E5 Evaluatienota Afbakening Wmo-Wlz uit grip op kosten

EVALUATIENOTA E5 Zaaknummer: Documentnummer: Vergadering B&W: Onderwerp: Raadsvergadering: Portefeuillehouder: Ambtenaar: Mailadres:

Z-21-93316 VB/Raad/21/01242 22 juni 2021 Afbakening Wmo-Wlz 30 september 2021 E.M. van de Scheur Janneke Kruimer J.Kruimer@bergendal.nl

Aan de gemeenteraad, Met deze nota informeren wij u over de voortgang van de maatregel afbakening Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo) en Wet Langdurige Zorg (Wlz) uit Grip op Kosten In het voorjaar van 2020 stelde u de evaluatie van nota Grip op Kosten vast. In deze evaluatie gaven wij aan dat duidelijker afbakenen (en strenger hanteren) van de grens tussen Wmo en Wlz nog aandacht nodig heeft. In deze nota laten wij zien wat er nu bereikt is. Waarom nu naar de raad? Enkele raadsleden hebben informeel vragen gesteld over de voortgang van deze maatregel. Daarbij zijn ook vragen gesteld over nut en noodzaak van het inschakelen van een externe partij. We hopen de betreffende raadsleden, maar ook andere leden van uw raad op deze wijze voldoende te informeren. Opdracht Wat was de opdracht in Grip op kosten (2018)? 3.1.2 Wmo en Wlz strenger afbakenen Het bieden van bovenwettelijke Wmo-zorg in aanvulling op Wlz brengt extra kosten met zich mee (financieel nadelig). Feitelijk lossen we met de Wmo-middelen het probleem van de Wlz op. Het hanteren van een strenge afbakening levert de gemeente een bezuiniging op. De voorgestelde maatregel is dat de Sociale Teams meer dan tot nu toe een scherp onderscheid maken tussen Wmo en Wlz-voorzieningen.

De teams zien erop toe dat zij geen aanvullende ondersteuning inzetten vanuit de Wmo wanneer de Wlz hiervoor het kader is, anders dan de wettelijk verplichte Wmo-ondersteuning. Wanneer mensen in aanmerking komen voor Wlz, maar dat om diverse redenen niet willen aanvragen, zetten de teams geen Wmo-ondersteuning meer in. Op basis van voorzichtige schatting verwachten we € 150.000 te kunnen besparen.

Naast bovengenoemde opdracht om strenger af te bakenen, hebben we ons ook gericht op een snellere doorstroom vanuit de Wmo naar de Wlz. Vanuit de insteek: ‘De juiste zorg op de juiste plek’.

Pagina 1 van 4

EVALUATIENOTA Om welke inwoners gaat het bij deze maatregel? Om in aanmerking te komen voor zorg & ondersteuning vanuit de Wet Langdurige Zorg (Wlz) moet er sprake zijn van een zorgvraag waarbij permanent toezicht of 24-uurs zorg in de nabijheid noodzakelijk is. De grootste groep inwoners waarbij Wlz-zorg aan de orde kan komen betreft oudere inwoners waarbij sprake is van (een vermoeden van voortschrijdende) dementie. Een kleinere groep betreft mensen met regieverlies door psychische stoornis of verstandelijke beperkingen. Een Wlz-indicatie op grond van alleen somatische (lichamelijke) gronden komt weinig voor. De Wlzaanvragen op somatische (lichamelijke) gronden worden over het algemeen afgewezen, omdat deze inwoners nog adequaat kunnen alarmeren en er dan geen noodzaak is voor permanent toezicht of 24-uurs zorg in de buurt. Het gaat om een groep inwoners waarbij het zelden voorkomt dat er nog geen professionele hulp en ondersteuning ingezet is. Veelal is de huisarts en een zorgtrajectbegeleider1 betrokken wanneer er sprake is van (beginnende) dementie. Wanneer er sprake is van psychiatrie of een ernstige verstandelijke beperking, zijn eveneens veelal al professionals betrokken zoals bijvoorbeeld een ambulant begeleider. In 2018 hebben we becijferd dat er jaarlijks circa 20 ouderen zijn waarbij sprake zou kunnen zijn van Wlz, maar waarbij de oudere dat niet aanvraagt.

Mantelzorg vangt dan de toezichtfunctie op. Voor de psychiatrie hebben we dat destijds niet becijferd. De Wlz is namelijk pas sinds 2021 opgesteld voor mensen met een psychische stoornis. Wat hebben we gedaan om de afbakening te verbeteren en de doorstroom te versnellen? Administratieve check Er is een administratieve check ingebouwd waarbij gecontroleerd wordt of een inwoner een Wlz-indicatie heeft. Dit gebeurt voorafgaand bij de aanvraag van een Wmo-voorziening, maar ook tijdens een ‘lopende’ voorziening. Er wordt wekelijks een overzicht gemaakt waarin staat wie er is overgegaan naar de Wlz. Hierdoor wordt een Wmo-voorziening nu tijdig beëindigd. Op dit moment komen er maandelijks circa 9 meldingen binnen waarbij een Wmo- voorziening beëindigd kan worden. Geen aanvullende Wmo Het Sociaal Team ziet erop toe dat zij geen aanvullende Wmo inzetten wanneer de Wlz hiervoor het kader is, anders dan de verplichte Wmo-ondersteuning. De Sociaal Team medewerkers zijn hier extra op geschoold. Er is een afwegingskader gemaakt

1 Wijkverpleegkundige met extra expertise over dementie en zorg rondom mensen met dementie

Pagina 2 van 4

EVALUATIENOTA Het Sociaal Team stelt zelf geen indicaties voor de Wlz. Dat gebeurt door het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ). Het Sociaal Team kan wel een vermoeden tot Wlz vaststellen. Om het Sociaal Team hierin te ondersteunen, is er een afwegingskader gemaakt. Dit afwegingskader ziet toe op een gedegen en complete inventarisatie van de situatie. Vervolgens wordt een onderbouwd onderzoeksverslag opgesteld. Bij het onderzoek en opstellen van het verslag worden mantelzorgers en andere zorgpartners, zoals zorgtrajectbegeleider, huisarts etc betrokken om te komen tot goede afstemming. Wanneer geconcludeerd wordt dat een Wlzaanvraag kansrijk is, wordt van de inwoner verwacht dat er een Wlz-aanvraag wordt gedaan. Het is van belang dat er goed in beeld ontstaat of de Wlz-aanvraag kansrijk is. Te vroeg aanvragen zorgt voor afwijzing en is onnodig belastend voor de mensen waar het om gaat. Een inwoner is niet verplicht om deze Wlz-aanvraag daadwerkelijk te doen. We kunnen dit niet afdwingen. Als gemeente zijn we echter ook niet verplicht om de ondersteuning vanuit de Wmo voort te zetten. Dat betekent dat het vaststellen van het vermoeden van Wlz niet vrijblijvend is en er consequenties verbonden zijn aan het niet aanvragen van een Wlz-indicatie. De Wmovoorziening wordt in die gevallen stop gezet.

In de praktijk komt het nauwelijks zover, omdat de mensen gedurende het traject en de dossiervorming goed meegenomen worden. Er zijn afspraken gemaakt met zorgpartners Het Sociaal Team is niet dagelijks of wekelijks in een huishouden aanwezig. Hierdoor kunnen zij niet direct zien of en hoe snel een situatie verslechtert en kunnen zij niet direct acteren. We hebben daarom afspraken gemaakt met de zorgpartners die wel dagelijks en/of wekelijks in een huishouden aanwezig zijn. Het gaat dan met name om de zorgtrajectbegeleiders en ambulant begeleiders. Zorgtrajectbegeleiders zijn wijkverpleegkundigen met veel kennis van dementie en het regelen van zorg rondom dementerende ouderen. Ambulant begeleiders zijn begeleiders die ingezet worden om de ouderen praktisch te ondersteunen bij het langer zelfstandig thuis wonen. Of een andere doelgroep ondersteunen zoals mensen met ernstige psychische problematiek. Wanneer zij zien dat een situatie verslechtert en Wlz-zorg in beeld begint te komen (een proces dat met name bij ouderen speelt), starten zij het gesprek op met de oudere en diens netwerk. Hierover vindt terugkoppeling plaats naar het ST. De zorgtrajectbegeleiders, het eigen netwerk, de zorgpartners en ook MEE- cliëntondersteuning kunnen de mensen vervolgens ook begeleiden in de daadwerkelijke Wlz-aanvraag.

Het Sociaal Team en zorgpartners zijn goed op de hoogte van de mogelijkheden en onmogelijkheden in de Wlz. Het is van belang om inwoners, mantelzorgers en het sociaal netwerk goed uit te leggen wat de Wlz is. En wat de voor- en nadelen zijn. Evenals het tijdig bespreken van de route richting Wlz. Ons Sociaal Team en ook onze partners hebben de kennis goed op orde gebracht.

Pagina 3 van 4

EVALUATIENOTA Conclusie We kunnen concluderen dat het inhoudelijk gestelde doel om de Wmo-Wlz strenger af te bakenen inmiddels is behaald en kan worden afgerond. Ook de dossiervorming en ondersteuning bij een Wlz-aanvraag is op orde. We zien daarom geen meerwaarde in de inzet van een externe partij hiervoor. Financiën Door het toenemende aantal ouderen en de toenemende zorgvraag thuis door de vergrijzing, is het lastig om te becijferen welke besparing ons dit opgeleverd heeft en nog steeds oplevert. Ook de recente openstelling van de Wlz voor mensen met een psychische stoornis maakt het becijferen lastig. We denken dat we gerust kunnen zeggen dat wanneer we dit niet doen, we fors hogere kosten hebben. Een exact bedrag is echter niet te noemen. Aanbevelingen Werkwijze blijven voortzetten. Ook voor onze inwoners is het beter om de Juiste zorg vanuit de Juiste plek te krijgen. Vanuit de Wmo hebben we immers niet de mogelijkheid permanent toezicht en 24-uurs zorg in de nabijheid te regelen. Terwijl dit voor de inwoners in voorkomende situaties hard nodig is om kwaliteit van leven te behouden voor zichzelf, mantelzorgers en het sociaal netwerk. Communicatie Burgemeester en wethouders, De secretaris, E.W.J. van der Velde

De burgemeester, mr. M. Slinkman

Bijlagen digitaal ter inzage Bijlage ter inzage griffier

Pagina 4 van 4