M32 Bijlage 1 - Rapportage Sociaal Domein Wmo en Jeugd (1e kwartaal 2021)

Kwartaalrapportage Sociaal Domein Q1 2021

Inhoud Inleiding ...................................................................................................................................... 2 Rapportage Sociaal Domein WMO ............................................................................................ 3 Algemene ontwikkelingen WMO ............................................................................................... 3 Kostenontwikkeling ................................................................................................................... 3 Wat valt op? .............................................................................................................................. 3 Rapportage Sociaal Domein Jeugd........................................................................................... 5 Algemene ontwikkelingen Jeugd ............................................................................................... 5 Kostenontwikkeling ................................................................................................................... 5 Wat valt op? .............................................................................................................................. 5 Successen dit kwartaal .............................................................................................................. 7 1.

Verbetering monitoring: fouten cliëntenaantal uit regionaal registratiesysteem .................. 7

2.

Rapport AKJ/Zorgbelang: géén klachten............................................................................ 7

3.

Meerjarige afspraken met Forte Welzijn ............................................................................. 7

4.

Onderzoek Zorgfocus onafhankelijke cliëntondersteuning: 8 ............................................. 7

5.

Aangehaakt bij landelijke lobby/VNG nadeelgemeenten .................................................... 8

6.

Presentaties bijgewoond en gegeven ................................................................................ 8

Bijlage 1: Leeswijzer en begrippen rapportages WMO en Jeugd ........................................... 9 Algemeen ................................................................................................................................. 9 Wat ziet u in de rapportages? ................................................................................................... 9 Begrippen rapportages ............................................................................................................. 9 1.

Rapportage WMO .......................................................................................................... 9

2.

Rapportage Jeugd ........................................................................................................ 10

Bijlage 2: Rapportage WMO 2020 en 2021 Q1 ........................................................................ 12 Bijlage 2: Rapportage Jeugd 2020 en 2021 Q1 ....................................................................... 13

1 Kwartaalrapportage Sociaal Domein – Q1 2021

Inleiding Voor u ligt de eerste rapportage Sociaal Domein nieuwe stijl. Deze rapportage is op dit moment gevuld met informatie over WMO en Jeugd. In de toekomst verwachten wij aan deze rapportage ook informatie over het Sociaal Team en Inkomen & Participatie toe te voegen. Alleen op deze manier ontstaat integraal beeld over het Sociaal Domein. We willen met deze rapportage context bieden bij de ontwikkelingen. Ontwikkelingen die we vanuit integraliteit met elkaar proberen te bekijken, beoordelen en besturen.

2 Kwartaalrapportage Sociaal Domein – Q1 2021

Rapportage Sociaal Domein WMO Algemene ontwikkelingen WMO Over de jaren heen zien we een toename op de totale WMO-uitgaven. Achterliggende oorzaken zijn:  Steeds meer mensen doen een beroep op de WMO-voorzieningen als gevolg van het langer zelfstandig thuis wonen, de toenemende vergrijzing en de extramuralisering/ambulantisering van de GGZ. Steeds meer mensen ontvangen de ondersteuning thuis en niet in een instelling.  De zorg thuis neemt daarmee ook in zorgzwaarte en intensiteit toe.  Daarnaast heeft de toepassing van reële (hogere) tarieven een uitzetting van uitgaven tot gevolg.

Kostenontwikkeling

Wat valt op? 1. Algemene voorziening: Het gaat hierbij om vaste subsidiebedragen. Deze post is daarmee geen open einde regeling zoals de WMO maatwerkvoorzieningen. De stijging vanaf 2019 tot en met 2021 wordt veroorzaakt doordat de specialistische dagbesteding voor ouderen per medio 2020 omgezet is van een maatwerkvoorziening naar een algemene voorziening. Hierdoor lijkt er sprake van stijgende kosten. Het totaalbedrag dat nodig is voor de dagbesteding voor ouderen is echter lager geworden ten opzichte van 2020 met circa € 110.000. Dit is inclusief € 50.000, zoals afgesproken bij de vaststelling van het BIPboek. 2. Doelgroepenvervoer: De jaarrekening 2020 voor het doelgroepen vervoer is lager dan begroot in 2020. We schrijven dit toe aan beperktere vervoersbewegingen vanwege corona. 3. Maatwerkvoorziening WMO, begeleiding: Lopende 2020 is er budget overgeheveld vanuit deze post naar de algemene voorziening, omdat dagbesteding voor ouderen medio 2020 is omgezet. Dit geeft een vertekend beeld van de schijnbaar geringe stijging in uitgaven. Exclusief dagbesteding stegen de kosten hier met circa € 300.000. Binnen de begeleidingsproducten zien we verschil: 3 Kwartaalrapportage Sociaal Domein – Q1 2021

-

Op dagbesteding is er in 2020 een daling te zien van het aantal inwoners en ingezette dagdelen. We schrijven dit toe aan corona. Inmiddels zien we dat het gebruik van dagbesteding in 2021 weer licht toeneemt. Het aantal inwoners dat gebruik maakt van arbeidsmatige dagbesteding neemt sinds begin 2019 af. Dit heeft zich voortgezet in 2020. Het aantal inwoners dat gebruik maakt van deze voorziening, is inmiddels bijna gehalveerd. Over 2020 is hierover budget terugontvangen. - Het aantal inwoners met individuele begeleiding is in 2020 verder gestegen ten opzichte van 2019. Bij reguliere begeleiding is de stijging 12% en bij specialistische begeleiding 8,3%. Ook zien we dat de verzilvering van indicaties bij complexere ondersteuning toegenomen is in 2020. We verwachten dat deze trend zich voortzet in 2021. - Het gebruik van Kortdurend verblijf (logeerfunctie) nam in 2020 flink toe (50%). Een deel van deze kosten hebben we gecompenseerd gekregen van Nijmegen, doordat dit eigenlijk een beschermd wonen cliënt betrof. 4. Maatwerkvoorziening WMO, hulp bij huishouden: Bij Hulp bij het huishouden is de kostenstijging gedurende het jaar 2020 afgevlakt. Dit wordt vooral veroorzaakt doordat het aantal inwoners dat een beroep doet op hulp bij het huishouden stabiel is gebleven. Het totaal aantal inwoners lag wel hoger dan in 2019 en dat zien we ook terug in de totale kosten.

Dit aantal is bij de start van 2021 al wel weer hoger dan het jaar daarvoor. We verwachten dat de afvlakking van de stijging corona gerelateerd is. Het is bekend dat mensen van zorg afzien of zorg uitstellen uit angst om besmet te raken. Vanwege het abonnementstarief is onze ruimte om te sturen op dit product beperkt, maar we verwijzen inwoners nadrukkelijk naar alternatieve hulp in het eigen netwerk, beperken en maximeren waar mogelijk het aantal uren, en zetten in op ‘re-ablement’ (wat kunnen inwoners nog wél?). 5. Maatwerkvoorziening WMO, vervoer: De uitgaven op vervoersvoorzieningen laten een stijgende lijn zien. Hier betreft het met name het toenemende beroep op scootmobielen. Van de inwoners die hier een beroep op doen is 60% 70 jaar of ouder. 6. Maatwerkvoorziening WMO, woonvoorziening: Sinds 2019 zien we een sterke stijging van het aantal verstrekte woonvoorzieningen. Dit wordt voor een groot deel veroorzaakt doordat er steeds meer trapliften aangevraagd en verstrekt worden aan inwoners van 70 jaar en ouder. Dit duidt erop dat er onvoldoende geschikte (gelijkvloerse) woningen voor ouderen zijn. De uitgaven op woonvoorzieningen kunnen daarnaast sterk fluctueren en zijn moeilijk te voorspellen en te begroten. Het betreft een open einde regeling. Eén grote (dure) woningaanpassing heeft direct gevolgen op de uitgaven. Figuur stijging Trapliften:

4 Kwartaalrapportage Sociaal Domein – Q1 2021

Rapportage Sociaal Domein Jeugd Algemene ontwikkelingen Jeugd Over de jaren heen zien we een toename op de totale jeugdhulp-uitgaven. Achterliggende oorzaken zijn:  Jongeren in verblijf kunnen niet uitstromen, door gebrek aan passende vervolghuisvesting. Trajecten van jongeren in verblijf duren daardoor onnodig lang. Jeugd met verblijf ten gevolge van uithuisplaatsingen betreft een dure voorziening waar moeilijk op te sturen valt. Middels inzet op de jeugdbeschermingstafel proberen we hier toch grip op te krijgen, zodat het aantal uithuisplaatsingen zoveel mogelijk wordt beperkt en uithuisplaatsingen zo kort mogelijk duren.  Sinds 1 juli 2018 is pleegzorg en sinds 1 januari 2020 is gezinshuiszorg verlengd tot 21 jaar, waar dat voorheen tot 18 jaar oud was.  We proberen verblijf te voorkomen, waardoor ambulante trajecten langduriger en intensiever worden. Daardoor stijgen de afgelopen twee jaar de kosten voor reguliere begeleiding hard.  Maatschappelijke ontwikkelingen als prestatiedruk zorgen ervoor dat de kosten in de jeugd GGZ stijgen.

Kostenontwikkeling

Wat valt op? 1. Nadere uitleg aantal cliënten en voorzieningen Start van 2021 ligt onder niveau van zowel 2019 als 2020 voor zowel de voorzieningen als het aantal unieke cliënten. Het aantal unieke cliënten ligt in 2020 over het hele jaar genomen lager dan in 2019. Het gebruik van voorzieningen ligt over heel 2020 hoger dan in 2019. Dit betekent dus dat er een stijging is in afgifte van aantal voorzieningen per cliënt in 2020 ten opzichte van 2019. 2. Reguliere begeleiding

5 Kwartaalrapportage Sociaal Domein – Q1 2021

We hebben in 2020 een exponentiële stijging gezien in het product reguliere begeleiding. Deze stijging zit in 2020 in alle drie de factoren die de kosten beïnvloeden; namelijk meer cliënten, meer indicaties (per cliënt) en langdurigere en/of intensievere trajecten. 3. JGGZ In 2019 ten opzichte van 2018 zijn de kosten van de jeugd GGZ fors gegroeid. In 2020 zijn de kosten in de pas gebleven. De vraag is of dit een echte stabilisatie is of dat er nu door corona veel problematiek nog niet vroegtijdig is gesignaleerd en na corona er nog een golf JGGZ volgt. Voor de zekerheid houden we in de begroting rekening met een uitzetting van 2 ton. 4. Verwijzingen: gemeente, huisarts en Gecertificeerde Instellingen

Het percentage verwijzingen vanuit het sociaal team van onze gemeente naar jeugdhulp stijgt over de jaren. Van 36% in 2018 tot 45,6% in 2020. We zien dat het aandeel van de verwijzingen door de huisartsen afneemt. Van 38,6% naar 27,2% in 2020. Het aantal verwijzingen vanuit de Gecertificeerde Instellingen (GI) is in 2019 ten opzichte van 2018 flink gestegen. We zien verder in 2020 dat de GI’s meer dan voorheen ook naar ambulante hulp verwijzen, waar dat eerder vooral de verblijfshulp was. Op casusniveau merken we dat er ook verwijzingen worden gedaan door de GI’s voor hulp tijdens schooltijd. Deze verwijzingen zijn niet altijd volledig terecht, omdat een deel door passend onderwijs geboden zou moeten worden. Verwijzingen die niet door ons eigen sociaal team worden gedaan, maar door andere partijen zoals Gecertificeerde Instellingen, liggen echter buiten onze invloed. Dat betekent dat wij achteraf de factuur krijgen en wettelijk verplicht zijn deze te betalen. We hebben in gesprekken met de

6 Kwartaalrapportage Sociaal Domein – Q1 2021

verwijzers hier aandacht voor en proberen ervoor te zorgen dat zoveel mogelijk verwijzingen via ons sociaal team lopen. Omdat ook het aantal verwijzingen per jaar naar jeugdhulp sinds 2018 is gestegen, helpt het om te kijken naar wat er in absolute aantallen verwijzingen gebeurt. In de tabel hieronder per jaar voor de gemeente, huisartsen en GI’s de aantallen verwijzingen: Gemeente

2018 438

2019 527

2020 588

Huisarts

470

448

351

GI

100

176

176

In absolute aantallen stijgt het aantal verwijzingen vanuit de gemeente In absolute aantallen daalt het aantal verwijzingen vanuit de huisartsen In absolute aantallen is het aantal verwijzingen vanuit de GI in 2020 gelijk aan 2019

Successen dit kwartaal 1. Verbetering monitoring: registratiesysteem

fouten

cliëntenaantal

uit

regionaal

Ons regionale registratiesysteem Initi8 bleek op basis van het client-id het aantal cliënten op te tellen, in plaats van op BSN. Het client-id is niet specifiek per persoon, maar per voorziening. Hierdoor klopten de aantallen niet. Dit is ontdekt en opgelost. Dit betekent een verbetering in onze basisgegevens die wij gebruiken voor berekeningen en voorspellingen.

2. Rapport AKJ/Zorgbelang: géén klachten Het adviespunt Zorgbelang is het onafhankelijke loket waar inwoners zich kunnen melden als zij klachten hebben over de dienstverlening van ons Sociaal Team. Uit de jaarrapportage van AKJ/Zorgbelang blijkt dat er in 2020 géén klachten of meldingen zijn geweest.

3. Meerjarige afspraken met Forte Welzijn Het sluiten van meerjarige afspraken met Forte Welzijn was een uitdrukkelijke wens van raad en college en is opgenomen in het Koersdocument. Wij zijn blij te melden dat dit is gelukt!

4. Verzakelijking relatie aanbieders Soms startten zorgaanbieders alvast met zorg, nog voordat dat er een beschikking ligt. Dit is misschien sympathiek, en misschien in veel gevallen (maar mogelijk niet alle) ook in het belang van onze inwoner, maar het is formeel onrechtmatig en - hoe eervol misschien ook het debiteurenrisico hiervoor ligt uiteindelijk toch bij de aanbieder. Vanaf 1 maart j.l. geven wij daarom geen zorg meer af zorg zonder beschikking, geen beschikkingen meer met terugwerkende kracht (debiteurenrisico aanbieder) en géén uitbetaling bij te laat indienen van facturen.

5. Onderzoek Zorgfocus onafhankelijke cliëntondersteuning: 8 Zoals elk jaar publiceert Zorgfocus de evaluatie van cliëntondersteuning. Het rapportcijfer over 2020: een mooie 8!

onze

onafhankelijke

7 Kwartaalrapportage Sociaal Domein – Q1 2021

6. Aangehaakt bij landelijke lobby/VNG nadeelgemeenten Op initiatief van een Brabantse gemeente is in VNG-verband een lobby gestart richting het Rijk door gemeenten die een onevenredig nadeel ondervinden doordat zij een landelijk gecontracteerde ZG-aanbieder in hun gemeentegrenzen hebben (in ons geval Kalorama). Wij zijn blij te melden dat wij bij deze lobby zijn aangehaakt en hopen hier op termijn de vruchten van te plukken door gezamenlijk met deze gemeenten een vuist te maken richting VNG-commissies en ministerie.

7. Presentaties bijgewoond en gegeven Er is door onze ambtelijke dienst geparticipeerd in diverse presentaties rondom dit thema waarin inspiratie is opgedaan en gebracht aan collega-gemeenten elders in den lande: -

Presentatie gegeven aan de VPNG over data-gedreven werken in het sociaal domein (Jeugdwet) VNG webinar “Grip op Wmo-uitgaven” gevolgd: veel overeenkomsten met de maatregelen die ook in Berg en Dal genomen worden Workshop Sturen op (sociale) impact en de menselijke maat‘ door actieonderzoeker Albert Jan Kruiter van het IPW Op 4 mei ambtelijk digitaal werkbezoek aan de gemeente Oude-IJsselstreek

8 Kwartaalrapportage Sociaal Domein – Q1 2021

Bijlage 1: Leeswijzer en begrippen rapportages WMO en Jeugd Algemeen       

De rapportages zijn geactualiseerd tot en met 15 april 2021. De jaarrekening cijfers 2020 zijn definitief. De actuele begroting 2020 is gebaseerd op de najaarsnota 2020. De actuele begroting 2021 is gebaseerd op de primaire begroting. De prognose 2021 is de actuele raming die we gaan bijstellen in de voorjaarsnota. Alle cijfers over aantal inwoners en voorzieningen zijn op basis van beschikkingen zoals geregistreerd in CSAM. Alle cijfers over eenheden zijn gebaseerd op gedeclareerde en geleverde zorg. Deze cijfers gaan alleen over maatwerkvoorzieningen WMO nieuw en Jeugd.

De kengetallen betreffen het geheel van alle zorg dus lokaal, regionaal en landelijk geïndiceerde zorg en geven een beeld van ontwikkelingen in het gebruik van zorg en kosten.

Wat ziet u in de rapportages?       

Ontwikkeling van totale uitgaven inclusief algemene voorziening en een verdeling van uitgaven per soort maatwerkvoorziening. Ontwikkeling aantal inwoners dat gebruik maakt van een voorziening Ontwikkeling gebruik voorzieningen Verdeling aantal gebruikte voorzieningen Kosten van zorg en ondersteuning per inwoner. Specifiek Wmo: inzicht in gebruik en kosten huishoudelijke hulp Specifiek Jeugd: inzicht in verwijzers

Begrippen rapportages 1. Rapportage WMO Algemene voorziening Aanbod van diensten of activiteiten dat, zonder uitgebreid voorafgaand onderzoek naar de behoeften, persoonskenmerken en mogelijkheden van de gebruikers, toegankelijk is en dat is gericht op maatschappelijke ondersteuning. Een algemene voorziening is een voorziening waarvoor geen indicatie nodig is. Dit geldt voor Inloop en ontmoeting en vanaf juli 2020 ook voor de specialistische dagbesteding voor ouderen. Doelgroepenvervoer Onder doelgroepen vervoer valt het collectieve WMO-vervoer. De gemeente geeft hiervoor een vervoerspas af. Maatwerkvoorziening WMO Voor maatwerkvoorzieningen WMO onderscheiden we de volgende categorieën:

9 Kwartaalrapportage Sociaal Domein – Q1 2021

Begeleiding Dit zijn alle maatwerkvoorzieningen die horen bij de nieuwe WMO-taken. Denk hierbij aan ambulante begeleiding (regulier en/of specialistisch), dagbesteding (ontwikkelingsgericht en arbeidsmatig), tijdelijk verblijft LVB 18+ en kortdurend verblijf (logeerfunctie). Hulp bij huishouden Alle hulp bij huishouden. Rolstoel Alle rolstoelvoorzieningen, bijvoorbeeld elektrische rolstoel of een vouwbare rolstoel. Vervoer Alle vervoervoorzieningen, bijvoorbeeld een driewiel scootmobiel of een driewiel fiets. Woonvoorziening Hier gaat het om alle woonvoorzieningen, bijvoorbeeld een traplift of aanpassing van de woning.

2. Rapportage Jeugd Maatwerkvoorziening jeugd Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de financiering en organisatie van jeugdhulp, Veilig Thuis en de uitvoering van maatregelen jeugdbescherming en jeugdreclassering. Voor maatwerkvoorziening jeugd onderscheiden we de volgende categorieën: Ambulante jeugdhulp Onder ambulante jeugdhulp verstaan we hulp die niet in een instelling verleend wordt. Ambulante jeugdhulp wordt ook wel extramuraal (buiten de muren) genoemd. Jongeren/kinderen die van deze zorg gebruik maken worden niet opgenomen, wonen vaak thuis, maar hebben wel jeugdhulp nodig. Reguliere begeleiding, specialistische begeleiding en dyslexie vallen onder ambulante zorg.

Jeugd-GGZ De Jeugd-GGZ (JGGZ) valt te onderscheiden in basis GGZ en gespecialiseerde GGZ. Bij de jeugdhulp is er naast de gemeentelijk georganiseerde toegang tot hulp, ook de directe verwijzingsmogelijkheid door de huisarts, medisch specialist en jeugdarts. Basis GGZ of verslavingszorg GGZ vallen hieronder. https://www.denederlandseggz.nl/over-de-ggz/hoe-werkt-de-ggz Jeugd met verblijf Er is sprake van jeugdhulp met verblijf als een jongere niet thuis slaapt bij het eigen gezin. Het gaat daarom alleen om verblijfsvormen waarbij sprake is van een overnachting, zoals opvang in een logeerhuis, pleeggezin, gezinshuis, Moeder-Kind Huis, of een vorm van jeugdhulp in een instelling. Dat kan ook voor deeltijd zijn, waarbij de jongere nog deels thuis woont. Intensieve ambulante hulp om te zorgen dat een 10 Kwartaalrapportage Sociaal Domein – Q1 2021

jongere thuis kan blijven wonen en niet uit huis geplaatst wordt hoort ook bij jeugd met verblijf. Het betreft hulp en zorg aan jongeren en hun ouders bij psychische, psychosociale en of gedragsproblemen, een verstandelijke beperking van de jongere, of opvoedingsproblemen van de ouders. Jeugdbescherming en reclassering Hier gaat het om voogdij of reguliere jeugdreclassering. Zogeheten Gecertificeerde Instellingen leveren deze vormen van jeugdhulp. Landelijk Transitie Arrangement (LTA) Dit betreft jeugdzorg die landelijk wordt ingekocht. Het gaat bij de landelijke afspraken over inkoop niet over afspraken voor instellingen, maar over bepaalde typen specialistische zorg zoals Jeugd GGZ die instellingen aanbieden.

11 Kwartaalrapportage Sociaal Domein – Q1 2021

Bijlage 2: Rapportage WMO 2020 en 2021 Q1

12 Kwartaalrapportage Sociaal Domein – Q1 2021

Bijlage 2: Rapportage Jeugd 2020 en 2021 Q1

13 Kwartaalrapportage Sociaal Domein – Q1 2021