Bijlage 8 - Collegevoorstel B&W Berg en Dal - Regeling opvang ontheemden Oekraïne

Collegevoorstel Onderwerp:

Regeling opvang ontheemden Oekraïne

Vergadering B&W:

12 april 2022

Portefeuillehouder:

bgm. M. Slinkman

Openbaarheid:

O

Zaaknummer:

Z-22-097447

Documentnummer:

VB/22/06070

Ambtenaar:

E. Jacobs

Datum document:

5 april 2022

Bijlagen:

5

Analoog beschikbaar? Nee

Ter besluitvorming Voorstel: 1. Uitvoering geven aan de regeling opvang ontheemden Oekraïne 2. En daarvoor een totaalbudget beschikbaar te stellen van € 1.400.000, in plaats van € 850.000 dat eerder is besloten. 3. In de voorjaarsnota 2022 een budget te ramen van € 1.400.000 alsmede een rijksvergoeding van € 1.400.000

Besluit: Het college maakt zich zorgen over de kosten van de opvang, die voortvloeien uit alle eisen, waaronder brandveiligheidseisen, die aan de opvanglocatie worden gesteld. Hierover een brief opstellen aan VNG en staatssecretaris. Aan het Presidium voorstellen een avond met de raad te beleggen voor de opvang. Aandacht voor de communicatie over dit onderwerp. Voor het overige akkoord.

Pagina 1 van 7

TOELICHTING COLLEGEVOORSTEL Inleiding Op 24 februari is Rusland Oekraïne binnengevallen. Hierdoor zijn veel Oekraïners ontheemd geraakt en gevlucht naar andere Europese landen, waaronder Nederland. Ook in onze gemeente zijn Oekraïners aangekomen en gevestigd in een inmiddels ingerichte Gemeentelijke opvang Oekraïners (GOO) en in particuliere opvang (POO). Deze particuliere opvang varieert van inwoning bij inwoners, verblijf in hotels of in huisjes op vakantieparken. Op 1 april verbleven er, naar ons weten, 77 vluchtelingen bij particulieren. Hiervan zijn er 41 volwassen en 36 minderjarig. De GOO's zijn gevestigd in gebouw De Kentering aan de Nijmeegsebaan 29, De Muntberg aan de Dominee Visscherlaan 3a en de voormalige Pastorie aan het Kerkplein 3a in Leuth. De totale opvangcapaciteit in de noodopvanglocaties bedraagt op dit moment ongeveer 126 personen. In deze capaciteit is op dit moment nog niet geheel voorzien, maar dit zal op korte termijn wel gebeuren. In het voorstel gaan we uit van de maximale opvangcapaciteit. Op 28 maart 2022 is in het college het collegevoorstel over de noodopvang vluchtelingen uit Oekraïne behandeld (VB/22/06044) en is een budget van € 850.000 beschikbaar gesteld. In dat voorstel zaten nog een groot aantal onduidelijkheden en PM-posten.

Ook omdat nog steeds niet heel duidelijk wie waarvoor verantwoordelijk is als het gaat om de opvang van vluchtelingen. Inmiddels is de noodwet inwerking getreden. Hiervoor heeft de kamer op 30 maart 2022 heeft de kamer een brief ontvangen van het ministerie van justitie en veiligheid met als titel ‘Aanpak opvang ontheemden uit Oekraïne’ (bijlage 1). En op 31 maart hebben alle colleges van B&W een brief gekregen van het ministerie met als onderwerp ‘Brief inzake regeling opvang ontheemden Oekraïners‘ (bijlage 2). Op 1 april 2022 heeft het kabinet het noodrecht ingesteld met de inwerkingstelling van Wet verplaatsing bevolking (bijlage 3). Toepassing van deze wet is tijdelijk en niet langer dan strikt noodzakelijk. Met de inwerkingstelling van de artikelen 2c en 4 van de wet kunnen de bevoegdheden worden ingezet en krijgen de burgemeesters de wettelijke taak om zorg te dragen voor de opvang, waaronder begrepen de huisvesting, verzorging en registratie van ontheemden uit Oekraïne. Tegelijkertijd heeft de Minister van Justitie de ‘Regeling opvang ontheemden Oekraïne’ ingesteld (bijlage 4). Deze regeling voorziet in: 1. 2. 3. 4. 5. 6.

Algemene bepalingen De toelating tot de opvang Eisen aan de opvangvoorziening De verstrekkingen gedurende de gemeentelijke opvang (GOO) Verstrekkingen in particuliere opvangvoorzieningen (POO) Regels voor de opvang van kwetsbare personen

Zoals eerder aangekondigd ontvangen burgemeesters hiervoor de benodigde financiële middelen. Met de VNG is afgesproken dat gemeenten hiervoor reële compensatie ontvangen. De hoogte en omvang daarvan vraagt om politiek bestuurlijke weging met als uitgangspunt dat gemeenten er als gevolg van de opvang van ontheemden niet slechter voor komen te staan dan daarvoor.

Pagina 2 van 7

In dezelfde collegevergadering als waarin dit voorstel behandeld wordt ligt een voorstel voor (nr VB/22/06069) dat ingaat op de verstrekkingen, in het bijzonder het leefgeld. In dit voorstel stellen we het budget hiervoor vast. Ook gaan we in dit voorstel in op de totale gevolgen van de wet verplaatsing bevolking en regeling opvang ontheemden uit Oekraïne en brengen we, voor zover als mogelijk, de totale financiële consequenties van de opvang van vluchtelingen in beeld. Beoogd effect Voortvarend uitvoering te geven aan de Regeling opvang ontheemde Oekraïners en daarmee de vluchtelingen uit Oekraïne opvang en verstrekkingen te bieden waarop zij recht hebben volgens de regeling, een en ander vooruitlopend op tegemoetkomingen vanuit het Rijk Argumenten 1.1 De burgemeester draagt zorg voor de opvang van ontheemden, waaronder het aanbieden van een opvangvoorziening, met uitzondering van alleenstaande minderjarige ontheemden. De burgmeester legt deze taak vervolgens neer bij de ambtelijke organisatie. En om die taak op een zo efficiënt en op een zo goed mogelijke manier uit te voeren hebben we in Berg en Dal hiervoor de volgende (tijdelijke) structuur neergezet. Het streven is om de opvang van vluchtelingen uiteindelijk zoveel mogelijk via de reguliere processen te laten lopen en het actieteam op te heffen.

Gemeenteraad

Burgemeester

College van B&W

Lokaal actieteam oekraine

noodopvanglocaties

dienstverlening

inrichting

beheer

onderwijs

Muntberg

Pastorie Leuth

De Kentering

leefgeld

zorg

.werk

2.1 Om uitvoering te geven aan onze taak is er (extra) budget nodig. De gemeentelijke opvang van vluchtelingen uit Oekraïne omvat in elk geval de volgende verstrekkingen:

Pagina 3 van 7

a. Onderdak in opvangvoorzieningen die een toereikend huisvestingsniveau bieden; b. Een maandelijkse financiële toelage ten behoeve van voedsel, kleding en andere persoonlijke uitgaven, tenzij de ontheemde inkomsten uit arbeid heeft; c. Recreatieve en educatieve activiteiten; d. Een verzekering tegen de financiële gevolgen van wettelijke aansprakelijkheid e. Betaling van buitengewone kosten.

Om hieraan te voldoen zijn inzet en middelen nodig. Deze regeling is 1 april vastgesteld en nog niet van alle onderdelen hebben we de gevraagde inzet en (financiële) consequenties in beeld. Voor zover we die wel hebben worden die hieronder benoemd en geraamd. Onderdeel uit regeling

Voor wie

Geraamde kosten excl. BTW Voor een periode van zes maanden

toelichting

a. Noodopvanglocaties (GOO) Muntberg

PM

Pastorie Leuth

PM

De Kentering

€ 830.500

Verwachte kosten: - Huur gebouw. Met de eigenaar is afgesproken dat de huur gelijk staat aan de vergoeding die wij van het rijk krijgen. - Als de leefgeldregeling van kracht wordt, wordt ervan uit gegaan dat er op de locatie een aantal zaken zoals zeep, maandverband, luiers en schoonmaakmiddelen aanwezig zijn. We moeten nagaan of dat hier ook wenselijk is. - Deze noodopvanglocatie is vanaf het begin in gebruik. Een schouw moet nog plaatsvinden en dan weten we of er kosten aan verbonden zijn. Op dit moment is er een vrijwillige locatieleider aanwezig die de locatie een aantal keren per week bezoekt. Dat loopt tot op heden erg goed. Huidige capaciteit: 14 Bezetting: 14 Verwachte kosten: - Huur gebouw. Met de eigenaar is afgesproken dat de huur gelijk staat aan de vergoeding die wij van het rijk krijgen. - Als de leefgeldregeling van kracht wordt, wordt ervan uit gegaan dat er op de locatie een aantal zaken zoals zeep, maandverband, luiers en schoonmaakmiddelen aanwezig zijn. We moeten nagaan of dat hier ook wenselijk is. - Deze noodopvanglocatie is vanaf het begin in gebruik en er lijken geen kosten aan te komen, maar een schouw moet nog plaatsvinden. Op dit moment is er een vrijwillige locatieleider aanwezig die de locatie een aantal keren per week bezoekt. Dat loopt tot op heden erg goed. Huidige capaciteit: 9 Bezetting: 9 Zie bijlage 5 voor de uitwerking.

De kentering is operationeel vanaf 22-03-2022. De geraamde kosten gelden vanaf dat moment. In het bedrag gaan we o.a. uit van verbouwen i.v.m. brandveiligheid en zelf koken, inhuren locatieleiders en beveiliging met bhv. Let wel: er dienen nog een aantal PM-posten ingevuld te worden, dus dit bedrag kan nog stijgen. Huidige capaciteit: 100 Bezetting: ongeveer 90

b. Leefgeldregeling

Pagina 4 van 7

Alle vluchtelingen

€ 376.770

€ 60.000

Zie collegevoorstel nr VB/22/06069 De totale kosten van het verstrekken van leefgeld aan bewoners van de GOO en de POO exclusief de betaling van eventuele buitengewone kosten worden geschat op €188.385,- over een periode van 3 maanden (1-4-2022 tot en met 30-6-2022). Om de regeling uit te kunnen voeren is er extra personele inzet (waaronder administratieve kracht) nodig. De kosten hiervan worden geraamd op € 60.000.

c. Recreatieve en educatieve activiteiten Alle vluchtelingen d. WA verzekering

PM

Nog uitwerken.

Alle vluchtelingen e Betaling van buitengewone kosten

PM

Nog uitwerken; dit wordt regionaal opgepakt vanuit de VRGZ.

PM

Nog uitwerken.

Alle vluchtelingen Onvoorzien

Totaal geraamd voor een periode van 6 maanden

€ 132.730

Ca 10%. Dit bedrag is voor zaken die we nu nog niet voorzien Op het moment dat er extra vluchtelingen bij komen en/of extra locaties geopend worden zal het bedrag toenemen. En ook op het moment dat er invulling wordt gegeven aan de PM posten.

€ 1.400.000

Kanttekening 2.1 Het gevraagde budget is een momentopname We gaan in dit voorstel uit van de nu aanwezige vluchtelingen en de drie geopende noodopvanglocaties. De bedragen zijn gebaseerd op de kennis die we nu hebben, een aantal bedragen zijn een raming, maar ook een groot aantal bedragen kunnen we nog niet invullen. Op het moment dat er extra vluchtelingen bij komen en/of extra locaties geopend worden zal het bedrag toenemen. En ook op het moment dat er invulling wordt gegeven aan de PM posten. We hebben hiervoor een onvoorzien opgenomen van € 132.730 (ca 10%), Als dat te weinig blijkt te zijn komen we terug met een aanvullend voorstel. 2.2. We zijn al financiële verplichtingen aangegaan boven de €50.000 Op het moment dat de crisis startte zijn wij aan de slag gegaan met het regelen van noodopvang. Hierbij hoort ook het doen financiële uitgaven en aangaan van verplichtingen. Officieel is het budgetrecht aan de raad en mag het college tot €50.000 uitgeven. Gelet op de situatie hebben we hier niet op gewacht. We zijn aan de slag gegaan wetende dat het Rijk steeds heeft aangegeven ons volledig te compenseren. Financiële onderbouwing nee Uitgaande van de duur van zes maanden komen we op een totaalbedrag van circa € 1.400.000 voor de opvang van de vluchtelingen uit Oekraïne. Let wel een aantal posten moeten nog worden ingevuld. Het Rijk heeft eerder aangegeven alles te vergoeden.

Op 6 april ontvingen we een brief van het ministerie van justitie en veiligheid aan de Tweede kamer (zie bijlage 6). Daarin staat het volgende:

Financiële afspraken met gemeenten Gemeenten en veiligheidsregio’s ontvangen een normbedrag van € 700 euro per

Pagina 5 van 7

week per gerealiseerde gemeentelijke opvangplek. Dit normbedrag geldt niet voor de particuliere opvang. Het normbedrag is van toepassing op de periode waarin de regelgeving van kracht is (3 tot 6 maanden). Financiële verstrekkingen aan personen in de POO (Particuliere Opvang Oekraïners) kunnen apart worden gedeclareerd. De wijze waarop gemeenten gecompenseerd worden voor de financiële verstrekkingen aan ontheemden in de POO wordt nader uitgewerkt in de nog te verschijnen Specifieke Uitkering (SPUK). Dit is niet afhankelijk van het gebruik van de opvangplek. Gemeenten en veiligheidsregio’s ontvangen reële compensatie. De hoogte en omvang daarvan vraagt om politiek bestuurlijke weging met als uitgangspunt dat gemeenten er als gevolg van de opvang van ontheemden niet slechter voor komen te staan dan daarvoor. Over de overige gemeentelijke kosten worden afzonderlijke afspraken gemaakt (met OCW over onderwijs gerelateerde kosten en met VWS voor wat betreft kosten gemeentelijke zorg en ondersteuning Wmo, jeugd, PG). Declaratie vindt plaats op basis van de SiSa systematiek door middel van een Specifieke Uitkering die op dit moment uitgewerkt wordt. De komende SPUK heeft een terugwerkende kracht. Het normbedrag kan dus gedeclareerd worden vanaf het moment dat een Gemeentelijke Opvang Oekraïne (GOO) gerealiseerd is.

Gemeenten kunnen een contract aangaan met een locatie voor een termijn van maximaal 12 maanden. Daarbij vraagt het Rijk gemeenten alleen lange termijncontracten aan te gaan wanneer dit een kostenvoordeel oplevert ten opzichte van korte termijncontracten. In de praktijk zien we dit al goed gaan. Aan gemeenten wordt ook gevraagd om rekening te houden met de mogelijkheid om de locatie op enig moment in te zetten voor andere doeleinden zoals spoedzoekers, studentenhuisvesting etc. Voor ons is nog niet duidelijk hoe we de genoemde normbedragen moeten interpreteren. Vandaar dat wij voorstellen de kosten budgetneutraal te ramen Op 28 maart heeft u een krediet beschikbaar gesteld van €850.000. Met de uitwerking van de regeling komen we hiermee tekort. We zullen in de voorjaarsnota het bedrag dan ook ophogen van €850.000 naar € 1.400.000. Tegelijk ramen we een rijksvergoeding van €1.400.000. We verantwoorden deze uitgaven en inkomst op de begrotingspost 5610200 Noodopvang vluchtelingen. Duurzaamheid nvt Communicatie De raad neemt kennis van dit besluit in de besluitenlijst en ten tijde van de voorjaarsnota. De regio is bezig met een raadsinformatiebrief. Zodra deze beschikbaar is zal deze aan de Raad worden gestuurd. Daarnaast infomeren we via de gemeentelijke kanalen én via een persbericht onze inwoners.

De insteek is begrip voor de verschrikkelijke situatie van de Oekraïners en toelichten wát we doen. En ingaan op de toegezegde financiële compensatie door het Rijk. De tekst stemmen we van tevoren af met de portefeuillehouder. Aanpak/uitvoering We zijn al bezig met de opvang.

Pagina 6 van 7

Advies van adviserende Teams Financiën (RJ): akkoord JZ (VS): akkoord MO (HE): akkoord Communicatie (EvG): akkoord Openbaarheid Het voorstel is openbaar. De bijlage 5 is NIET openbaar. I.v.m. bedrijfsgevoelige informatie. De overige bijlagen zijn openbaar. Bijlagen - Bijlage 1: Brief ‘Aanpak opvang ontheemden uit Oekraïne’, d.d. 30 maart 2022 - Bijlage 2: Brief inzake regeling opvang ontheemden Oekraïners, d.d. 31 maart 2022 - Bijlage 3: Koninklijk besluit, d.d. 1 april 2022 - Bijlage 4: Regeling opvang ontheemden Oekraïne, d.d. 1 april 2022 - Bijlage 5: Memo noodopvanglocatie de Kentering, d.d. 5 april 2022 - Bijlage 6: Kamerbrief – Verzamelbrief opvang Oekraïne, d.d. 6 april 2022

Pagina 7 van 7