Raadsvoorstel Jaarrekening 2021 en Begroting 2023 van GR Veiligheidsregio Gelderland-Zuid

Raadsvoorstel

Griffiersnummer: Onderwerp: Datum B&W-vergadering: Datum raadsvergadering: Datum carrousel: Portefeuillehouder: Ambtenaar: e-mailadres: Zaaknummer: Documentnummer:

2022-B036 Jaarrekening 2021 en Begroting 2023 van GR Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 17 mei 2022 23 juni 2022 9 juni 2022 M. Slinkman Fred Thijssen F.Thijssen@bergendal.nl Z-22-097557 VB/Raad/22/01375

Aan de gemeenteraad, Voorstel In reactie op de concept-jaarrekening 2021 van de GR VRGZ de volgende zienswijze vast te stellen: 1. Wij stemmen in met het beleidsmatige en financiële deel van de aangeboden Jaarstukken 2021 van de GR VRGZ, waarbij het exploitatieresultaat voor programma crisis- en rampenbestrijding (C&R) wordt toegevoegd aan de algemene reserve C&R (+ € 150.000,-), vier bestemde reserves (+ € 1.283.000,- in totaal) en voor het resterende deel wordt geretourneerd aan deelnemende gemeenten (+ € 561.000,-) en voor programma RAV wordt onttrokken aan de algemene reserve RAV (- € 205.000,-). In reactie op de concept-begroting 2023 van de GR VRGZ de volgende zienswijze vast te stellen: 2. Wij stemmen in met het beleidsmatige en financiële deel van de aangeboden Begroting 2023 van de GR VRGZ, en de geraamde bijdrage voor 2023 van € 2.452.216,- wordt opgenomen in de gemeentelijke begroting. Inleiding De Veiligheidsregio Gelderland-Zuid (VRGZ) is een bestaande gemeenschappelijke regeling waarvan de volgende diensten onderdeel uitmaken: - Regionale Brandweer Gelderland-Zuid, incl. de overgedragen gemeentelijke brandweerzorg - Geneeskundige Hulpverlening Organisatie in de Regio Gelderland-Zuid (GHOR) - Regionale Ambulancevoorziening Gelderland-Zuid (RAV) Verder werkt de VRGZ nauw samen met onder andere GGD, politie Gelderland-Zuid en de regiogemeenten.

We hebben nu de concept jaarrekening 2021 en begroting 2023 van de gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Gelderland-Zuid (GR VRGZ) ontvangen. Conform de gemeenschappelijke regeling wordt de gemeenten om hun zienswijze gevraagd op deze aangeboden jaarstukken. De 'regionale Adviesfunctie gemeenschappelijke regelingen'

PAPIER1

heeft inmiddels een toetsingsrapport uitgebracht (zie bijlage). De inhoud en strekking van dit regionale adviesrapport volgen we in de beslispunten. De GR VRGZ heeft een jaarrekening en programmabegroting opgesteld, waarin de dienstonderdelen Brandweer, GHOR, veiligheidsbureau en gemeenschappelijke meldkamer zijn samengevoegd in één programma Crisisbeheersing en Rampenbestrijding (C&R), naast het programma RAV. Hiervoor is bewust gekozen vanwege de gescheiden financieringsstromen. Het programma C&R wordt bekostigd door rijk en gemeenten, het programma RAV door zorgverzekeraars. Aantal belangrijke onderwerpen op het beleidsveld hulpverlening en veiligheid zijn: Verdere doorontwikkeling van de organisatie van de veiligheidsregio Gelderland-Zuid inclusief de beheerstaken (doelmatig, netwerkgericht, risicogestuurd); Mogelijkheden van taakdifferentiatie tussen beroepsbrandweer en vrijwilligers verder uitdiepen, om zo zonder grote financiële consequenties te kunnen voldoen aan Europese regelgeving; Verdere uitwerking en uitvoering van regionaal brandweerzorgplan en het meerjarig regionaal beleidsplan (strategisch en multidisciplinair); Doorontwikkeling van (boven)regionale samenwerking, bevolkingszorg en risico- en crisiscommunicatie; Toewerken naar ingebruikname van één gemeenschappelijke meldkamer in Oost-NL, die medio 2023 operationeel moet zijn; Gewenst niveau van ambulancezorg

realiseren, ondanks volumegroei/decentralisaties; Gecoördineerde aanpak van de coronacrisis en de opvang van vluchtelingen Oekraïne. Beoogd effect Met het aanbieden van dit voorstel geven we een juiste uitvoering aan het bepaalde over de planning en control-cyclus in de gemeenschappelijke regeling en de zgn. BRN-richtlijnen. De gemeenten worden zo namelijk in staat gesteld zich uit te spreken over een verantwoorde inzet en besteding van gemeenschapsgelden (GR VRGZ is verlengd lokaal bestuur). Argumenten Jaarrekening 2021 1.1 De rapportages van de regionale Adviesfunctie gemeenschappelijke regelingen en van de accountant geven een positief oordeel over de verantwoording in de jaarrekening en de resultaatbestemming Op basis van de goedgekeurde begroting 2021 van de GR VRGZ zijn op voorschotbasis al bijdragen voldaan voor programma C&R. Volgens bestuurlijke afspraak is geen gemeentelijke bijdrage betaald voor programma RAV. Het uiteindelijke financiële resultaat over 2021 is: - programma C&R € 1.994.000 positief - programma RAV € 205.000 negatief. Het voorstel in de jaarrekening is om de exploitatieresultaten over 2021 per programma toe te voegen (€ 150.000 bij C&R, conform bestuurlijke norm) of te onttrekken (€ 205.000 bij RAV) aan de algemene reserves. Daarnaast is het voorstel onderbouwd om bij C&R bedragen toe te voegen aan vier bestemde reserves, namelijk:

Pagina 2 van 7

€ 15.000 aan bestemde reserve uitgestelde werkzaamheden door corona; € 130.000 aan bestemde reserve duiktaak; € 688.000 aan bestemde reserve CAO-ontwikkelingen; € 450.000 aan bestemde reserve regelgeving duurzaamheid. Hierdoor wordt de dekking voor deze nog niet in de begroting verwerkte, maar feitelijk wel noodzakelijke en onvermijdbare kosten/werkzaamheden/taken voor 2022-2023 alsnog geborgd. Tenslotte wordt het dan nog resterende deel van het positieve resultaat, ad € 561.000, naar rato geretourneerd aan de deelnemende gemeenten. De regionale Adviesfunctie GR-en heeft deze handelwijze in haar adviesrapport geaccordeerd, omdat de voornoemde kostenposten vanwege de actuele wet- en regelgeving voor VRGZ acuut noodzakelijk, autonoom en onvermijdbaar zijn en momenteel nog niet in de reguliere begroting zijn opgenomen (zie p. 4 en 12-14 van adviesrapport voor meer toelichting op deze posten). Gelet op het uitgebrachte positieve adviesrapport en de goedkeurende accountantsverklaring adviseren wij in te stemmen met de aangeboden jaarrekening. Het in 2021 behaalde positief exploitatieresultaat van bijna 1,8 miljoen in totaal is met name te verklaren door alle gevolgen van de coronacrisis in brede zin en daarmee incidenteel van aard. Dit resultaat wordt bij programma C&R met name veroorzaakt door lagere kosten voor opleiden, oefenen en vrijwilligers en lagere kapitaallasten.

Veel zaken konden vanwege corona niet op de geplande wijze doorgaan. Bij programma RAV bleek vooral meer inhuur nodig dan gepland. Overigens zijn niet alle meerkosten van de coronabestrijding volledig door het rijk vergoed, omdat er in de totale exploitatie toch een positief resultaat is behaald konden deze meerkosten namelijk binnen de eigen begroting worden opgevangen/gecompenseerd. Begroting 2023 2.1 De begroting gaat uit van bestaand/ingezet beleid en bekende ontwikkelingen De begroting laat zien dat de verschillende dienstonderdelen uitgaan van het wettelijk takenpakket, huidige maatschappelijke ontwikkelingen, actuele regelgeving en activiteiten die voortvloeien uit het bestuurlijk vastgestelde Regionaal Beleidsplan 2020-2023. Buiten dat is geen nieuw beleid opgenomen, mede om financiële uitzettingen te beperken. De hoofdtaak van de VRGZ is en blijft de operationele dienstverlening op de terreinen van brandweer, ambulancezorg, meldkamer en voorbereiding en bestrijding van crises en rampen. 2.2 Eerdere bezuinigingsopdrachten en uitzettingen zijn structureel verwerkt, maar naast de standaard indexering is een beperkte extra uitzetting onvermijdelijk en onontkoombaar In de aangeboden sluitende programmabegroting 2023 (incl. voorgestelde onttrekkingen uit bestemde reserves) zijn eerdere bezuinigingsopdrachten en noodzakelijke uitzettingen structureel ingevuld en verwerkt.

In voorgaande jaren is in totaal voor zo’n 4 miljoen euro aan bezuinigingen doorgevoerd. Bestaande besluiten en ontwikkelingen zijn zo concreet mogelijk financieel vertaald. De regionale Adviesfunctie is van mening dat de voorliggende begroting logisch is opgebouwd, conform de geldende BBV-voorschriften en volgend op de goedgekeurde begroting 2022 en de kaderbrief 2023. De VRGZ stelt voor de gemeentelijke bijdragen met 0,6% te indexeren ten opzichte van 2022. Dit komt overeen met het in de notitie BRN-richtlijnen voor de VRGZ opgenomen percentage. Voor de in de kaderbrief aangekondigde aanstelling van een concerncontroller zorgt de VRGZ vanaf 2023 toch zelf voor structurele dekking ad € 60.000, door de per saldo lagere lasten van

Pagina 3 van 7

de vastgestelde nieuwe regeling voor vrijwilligersvergoedingen hiervoor in te zetten. Hier worden de deelnemende gemeenten dus niet extra mee belast. Daarnaast vervalt de extra bijdrage voor achterstallig onderhoud, die de afgelopen drie jaar incidenteel is verstrekt. Wel wil VRGZ een beperkte extra verhoging van de gemeentelijke bijdragen doorvoeren, om de onvermijdelijke kostenstijging ad € 130.000 die voortvloeit uit de gesloten overeenkomst met omliggende veiligheidsregio’s over ‘invulling duiktaak’ structureel in de begroting te verwerken. In 2022 wordt deze overeenkomst incidenteel uit de bestemde reserve duiktaak bekostigd. Voor deze noodzakelijke uitbreiding van brandweerzorg heeft VRGZ zelf geen structurele dekkingsmogelijkheden gevonden en wordt dus vanaf 2023 een extra bijdrage aan gemeenten gevraagd. VRGZ mag/kan niet op andere wijze extra inkomsten vergaren en heeft al veel bezuinigingsmaatregelen door moeten voeren. Daarom zijn wij met de regionale adviesfunctie van mening dat het redelijk is deze concrete, niet te vermijden kostenuitzetting (overigens veel minder dan een eigen duikteam) bij de deelnemende gemeenten in rekening te brengen. Dit is ook conform de eerder bestuurlijk vastgestelde Financiële spelregels voor VRGZ.

Wel blijven we van VRGZ verlangen dat zij actief de mogelijke besparingen binnen de begroting in beeld blijven brengen om daarmee uitzettingen zo veel mogelijk zelf op te vangen. Uiteindelijk besluit (de meerderheid van) het AB van VRGZ, met daarin alle deelnemende gemeenten vertegenwoordigd, over vaststelling van de begroting incl. uitzettingen. Tenslotte nog een opmerking over de actuele CAO-ontwikkelingen: de nieuwe cao is pas in januari 2022 vastgesteld en gaat met terugwerkende kracht in per 2021. Door de late vaststelling van deze cao konden de gevolgen hiervan niet meer worden opgenomen in de kaderbrief 2023. Conform de vastgestelde methodiek wordt de werkelijke index van de loonontwikkeling nu pas nagecalculeerd in de eerstvolgende begroting, zijnde de begroting 2024. In 2023 ontstaat daardoor echter feitelijk een tekort van € 688.000,-, dat dan incidenteel wordt opgevangen uit de bestemde reserve cao-ontwikkelingen (zie toelichting hierboven bij jaarstukken 2021). In de begroting 2024 van VRGZ zal deze loonontwikkeling dus regulier worden opgenomen en dat betekent een onontkoombare verhoging van de gemeentelijke bijdragen met voornoemd bedrag. In onze meerjarenraming 2024 e.v. moeten we daarom vast rekening houden met de structurele uitzetting van de CAO-ontwikkeling.

2.3 Gelet op besluitvorming voorgaande jaren en uitkomsten quickscan bedrijfsvoeringskosten is de generieke korting van 1% extra (overigens ook geen onderdeel meer van BRN-richtlijnen) logischerwijs niet doorgevoerd in de begroting 2023 van VRGZ Omdat ook gemeenten problemen hadden met het sluitend maken van hun begrotingen hebben de colleges eerder in de BRN-richtlijnen besloten om aan de GR’en te vragen in de periode 2021-2023 een generieke korting van jaarlijks 1% extra door te voeren op het totaalbudget in hun begroting (= voor VRGZ ruim 4 ton per jaar extra). Deze BRN-richtlijnen zijn geldende afspraken binnen de regio Nijmegen. De VRGZ beslaat naast regio Nijmegen ook regio Rivierenland (7 gemeenten), daar is een dergelijke afspraak niet gemaakt. Recent is echter besloten dat de eerder afgesproken generieke korting geen onderdeel meer is van de BRNrichtlijnen 2023, onze meerjarenbegroting is hierop nog niet aangepast. Uit de kaderbrief 2023 bleek al dat VRGZ (weer) niet de generieke korting van +1% jaarlijks verwerkt. De VRGZ verwijst hiervoor naar de in voorgaande jaren al doorgevoerde bezuinigingen tot ruim 4 miljoen en dat verdergaande bezuinigingen een aantasting van de kerntaken/primaire dienstverlening betekenen. Bij de besluitvorming over de begroting 2022 van

Pagina 4 van 7

VRGZ zijn de toen gepresenteerde bezuinigingsopties inderdaad zowel door gemeenten als door AB VRGZ als maatschappelijk onverantwoord en bestuurlijk onaanvaardbaar aangemerkt en dus niet doorgevoerd. Wel werd aan VRGZ gevraagd om een externe quickscan naar de (bedrijfsvoerings)kosten te laten uitvoeren, ter onderbouwing van hun standpunt. De uitkomsten van deze quickscan zijn inmiddels bekend (zie bijlage infograghic bij aanbiedingsbrief) en tonen afdoende aan dat de bedrijfsvoeringskosten van VRGZ gemiddeld lager liggen dan die van een aantal vergelijkbare veiligheidsregio’s in de benchmark. Aanvullende bezuinigingsvoorstellen zijn dus niet haalbaar. Kanttekening Niet doorvoeren generieke korting van 1% extra in begroting 2023 VRGZ betekent klein nadelig effect voor onze huidige meerjarenbegroting Ondanks dat de generieke korting niet meer is opgenomen in de BRN-richtlijnen voor 2023, is in de gemeentelijke meerjarenbegroting deze gevraagde generieke korting (+ 1% in 2023) van alle verbonden partijen momenteel nog wel opgenomen als taakstelling. Het gaat hierbij om een taakstelling voor jaarschijf 2023 van in totaal € 100.000,- extra, waarvan zo’n € 24.000,- voor rekening van VRGZ zou moeten komen.

Nu VRGZ die korting aantoonbaar niet kan doorvoeren in haar begroting 2023 (zie ook de bijgevoegde infographic quickscan bedrijfsvoeringskosten), ontstaat hiervoor dus een financieel nadeel ten opzichte van onze huidige meerjarenbegroting. Algemene reserve C&R dekt gewogen risico’s niet volledig De algemene reserve van programma C&R is onvoldoende op peil om daarmee de gewogen risico’s volledig af te dekken. In het uiterste geval staan gemeenten garant voor het restant. Dit is een financieel risico dat deelnemende gemeenten naar rato moeten opnemen in hun eigen paragraaf weerstandsvermogen. Voor ons betekent dat theoretisch maximaal € 96.388. Tevens is VRGZ nauw betrokken bij de regionale aanpak van coronacrisis en de opvang van vluchtelingen Oekraïne, met mogelijke gevolgen voor uitvoering van geplande werkzaamheden en begrote lasten. Financiële onderbouwing Jaarrekening 2021 Programma C&R met een positief resultaat van € 1.994.000 wordt (mede) gefinancierd vanuit gemeenten. Programma RAV met een negatief resultaat van € 205.000 wordt geheel gefinancierd door zorgverzekeraars.

Bij de jaarrekening 2021 van de GR VRGZ wordt het exploitatieresultaat voor programma C&R grotendeels toegevoegd aan de reserves (€ 15.000 aan bestemmingsreserve uitgestelde werkzaamheden door corona, € 130.000 aan bestemde reserve duiktaak, € 688.000 aan bestemde reserve CAO-ontwikkelingen, € 450.000 aan bestemde reserve regelgeving duurzaamheid en € 150.000 aan algemene reserve C&R) en voor het resterende deel geretourneerd aan de deelnemende gemeenten. Dat laatste betekent voor onze gemeente een eenmalige teruggaaf c.q. incidenteel voordeel van € 32.417. Voor het programma RAV wordt het resultaat onttrokken aan de algemene reserve RAV. De doorberekende totaalbijdrage voor onze gemeente van € 2.389.709 is reeds op voorschotbasis voldaan en dus verwerkt in de gemeentelijke jaarrekening 2021.

Pagina 5 van 7

Begroting 2023 Op basis van de nu voorliggende conceptbegroting 2023 van de GR VRGZ -dus met indexering van 0,6%, het vervallen van de tijdelijke bijdrage achterstallig onderhoud en de noodzakelijke extra uitzetting voor de duiktaak- bedraagt de geraamde bijdrage voor de gemeente Berg en Dal € 2.452.216. Deze totale bijdrage verwerken we in de gemeentelijke begroting 2023. In onze huidige meerjarenbegroting is de geraamde opbrengst van de extra korting van 1% jaarlijks bij GR’en nog als taakstelling opgenomen. Het niet doorvoeren van deze korting in de begroting 2023 van VRGZ heeft voor onze gemeente daarom een nadelig effect van ongeveer € 24.000, evenals in 2022 al het geval was. De taakstelling voor 2021-2022-2023 voor alle gemeenschappelijke regelingen samen is vooralsnog geraamd op € 100.000-200.000-300.000, ondanks dat de generieke korting in 2023 geen deel meer uitmaakt van de BRN-richtlijnen.. Communicatie Naast de verplichte planning en control-cyclus communiceert de GR VRGZ afgelopen jaren ook via periodieke nieuwsbrieven over organisatie- en beleidsontwikkelingen op veiligheidsgebied. Dit voorstel hoeft geen verdere communicatie, anders dan hieronder bij uitvoering vermeld.

Aanpak/uitvoering Het gemeentelijk standpunt over de aangeboden concept jaarrekening en begroting zal door verzending van dit raadsvoorstel en –besluit ter kennis worden gebracht van het Algemeen Bestuur van de GR VRGZ (waarvan burgemeester deel uitmaakt), dat afhankelijk van de ingekomen zienswijzen besluit over de definitieve vaststelling van deze stukken en aanbieding aan de aangewezen instanties. Bijlagen 1. Aanbiedingsbrief met bijlagen (reacties op kaderbrief en infographic quick scan bedrijfsvoeringskosten) van DB van GR VRGZ 2. Jaarrekening 2021 van GR VRGZ 3. Begroting 2023 van GR VRGZ 4. Adviesrapport regionale adviesfunctie gemeenschappelijke regelingen Burgemeester en wethouders De secretaris, E.W.J. van der Velde

De burgemeester, mr. M. Slinkman

Pagina 6 van 7

Raadsbesluit

De raad van de gemeente Berg en Dal; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 17 mei 2022; gelet op de aangeboden stukken en de gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Gelderland-Zuid;

besluit :

In reactie op de concept-jaarrekening 2021 van de GR VRGZ de volgende zienswijze vast te stellen: 1. Wij stemmen in met het beleidsmatige en financiële deel van de aangeboden Jaarstukken 2021 van de GR VRGZ, waarbij het exploitatieresultaat voor programma crisis- en rampenbestrijding (C&R) wordt toegevoegd aan de algemene reserve C&R (+ € 150.000,-), vier bestemde reserves (+ € 1.283.000,- in totaal) en voor het resterende deel wordt geretourneerd aan deelnemende gemeenten (+ € 561.000,-) en voor programma RAV wordt onttrokken aan de algemene reserve RAV (- € 205.000,-). In reactie op de concept-begroting 2023 van de GR VRGZ de volgende zienswijze vast te stellen: 2. Wij stemmen in met het beleidsmatige en financiële deel van de aangeboden Begroting 2023 van de GR VRGZ, en de geraamde bijdrage voor 2023 van € 2.452.216,- wordt opgenomen in de gemeentelijke begroting.

Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Berg en Dal op 23 juni 2022.

De raadsgriffier,

mr. G.A.J. Winters

De voorzitter,

mr. M. Slinkman

Pagina 7 van 7