Raadsvoorstel Kadernota en Zienswijze ODRN

Raadsvoorstel

Griffiersnummer: Onderwerp: Datum B&W-vergadering: Datum raadsvergadering: Datum carrousel: Portefeuillehouder: Ambtenaar: e-mailadres: Zaaknummer: Documentnummer:

2022-B003 Zienswijze Kadernota 2023 ODRN 21 december 2021 10 februari 2022 n.v.t. N.A.V. Verheul Afke Post A.Post@bergendal.nl Z-21-095444 VB/Raad/21/01308

Aan de gemeenteraad, Voorstel 1. Kennis te nemen van de Kadernota 2023; 2. Bijgevoegde zienswijze op de Kadernota te versturen naar de Omgevingsdienst Regio Nijmegen. Inleiding Op 30 september 2021 heeft het Algemeen Bestuur van de Omgevingsdienst Regio Nijmegen de Kadernota 2023 vastgesteld. In deze kadernota 2023 worden ontwikkelingen beschreven die nog niet meegenomen zijn in de begroting voor 2022 en de kaders geschetst voor de begroting 2023. De kadernota 2023 is half november 2021 aangeboden aan de raden voor een zienswijze. Dit voorstel ziet op deze Kadernota en de zienswijze. Het gaat in het algemeen niet goed met (de bescherming van) onze leefomgeving. Dit blijkt uit diverse landelijke onderzoeken van onder andere de commissie van Aartsen (om de leefomgeving), de Algemene rekenkamer (Handhaven in het Duister) en Investico (diverse krantenartikelen). Milieucriminaliteit neemt toe. Handhaven blijkt lastig en het stelsel van Omgevingsdiensten wordt gekenmerkt door fragmentatie en teveel vrijblijvendheid. Er is dus landelijke aandacht voor de problematiek waar onze gemeente zich ook voor geplaatst ziet. Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat heeft deze signalen opgepakt. Het werkt op dit moment aan een hoofdlijnennotitie (het Actieplan versterking VTH-stelsel) naar aanleiding van de rapporten van de commissie Van Aartsen en de Algemene Rekenkamer.

Het ministerie van IenW hoopt deze voor het kerstreces in de Tweede Kamer te bespreken. Naar verwachting zal het nieuwe Kabinet vervolg geven aan de notitie. Tegelijkertijd drukt de komst van de Omgevingswet en de Wet Kwaliteitsborging Bouw (Wkb) op onze schouders. De nieuwe datum waarop deze wetten zullen ingaan ligt naar verwachting op 1 juli 2022. Voor die tijd moet er nog erg veel gebeuren. Het Digitaal Stelsel Omgevingswet moet in gereedheid worden gebracht. Er moet mee geoefend worden. Medewerkers moeten worden bijgeschoold. En er moeten beleidskeuzes gemaakt worden op gemeentelijk niveau waar de ODRN mee zal moeten leren werken. De stip op de horizon van 2029 om het omgevingsplan in te richten betekent dan ook voor de ODRN een hoge mate van flexibiliteit en aanpassingsvermogen. Deze moeten zij opbrengen voor 7 gemeentes en twee provincies.

PAPIER1

De Kadernota en zienswijze die wij aan u voorleggen moet u beschouwen vanuit deze ontwikkelingen. Beoogd effect Het lange termijn doel van deze Kadernota en onze zienswijze is dat onze gemeente een goed werkende Omgevingsdienst heeft die toeziet op behoud en versterking van een veilige en gezonde leefomgeving. Argumenten 1.1 De Omgevingsdienst streeft ernaar realistisch te begroten en hier vroegtijdig over te communiceren. In mei 2020 is er een nieuwe Businesscontroller aangesteld bij de ODRN. Zij heeft zich de afgelopen anderhalf jaar intensief ingezet om de financiële huishouding op orde te krijgen. Niet alleen is er sinds dit jaar regelmatig een controllersoverleg waarin alle controllers uit de gemeentes voorgelicht worden over de recente ontwikkelingen. Ook is er voor het eerst een Kadernota verschenen waarmee u vroegtijdig geïnformeerd wordt over de actualisatie begroting 2022 en begroting 2023 en een zienswijze hierop kan geven. In deze Kadernota vindt u een voorstel om de BRN-indexering los te laten. Dit is een trend die al eerder is ingezet door de VRGZ en de GGD. De ODRN sluit met deze keuze dus aan bij andere grote Gemeenschappelijke Regelingen in onze regio. De adviesfunctie Gemeenschappelijke Regelingen heeft deze werkwijze vertaald in de BRN richtlijnen voor 2023.

Ook is er gekozen voor een verhoging van de vrij besteedbare reserve met 5% van de baten om zo de weerstandscapaciteit te verhogen. Ook hiermee sluit de ODRN aan bij normen die al gehanteerd worden door de VRGZ en de GGD. 1.2 Enkel sturen op financiële middelen kan tot uitholling van de Omgevingsdienst leiden De risico’s en ontwikkelingen die de omgevingsdienst in zijn Kadernota beschrijft en die niet in de begroting 2022 en meerjarenbegroting 2023 -2025 zijn meegenomen betekenen meer kosten voor de gemeente. Te denken valt aan de meerkosten die de implementatie van de Omgevingswet en de Wet Kwaliteitsboring Bouw met zich meebrengen, maar ook aan de structurele financiële effecten van deze wetten waarvan we samen berekend hebben dat dit naar verwachting duurder zal uitpakken voor onze gemeente. Deze meerkosten zijn niet in onze gemeentelijke begroting opgenomen. De raad moet dus met een uitzetting op onze begroting rekening houden de komende jaren. Dit is niet gewenst maar, in het licht van de ontwikkelingen die geschetst zijn in de inleiding, noodzakelijk om de Omgevingsdienst werkend en gezond te houden. En dus onze leefomgeving beschermt. 1.3 De ontwikkelagenda wordt geëvalueerd De ontwikkelagenda loopt af en wordt geëvalueerd door Seinstra. Op de thema’s gezamenlijkheid, zakelijkheid en nieuwe ontwikkelingen is de afgelopen jaren hard gewerkt.

Dit betekent echter niet dat de Omgevingsdienst achterover kan leunen en ‘af’ is. De Omgevingsdienst is een kennisorganisatie en een lerende organisatie die mee moet met de landelijke ontwikkelingen en de ontwikkelingen in het Gelders Stelsel van Omgevingsdiensten. Dit betekent dat er structureel geld nodig is om dit te realiseren, naast het geld voor de taken die de Omgevingsdienst voor ons uitvoert. Kanttekening 1.1 De gemeente krijgt niet meer geld van het Rijk voor de taken van de Omgevingsdienst

Pagina 2 van 5

Vanuit het Rijk is er de afgelopen jaren geen extra geld gekomen voor de Omgevingsdiensten. Dit terwijl de kosten van de Omgevingsdienst wel zijn toegenomen door een veeleisender takenpakket en kwaliteitseisen. Dit maakt het voor de gemeentes lastig om niet te sturen op financiële middelen. Echter, daarbij moet onze gemeente zich de vraag stellen hoeveel waarden we hechten aan het werk van de Omgevingsdienst. We willen allemaal dat geluidsklachten goed afgehandeld worden. Dat bouwwerken niet instorten. En dat de lucht niet vervuild wordt, waardoor de gezondheid van onze inwoners verslechtert. Dat is wat onze Omgevingsdienst voor ons doet. Zij kan dit alleen maar goed doen als er consequent geïnvesteerd wordt in kwaliteit. 1.2 Er wordt gewerkt aan het ophalen van meer leges Voor het jaar 2021 zijn de bouwleges verhoogd en zijn we ook begonnen met het heffen van leges over vooroverleggen. Dit heeft geresulteerd in een hogere legesopbrengst dan over 2020. We hebben ongeveer een ton meer leges opgehaald dit jaar (gerekend tot november). Verwachting is dat we de 7ton die geraamd was voor dit jaar zullen halen.

1.3 met de keuzes die gemaakt worden in de Kadernota krijgt de Omgevingsdienst meer autonomie in lijn van de aanbevelingen van de commissie van Aartsen Een van de constateringen van de commissie van Aartsen is dat de nabijheid van de bevoegde gezagen de onafhankelijkheid van de Omgevingsdienst beïnvloedt. Met de keuzes die in deze Kadernota voorliggen, werkt de Omgevingsdienst aan het vergroten van zijn autonomie waardoor de onafhankelijkheid beter gewaarborgd blijft. Meer vrij besteedbare reserves die ingezet kunnen worden bij risicobeheersing geeft de Omgevingsdienst meer keuzevrijheid om te handelen zoals zij goed acht. Financiële onderbouwing In de Kadernota is geen gedetailleerde onderbouwing gegeven. Deze zal bij de actualisatie van de begroting 2022 en begroting 2023 voorliggen. Dan wordt het ook pas duidelijk hoeveel extra geld er naar de Omgevingsdienst moet gaan dat jaar. Communicatie Onderstaande zienswijze zal naar de ODRN worden gestuurd. Geachte heer Van der Meer, Middels uw brief van November 2021 legde u ons de Kadernota actualisatie begroting 2022 en begroting 2023 voor. U stelt onze gemeenteraad in de gelegenheid hierover zienswijzen uit te brengen vóór 24 februari 2022. Onze gemeenteraad heeft deze documenten behandeld tijdens zijn vergadering van 10 februari 2022 en brengt graag het volgende onder uw aandacht.

De ontwikkelingen die worden geschetst in de Kadernota 2023 betekenen voor de Gemeente Berg en Dal een uitzetting van de begroting 2022 en 2023. Al weten wij dat het geld goed besteed wordt, deze uitzetting baart ons zorgen. Wij kunnen de kosten niet blijven doorberekenen aan onze inwoners en wij krijgen geen extra middelen vanuit het Rijk om onze gemeenschappelijke organisatie draaiende te houden. Er komt een punt waarop wij niet meer kunnen voldoen aan de middelen die onze Omgevingsdienst nodig heeft om gezond te blijven en te waken over onze leefomgeving. Dit te hebben opgemerkt komen wij tot een aantal overwegingen die we u mee willen geven.

Pagina 3 van 5

U schetst een ambitie, een tariefvermindering vanaf 2024. Dit doet ons denken aan de tariefvermindering van 3 en 6 euro die u ons in het verleden heeft voorgerekend en welke niet zijn geeffectueerd. Wij vinden dat de tariefvermindering van 2024 wel geeffectueerd moet worden. En vragen ons af, hoe wij de ODRN kunnen houden aan deze ambitie. U wilt graag in gesprek over het opleidingsbudget van de Omgevingsdienst en stelt een budget van 4% van de loonsom voor. Volgens de commissie van Aartsen is de bandbreedte 1,5% tot 4%. Wij vinden het opvallend dat u een voorstel doet voor het hoogste percentage in de bandbreedte. Een bescheidener voorstel had ons beter gelegen. Het opleidingsbudget van de Gemeente Berg en Dal ligt tussen de 1,5 en 2%. U verhoogt de vrij besteedbare reserve en daarmee de weerstandscapaciteit. De gemeente is geen voorstander van reserves bij gemeenschappelijke regelingen. Wij willen graag scherp zicht houden op de risico’s bij de gemeenschappelijke regelingen. Afsluitend willen wij u nog melden dat wij benieuwd zijn naar het resultaat die onze investering in de Omgevingsdienst de afgelopen jaren heeft gebracht. Wij hebben vernomen dat de Ontwikkelagenda geëvalueerd zal worden en ontvangen graag een terugkoppeling van deze evaluatie. Aanpak/uitvoering Als de Raad besluit de opgestelde Zienswijze te versturen, dan wordt die zo snel mogelijk verstuurd.

Toch uiterlijk voor 24 februari, de uiterste instuurdatum. Burgemeester en wethouders De secretaris, E.W.J. van der Velde

De burgemeester, mr. M. Slinkman

Bijlagen digitaal ter inzage 1. Kadernota en bijlagen 2. Uitnodiging tot zienswijze 3. Zienswijze Raad Bijlage ter inzage griffier

Pagina 4 van 5

Raadsbesluit

De raad van de gemeente Berg en Dal; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 21 december 2021. overwegende dat: besluit : 1. Kennis te nemen van de Kadernota 2023; 2. Bijgevoegde zienswijze op de Kadernota te versturen naar de Omgevingsdienst Regio Nijmegen. Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Berg en Dal op 10 februari 2022, De raadsgriffier,

mr. G.A.J. Winters

De voorzitter,

mr. M. Slinkman

Pagina 5 van 5