M7 Informatienota Decembercirculaire 2020

INFORMATIENOTA

M7 Zaaknummer: Documentnummer: Onderwerp: Vergadering B&W: Raadsvergadering: Portefeuillehouder: Ambtenaar: Mailadres:

Z-20-91034 VB/Raad/21/01134 Decembercirculaire 2020 algemene uitkering 12 januari 2021 25 februari 2021 S.G.P. Fleuren Hans Jeurissen H.Jeurissen@bergendal.nl

Aan de gemeenteraad, Kennisnemen van Decembercirculaire 2020 algemene uitkering Waarom nu naar de raad? De decembercirculaire 2020 bevat nieuwe financiële informatie over de algemene uitkering 2020 en volgende jaren. Dit leidt tot een negatief effect op onze begroting 2021-2024 en de jaarrekening 2020. Omdat onze begroting meerjarig krap sluitend is, is er urgentie om hiervoor een oplossing te zoeken. Ook komen er meer ontwikkelingen in aanloop naar de voorjaarsnota 2021. We volgen die nauwgezet en sturen bij waar mogelijk. Die ontwikkelingen, zowel positief als negatief, leiden tot bijstelling van het begrotingssaldo. Afhankelijk van de uitkomst geeft het college bij de voorjaarsnota al dan niet mogelijkheden voor een (meerjarig) sluitende begroting aan. Samenvatting 1. We ontvangen een aanvullende rijksvergoeding voor coronamaatregelen van € 168.000 in 2020 en € 547.000 in 2021. 2. De suppletie-uitkering voor Sociaal Domein bedraagt structureel € 413.000 minder. Hierdoor is de begroting niet meer structureel sluitend. 3. Het eindrapport over het herverdeeleffect van algemene uitkering, klassiek deel is gereed en gaat binnenkort voor commentaar naar de VNG en de Raad voor Openbaar bestuur. In dit rapport wordt Berg en Dal als nadeelgemeente genoemd. Onze gemeente valt in de klassen € 0 tot € 25 per inwoner, of wel € 0 tot € 875.000.

Met ingang van 2023 gaat de herverdeling in. 4. Bij de voorjaarsnota 2021 nemen we een besluit over al dan niet een aanvullend dekkingsplan om de begroting (meerjarig) sluitend te maken. Voor de provincie moeten de jaren 2024 en 2025 sluitend zijn (of het eerste jaar sluitend) om voor repressief toezicht in aanmerking te komen.

Burgemeester en wethouders, De secretaris, E.W.J. van der Velde

De burgemeester, mr. M. Slinkman

Pagina 1 van 7 REFNUMBER

Toelichting op de decembercirculaire 2020 De belangrijkste onderwerpen in deze circulaire zijn:  Geen bijstelling algemene uitkering op basis van accres  3e Tranche compensatie coronamaatregelen  Rijksgelden voor nieuwe taken  Uitstel herijking algemene uitkering Het accres is voor 2020 en 2021 bevroren. Ook zijn de maatstaven zoals aantal inwoners en woningen niet bijgesteld. Nieuwe inzichten leiden wel tot bijstelling van de suppletie-uitkering Sociaal Domein. Daarnaast ontvangen we aanvullende compensaties voor coronamaatregelen. In de Jaarrekening 2020 nemen we de financiële gevolgen voor 2020 mee. De financiële gevolgen van deze circulaire voor de jaren 2021 - 2024 verwerken we in de Voorjaarsnota 2021. Hierdoor is geen sprake meer een structureel sluitende begroting. Volgens provincie moeten de begrotingsjaren 2024 en 2025 sluitend zijn. Tezamen met andere begrotingsmutaties zoals herijking gemeentefonds stellen we voor om bij de Voorjaarsnota 2021 een aanvullende dekkingsplan voor 2021 en volgende jaren vast te stellen. Financieel effect voor algemene uitkering 2020-2024 Doorrekening van de decembercirculaire 2020 levert voor de jaren 2020 tot en met 2024 het volgend effect op voor de begroting: Tabel: Effect decembercirculaire 2020 op de Algemene uitkering 2020- 2024 Nr 2020 Decembercirculaire 2020 56.693 Septembercirculaire 2020 56.938 1. Verschil -245

Bedragen x € 1.000

2021 56.992 56.858 134

Doorwerking naar andere budgetten 2. Compensatie coronamaatregelen

-168

-547

3. Effect op begrotingssaldo

-413

-413

2022 56.839 57.253 -414

2023 57.018 57.432 -414

2024 57.118 57.532 -414

-414

-414

-414

Verklaring verschil We kunnen het verschil tussen de september- en decembercirculaire (nr 1) als volgt verklaren: Tabel: Verklaring verschil algemene uitkering Nr Onderwerp 2. Compensatie coronamaatregelen 2. 1. Aanvullend pakket re-integratie 2. 2. Gemeentelijk schuldenbeleid 2. 3. Bijzondere bijstand 2. 4. Continuïteit van zorg 2. 5. Compensatie quarantainekosten 2. 6. Impuls re-integratie 2. 7. Cultuurmiddelen 2. 8. Tweede kamerverkiezingen 2. 9. Nog nader uit te werken: inkomstenderving, afval, TONK, Perspectief jeugd en jongeren 4. Suppletie-uitkering sociaal domein 5. Inburgering 1. Totaal

Bedragen x € 1.000

2020

2021 79 23 8 52 6

2022

2023

2024

182 46 16

97 155 51 pm -413 0

pm -413 0

pm -413 -1

-413 -1

-413 -1

-245

134

-414

-414

-414

Pagina 2 van 7 REFNUMBER

2. Compensatie coronamaatregelen In deze circulaire vermeldt het rijk wat het 3e compensatiepakket voor de gemeente inhoudt. Per onderdeel lichten we dit toe. De ontvangen gelden zetten we hiervoor in. In bijlage 1 staan alle compensatiebedragen voor 2020 en 2021 vermeld. 2.1. tm 2.3. Flankerend beleid sociaal domein Het kabinet neemt aanvullende maatregelen om mensen die hun baan verliezen een beter perspectief te bieden op nieuw werk en inkomen. Hierbij heeft het kabinet aandacht voor goede begeleiding werk(loosheid) naar werk, (om)scholing, het tegengaan van armoede en problematische schulden, het aanpakken van jeugdwerkloosheid en het beschermen van kwetsbare groepen op de arbeidsmarkt. Om dit als gemeenten te kunnen uitvoeren, ontvangen we € 110.000 in 2020 en € 244.000 voor 2021. Wij verwachten dat we een groot deel van de rijksbijdrage voor 2020 pas in 2021 uitgeven. Daarom is bij de Najaarsnota opgenomen dat we het niet uitgegeven bedrag in 2020 bij de jaarrekening via de reserve lopende projecten overhevelen naar 2021. 2.4. Continuïteit van zorg De VNG en het Rijk hebben in maart, kort na het uitbreken van de coronacrisis, afspraken gemaakt over het bieden van financiële zekerheid en ruimte aan zorgorganisaties en professionals binnen de Jeugdwet en Wmo 2015.

De afspraken zijn gericht op het zo goed mogelijk organiseren van continuïteit van zorg voor cliënten en het borgen van het zorgstelsel voor de langere termijn. Onderdeel van de afspraken met gemeenten is onder meer dat het Rijk de meerkosten als gevolg van de coronacrisis door het Rijk en de mogelijke inhaalzorg aan gemeenten vergoedt. In juni is een voorschot verleend. Uit onderzoek is gebleken dat deze kosten meer zijn dan ingeschat. We krijgen een aanvullende vergoeding van € 52.000. De kosten van inhaalzorg zijn niet te berekenen en de declaraties voor meerkosten moeten de zorgaanbieders nog indienen. Bij het opmaken van de jaarrekening weten we pas wat dit financieel voor ons betekent. Deze maatregel is verlengd tot 2022. Het bedrag van compensatie is nog niet bekend. 2.5. Quarantainekosten Het kabinet heeft met gemeenten afgesproken dat zij een rol zullen vervullen bij het ondersteunen van mensen die in quarantaine moeten. Het gaat daarbij vooral om praktische ondersteuning en het continueren van zorg en ondersteuning vanuit de sociaaldomeinwetten voor die burgers die in quarantaine moeten en niet in staat zijn de problemen die daardoor kunnen ontstaan zelf of met hun netwerk op te lossen.

Met de VNG is afgesproken dat gemeenten hun vrijwilligersorganisaties en hun toegang/informatiepunten voorbereiden om de mensen in quarantaine die het niet zelf redden, deze ondersteuning te bieden. Voor de mogelijke extra kosten krijgen we in 2020 eenmalig € 6.000. 2.6. Impuls re-integratie Gemeenten ontvangen in 2021 een tijdelijk impuls voor re-integratie die gemeenten in staat stelt om de dienstverlening aan mensen die nu als gevolg van de crisis de bijstand instromen te intensiveren. Persoonlijk contact is belangrijk om hen vanuit een uitkeringssituatie naar werk te begeleiden. 2.7. Cultuurmiddelen Voor ondersteuning van de lokale culturele infrastructuur ontvangen we een rijksbijdrage van € 155.000 voor 2021. Veel van de culturele instellingen die gemeenten ondersteunen, komen door de coronacrisis in de problemen omdat activiteiten niet kunnen doorgaan en eigen inkomsten dalen. Met deze extra middelen stelt het rijk gemeenten in staat de lokale culturele infrastructuur in stand te houden.

Pagina 3 van 7 REFNUMBER

2.8. Tweede kamerverkiezingen Vanwege COVID-19 zijn aanvullende maatregelen voor de Tweede Kamerverkiezing noodzakelijk. We krijgen een compensatie van de extra te maken kosten zoals het inrichten van stemlokalen en instellen van stembureaus voor vervroegd stemmen, het drukken, opslaan en beveiligen van stembescheiden, de portokosten van briefstembescheiden, het instellen van afgiftepunten en van briefstembureaus. De compensatie bedraagt € 51.000. Vooruitlopend hierop kregen we in juni 2020 ook al een compensatie van € 74.000 voor de extra kosten bij de herindelingsverkiezingen in november 2020 en de Tweede Kamerverkiezing 2021 als gevolg van de corona-maatregelen. In de najaarsnota 2020 staat vermeld dat we deze extra middelen van € 74.000 hevelen we over naar 2021. In totaal is € 125.000 beschikbaar voor de dekking van de extra kosten van de Tweede Kamerverkiezing. Een kostenopgave van CCB zal uitwijzen welk bedrag daadwerkelijk nodig is. 2.9 Nog te verlenen compensatie Een aantal afspraken tussen het Rijk en de VNG kon het ministerie BZK niet in deze circulaire verwerken.  Inkomstenderving: Het rijk heeft hiervoor € 250 miljoen gereserveerd. Voor het bepalen van de definitieve compensatie van de inkomstenderving over 2020 van gemeenten, provincies en waterschappen blijft de afspraak gelden dat dit in 2021 gebeurt op basis van de vastgestelde jaarrekeningcijfers 2020.

 Afvalinzameling: Door de corona hebben gemeenten zowel extra kosten gemaakt als inkomsten gemist met betrekking tot afvalinzameling. Het rijk stelt hiervoor € 32 mln beschikbaar. De compensatie voor ons bedraagt globaal berekend € 57.000. Het exacte bedrag moet nog door het Rijk bekend maken.  Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten (TONK): Het kabinet creëert een Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten (TONK) voor huishoudens die door omstandigheden in ernstige financiële problemen dreigen te komen. Voor deze tijdelijke ondersteuning gebruikt het rijk het bestaande instrument van de bijzondere bijstand. In totaal is een bedrag van maximaal € 130 miljoen gereserveerd voor het eerste halfjaar van 2021. Voor onze gemeente komt dit globaal overeen een bedrag van ca. € 230.000.  Perspectief Jeugd en jongeren: Voor jongeren is het essentieel om elkaar fysiek te kunnen ontmoeten. Met een jeugdpakket van € 58,5 mln wil het kabinet een gerichte (financiële) impuls aan gemeenten geven om samen met jongeren, lokale organisaties en evenementensector volledig coronaproof kleinschalige activiteiten te programmeren op het gebied van cultuur, sport en andere zinvolle vrijetijdsbesteding. Ook is met gemeenten afgesproken om met het geld extra inzet van jongerenwerkers in achterstandswijken met kwetsbare jongeren te organiseren.

Zij kunnen gericht deze jongeren uit risicogroepen bereiken en passende hulp en ondersteuning bieden. Een deel van het jeugdpakket (€ 3,5 mln) zet het kabinet in op laagdrempelige preventieve ondersteuning van jongeren op het gebied van mentale gezondheid. Hiervan verdeelt het rijk € 40 mln via het gemeentefonds. Voor ons bedraagt de compensatie globaal berekend ca. € 70.000. In de decembercirculaire 2020 staat ook vermeld, dat het kabinet € 60 miljoen voor tijdelijke coronabanen voor ondersteuning van toezicht- en handhaving aan gemeenten beschikbaar stelt. Hiermee verwacht het rijk ongeveer 38.00 voltijds fte extra tijdelijke coronabanen in het toezicht en de handhaving te creëren. Hiervoor moeten de gemeenten een aparte aanvraag indienen en vergoeding vindt plaats op basis van de werkelijke kosten. Een totaaloverzicht van de via de algemene uitkering uit te keren compensatiebedragen voor coronamaatregelen hebben we bijgevoegd. 3. Effect op begrotingssaldo Hierbij maken we zichtbaar welk effect de mutaties uit de decembercirculaire op de begrotingssaldi hebben.

Pagina 4 van 7 REFNUMBER

4. Suppletie-uitkering Sociaal Domein In 2019 zijn de rijksgelden voor Wmo nieuw en jeugdhulp overgeheveld naar de algemene uitkering. Het rijk en de VNG hebben afgesproken, dat de overheveling van de IUSD naar de algemene uitkering in 2019 geen herverdeeleffect (positief of negatief) mag hebben. Deze uitkering zou, wanneer de definitieve cijfers over 2019 bekend zijn, het rijk met terugwerkende kracht nacalculeren. We ontvingen hiervoor in 2019 ca € 403.000. Omdat een aantal gegevens voor 2020 bij het rijk niet bekend waren, kon het rijk de suppletie-uitkering voor 2020 en volgende jaren niet berekenen. We waren daarom in de verwachting dat we deze hogere uitkering ook na 2019 zouden krijgen. Deze inschatting blijkt achteraf niet juist te zijn. Deze aanvullende uitkering was dus eenmalig. De hoogte van de overgehevelde rijksgelden voor SD lopen vanaf 2020 met de mutaties in de maatstaven van de algemene uitkering mee. Een flinke tegenvaller voor onze begroting. In onze risicoparagraaf van de begroting 2021 is het mogelijk niet ontvangen van deze uitkering als risico opgenomen. In deze suppletie-uitkering SD is ook opgenomen het financieel effect van de aanpassing van de maatstaf inwoners tot 20 jaar naar jeugdigen tot 18 jaar. Hiervoor ontvingen we vorig jaar nog € 39.000. Dit bedrag is door actualisatie van de landelijke gegevens € 10.000 lager. 5.

Wet inburgering Het rijk heeft het budget voor de uitvoeringskosten van de nieuwe Wet Inburgering bijgesteld. Rijksgelden voor nieuwe taken 1. Prenataal huisbezoek door de jeugdgezondheidszorg Met het wetsvoorstel ‘Prenataal huisbezoek door de jeugdgezondheidszorg (PHB JGZ)’ krijgen gemeenten de taak om een prenataal huisbezoek aan te bieden aan zwangere vrouwen en/of gezinnen in een kwetsbare situatie in hun gemeente. Om een gezonde ontwikkeling van het ongeboren kind te bevorderen en het ontstaan van gezondheids- en ontwikkelingsrisico’s voor het kind te beperken, is het van belang hulp en ondersteuning al tijdens de zwangerschap te bieden. De verwachting is dat dit wetsvoorstel op 1 juli 2021 in werking treedt. Voor 2021 voegt het rijk € 2,65 mln en voor daaropvolgende jaren € 5,3 mln toe aan het gemeentefonds. Voor ons komt dit neer globaal neer op een bedrag van € 5.000 respectievelijk € 10.000. 2. Rijksvaccinatieprogramma De uitvoering van de Meningokokken (MenACWY)-vaccinatie voor 14-jarigen draagt het rijk met ingang van 1 januari 2021 over aan de gemeenten. De daarmee gemoeide middelen voegt het rijk naar verwachting bij de meicirculaire 2021 toe aan de eerder overgehevelde middelen voor de uitvoering van het Rijksvaccinatieprogramma. Het over te dragen bedrag is nog niet bekend.

Herijking algemene uitkering De fondsbeheerders hebben besloten de besluitvorming over de invoering van de nieuwe verdeling van het gemeentefonds aan het volgend kabinet te laten. Dit betekent dat de invoering van de nieuwe verdeling opschuift naar 1 januari 2023. Reden hiervoor is de huidige financiële positie van gemeenten en de nog lopende gesprekken met gemeenten over onder andere de toereikendheid van de financiering van de jeugdzorg. Het is van belang dat er helderheid is over de financiële afspraken met, en positie van gemeenten alvorens tot de invoering van het nieuwe verdeelmodel over te gaan. Uit het eindrapport van het Cebeon aan het rijk blijkt dat onze gemeente tot de nadeelgemeenten behoort. Het nadeel bedraagt € 0 - € 25 per inwoner ofwel € 0 - € 875.000. Zie bijlage 2. Binnenkort gaat dit rapport naar de VNG en de Raad voor het openbaar bestuur. Ter info is een overzicht van de herverdeeleffecten van het klassiek domein bijgevoegd. Het uitstel van de invoering van de nieuwe verdeling heeft geen gevolgen voor de invoering van het woonplaatsbeginsel Jeugd. Deze beleidswijziging gaat per 1 januari 2022 in.

Pagina 5 van 7 REFNUMBER

Bijlage 1 Tabel: Specificatie aanvullende compensatie Corona Nr Onderwerp 1 Participatie werkvoorziening 2 Buurt- en dorpshuizen 3 Vrijwilligersorganisaties jeugd 4 Toezicht en handhaving 5 Precariobelasting en markt- en evenementenleges 6 Noodopvang kinderen van ouders met cruciaal beroep 7 Eigen bijdrage Wmo (abonnementstarief) 8 Extra kosten verkiezingen 9 Lokale culturele voorzieningen 10 Vergoeding eigen bijdrage kinderopvang 11 Inhaalzorg en meerkosten Jeugdzorg/Wmo 12 Toeristen- en parkeerbelasting 13 Flankerend beleid: Re-integratie bijstandsgrechtigden 14 Flankerend beleid : Schuldhulpverlening 15 Flankerend beleid : Armoedebestrijding 16 Quarantaine kosten 17 Schrappen opschalingskorting 18 Inkomstenderving 19 Afval 20 TONK 21 Perspectief jeugd en jongeren 22 Totaal

Bedragen x € 1.000

September Mei/Juni December circulaire circulaire circulaire 111.470 200.646 25.661 12.805 89.958 10.784 42.518 23.403 73.986 92.635 94.215 16.337 91.012 52.402 151.000 79.096 22.654 7.701 5.940 127.467 pm pm

610.687

553.210

totaal 2020 312.116 25.661 12.805 89.958 10.784 42.518 23.403 73.986 186.850 16.337 143.414 151.000 79.096 22.654 7.701 5.940 127.467

167.794 1.331.691

2021

Totaal 2020 en 2021 312.116 25.661 12.805 89.958 10.784 42.518 23.403 51.189 125.175 155.059 341.909 16.337 143.414 151.000 279.052 358.149 46.314 68.968 15.744 23.446 5.940 291.354 418.821

838.712

2.170.403

Pagina 6 van 7 REFNUMBER

Bijlage 2

Pagina 7 van 7 REFNUMBER