KM Berg en Dal Accountantsverslag 2020

ACCOUNTANTSVERSLAG 2020 Gemeente Berg en Dal

24 JUNI 2021

VOORWOORD Gemeente Berg en Dal t.a.v. het College van Burgemeester en Wethouders Dorpsplein 1 6562 AH Groesbeek

Geacht college,

Kenmerk FW/21.06.068

Onze bevindingen en aanbevelingen hebben wij 15 juni 2021 afgestemd met de ambtelijke organisatie en op 22 juni 2021 behandeld in de auditcommissie.

Nijmegen, 24 juni 2021

Het opstellen en controleren van de jaarrekening vraagt elk jaar weer een aanzienlijke inspanning. Bij deze willen wij alle betrokken medewerkers van Berg en Dal bedanken voor de constructieve en plezierige samenwerking tijdens de controle.

Accountantsverslag 2020

Wij hebben de jaarrekening 2020 van gemeente Berg en Dal gecontroleerd. Zoals afgesproken in onze opdrachtbevestiging d.d. 31 augustus 2020, ontvangt u hierbij ons accountantsverslag 2020. In dit verslag hebben we de belangrijkste bevindingen en conclusies van onze controle opgenomen.

Wij hopen u met dit verslag van dienst te zijn. Vanzelfsprekend zijn wij graag bereid om een nadere toelichting op de inhoud te geven. Met vriendelijke groet, Konings & Meeuwissen w.g. drs. C.F. Weisz RA

2

INHOUDSOPGAVE

1. SAMENVATTNG ACCOUNTANTSCONTROLE

2. CONTROLEVERSCHILLEN

4. TOELICHTING FINANCIËLE POSITIE

5. BEVINDINGEN JAARREKENING

3. AANDACHTSPUNTEN 2021

Deze rapportage is geoptimaliseerd voor gebruik op computers en tablets. Klik of druk uw vinger op bovenstaande vlakken om naar het betreffende hoofdstuk te gaan.

6. RECHTMATIGHEID

Druk uw vinger op het paginanummer om terug te gaan naar dit hoofdmenu.

3

MANAGEMENT SAMENVATTING Overzicht belangrijkste bevindingen

STREKKING CONTROLEVERKLARING

BELANGRIJKSTE BEVINDINGEN 2020

• •

1. Zichtbare analyse op prestatieverantwoording rolstoel-, woon- en vervoervoorzieningen uitgevoerd en daarmee rechtmatigheid geleverde zorg vast gesteld.

•

• •

De jaarrekening 2020 is getrouw en rechtmatig. Wij hebben – behoudens ondergenoemde fouten in Tozo 1, 2 en 3 - geen bevindingen ten aanzien van de SiSa-bijlagen. Wij hebben geen bevindingen ten aanzien van de WNTverantwoording. Jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening. De grondslagen van de jaarrekening zijn aanvaardbaar en het BBV wordt nageleefd.

2. Geen bevindingen geconstateerd ten aanzien van de EU-aanbestedingen, mede door verbeterde procedures inkoopbeleid.

3. Onzekerheden als gevolg van Coronacrisis zijn toereikend toegelicht.

GECONSTATEERDE AFWIJKINGEN

AANDACHTSPUNTEN VOOR 2021

De belangrijkste fouten en onzekerheden zijn: • Onzekerheden in lasten WMO en Jeugdwet in totaal € 1.750.000. • Onzekerheden in lasten Tozo 1, 2 en 3 in totaal € 45.000. • Fouten in lasten Tozo 1, 2 en 3 in totaal € 241.000 door voorwaarden die vooraf niet getoetst konden worden. Deze afwijkingen vallen samen met de overige bevindingen binnen de toleranties van € 762.000 voor fouten en € 2.286.000 voor onzekerheden.

1. Huidige controleplan compleet maken en formaliseren voor de rechtmatigheidsverantwoording en de jaarrekeningcontrole vanaf 2021.

RESULTAAT 2020 RUIM € 0,8 MLN. HOGER DAN BEGROOT Begroting

2020

2019

Baten

96.325

97.209

87.677

Lasten

- 101.467

- 99.157

- 93.274

SALDO

-5.142

-1.948

-5.597

Stortingen

- 1.670

- 2.470

- 4.012

Onttrekkingen

6.044

4.418

7.823

768

-

- 1.785

Resultaat

-

FINANCIËLE POSITIE TOEREIKEND

2. Inrichten procedures om intern de prestatielevering lasten sociaal domein vast te stellen. 3. Inrichten toezicht op IT beheersmaatregelen samen met de andere gemeenten en in samenwerking met iRvN.

4

1. INHOUD ACCOUNTANTSCONTROLE Gemeente Berg en Dal Doel en object van de controle

Het doel van de jaarrekeningcontrole 2020 is het geven van een onafhankelijk oordeel of de jaarrekening van de gemeente Berg en Dal, in alle van materieel belang zijnde opzichten, is opgesteld in overeenstemming met de grondslagen voor de waardering van de activa en passiva alsmede de bepaling van het resultaat in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) voor Provincies en Gemeenten.

Strekking controleverklaring

Een goedkeurende verklaring met betrekking tot getrouwheid betekent dat de jaarrekening 2020 een getrouw beeld geeft van de grootte en de samenstelling van zowel de baten en lasten over 2020 als van de activa en passiva per 31 december 2020 in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) voor Provincies en Gemeenten. Op basis van onze controlestandaarden (COS 706) bestaat de mogelijkheid om de gebruikers van de jaarrekening middels een onverplicht toelichtende paragraaf in onze controleverklaring (ofwel een paragraaf ter benadrukking van aangelegenheden) te wijzen op informatie in de jaarrekening die relevant is voor het begrip van de gebruikers. Wij hebben dat dit jaar gedaan omdat de coronacrisis mogelijk grote effecten gaat hebben op de financiële positie van de gemeenten. Wij zullen in deze paragraaf benadrukken dat de lezer kennis moet nemen van de mogelijke gevolgen van de Coronacrisis voor de gemeente en verwijzen naar de bovengenoemde toelichtingen in de jaarrekening en het jaarverslag, ook al is het onduidelijk wat voor de langere termijn de gevolgen zijn van het Coronavirus.

Jaarverslag

Ingevolge artikel 213 lid 3 onder d Gemeentewet en onze standaard NV COS 720 vermelden wij dat het jaarverslag, voor zover wij dat kunnen beoordelen, verenigbaar is met de jaarrekening.

Bevindingen in de SiSa-bijlage

Wij hebben de in de SiSa-bijlage van de jaarrekening genoemde specifieke uitkeringen gecontroleerd met inachtneming van de Nota verwachtingen accountantscontrole 2020. In de jaarrekening 2020 zijn tien SiSa-bijlagen (2019: vier), deels nodig om de benodigde dekking voor de lasten binnen het sociaal domein vanuit het Rijk te verantwoorden. Op grond van ons onderzoek hebben wij bij in uw specifieke uitkeringen Tozo 1, 2 en 3 fouten en/of onzekerheden geconstateerd die de voor SiSa geldende rapporteringstolerantie overschrijden (zie bijlage). Voor de overige SiSa-verantwoordingen geldt dit niet.

5

1. INHOUD ACCOUNTANTSCONTROLE Gemeente Berg en Dal Opdracht en controleaanpak

Wij hebben de jaarrekening gecontroleerd conform de met u gemaakte afspraken in de opdrachtbevestiging van 31 augustus 2020. Tevens beoordeelden wij de verenigbaarheid van de overige gegevens met de jaarrekening. Voor een accountantscontrole gelden inherente beperkingen, die zijn uiteengezet in de opdrachtbevestiging. Onze controleaanpak is gebaseerd op een systeemgerichte en risicogerichte benadering, waarbij gesteund wordt op de opzet, bestaan en werking van de aanwezige administratieve organisatie en de daarin opgenomen beheerssystemen. Deze aanpak gaat uit van een risicoanalyse op transactiestromen. Daarnaast worden organisatierisico’s beoordeeld die voortvloeien uit de strategie en operaties van de gemeente. In de risicoanalyse hebben wij beoordeeld in hoeverre de onderkende risico’s van invloed kunnen zijn op de jaarrekening. De risico’s met een hoge waarschijnlijkheid van het zich voordoen en mogelijk materiële impact hebben in onze controle meer aandacht gehad. Deze significante risico’s zijn deels gebaseerd op standaard risico’s uit onze beroepsgroep en betreffen: • Doorbreking AO/IB door management: er bestaat op basis van onze standaarden altijd een verondersteld risico dat de bestaande interne beheersingsmaatregelen doorbroken kunnen worden door het management, waarbij sprake is van mogelijke fraude.

• Volledigheid opbrengsten: op basis van onze standaarden wordt het risico onderkend dat de opbrengstverantwoording onvolledig is. Dit kan op basis van NV COS 240 als frauderisico worden aangemerkt. Naar aanleiding van onze controle hebben we geen bevindingen ten aanzien van deze risico’s.

Materialiteit

Afwijkingen kunnen ontstaan als gevolg van fouten of fraude en zijn materieel indien redelijkerwijs kan worden verwacht dat deze, afzonderlijk of gezamenlijk, van invloed kunnen zijn op de economische beslissingen die gebruikers op basis van deze jaarrekening nemen. De materialiteit beïnvloedt de aard, timing en omvang van onze controlewerkzaamheden en de evaluatie van het effect van onderkende afwijkingen op ons oordeel. Op basis van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) en onze professionele oordeelsvorming hebben wij de materialiteit voor de jaarrekening als geheel bepaald op € 1.016.000. Wij houden ook rekening met afwijkingen en/of mogelijke afwijkingen die naar onze mening voor de gebruikers van de jaarrekening om kwalitatieve redenen materieel zijn. Volgens het controleprotocol van de gemeente Berg en Dal rapporteren wij tijdens onze controle geconstateerde afwijkingen boven de € 201.000, alsmede kleinere afwijkingen die naar onze mening om kwalitatieve redenen relevant zijn. Voor de evaluatie van de bevindingen hanteren we 75% als uitvoeringsmaterialiteit, omgerekend 762.000 voor fouten en € 2.286.000 voor onzekerheden. 6

1. INHOUD ACCOUNTANTSCONTROLE Gemeente Berg en Dal Juridische zaken

Mede gezien de aard van uw werkzaamheden bestaat er een mogelijk (groter) risico dat uw gemeente claims krijgt van opdrachtgevers of andere betrokkenen. Volgens het management zijn naar de stand van 31 december 2020 geen claims en/of geschillen waarvoor een aanvullende reservering dient te worden getroffen.

Onafhankelijkheid

Nederlands recht en overige beroepsregels, zoals de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachten (ViO), vereisen dat wij onafhankelijk zijn ten opzichte van onze controle cliënten. Wij zijn van mening dat door ons is voldaan aan deze eisen.

Continuïteit

De waardering in de jaarrekening van gemeente Berg en Dal is gebaseerd op de veronderstelling dat de organisatie als geheel in continuïteit zal worden voortgezet. Als de omstandigheden zodanig zijn dat duurzame voortzetting onmogelijk is, dan kan niet van dit continuïteitsbeginsel worden uitgegaan. In dat geval worden de activa en passiva tegen liquidatiewaarde opgenomen. De inschatting of een duurzame voortzetting mogelijk is, inclusief de eventueel in de jaarrekening op te nemen toelichting, is de wettelijke verantwoordelijkheid van het bestuur. Gezien de hoogte van het beschikbare weerstandsvermogen, de aanwezige liquiditeiten en looptijd van de bouwprojecten achten wij deze veronderstelling aanvaardbaar. Op het moment van schrijven nemen de beperkingen als gevolg van het coronavirus nemen af. De lange termijnimpact op de maatschappij en economie is hoogst onzeker. Tijdens de controle hebben wij aandacht besteed aan de impact van de coronacrisis op uw gemeente. De impact is beschreven op 5 van de jaarrekening en op pag. 138 in de beoordeling van het weerstandsvermogen. Als onderdeel van onze controlewerkzaamheden hebben wij de aanvaardbaarheid en toereikendheid van deze toelichtingen beoordeeld (zie ook controleverklaring pag. 5).

Fraude en Non-compliance

Onze controle is niet specifiek gericht op het ontdekken van fraude. Bij de planning voor de jaarrekeningcontrole, houden wij rekening met het risico dat de jaarrekening als gevolg van fraude en onregelmatigheden onjuistheden van materieel belang zou kunnen bevatten. Daarnaast hebben wij beoordeeld in hoeverre sprake kan zijn van een risico omtrent corruptie. Eén van de door ons uitgevoerde maatregelen is het bespreken van de mogelijke frauderisico’s en mogelijke fraudesituaties op verschillende niveaus binnen de organisatie. Hiertoe hebben wij de mogelijke frauderisico’s en de mogelijke fraudesituaties besproken met het management en diverse functionarissen. Deze besprekingen en onze controlewerkzaamheden hebben geen aanwijzingen voor materiële fraude opgeleverd.

7

2. CONTROLEVERSCHILLEN Gemeente Berg en Dal ONGECORRIGEERDE CONTROLEVERSCHILLEN Post/omschrijving van de toelichting

Fouten (in euro’s)

Onzekerheden (in euro’s)

Verwijzing

Getrouwheid Sociaal Domein - WMO

N.V.T

550.000

P. 18

Sociaal Domein - Jeugdzorg

N.V.T

1.200.000

P. 18

Sociaal Domein – Participatiewet Tozo 1, 2 en 3

241.000

45.000

P. 20

Totaal

241.000

1.795.000

Sociaal Domein - WMO

N.V.T

550.000

P. 18

Sociaal Domein - Jeugdzorg

N.V.T

1.200.000

P. 18

Sociaal Domein – Participatiewet Tozo 1, 2 en 3

241.000

45.000

P. 20

Totaal

241.000

1.795.000

Materialiteit (1% voor fouten / 3% voor onzekerheden)

1.016.000

3.048.000

Uitvoeringsmaterialiteit (75% van de materialiteit)

762.000

2.286.000

Door de raad vast gestelde rapporteringstolerantie

203.000

Rechtmatigheid

8

3. AANDACHTSPUNTEN 2021 Gemeente Berg en Dal Rechtmatigheidsverantwoording

De rechtmatigheidsverantwoording is een “verklaring” dat alle financiële baten, lasten en balansmutaties zijn verricht in overeenstemming met het normenkader waarin de meeste belangrijke wet- en regelgeving is opgenomen. Deze verklaring wordt m.i.v. 2021 opgenomen in de jaarrekening. De wijziging in de verantwoordelijkheden ten aanzien van rechtmatigheid betekent niet dat er minder rechtmatigheidscontroles moeten worden uitgevoerd, maar dat het college deze zelfstandig en intern moet inrichten, uitvoeren, controleren en rapporteren. Als accountant zullen wij die werkzaamheden vervolgens toetsen, teneinde te kunnen controleren en verklaren dat de rechtmatigheidsverklaring in de jaarrekening van het college een getrouw beeld geeft. Mogelijk wordt invoering uitgesteld naar 2022.

Rol en verantwoordelijkheid van de VIC

Ten tijde van de jaareinde-controle hebben we geconstateerd dat de voorbereidingen van de VIC om te kunnen voldoen aan de rechtmatigheidsverantwoording nog onderhanden zijn. De Verbijzonderde Interne Controle (VIC) heeft voor enkele (deel)processen een uitvoeringplan gemaakt uitgevoerd en geëvalueerd, waaronder subsidies, bouwleges en vergunningen. Dit geldt niet voor deze twee belangrijke processen: sociaal domein en inkopen en aanbesteden. De medewerkers betrokken bij interne werkprocessen van het sociaal domein als ook degene die belast zijn met de interne controles achteraf zijn druk geweest met invoering van de nieuwe Tozo-regelingen. Bovendien moest binnen de VIC een belangrijke vacature vervuld worden (wat inmiddels succesvol is gedaan). Voor de controle van de inkopen en aanbestedingen heeft de gemeente een inkoopanalyse over 2017 tot en met 2020 opgesteld en wij hebben in overleg met de beleidsmedewerker inkoopbeleid en met de VIC hier detailcontroles op verricht. Om voorbereid te zijn op de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording is het belangrijk dat tenminste deze twee processen vast onderdeel worden binnen de interne controlecyclus en dat het interne controleplan 2021 en uitvoering daarvan geformaliseerd wordt.

Prestatieverantwoording sociaal domein.

Landelijk zijn er diverse initiatieven om de onzekerheid in de verantwoorde jaarlast te beperken. Een deel van de onzekerheid werd voorgaand jaar beïnvloed door het feit dat we geen controleverklaringen hebben verkregen die toezien op de prestatielevering WMO woon-, vervoer- en rolstoelvoorzieningen. Uw gemeente heeft de onzekerheid omlaag kunnen brengen door contact te leggen met de inwoner en de leverancier. De volgende stap hierbij is het beheersen van de Jeugd- en WMO-zorg zonder afhankelijk te zijn van de productieverantwoordingen voorzien van controleverklaring van accountants. Bij de gemeente Berg en Dal kan dit door een structurele vastlegging van gesprekken met cliënten over de uitgevoerde zorg. Tevens kan dit door intern een verband leggen tussen clientdossier en de eigen bijdragen zoals geïnd en ontvangen via het CAK. Beide vormen van procescontroles worden incidenteel vastgelegd en zijn achteraf niet inzichtelijk. 9

4. TOELICHTING OP UW FINANCIËLE POSITIE Gemeente Berg en Dal Resultaat 2020 bedraagt nihil, begroot resultaat was € 768.000 nadelig

Toelichting resultaat

Begroting

2020

2019

Baten

96.325

97.209

87.677

Lasten

- 101.467

- 99.157

- 93.274

SALDO

-5.142

-1.948

-5.597

Stortingen

- 1.670

- 2.470

- 4.012

Onttrekkingen

6.044

4.418

7.823

RESULTAAT

- 768

-

- 1.785

Het gerealiseerde resultaat (na bestemming) wijkt € 768.000 voordelig af van het begrote resultaat (na wijziging). Deze afwijking wordt veroorzaakt een aantal tegenvallers en meevallers, zoals toegelicht op pag. 5 van de jaarrekening. Dit zijn zowel boekhoudkundige aanpassingen (“non-cash”) als daadwerkelijk hogere of lagere lasten (“cash”). Een boekhoudkundige en resultaat-verlagende post is de nieuwe voorziening voor groot onderhoud gebouwen, waaraan € 354.000 is toegevoegd. Een andere boekhoudkundige post is bijvoorbeeld de inzet van € 633.000 aan reserves. Een voorbeeld van een daadwerkelijk lagere last dan begroot betreft € 546.000 onderhoud wegen. Een tegenvaller is € 328.000 lagere rijksbijdragen en € 67.000 hogere kosten voor het sociaal domein. Inmiddels weten dat coronacrisis impact zal hebben, maar de omvang en impact op de langere termijn lastig is te voorspellen. Wij merken op dat net als in veel andere gemeenten ook in 2020 voor Berg en Dal de kosten voor de zorg en uitkeringen toenemen. De begroting 2021, inclusief de meerjarenraming 2021-2024, is niet sluitend. De gemeente gaat extra bezuinigingen doorvoeren en heeft een dekkingsplan opgesteld om vanuit de reserves de inkomsten en uitgaven weer in balans te brengen.

10

4. TOELICHTING OP UW FINANCIËLE POSITIE Gemeente Berg en Dal Onze rol in relatie tot het weerstandsvermogen en uw financiële kengetallen

De analyse van het weerstandsvermogen en de financiële kengetallen is een onderdeel van het jaarverslag (paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing). Vanuit onze controlerende rol stellen wij alleen vast of het jaarverslag (en dus deze paragraaf) niet strijdig is met de jaarrekening. Omdat de omvang en inschatting van het weerstandsvermogen voor de continuïteit en toekomst van de gemeente van belang is, besteden wij (vanuit onze natuurlijke adviesfunctie) in dit accountantsverslag hier uitgebreid aandacht aan.

Weerstandsvermogen

In het jaarverslag is onder andere de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing opgenomen. In deze paragraaf is opgenomen in hoeverre de gemeente in staat is financiële risico’s op te vangen door middel van het weerstandsvermogen. Hiervoor heeft de gemeente een risico-inventarisatie uitgevoerd en de risico’s zoveel mogelijk gekwantificeerd met een (verwachte) financiële impact. Jaarlijks wordt door de gemeente een soort van “stresstest” uitgevoerd. Hierbij worden de kans en impact van de aanwezige risico’s in beeld gebracht. Bij het opstellen van de jaarrekening wordt de inventarisatie van risico’s geactualiseerd. Hieruit volgt een benodigde weerstandscapaciteit van € 3,8 miljoen. Het beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt volgens de geldende definitie per ultimo 2020 € 27,8 miljoen. Uit deze analyse blijkt derhalve dat de weerstandscapaciteit ruim voldoende is. Wanneer de verhouding beschikbaar / benodigd weerstandsvermogen kleiner is dan 1, dient heroverweging van reeds gelabelde nieuwe beleidsgelden plaats te vinden. Met een werkelijke ratio van 7,4 is dit is niet aan de orde. Dat wil zeggen dat zeven keer zoveel vrije reserves beschikbaar zijn dan de totaal geïdentificeerde risico’s. De interne minimale norm is 2.

11

4. TOELICHTING OP UW FINANCIËLE POSITIE Gemeente Berg en Dal Solvabiliteitsratio (hoger is beter)

Ratio weerstandsvermogen ( norm > 2) 15,00

JR 2020 10,00

Begr. 2020

5,00

Begr. 2019

0,00

8,92

12,05

9,58

7,38

JR 2019

Begr. 2019

Begr. 2020

JR 2020

44% 42% 48%

JR 2019

47% 35%

40%

45%

50%

Netto schuldquote (lager is beter) Ratio grondexploitatie (hoger is beter) JR 2020

40%

Begr. 2020

56%

Begr. 2019

47%

JR 2019

44%

0%

20%

40%

60%

8%

6%

6% 4% 2%

2%

2% 0%

0% JR 2019

Begr. 2019 Begr. 2020

JR 2020

12

4. TOELICHTING OP UW FINANCIËLE POSITIE Gemeente Berg en Dal ONTWIKKELING RATIO’S

Financiële positie Berg en Dal is uitstekend, zowel op basis van de ratio’s van het weerstandsvermogen, de solvabiliteit als schuldpositie.

Met ingang van de begroting 2016 is het op basis van de BBV verplicht een aantal financiële kengetallen op te nemen in het jaarverslag. Op de vorige pagina hebben wij een dashboard opgenomen met de 4 belangrijkste ratio’s. Het beeld hieruit is zonder twijfel dat de financiële positie van de gemeente goed is. De solvabiliteit, uitgedrukt als het percentage eigen vermogen op het balanstotaal, is met 44% hoog. Het landelijk gemiddelde is 34% (2019). De solvabiliteit is een financiële indicator die weergeeft in hoeverre de activa zijn gefinancierd met eigen vermogen. In feite geeft dit kengetal aan in hoeverre de activa van de gemeente (ofwel bezittingen aan de debetzijde van de balans) worden gefinancierd met eigen middelen. Het eigen vermogen (of de solvabiliteit) heeft een bufferfunctie en financieringsfunctie. De bufferfunctie van het eigen vermogen is de mogelijkheid om tegenvallende resultaten op te vangen en verliezen in mindering te brengen op het eigen vermogen. Het weerstandsvermogen geeft daar, middels een inschatting van de risico’s, ook een goede (of zelfs nog betere) analyse van. De financieringsfunctie van het eigen vermogen houdt verband met de mogelijkheid om te lenen. Banken zullen pas geld lenen als een organisatie voldoende buffers heeft in de vorm van eigen vermogen ofwel solvabiliteit.

Omdat gemeenten in principe niet failliet kunnen gaan, heeft de financieringsfunctie een andere betekenis dan in het bedrijfsleven. Een inherente beperking aan het kengetal solvabiliteit bij gemeenten is dat, op basis van de BBV, er een aantal verslaggevingsvoorschriften zijn die de solvabiliteit niet altijd vergelijkbaar maken. Tot 2016 was het bijvoorbeeld toegestaan activa met maatschappelijk nut ineens af te schrijven. Een ander voorbeeld is dat een voorziening niet op de balans hoeft te worden verantwoord, maar mag worden afgedekt in de begroting. Omdat gemeenten op deze en andere verslaggevingsaspecten verschillende keuzes kan maken, heeft een vergelijking inherente beperkingen. Maar desondanks is de aandacht voor de financiële positie en deze kengetallen een prima ontwikkeling en is het alleen al goed om de eigen ontwikkelingen te volgen. In de benchmark van BDO worden de ratio’s per gemeente vergeleken met de landelijke gemiddelden. In het laatste rapport van 14 januari 2021 blijkt dat verhoudingsgewijs de grootste gemeenten de hoogste tekorten hebben. Kleinere gemeenten tot 50.000 inwoners zitten het best bij kas. De mate waarin gemeenten in staat zijn om aan hun financiële verplichtingen te voldoen loopt jaarlijks wel verder terug. Dit geldt ook voor Berg en Dal. Niettemin krijgt Berg en Daling in deze analyse het rapportcijfer “9”. 13

4. TOELICHTING OP UW FINANCIËLE POSITIE Gemeente Berg en Dal Netto-schuldquote

Het financiële kengetal netto-schuldquote, is de verhouding van de langlopende leningen gedeeld door het totaal van de baten. In feite geeft dit kengetal aan in hoeverre de schulden van de gemeente zich verhouden ten opzichte van de jaarlijkse inkomsten, als indicator van de mogelijkheid om rente en schulden (terug) te kunnen betalen. De eerder genoemde inherente beperking ten aanzien van de verslaggevingsvoorschriften gelden overigens ook voor de schuldquote. De netto-schuldquote van de gemeente Berg en Dal bedraagt ultimo 2020 40% en is daarmee 4% lager dan 2019 (44%) en ook lager en dus beter dan het landelijk gemiddelde van 49% (2019). Een schuldquote van 40% betekent dat de gemeente meer geld leent/ schulden bezit dan uitleent. De VNG adviseert om 130% als maximum norm te hanteren en daarboven de schulden af te bouwen en voorzichtig te zijn bij een percentage tussen de 100% en 130%. Bij de berekening van de netto-schuldquote wordt onderscheid gemaakt tussen de quote inclusief en exclusief doorgeleende gelden. Dit maakt inzichtelijk wat het aandeel is van de verstrekte leningen in de exploitatie. De gecorrigeerde (dus exclusief doorgeleende gelden) netto schuldquote bedraagt ultimo 2020 29% (2019: 30%). Over het algemeen geldt; hoe lager de percentages van deze kengetallen hoe beter.

Ratio grondexploitatie

De ratio grondexploitatie, is de verhouding van de voorraad gronden gedeeld door het totaal van de baten. Dit kengetal geeft aan hoe de voorraden van de gemeente zich verhouden ten opzichte van de jaarlijkse inkomsten. Daarmee kan beoordeeld worden of de omvang van de grondexploitatie risicovol is in relatie tot de omvang en inkomsten van de gemeente. De ratio grondexploitatie van de gemeente Berg en Dal bedraagt ultimo 2020 2%. Deze ratio is ten opzichte van de begroting relatief hoog. Naar onze mening geeft de grondpositie als percentage van het balanstotaal nog een betere inschatting van de grondpositie en bijbehorend risico. Daarmee wordt namelijk inzichtelijk hoeveel van de activa in gronden is geïnvesteerd. Dit percentage is eveneens circa 2%. Overigens is deze indicator naar onze inschatting vooral relevant voor gemeenten met een grote grondexploitatie. In algemene zin is het risicoprofiel voor Berg en Dal laag, hetgeen ook klopt met de stand van de onderhanden bouwprojecten op balansdatum. Er is totaal € 124.000 voorzien op project Kloosterpad West en dit verlies is grotendeels al in voorgaande jaren genomen. Op bedrijventerrein Mies is volgens het principe “winstnemingnaar-rato” € 2.000 winst genomen in 2020. Op het project Hulsbeek is nog geen winst genomen en is evenmin sprake van een verlieslatend project. 14

5. BEVINDINGEN JAARREKENING Balans Gemeente Berg en Dal Immateriële vast activa

Op 17 mei 2018 is in de raadsvergadering besloten om de Beekse Voetbalclub (BVC) te verzelfstandigen en een subsidie te verlenen van € 350.000 voor de aanleg van een kunstgrasveld. Tot en met 2020 was een subsidiebedrag van € 275.000 geactiveerd. Volgens de jaarverslaggeving (BBV) mag dit bedrag geactiveerd worden, mits het bedrag terugvorderbaar is en een eigen bijdrage van toepassing is. In andere gevallen dienen deze bedragen als last te worden verantwoord. De terugvorderbaarheid is net als voorgaand jaar onvoldoende gedocumenteerd voor de vereisten volgens de BBV. In 2020 zou het recht van opstal gewijzigd worden in erfpacht, dit proces heeft echter vertraging opgelopen en is per heden nog niet uitgevoerd. Omdat de gemeente naast het economisch ook het juridisch eigendom heeft, is geconcludeerd dat de bestede gelden een investering betreffen in de eigendommen van de gemeente zelf en niet in die van derden. Zodoende is het totaalbedrag verantwoord als materiëel vast actief. Wij vinden deze presentatiewijziging voor 2020 aanvaardbaar.

Materiële vast activa

Op 2 september 2020 is het pand aan de Zevenheuvelenweg 14 geleverd aan een onroerend goed maatschappij. Deze voormalige school en tijdelijk onderkomen voor een lokale ondernemer. Het pand is verkocht voor € 330.000 en omdat het pand al geheel was afgeschreven, is een boekwinst met hetzelfde bedrag verantwoord. In onze controle hebben we geen aanwijzingen gevonden dat deze verkoop onrechtmatig heeft plaats gevonden.

Vorderingen

Onder de vorderingen zijn € 2,1 mln. te innen gelden van debiteuren sociale zaken opgenomen die vallen onder de participatiewet. Dit bedrag bestaat uit een veelvoud van kleine te vorderen bedragen op particulieren, kleine ondernemers en zelfstandigen. Sommigen zijn letterlijk met de “noorderzon vertrokken” of kunnen hun schuld simpelweg niet voldoen. De afwaardering vond voorgaande jaren “dynamisch” plaats, dat wil zeggen een vast percentage als ervaringscijfer over het gehele bedrag. Deze benadering is praktisch, maar minder precies. In 2019 is een groot deel per debiteur herbeoordeeld en in 2020 zijn overeenkomstig ons advies voorgaand jaar de laatste dossiers (onder de categorieën “leenbijstand”, “verhaal” en “boete”) per stuk getoetst op oninbaarheid. Per saldo is in totaal € 1,2 mln. als oninbaar beschouwd en vanuit het voorzichtigheidsprincipe afgewaardeerd, dit is gemiddeld 59% van alle vorderingen. Op de kredietverstrekkingen aan ondernemers, inclusief degene die gebruik maken van de coronasteunregelingen Tozo, heeft wel een dynamische (“procentuele”) afwaardering plaats gevonden. De reden is dat er simpelweg nog te weinig ervaringscijfers zijn. We adviseren u in het vervolg ook deze leningen per stuk te toetsen op oninbaarheid.

Gezien de huidige afwaardering van gemiddeld 45% en de beperktere omvang van deze vorderingen, zien we geen aanvullend risico van materieel belang voor de jaarrekening 2020. 15

5. BEVINDINGEN JAARREKENING Balans Gemeente Berg en Dal Voorraden

Wij hebben het proces beoordeeld waarmee het management schattingsposten met betrekking tot grondexploitaties ontwikkelt en wij hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Een en ander in de context van onze verklaring bij de jaarrekening als geheel. Bij de controle van de grondexploitaties hebben wij de toepassing van de juiste methodiek, de aannames, de berekeningen en de consistente toepassing van de betrokken modellen en/of de van toepassing zijnde financiële verslaggeving beoordeeld. Wij zijn van mening dat de verslaggevingspraktijken en de toegepaste inschattingen aannemelijk zijn en consistent worden gebruikt. Zoals vermeld op pag. 14, zien we geen aanvullende risico’s.

Reserves

In totaal is € 2,8 mln. onttrokken aan de algemene reserve. Van dit bedrag is € 1,8 mln. aangewend voor de dekking van het negatieve jaarresultaat 2019, € 0,8 mln. voor de dekking tekort sociaal domein, € 0,1 mln. onderhoud gebouwen en dekking toeristenbelasting € 0,1 mln. Ondanks de daling in de algemene reserve vrij aanwendbaar is de omvang nog toereikend voor de onderkende risico’s, zoals bepaald in de berekening van het weerstandsvermogen.

Voorziening groot onderhoud

De voorgaande accountant BakerTilly heeft in 2019 naar aanleiding van de BBV Notitie Materiele Vast Activa de onderhoudsvoorzieningen opnieuw beoordeeld aan de hand van de onderhoudsplannen en de werkelijke bestedingen. De conclusie was dat de plannen niet actueel waren en de verantwoording in de jaarrekening niet toereikend was, waarna de onderhoudsvoorziening geheel is vrijgevallen. Eind 2019 is begonnen met het actualiseren van de onderhoudsplannen, deze waren echter niet tijdig gereed om een nieuwe voorziening in de jaarrekening 2019 op te nemen. Dit gebeurt wel in de jaarrekening van 2020. Op basis van nieuwe berekeningen opgesteld door Planon is een nieuwe voorziening voor planmatig onderhoud voor gebouwen opgesteld en daaraan wordt jaarlijks een bedrag van € 354.000 toegevoegd. Dit is correct in de jaarrekening 2020 verwerkt. De berekening voor de voorziening groot onderhoud wegen is in 2021 gereed en wordt toegevoegd aan de jaarrekening 2021.

Voorziening riolering

In 2020 is een dotatie van € 720.000 gemaakt aan de rioleringsvoorziening. Dit betreft het verschil tussen de baten en de lasten en in 2020 waren de baten hoger dan de lasten. De voorziening is met een totaalbedrag van € 2.425.000 meer dan volledig, aangezien in 2018 en 2019 ook al sprake was van een overschot. Echter de opbrengsten uit rioolbelasting mogen niet zomaar aan andere doeleinden besteed worden. Daarom heeft de gemeenteraad in 2021 ingestemd met een nieuw rioleringsplan waarbij de huidige voorziening in 50 jaar omlaag wordt gebracht naar circa nihil in 2070. 16

5. BEVINDINGEN JAARREKENING Programmarekening Gemeente Berg en Dal Lasten Sociaal Domein

De uitgaven van de gemeente Berg en Dal in het Sociaal Domein bedragen over 2020 ruim € 35 mln. In hoofdlijnen is de volgende onderverdeling naar categorieën te maken: Onderdelen Sociaal Domein

2020 x € 1.000

2019 x € 1.000

WMO

6.629

6.162

Jeugdzorg

9.464

8.837

Persoonsgebonden budgetten (PGB’s) WMO

777

637

Rolstoel-, woon- en vervoervoorzieningen

837

881

Participatiewet excl. Tozo

13.040

10.938

Tozo 1, 2 en 3 (onderdeel Participatiewet)

3.814

-

Totaal

34.561

27.455

Ons landelijk beeld is dat in 2020 de diverse lasten “sociaal domein” verder toenemen en mede door de impact van de coronacrisis moeilijk in te perken zijn. Tegelijk neemt ook de administratieve last om de aanvragen vooraf te beoordelen dan wel achteraf te controleren toe. Landelijk zijn er discussies gaande om de dekking vanuit het Rijk omhoog te krijgen en de administratieve last voor controle achteraf. Een deel van deze lasten wordt weliswaar vergoed door de Rijksbijdragen, feit is dat de interne controle en de accountantscontrole meer tijd heeft gekost. De bevindingen worden op de volgende pagina’s per categorie toegelicht.

17

5. BEVINDINGEN JAARREKENING Programmarekening Gemeente Berg en Dal WMO en Jeugdzorg

Berg en Dal koopt de zorg ten aanzien van de WMO en Jeugdzorg in via het “zorgkantoor” ROB in samenwerking met een aantal buurgemeenten. Het ROB contracteert de zorginstellingen, de verantwoording van deze zorg vindt op gemeente niveau plaats. Ondanks belangrijke verbeteringen in de interne beheersing (met name door het op ordekrijgen van de cliëntadministratie en het indiceren van de cliënten), blijft de gemeente Berg en Dal afhankelijk van goedkeurende controleverklaringen van de externe accountants van de zorgaanbieders om de prestatiecontroles uit te voeren. De reden is dat deze dit onderdeel “is de prestatie geleverd?” niet is geborgd in de interne werkprocessen vooraf als ook de interne controles achteraf. In onze managementletter 2020 zijn enkele aanbevelingen hieromtrent gedaan. De gemeente heeft met de grotere (> €125.000 omzet) zorgaanbieders afspraken gemaakt omtrent oplevering van verantwoordingen voorzien van controleverklaringen. Naar de situatie per begin juni 2021 beschikte de gemeente in overwegende mate over verantwoordingen voorzien van controleverklaringen. Uit onze controle blijkt dat van een aantal zorginstellingen nog onvoldoende controle informatie is ontvangen, waarmee kan worden onderbouwd dat voor de gefactureerde zorg ook daadwerkelijk prestaties zijn verricht.

Er resteren daardoor een aantal onzekerheden in onze controle: • Geen onderbouwing voor de prestatielevering WMO voor een bedrag van € 550.000 • Geen onderbouwing voor de prestatielevering Jeugdzorg voor een bedrag van € 1.200.000 Bovengenoemde bedragen hebben we overgenomen in het overzicht controleverschillen zoals opgenomen in hoofdstuk 2 van deze rapportage. Dit bedrag onzekerheid in de last WMO is fors lager in vergelijking met voorgaand jaar (2019: € 1.362.000). Dit kan worden verklaard uit het feit dat de lasten rolstoel-, woon- en vervoervoorzieningen niet langer als onzeker zijn aangemerkt (2019: € 882.000, zie pag. 19). De onzekerheden in de lasten Jeugdwet is als totaalbedrag daarentegen gestegen (2019: € 680.000). Dit komt doordat de totale last flink gestegen is en omdat niet alle middelgrote zorgverleners verplicht zijn een controleverklaring aan te leveren. Voor de goede orde melden we dat we vanuit onze detailcontroles geen andere fouten of onzekerheden hebben geïdentificeerd met betrekking tot de juistheid of rechtmatigheid van geleverde zorg. 18

5. BEVINDINGEN JAARREKENING Programmarekening Gemeente Berg en Dal Persoonsgebonden budgetten (PGB’s) WMO

Uw gemeente is ook verantwoordelijk voor uitvoering van de Persoonsgebonden Budgetten (PGB’s) voor de Wmo en de Jeugdwet. Uitvoering hiervan vindt (verplicht) plaats door de Sociale Verzekeringsbank (SVB). De SVB controleert zorgovereenkomsten, toetst facturen en declaraties en betaalt uit aan zorgverleners of andere instellingen. Uw gemeente verstrekt de beschikkingen PGB en is verantwoordelijk voor een adequate cliëntregistratie en het vaststellen van de prestatielevering. Uit de accountantscontrole 2020 bij de SVB blijkt dat landelijk sprake is van een oordeel met een beperking met betrekking tot de WMO en Jeugdwet (2019: idem). Tot en met de jaren 2018 was er nog sprake van een afkeurend oordeel. De reden dat de omvang van fouten langzaam daalt is dat fouten in het verleden nog steeds impact hebben op de bestedingen in 2020. Voor uw gemeente geldt een rechtmatigheidsfout van 8% (2019: 9%) voor WMO en een rechtmatigheidsfout van 8% (2019: 7%) voor Jeugdwet. Daarbij concluderen wij dat de formele fouten zoals geconstateerd bij de SVB geen impact hebben op het rechtmatigheidsoordeel over de jaarrekening 2020 van uw gemeente. De gemeente Berg en Dal heeft samen met het ROB extra controles uitgevoerd om vast te stellen dat de zorg in de vorm van de PGB’s ook daadwerkelijk is verstrekt (ofwel de zogenaamde prestatielevering).

Het gevolg hiervan is dat wij geen onzekerheid hebben in onze controle over dit deel van de bestede lasten binnen het Sociaal Domein.

Rolstoel-, woon- en vervoervoorzieningen

Een deel van de onzekerheid werd voorgaand jaar beïnvloed door het feit dat we geen controleverklaringen hebben verkregen die toezien op de prestatielevering WMO woon-, vervoer- en rolstoelvoorzieningen. Voorgaand jaar hebben we het gehele bedrag van € 881.000 als “onzeker” moeten aanmerken. Overeenkomstig ons advies voorgaand jaar heeft de gemeente op andere wijze de onzekerheid omlaag kunnen brengen, namelijk door contact te leggen met de inwoner en de leverancier en controles uit te voeren. Hiermee is deze jaarlast met een totaal van € 837.000 niet langer als onzeker in de rechtmatige verantwoording aangemerkt.

19

5. BEVINDINGEN JAARREKENING Programmarekening Gemeente Berg en Dal Participatiewet inclusief Tozo

Een aparte stroom binnen het “sociaal domein” is de participatiewet, bestaande uit diverse soorten uitkeringen en leningen aan inwoners en ondernemers van de gemeente Berg en Dal. De toepassing van de diverse wet- en regelgeving is complex en soms voor interpretatie vatbaar. Niettemin hebben we overeenkomstig voorgaande jaren vanuit onze detailcontroles geen fouten of onzekerheden geïdentificeerd met betrekking tot de juistheid en rechtmatigheid van de diverse regelingen met een totale last van € 13.040.000. Dit geldt (helaas) wel voor de nieuwe “Tozo regelingen” met een totale last van € 3.814.000. In aanvulling op de bestaande regelingen binnen de participatiewet is in 2020 is de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo) ingezet. Deze regeling biedt inkomensondersteuning voor levensonderhoud voor ondernemers, waaronder zzp’ers, die in de financiële problemen zitten door de coronacrisis. Ook kan een ondernemer met de Tozo een lening voor bedrijfskapitaal afsluiten. De Tozo loopt in vier verschillende fases door tot en met 30 september 2021. Voor de jaarrekeningcontrole 2020 zijn de fases 1, 2 en 3 relevant. Door de snelle invoer vanwege de urgentie was er te weinig tijd om de aanvragen vooraf te gedegen te beoordelen en is de noodzaak om achteraf te controleren des te groter.

In onze steekproef zijn meerdere onregelmatigheden gevonden, die afhankelijk van het controleprotocol en de bijbehorende coulanceregeling per fase vanuit het Rijk geclassificeerd moeten worden als: fundamentele fout, belangrijke fout of formele fout. In principe worden de lasten beoordeeld als fundamentele fout niet vergoed door het Rijk. Echter de gemeente kan voor fouten in de Tozo 1 middels een beroep op de zogenaamde “hardheidsclause” en tegemoetkoming vragen, als zij zorgvuldig gehandeld heeft. De oorzaken zijn gelegen in het feit dat voorwaarden vooraf niet getoetst konden worden en ook achteraf nog niet gecontroleerd zijn. Per saldo zijn de volgende bedragen als onrechtmatig bevonden: • Onrechtmatige uitkeringen Tozo 1, 2 en 3 voor een bedrag van € 241.000 • Onzekerheid over de rechtmatigheid van de uitkeringen Tozo 1, 2 en 3 voor een bedrag van € 45.000 Bovengenoemde bedragen hebben we overgenomen in het overzicht controleverschillen zoals opgenomen in hoofdstuk 2 van deze rapportage.

De gevonden fouten hebben ook impact op de rapportage en verantwoording in de betreffende SiSa-bijlagen. Zie pag. 26 van dit verslag. 20

6. RECHTMATIGHEID Gemeente Berg en Dal Inkopen en aanbestedingen

In tegenstelling tot voorgaand jaar is het eigen inkoopbeleid geen onderdeel van het Normenkader en hebben wij deze niet beoordeeld in onze detailcontroles op rechtmatigheid. Daarom hebben wij in het kader van de rechtmatigheidscontrole alleen de juiste toepassing van de Europese aanbestedingsrichtlijnen beoordeeld aan de hand van een zogenaamde inkoopanalyse over meerdere jaren. De gemeente Berg en Dal heeft weinig grote projecten. Alle openbare werken blijven onder de aanbestedingsgrens van € 5.350.000,- exclusief btw (grens in 2020). Voor diensten geldt een fors lagere limiet: € 214.000,- exclusief btw (grens in 2020). Derhalve hebben we in onze controles hier de extra werkzaamheden op verricht. Uit onze analyse blijkt dat de gemeente het meeste risico loopt in het aanbesteden van groot onderhoud, omdat dit soms als ‘werk’ kwalificeert, soms als ‘dienst’ of als beide. Naar aanleiding van deze inkoopanalyse hebben wij een aantal contracten en bestede kosten in detail beoordeeld en geconstateerd dat er geen sprake is van onrechtmatigheid jegens de Europees aanbestedingsregels.

Begrotingsrechtmatigheid

Voor de begrotingsrechtmatigheid wordt beoordeeld of de financiële beheershandelingen, die ten grondslag liggen aan de baten en lasten, alsmede de balansposten, tot stand zijn gekomen binnen de grenzen van de geautoriseerde begroting en hiermee samenhangende programma’s (begrotingscriterium). In de begroting zijn de maximale budgetten weergegeven die door de raad zijn vastgesteld. Dit houdt in dat de financiële beheershandelingen dienen te passen binnen de begroting, waarbij het juiste programma, de toereikendheid van het begrotingsbedrag, alsmede het begrotingsjaar van belang zijn. De toe te passen normen voor de begrotingsrechtmatigheid zijn gebaseerd op de artikelen 189, 190 en 191 van de Gemeentewet. De gemeenteraad geeft hier zelf nadere invulling aan door middel van de begroting en de verordening op het financieel beheer ex artikel 212 van de Gemeentewet. Het begrotingscriterium is verder verfijnd en uitgewerkt in paragraaf 3.3 van de Kadernota Rechtmatigheid. Een overschrijding van de begroting is in principe altijd onrechtmatig, maar hoeft de accountant niet in alle gevallen mee te wegen in zijn oordeel. De algemene lijn is dat begrotingsoverschrijdingen die binnen de beleidskaders van de raad passen niet meegewogen worden in het accountantsoordeel.

In paragraaf 3.3.3 van de Kadernota Rechtmatigheid zijn verschillende typen overschrijdingen benoemd en de mate waarin deze moeten worden afgewogen in het accountantsoordeel omtrent de rechtmatigheid. In de programmarekening 2020 van de gemeente Berg en Dal is sprake van overschrijdingen op de volgende programma’s:

21

6. RECHTMATIGHEID Gemeente Berg en Dal Begrotingsrechtmatigheid

• Programma 1 Inwoner • Programma 2 Onze Buurt • Programma 3 Onze gemeente • Programma 4 Ons geld • Programma 5 Overhead

geen geen geen € 1,2 miljoen geen

De belangrijkste overschrijdingen in programma 4 worden veroorzaakt door extra uitgaven i.v.m. de Coronamaatregelen in de overige programma’s. Er zijn op programmaniveau geen onrechtmatige begrotingsoverschrijdingen. De bovenstaande overschrijdingen passen binnen de beleidskaders van de raad en worden deels veroorzaakt bezuinigingen die niet waar konden worden gemaakt en incidentele tegenvallers. Autorisatie door PrestatieAkkoord-Verklaarder en budgethouder

Tijdens de controle is geconstateerd dat in sommige gevallen medewerkers van Financieel Beheer betalingen boven € 2.500 goedkeuren als Prestatie-Akkoord-Verklaarder (“PAV-er”) en budgethouder, terwijl dit procedureel niet is toegestaan. Dit gebeurt vaak tijdens de afwezigheid van de budgethouder. Zij zijn vaak wel op de hoogte van de achterliggende prestatie, maar in principe moet een budgethouder dit afdoen. In de meeste gevallen zijn deze betalingen achteraf alsnog voor akkoord verklaard door de betreffende budgethouder. In een beperkt aantal gevallen is dit niet gebeurd. In alle gevallen zijn geen onrechtmatigheden geconstateerd rondom de inhoud van de betalingen. Advies is om de afspraken schriftelijk vast te leggen en periodiek op naleving te controleren bij vervanging of afwezigheid.

Investeringskredieten

Op pag. 276 en verder van de jaarrekening is een overzicht van de kredieten gepresenteerd. In het kader van de begrotingsrechtmatigheid hebben wij de lastenoverschrijdingen op investeringskredieten beoordeeld om vast te stellen of de gerealiseerde uitgaven binnen de door de gemeenteraad geautoriseerde begroting zijn gebleven. Uit deze analyse blijkt dat op een aantal investeringskredieten sprake is van een overschrijding van de door de gemeenteraad vastgestelde investeringskredieten. Het hierbij gaat om kostenoverschrijdingen op activeerbare activiteiten (investeringen) waarvan de gevolgen voornamelijk zichtbaar worden via hogere afschrijvings- en financieringslasten in het jaar van investeren. Enkele overschrijdingen per budget worden afgedekt door een budget in 2021. Het project fietspad Heumensebaan-Rijlaan heeft een overschrijding van het krediet met € 195.000. Deze wordt gedekt in 2021 door de ontvangst van subsidie provincie Gelderland.

22

6. RECHTMATIGHEID Gemeente Berg en Dal Impact IT general controls op baten lasten Civision Middelen en Samenleving

Ingevolge artikel 2:393, lid 4 BW, dient de accountant in zijn verslag aandacht te besteden aan de bevindingen die naar voren zijn gekomen uit de beoordeling van de automatiseringsomgeving voor wat betreft de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. Wij hebben de IT volgende General Controls beoordeeld van de applicaties Civision Middelen en Samenleving: • Logische toegangsbeveiliging • Wijzigingenbeheer • Continuïteit (fysieke toegangsbeveiliging, back-up en recovery) In onze managementletter 2020 hebben wij verslag gedaan van onze bevindingen t.a.v. de geautomatiseerde omgeving. Onze belangrijkste bevindingen die de toezien op de naleving van de rechtmatigheid zijn: • Er zijn geen geformaliseerde procedures die borgen dat de medewerkers de juiste rechten en rollen hebben; • Enkele medewerkers afdeling finance hebben onbeperkte (super user) rechten. Om dit risico in het kader van de jaarrekeningcontrole voldoende te mitigeren hebben wij vastgesteld dat alle financiële transacties die zijn uitgevoerd in het jaar 2020 zijn uitgevoerd door geautoriseerde personen. Daarbij hebben geen onrechtmatige transacties geconstateerd. Ons advies is om vanuit de IT-Serviceorganisatie duidelijk aan te geven voor welk doeleinde zij de accounts gebruiken. iRvN voert een aantal kerntaken ten aanzien van het IT beheer van Berg en Dal uit.

IRVN kent in opzet wel een aantal beheersingsmaatregelen ten aanzien van beveiliging en continuïteit, echter een toets op de werking van deze maatregelen is niet formeel gedaan. Voor de rechtmatigheidsverantwoording is het noodzakelijk om passende beheersingsmaatregelen te plannen en uit te voeren op uitbestede processen met financiële impact op de rechtmatigheidsverklaring. Wij adviseren u de Chief Information Security Manager (CISO) en de rol van iRvN onderdeel te laten uitmaken van de interne controlecyclus. Bijvoorbeeld door een periodieke review op toegekende rechten en rollen van gebruikersaccounts uit te (laten) voeren. 23

6. RECHTMATIGHEID Gemeente Berg en Dal Impact IT general controls op baten lasten Civision Middelen en Samenleving

De bevindingen leiden, met name vanwege de bevindingen t.a.v. het autorisatiebeheer, tot de conclusie dat wij niet kunnen steunen op de betreffende systemen. Zonder aanvullende werkzaamheden mogen wij derhalve niet zonder meer uitgaan van een betrouwbare output uit de IT systemen (lijstwerk). Dit leidt er toe dat aanvullende werkzaamheden vereist zijn om alsnog zekerheid te krijgen dat geen sprake is van materiële fouten in de jaarrekening ontstaan door de bevindingen in de IT omgeving. In onderstaande tabel hebben wij samengevat bij welke processen in ten behoeve van onze controle van de jaarrekening 2020 aanvullende werkzaamheden vereist zijn. Proces/applicatie

Aanvullende werkzaamheden

Civision Middelen

Gegevensgerichte werkzaamheden op de betrouwbaarheid van het gehanteerde lijstwerk (vaststellen aansluitingen, rekenkundige juistheid, gehanteerde parameters, aantal deelwaarnemingen op omzet en kosten-gerelateerde items afhankelijk van de complexiteit van de lijst). Aansluitingen van de ontvangen deelwaarnemingen met brondocumenten.

Civision Samenleving

Gegevensgerichte werkzaamheden op de betrouwbaarheid van het gehanteerde lijstwerk (vaststellen aansluitingen, rekenkundige juistheid, gehanteerde parameters, aantal deelwaarnemingen op kosten sociaal domein afhankelijk van de complexiteit van de lijst).

Onze jaarrekeningcontrole is gericht op het geven van een oordeel omtrent de jaarrekening zelf en is niet primair gericht op het doen van uitspraken omtrent de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking als geheel of op onderdelen daarvan. Wij hebben een eenvoudige beoordeling van de IT General Controls (ITGC’s) gemaakt, primair gericht op de beschikbaarheid, integriteit en vertrouwelijkheid van de financiële gegevensverwerking ten behoeve van de totstandkoming van de jaarrekening. Een beoordeling van de ITGC’s is een specifiek onderzoek samenhangend met de controle van de jaarrekening. Dit betekent dat de uitkomsten geïnterpreteerd moeten worden in combinatie met de uitkomsten van de andere werkzaamheden die wij binnen de controleopdracht uitvoeren. De jaarrekeningcontrole heeft echter geen tekortkomingen in de continuïteit en betrouwbaarheid van de geautomatiseerde gegevensverwerking aan het licht gebracht.

24

BIJLAGE: Single information Single audit (SiSa) Gemeente Berg en Dal Specifieke uitkering

Fouten

Onzekerheden

Toelichting

OCW D8 Onderwijsachterstandenbeleid 2019-2022 (OAB) FIN B1 Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek IenW E20 Stimulering verkeersmaatregelen H4 Specifieke uitkering Sport H8 Specifieke uitkering voor lokale Sportakkoorden SZW G2 Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet SZW G3 Besluit bijstandsverlening zelfstandigen 2004 (exclusief levensonderhoud beginnende zelfstandigen) BZK C1 Reductie energieverbruik EZK F9 Warmetransitie

Op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden, artikel 5, lid 4, rapporteren wij in dit rapport over de fouten en onzekerheden van de specifieke uitkeringen die in 2020 in het kader van SiSa zijn verantwoord. Hierbij worden alleen fouten en onzekerheden per specifieke uitkering opgenomen, boven een financiële grens, voor zover die niet zijn of kunnen worden gecorrigeerd. Uit de tabel blijkt dat wij bij onze controle geen fouten of onzekerheden hebben geconstateerd die de voor SiSa geldende rapporteringstolerantie overschrijden. In lijn met de Nota verwachtingen accountantscontrole SiSa 2020 d.d. 9 april 2021 zijn derhalve de laatste drie kolommen leeg gelaten. Strekking controleverklaring Getrouwheid

Goedkeurend

Rechtmatigheid

Goedkeurend

25

BIJLAGE: Single information Single audit (SiSa) Gemeente Berg en Dal SZW G4 Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo)

Fouten

Onzekerheden

Toelichting

Tozo 1_fundamentele rechtmatigheidseisen exclusief identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet

5.000

P. 20

Tozo 1_belangrijke rechtmatigheidseisen (toepassing artikel 21, lid 3 Besluit 17 april)

44.000

P. 20

Omvang vorderingen levensonderhoud (jaar T) Tozo 1 (i.v.m. verstrekte voorschotten op Tozo-aanvragen levensonderhoud welke zijn ingediend vóór 22 april 2020)

45.000

P. 20

Tozo 2, exclusief identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet

103.000

P. 20

Tozo 3, exclusief identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet

89.000

P. 20

Totaal

241.000

45.000

P. 20

Zoals vermeld op pag. 20 van dit verslag hebben we meerdere onregelmatigheden gevonden in de Tozo regelingen, die kwalificeren als ‘fout” of “onzeker”. Hierbij worden alleen fouten en onzekerheden per specifieke uitkering opgenomen, boven een financiële grens, voor zover die niet zijn of kunnen worden gecorrigeerd. De financiële grens is per specifieke uitkering: o € 12.500 indien de omvangsbasis kleiner dan of gelijk aan € 125.000 is; o 10% indien de omvangsbasis groter dan € 125.000 en kleiner dan of gelijk aan € 1.000.000 is; Dit geldt voor Tozo 2 en 3. o € 125.000 indien de omvangsbasis groter dan € 1.000.000 is. Dit geldt voor Tozo 1. Uit de tabel blijkt dat wij bij onze controle fouten of onzekerheden hebben geconstateerd die de voor SiSa geldende rapporteringstoleranties overschrijden. Het uitgangspunt is dat de controle van de SiSa-bijlage met dezelfde materialiteit kan geschieden als voor de jaarrekening, maar dat vanuit SiSa aanvullende werkzaamheden worden verwacht. Deze extra werkzaamheden hebben geleid tot rapportagewaardige bevindingen (zie verder bij verslag van bevindingen), die echter de jaarrekeningtolerantie (materialiteit) niet overschrijden. In lijn met de Nota verwachtingen accountantscontrole SiSa 2020 d.d. 9 april 2021 par. 4 hebben derhalve bovenstaande bevindingen geen impact op de controleverklaring van de jaarrekening. 26

FOCUS OP ONDERNEMEN Wij zorgen dat ondernemers binnen het midden- en kleinbedrijf de focus op hun onderneming hebben. Want er zijn vele financiële zaken die goed geregeld moeten zijn. En dat doen wij. Wij leveren een totaalpakket aan financiële diensten. Voor u zijn wij een partner die deskundig is en ervaring heeft op het gebied van accountancy, belastingadvies, salarisadministratie inclusief arbeidsrechtelijke ondersteuning, pensioenadvies, bedrijfsverzekeringen, organisatieontwikkeling, bedrijfsovernames en financieringen. We bieden u waardevolle adviezen, denken mee over uw bedrijfsvoering en bieden praktische oplossingen.

Konings & Meeuwissen Keizer Karelplein 1 6511 NC Nijmegen www.konings-meeuwissen.nl