M30 Informatienota Pilot Indicatievrije dagbesteding volwassenen

INFORMATIENOTA

M30 Zaaknummer: Documentnummer: Onderwerp: Vergadering B&W: Raadsvergadering: Portefeuillehouder: Ambtenaar: Mailadres:

Z-21-92203 VB/Raad/21/01179 Pilot Indicatievrije dagbesteding Wmo 2021/2022 23 maart 2021 17 juni 2021 E.M. van de Scheur Janneke Kruimer J.Kruimer@bergendal.nl

Aan de gemeenteraad,

Kennisnemen van de pilot Indicatievrije dagbesteding Wmo 2021/2022 Waarom nu naar de raad? Samen met de gemeente Nijmegen willen we tussen juli 2021 en eind 2022 ervaring op doen met een pilot waarbinnen ontwikkelingsgerichte dagbesteding (Wmo) wordt aangeboden als algemene (beschikkingsvrije/indicatievrije) voorziening. Met deze informatienota informeren we u daarover. Samenvatting De gemeenten Nijmegen en Berg & Dal starten in 2021 een pilot om van ontwikkelingsgerichte dagbesteding, net als bij ouderen, (deels) een algemene voorziening (zonder indicatie) te maken met de volgende doelen: - Meer zicht en grip op de kosten. - Vermindering van bureaucratie door te stoppen met indicatiestelling, waardoor cliënten minder intakes hebben. - Het is laagdrempeliger en de dagbesteding wordt toegankelijker. Het is van belang dat mensen met een beperking een zinvolle daginvulling hebben. - Minder onrust en onzekerheid bij cliënten over de toekenning of verlenging van indicaties. - Meer flexibiliteit in de uitvoering van dagbesteding, omdat bij aanpassing van de behoefte aan dagbesteding, de indicatie niet gewijzigd hoeft te worden. Dit is met name van belang als trajectgericht en in modules (deels individueel, deels in kleine en deels in grotere groepen) wordt gewerkt, gericht op uitstroom.

- Een subsidie zonder indicatie biedt meer flexibiliteit voor samenwerking met welzijnsorganisaties, zodat mensen bijvoorbeeld gemakkelijker (deels) met behulp van (individuele) begeleiding mee kunnen doen aan ‘gewone’ (wijk)activiteiten).

Zaaknummer: Documentnummer:

Zaaknummer Documentnummer

Pagina 1 van 7 REFNUMBER

-

Hetzelfde geldt voor meer flexibiliteit in de wisselwerking tussen ontwikkelingsgerichte en arbeidsmatige dagbesteding1. Voor een aantal cliënten is een combinatie passend of is soepel switchen tussen beiden gewenst vanwege mogelijke terugval of om andere redenen.

We doen deze pilot omdat…. 1. De pilot sluit aan bij de uitgangspunten en pijlers in het Koersdocument. Op 28 januari 2021 heeft u het koersdocument sociaal domein en lokale toegang van 23 december 2020 vastgesteld. Het koersdocument geeft richting aan de wijze waarop we het Sociaal Domein in Berg en Dal willen transformeren. De pilot sluit aan bij de uitgangspunten uit dit document. Te weten:  We doen alleen wat nodig is  We hebben vertrouwen in onze inwoners en professionals  We willen zo min mogelijk administratieve rompslomp Daarnaast sluit de pilot aan bij de pijlers:  Van individuele maatwerkvoorzieningen naar een algemeen toegankelijk aanbod  Van individuele hulp naar meer groepsaanbod 2. We willen ervaring opdoen met een andere manier van contracteren en financieren in aanloop naar de nieuwe aanbesteding vanaf 2023. Voor ontwikkelingsgerichte dagbesteding voor volwassenen met een beperking (m.n. psychisch, verstandelijk, niet-aangeboren hersenletsel) hebben wij nu raamcontracten met aanbieders afgesloten. Deze contracten hebben we in regionaal verband afgesloten, omdat de meeste aanbieders van deze vorm van dagbesteding regionaal werken. De raamcontracten zijn gebaseerd op de pxq financiering (aantal uren x prijs). Dit is een open-einde financiering.

De contracten voor blok B, waar ontwikkelingsgerichte dagbesteding onder valt, zijn per 1-12021 met 2 jaar verlengd tot eind 2022. Dit contract is voor alle gemeenten en onderdelen afgesloten. Het is niet mogelijk hier een onderdeel volledig uit te halen, bijvoorbeeld door alle ontwikkelingsgerichte dagbesteding om te zetten in een subsidie. Daarmee zouden de ‘spelregels’ te drastisch veranderen en hiertegen kunnen aanbieders bezwaar maken die in de aanbesteding voor 2018 e.v. zijn afgewezen of niet hebben meegedaan. Dit betekent dat we de pilot alleen met gecontracteerde aanbieders voor ontwikkelingsgerichte dagbesteding kunnen uitvoeren, binnen het lopende contract.

1 Arbeidsmatige dagbesteding is net als Ontwikkelingsgerichte dagbesteding een Wmo-voorziening. Arbeidsmatige dagbesteding

(indicatiestelling en contracten met aanbieders) wordt uitgevoerd onder regie van WerkBedrijf Rijk van Nijmegen. Bij arbeidsmatige dagbesteding zijn deelnemers in staat om enige vorm van productie te leveren, in bijvoorbeeld lunchcafés, verpleegtehuizen, ziekenhuizen of bij Conexxion. De deelnemers van ontwikkelingsgerichte dagbesteding kunnen dit (nog) niet. Arbeidsmatige Dagbesteding is belegd bij WerkBedrijf om ontwikkeling op de participatieladder te stimuleren en om op cliëntniveau en bij werkgevers de aansluiting te maken op de Participatiewet. De indicatiestelling voor ontwikkelingsgerichte dagbesteding loopt via de Sociaal Teams. In de pilot wordt alleen de ontwikkelingsgerichte dagbesteding indicatievrij.

Zaaknummer: Documentnummer:

Zaaknummer Documentnummer

Pagina 2 van 7 REFNUMBER

Binnen de lopende contracten bleken er twee mogelijkheden: A. Gedeeltelijke omzetting via een subsidieregeling met plafond Binnen deze optie krijgen de aanbieders met een contract voor dagbesteding de mogelijkheid om in te schrijven op een subsidieregeling, uitgaande van een lumpsumsubsidie. Aanbieders die geen gebruik maken van de subsidieregeling blijven werken via het regionale raamcontract (pxq – met indicatie). Als aanbieders kiezen voor de subsidieregeling, wordt het (verlengde) regionale contract niet langer benut voor dagbesteding Wmo (‘dood’ contract). Voordeel van deze optie is dat de bouwstenen (dagbesteding, begeleiding groep) worden losgelaten, wat de innovatiemogelijkheden en flexibiliteit vergroot en de samenwerkingsmogelijkheden met bijvoorbeeld welzijns- of culturele organisaties vergroot. Nadeel is dat deze optie bewerkelijker is, omdat deelnemende gemeenten een subsidieregeling moeten opstellen en separate subsidiecontracten met aanbieders moeten afsluiten. B. Instandhouding van de pxq-financiering voor alle aanbieders - zonder indicatie. Deze optie is eenvoudig uitvoerbaar, omdat dit mogelijk is binnen het lopende/te verlengen contract: alle aanbieders blijven voor de deelnemende gemeenten declareren via het berichtenverkeer zonder beschikking. Deze optie vermindert hoofdzakelijk bureaucratie (geen indicatie meer nodig).

Omdat de bouwstenen in stand blijven biedt deze optie minder ruimte voor vernieuwing en samenwerking. Na intern en extern overleg blijkt de eerste optie de voorkeur te hebben, omdat deze optie het beste aansluit bij de doelen van de pilot (meer innovatie, flexibiliteit en samenwerking mogelijk en grip op de kosten). Vanwege de lopende regionale contracten kunnen alleen aanbieders met een contract voor ontwikkelingsgerichte dagbesteding mee doen aan de pilot. Op basis van een tussenevaluatie medio 2022 nemen we een besluit over de consequenties van de pilotresultaten voor de bekostiging van ontwikkelingsgerichte dagbesteding vanaf 2023. 3. In de regio zijn goede ervaringen opgedaan met de dagbesteding voor ouderen als algemene voorziening. De dagbesteding voor ouderen wordt in regio Nijmegen als algemene voorziening georganiseerd. Dat wil zeggen dat ouderen direct bij de dagbesteding terecht kunnen, zonder indicatie van het sociaal (wijk)team. De aanbieder van dagbesteding bekijkt of de voorziening passend is. Hiermee is er in de basis voldoende variatie. Aanbieders zijn tevreden over deze systematiek, waarmee de bureaucratie wordt beperkt, terwijl de kosten beheersbaar zijn gebleken. 4. Op basis van deze subsidieregeling wordt aanbieders gevraagd kwalitatief goede, betaalbare, toegankelijke daginvulling aan onze inwoners te bieden en om samen te werken.

In de subsidieregeling wordt onder andere een duidelijke omschrijving gegeven van de doelgroep, het verwachte aanbod, de toegankelijkheid, integrale ondersteuning en afstemming met andere voorzieningen. Ook worden er kwaliteitseisen gesteld aan onder andere personeel en vrijwilligers, medezeggenschap, privacy en wmo-toezicht.

Zaaknummer: Documentnummer:

Zaaknummer Documentnummer

Pagina 3 van 7 REFNUMBER

De dagbesteding in de pilot wordt (net als bij het huidige pxq contract) uitgevoerd door professionals die over de juiste expertise beschikken en vakbekwaam zijn in de werkzaamheden die zij moeten uitvoeren. Er worden eisen gesteld aan het aantal professionals per aantal deelnemers. Aanvullend daarop worden afhankelijk van de grootte van de groep stagiaires en/of vrijwilligers in gezet bij de uitvoering van activiteiten. Stagiaires en vrijwilligers zijn geen vervanging van de professionals. Bij de dagbesteding als algemene voorziening meldt de inwoner zich aan bij de dagbestedingsaanbieder waar hij of zij naar toe wil. Een indicatie van het sociaal team is niet meer nodig. Dit betekent dat een inwoner makkelijker ‘over de drempel’ komt. Zo wordt meedoen vanzelfsprekender en wordt er aan een sterker sociaal netwerk gewerkt. Gezien de doelgroep en de mate waarin de huidige indicaties daadwerkelijk verzilverd worden, zijn we niet ongerust op een sterk aanzuigende werking door het weghalen van de indicatie. Doel is wel dat meer mensen met een beperking een zinvolle daginvulling vinden en behouden en hierbij stapjes op de participatieladder gaan maken. In de subsidieregeling wordt geregeld dat de aanbieder hiertoe nauw samenwerkt met in ieder geval het regionale werkbedrijf, de participatiecoaches en het Vrijwilligerssteunpunt/Forte Welzijn.

Bij schoolverlaters vindt altijd afstemming met het jongerenteam van het regionale werkbedrijf plaats over het gewenste traject. Inwoners met een beperking kiezen zelf de ondersteuning en aanbieder van de ontwikkelingsgerichte dagbesteding. Inwoners die het moeilijk vinden om de weg te vinden, kunnen nog steeds gebruik maken van de kennis en kunde van het sociaal team bij het zoeken naar een geschikte plek voor dagbesteding, maar kunnen ook zelf rechtstreeks contact opnemen met de aanbieder. De aanbieders zorgen voor een warme overdracht als een andere plek passender is. Als dit complex is en/of er niet direct een ander passend aanbod gevonden wordt, kan het sociaal team worden ingeschakeld. De aanbieder weet vanuit zijn professie en dagelijkse omgang met de deelnemer of iemand meer of minder ondersteuning nodig heeft. We vragen de aanbieder om hier specifiek aandacht voor te hebben en de ondersteuningsbehoefte vast te leggen in een ondersteuningsplan. De aanbieder beoordeelt in overleg met de inwoner of deelname aan ontwikkelingsgerichte dagbesteding passend is zonder een uitgebreid intake- en besluitvormingstraject. Aanbieders hanteren hiervoor een afwegingskader, dat is gebaseerd op de criteria uit deze subsidieregeling ten aanzien van de doelgroep, de afstemming met andere voorzieningen en integrale ondersteuning.

Dit afwegingskader wordt op verzoek gedeeld met het sociaal team. 5. Continuïteit voor de huidige deelnemers is geborgd. Cliënten met een nog geldige indicatie voor ontwikkelingsgerichte dagbesteding worden per 1 juli 2021 omgezet naar een beschikkingsvrije/algemene voorziening met behoud van continuïteit van zorg bij dezelfde aanbieder. Op 4 januari 2021 hadden 41 inwoners een indicatie voor deze vorm van dagbesteding. We verwachten dit aantal ook rond de daadwerkelijke omzetting.

Zaaknummer: Documentnummer:

Zaaknummer Documentnummer

Pagina 4 van 7 REFNUMBER

-

Het aantal ligt sinds januari 2018 tussen de 47-60 inwoners die op het zelfde moment dagbesteding hebben. In totaal zijn er steeds ongeveer 70 inwoners die over een jaar verspreid een beschikking hebben voor dagbesteding. Het actuele aantal personen op 4 januari 2021 was 41.

Aandachtspunten bij de pilot 1.Evaluatie nodig voordat volledige pilotperiode doorlopen is. Om tijdig een besluit te kunnen nemen voor de bekostiging van ontwikkelingsgerichte dagbesteding vanaf 2023 is het gewenst om in de eerste helft van 2022 over een evaluatie te beschikken. De pilotperiode loopt tot eind 2022. Dit betekent dat we niet de hele pilotperiode kunnen meenemen in de besluitvorming voor de bekostiging vanaf 2023. De eindevaluatie wordt na afloop van de pilot opgesteld; vooruitlopend hierop houden we een tussenevaluatie in 2022 op basis waarvan we besluiten of en op welke wijze de pilot een vervolg krijgt vanaf 2023. 2. Goede communicatie nodig naar het sociaal team en de inwoners, doordat er tijdelijk twee dagbestedingsvormen naast elkaar bestaan. De pilot betekent dat er tijdelijk twee dagbestedingsvormen naast elkaar bestaan. Namelijk de beschikkingsvrije vorm bij aanbieders die deelnemen aan de pilot. En de dagbesteding van aanbieders die niet meedoen aan de pilot en waarvoor nog wel een beschikking nodig is. Dagbesteding via PGB blijft alleen op indicatie beschikbaar. Hierbij is immers ook de toets van belang of de inwoner in staat is om een pgb te beheren. Dit vereist heldere communicatie met inwoners en partners.

3 Kunnen we wel grip houden op de kwaliteit en de kosten? Doordat we overgaan op subsidieregeling zijn de uitgaven bij de partijen die meedoen van tevoren duidelijk. Om inzicht en sturing te houden op de kwaliteit is in de subsidieregeling opgenomen wat de kaders zijn waarbinnen de dagbesteding voor volwassenen wordt uitgevoerd en gerapporteerd en geëvalueerd. Financiering van de dagbesteding in de pilot

Zaaknummer: Documentnummer:

Zaaknummer Documentnummer

Pagina 5 van 7 REFNUMBER

Indicatief: voor 2021 is een budget van € 3.099.333 geraamd voor ambulante begeleiding, dagbesteding aan volwassenen, persoonlijke verzorging en kortdurend verblijf (logeerfunctie). In dit totaalbudget wordt geen strikt onderscheid gemaakt tussen de kosten voor de diverse producten. Op basis van eerdere uitgaven en prognoses zijn we bij het opstellen van de begroting 2021 uitgegaan van ongeveer € 258.000 voor dagbesteding volwassenen en vervoer. Tot nu toe hebben de grootste aanbieders aangegeven mee te willen doen aan de pilot. Het gaat om RIBW, Pluryn, Onder de Bomen, Unik, MOC Thuiszorg en Driestroom. Eén aanbieder heeft de deelname aan de pilot nog in beraad. De Berg en Dalse inwoners zitten op een enkeling na allemaal bij deze aanbieders. Dit zou betekenen dat we nagenoeg het hele bedrag gaan subsidiëren. Kijkend naar de uitgaven van 2019 en 2020 (het plafond dat we meegeven), houden we rekening met circa € 250.000,- subsidie op jaarbasis, exclusief de innovatie. Wij willen de zorgaanbieders stimuleren dat zij de ontwikkelingsgerichte dagbesteding zoveel mogelijk integreren in/combineren met inloop en ontmoeting, welzijnsactiviteiten en – voorzieningen en culturele activiteiten en voorzieningen. Hiervoor kunnen de zorgaanbieders een innovatieplan indienen dat (in ieder geval) is gericht op inclusie en kostenbesparing elders.

De subsidie voor dit plan bedraagt 10% van € 250.000 ofwel € 25.000 op jaarbasis. Om deze kosten op innovatie te dekken, maken we gebruik van (een deel van) de vrijgevallen middelen op de arbeidsmatige dagbesteding. Op basis van de jaarcijfers 2020 MGR (Werkbedrijf) en de bijgestelde prognose op arbeidsmatige dagbesteding valt in 2021 en in 2022 een bedrag vrij van € 54.000,-. Omdat zowel arbeidsmatige dagbesteding als de ontwikkelingsgerichte dagbesteding een Wmo-voorziening betreft, zetten we een deel in op de innovatie bij ontwikkelingsgerichte dagbesteding. Na indiening van de subsidieaanvragen door de aanbieders en de beoordeling hiervan, zijn de definitieve bedragen bekend. Dit is eind mei/begin juni 2021. Communicatie Voor de totstandkoming van de subsidieregeling zijn er drie klankbord bijeenkomsten gehouden met cliëntraden, met de sociaal (wijk)teams en Welzijnspartijen van beide gemeenten en met aanbieders. Ook is er gesproken met het Werkbedrijf in verband met de samenhang tussen ontwikkelingsgerichte dagbesteding en arbeidsmatige dagbesteding. Ook de Wmo-adviesgroep is om advies gevraagd. Het regionaal ondersteuningsbureau is nauw betrokken bij het proces. De opbrengsten hieruit zijn verwerkt en opnieuw voorgelegd. Op basis van input is de subsidieregeling verder aangescherpt.

Het vervolgproces ziet er als volgt uit: - De huidige aanbieders die willen deelnemen aan de pilot kunnen een aanvraag indienen tot 1 mei 2021 - Besluit over te verlenen subsidies nemen we eind mei/begin juni 2021 - De communicatie richting cliënten vindt plaats in mei – juni 2021. Dit doen we samen met de deelnemende aanbieders. - Duur pilot (streefdatum): 1-7-2021 t/m 31-12-2022.

Zaaknummer: Documentnummer:

Zaaknummer Documentnummer

Pagina 6 van 7 REFNUMBER

-

Tussenevaluatie 2e KW 2022 in verband met verlengen/nieuw contract vanaf 2023.

Om te bepalen of de pilot een succes is, wordt in het voorjaar van 2022 (met het oog op contractering vanaf 2023) gemonitord (tussenevaluatie). De onderwerpen waarop gemonitord wordt, staan vermeld in 1.2 Doel en evaluatie pilot van de subsidieregeling. Deze evaluatie wordt door de gemeenten uitgevoerd bij deelnemers en aanbieders. Ter beantwoording van de onderzoeksvragen stellen de gemeenten in overleg met de deelnemende aanbieders een onderzoeksopzet op.

Burgemeester en wethouders, De secretaris, E.W.J. van der Velde

De burgemeester, mr. M. Slinkman

Bijlagen digitaal ter inzage Subsidieregeling Pilot ontwikkelingsgerichte dagbesteding als beschikkingsvrije voorziening - 1 juli 2021 t/m 31 december 2022 - gemeenten Berg en Dal en Nijmegen Bijlage ter inzage griffier

Zaaknummer: Documentnummer:

Zaaknummer Documentnummer

Pagina 7 van 7 REFNUMBER