Op wat voor manieren worden burgers betrokken bij dit regionale verhaal. Op wat voor momenten worden ze betrokken? Omdat het heel erg over ruimtelijke ordening en energiestromen gaat wijst zij op touchscreen tables, tafels waar je ter plekke kaarten op kunt maken waar je allerlei woonwijken virtueel op kunt projecteren. Dit kan in combinatie met virtual reality, waarmee je door een nieuwe – nog niet bestaande - woonwijk kunt lopen. Hiervoor moet je wel eerst je digitale infrastructuur hebben. Wethouder Verheul antwoordt dat de burgerparticipatie specifiek in de aparte opgaven zit. In de visie moeten de burgers ook goed betrokken worden. In de plannen die er komen worden burgers en organisaties betrokken. Mw Brouwer zegt dat het tot nu toe een heel algemeen verhaal is. Uit dit algemene verhaal komen straks voorstellen, plannen en ideeën. Je kunt de burger pas betrekken als er een plan gemaakt wordt.

Wethouder Verheul antwoordt dat burgers betrokken worden bij de specifieke opgaven. Maar burgers kunnen ook betrokken worden bij de algemene visie waar de algemene lijnen voor de toekomst worden uitgezet. Dhr Van de Bent ziet bij deze opgave minder de synergie in samenwerking dan bij de andere opgaven. Het kan toch niet zo zijn dat Berg en Dal van de 18 gemeenten de bouwambitie gaat uitvoeren. Het wordt dan meer stad dan landschap. Van zo’n verstedelijkingsstrategie begint het te kriebelen. Hij is nog niet overtuigd van deze opgave. Wethouder Verheul antwoordt dat het heel belangrijk is gezamenlijk de verstedelijkingsstrategie te bespreken. Het betekent ook te bepalen waar je het niet verstedelijkt wilt hebben. Niet dat er over je wordt besloten. Je moet zelf aan tafel zitten en aangeven wat je groene gebieden en je parels voor het landschap zijn. Gezamenlijk moet er gesproken worden over waar je als regio je verstedelijking ziet. Het houdt niet op bij de grens van wat men vindt en voor de inwoners belangrijk is. De inwoners werken en recreëren ook in de andere gemeenten. De hogere visie is heel belangrijk. Dhr Van den Bent begrijpt de strategie maar het woord ‘verstedelijkingsstrategie’ spreekt niet aan. Dhr Hammer merkt op dat er een participatienota aangenomen is. Daar zit ook een tool bij met een puntensysteem.

De projecten voortkomend uit de opgaven zullen in het hoogste segment scoren, met veel impact op de buurt en dus allemaal een participatieplan zullen moeten krijgen waarover in de raad wordt besloten. Zeker als het gaat over RO-zaken. Wethouder Verheul heeft daar nog geen goed antwoord op. Participatie is belangrijk. Hij ziet een participatieplan vooral voor de concrete projecten. Hij weet nog niet hoe de participatie vorm gaat krijgen in de opgaven. Dhr Hammer bedoelt ook voor de plannen die uit de opgaven komen. Bij de omgevingsvisie wordt geschreven: we assisteren de gemeente bij de vertaling van de verstedelijkingsstrategie en akkoord na omgevingsvisie. Naar zijn idee stelt de gemeente die zelf op. Over twee weken komt er een startnota in de raad. Hij vraagt hoe die zich tot elkaar verhouden.

Carrousel gemeente Berg en Dal d.d. 3 juni 2021

10

Wethouder Verheul antwoordt dat de verstedelijkingsstrategie ook nog voor na 2030 is. Het is een hele lange termijn visie. De omgevingsvisie is voor de komende 10 jaar. Het heeft een bepaalde wisselwerking. De verstedelijkingsstrategie is voornamelijk voor de grotere gemeenten. Hij verwacht dat de verstedelijkingsstrategie minder impact op Berg en Dal heeft, maar men moet zich wel voorbereiden op de verdere verstedelijking van de omgeving en moet er wel bij betrokken worden. De omgevingsvisie is veel concreter voor Berg en Dal en daar gaat de provincie minder over. Dhr Hammer geeft aan dat over twee weken een startnotitie voor de omgevingsvisie voor ligt. Dit is bij heel veel gemeenten zo omdat er een tijdspad is. In 2022 liggen alle startnota’s er en conceptvisies en dan moet dat in elkaar geschoven worden naar één strategie voor de hele regio. Hij ziet een aandachtspunt voor die mismatch. Wethouder Verheul antwoordt dat de omgevingsvisie niet altijd direct gekoppeld is aan de omgevingswet. Sommige gemeenten hebben al een omgevingsvisie. De omgevingsvisie is ook beperkter in tijd, tot 2030. De verstedelijkingsvisie is een verdere doorkijk in de toekomst. Daar wordt de omgevingsvisie op een gegeven moment ook weer op geënt. Dhr Bakker stelt dat bij de regioraadcommissie deze input geleverd kan worden. De opgaven zijn helder.

Alle opgaven hangen samen en daarom is het slim om aan alle opgaven deel te nemen. Alle begrotingen zijn onder voorbehoud. Zolang alle gemeenten deelnemen betaalt men hetzelfde bedrag, maar als gemeenten niet meedoen, moet er meer betaald worden of moet de opgave afgeslankt worden. Het CDA is enthousiast om deel te nemen. Gezamenlijk staat men sterker, zeker als het gaat om fondsenwerving. In het kader van de fondsenwerving ziet hij voor de Groene Metropoolregio een ambassadeursfunctie. Er moet voor gewaakt worden dat er een hele sterke organisatiecultuur ontstaat. Samen met dhr Gödderz vertegenwoordigt hij Berg en Dal in de regioraad. Tot nu toe is alles heel voortvarend verlopen en hij is ervoor om zo verder te gaan maar krijgt ook graag input vanuit de gemeenteraad. Mw Barber zegt dat van de vijf opgaven deze, omdat het ook veel samenhangt met de andere opgaven, de minst aansprekende is terwijl die wel heel belangrijk is. Aansluitend bij dhr Verstraaten, je spreekt gezamenlijk iets af, maar je wilt ook heel veel in je eigen gemeente bepalen. Bovendien zijn de woningbouwlocaties voor een heel aantal jaren al bepaald. Je leert van de ervaringen van elkaar en de gesprekken met elkaar. Zij vindt dat deze opgave er sowieso bij hoort. Dhr Peters zegt dat ervoor gewaakt moet worden dat de verstedelijkingsstrategie geen versteningsstrategie wordt.

Hij vraagt of de wethouder bereid is zich hard te maken voor minder m3 per m2, minder hoogbouw. Wethouder Verheul vindt dat lastig. Hierover moet met elkaar het gesprek gevoerd worden, sowieso binnen de eigen gemeente.

EINDCONCLUSIE De voorzitter concludeert dat er een breed draagvlak is om bij de vijf opgaven aan te haken. Er zijn suggesties aangedragen en kanttekeningen gemaakt, die zeker meegenomen zullen worden. Het voorstel wordt een debatstuk voor de raad vanwege de motie van GroenLinks. Mw Verdijk licht haar motie kort toe. GroenLinks maakt zich zorgen over de Regionale agenda Natuur, waarin natuur vooral wordt gedefinieerd als iets wat door de mens moet worden gebruikt voor recreatie, toerisme, bouwen, klimaat en energievraagstukken, terwijl natuur ook zelf waarde heeft, los van haar nut voor de mens. Dat is de zogenaamde intrinsieke waarde. In de agenda wordt ingezet op meer groen, maar meer groen is niet hetzelfde als meer biodiversiteit. Het is daarom ook belangrijk om bij de regionale agenda duidelijk in te zetten op het beschermen en vergroten van de biodiversiteit. Dat kan volgens GroenLinks beter. De natuur is heilzaam voor de mens, maar de mens is niet altijd heilzaam voor de natuur. Daarom dient zij de motie ín. Ook deze motie is een product van regionale samenwerking en is al eerder ingediend in andere gemeenten. Hiermee wordt de Groene Metropoolregio aangespoord tot bewuster en beter omgaan met de natuur. Dhr Verstegen steunt de motie, maar hij heeft moeite met de procedure. Vanavond is gesproken over de Metropoolagenda.

Iedereen heeft suggesties gedaan en meegegeven aan het college. Dit is naar zijn idee ook een suggestie en hij vraagt zich af of het als een motie ingediend moet worden. De voorzitter antwoordt dat de suggesties meegenomen worden. Het is een keuze van GroenLinks geweest om hier een motie van te maken.

Carrousel gemeente Berg en Dal d.d. 3 juni 2021

11

Dhr Schmiermann begrijpt dat de motie al op meerdere plekken is ingediend. Dan zou het kunnen zijn dat het al opgenomen is in de plannen. Mw Verdijk antwoordt dat de motie wel aangenomen is maar nog niet opgenomen in de plannen. Mw Brouwer vraagt of de inhoud van de motie een suggestie kan zijn in plaats van een motie. Wethouder Fleuren geeft aan dat een zienswijze voorligt waar de raad over twee weken over gaat beslissen. Als er iets aan ontbreekt en men wil dat toevoegen, dan moet men een meerderheid hebben in de raad. Het lijkt haar dat er dan een amendement ingediend moet worden. Mw Brouwer vraagt wat er dan gebeurt met alle suggesties die gedaan zijn. De voorzitter geeft aan dat in de presentatie is aangegeven dat de suggesties die vanavond gedaan worden, meegenomen zullen worden. Wethouder Verheul licht toe dat je als gemeente een zienswijze kunt indienen, die kan geamendeerd worden. De suggesties worden meegenomen in de overleggen. Hij zelf is trekker bij één van de speerpunten en zal de suggesties die gedaan zijn meenemen. Mw Brouwer vindt het vreemd dat nu een motie naar voren komt. Als dit duidelijk was geweest, hadden de overige carrouselleden ook moties kunnen indienen over de suggesties. Mw Barber vindt het lastig. Het is een motie die GroenLinks in verschillende gemeenten heeft ingediend, dan zal die waarschijnlijk worden aangenomen.

Alle 18 gemeenten moeten het eens zijn met wat de verschillende raadsleden zeggen. Meer als suggesties kun je niet doen. Wethouder Verheul zegt dat als men aangeeft dat het belangrijk is, dan is het een suggestie en hoeft de motie niet ingediend te worden. Het is een suggestie die breed gedragen wordt. Die wordt dan op die wijze meegenomen. Mw Verdijk stelt dat als een meerderheid van de 18 gemeenten hetzelfde vindt en dat is dan vaak in de vorm van een motie of een amendement omdat het dan op schrift staat, dan is dat een krachtiger signaal dan als er suggesties meegegeven worden die misschien per gemeente verschillend zijn. Wethouder Visser merkt op dat het een opgave betreft waar Berg en Dal bestuurlijk vertegenwoordigd is. Zij kan toezeggen dat zij dit als een zeer zwaarwegende suggestie meeneemt. Dhr Peters doet een ordevoorstel. Op 7 juli komt het bestuur bij elkaar en komt er een terugkoppeling. Hij stelt voor af te wachten wat daar uit komt en vervolgens kan er alsnog een motie ingediend worden als het onvoldoende blijkt te zijn. De voorzitter vindt dit een goed ordevoorstel. Hij stelt voor alles wat vanavond gezegd is mee te laten nemen zonder daar een amendement of motie aan te koppelen. Hij verzoek mw Verdijk om de motie in te trekken. Mw Verdijk gaat daarmee akkoord. De voorzitter concludeert dat het een hamerstuk met stemverklaring wordt.

Hij dankt mw Van Rensch voor haar inbreng op alle opgaven evenals het college, de carrouselleden en de ambtenaar. Inspreker dhr Barends is na de intensieve bespreking een tevreden mens. De voorzitter sluit af om 22.25 uur.

Carrousel gemeente Berg en Dal d.d. 3 juni 2021

12

Toezeggingen / Afspraken Wethouder Visser zegt toe dat zij de inhoud van de motie van GroenLinks als een zeer zwaarwegende suggestie meeneemt.

Carrousel gemeente Berg en Dal d.d. 3 juni 2021

13