Bijlage 7 - Collegevoorstel B&W Berg en Dal - Leefgeldregeling tbv vluchtelingen uit Oekraïne

Collegevoorstel Onderwerp:

Leefgeldregeling t.b.v. vluchtelingen uit Oekraïne

Vergadering B&W:

12 april 2022

Portefeuillehouder:

M. Slinkman

Openbaarheid:

O

Zaaknummer:

Z-22-097405

Documentnummer:

VB/22/06069

Ambtenaar:

Hans Ebbers

Datum document:

5 april 2022

Bijlagen:

3

Analoog beschikbaar? Nee

Ter besluitvorming Voorstel: 1. Kennis te nemen van de onderstaande burgemeester besluiten: a. Burgemeester voert sinds 1-4-2022 vooralsnog tot en met 30-6-2022 de Regeling opvang ontheemden Oekraine uit als zijn wettelijke taak onder de volgende voorwaarden: b. Alle noodzakelijke personele inzet te plegen die nodig is om: i. de verstrekkingen te leveren die de regeling voorschrijft; ii. daartoe volwassen vluchtelingen op te roepen voor zover nodig een Nederlandse bankrekening te openen en aan de gemeente kenbaar te maken; iii. indien noodzakelijk gebruik te maken van prepaid bankpassen van de Bank Nederlandse c. Zodra de vluchteling inkomsten uit arbeid heeft worden deze verrekend met de vergoeding van de vluchteling en daarbij worden ook de inkomsten van de huisgenoten betrokken. 2. Alle met de uitvoering gemoeide kosten af te rekenen met het Rijk.

Besluit: Beslispunt 1c: Benoemen wat we onder huisgenoten verstaan in de gemeentelijke opvang. Voor het overige akkoord.

Pagina 1 van 4

TOELICHTING COLLEGEVOORSTEL Inleiding Op 24 februari is Rusland Oekraïne binnengevallen. Hierdoor zijn veel Oekraïners ontheemd geraakt en gevlucht naar andere Europese landen, waaronder Nederland. Ook in onze gemeente zijn Oekraïners aangekomen en gevestigd in een inmiddels ingerichte Gemeentelijke opvang Oekraïners (GOO) en in particuliere opvang (POO). Deze particuliere opvang varieert van inwoning bij inwoners, verblijf in hotels of in huisjes op vakantieparken. De GOO's zijn gevestigd in gebouw De Kentering aan de Nijmeegsebaan 29, De Muntberg aan de Dominee Visscherlaan 3a en de voormalige Pastorie aan het Kerkplein 3a in Leuth. De totale opvangcapaciteit bedraagt op dit moment ongeveer 126 personen. In deze capaciteit is op dit moment nog niet geheel voorzien, maar dit zal op korte termijn wel gebeuren. Aan enkele vluchtelingen is al leefgeld verstrek in contanten. Inmiddels (1 april 2022) heeft het kabinet noodrecht ingesteld met de inwerkingstelling van Wet verplaatsing bevolking (Wvb). Toepassing van deze wet is tijdelijk en niet langer dan strikt noodzakelijk. Met de inwerkingstelling van de artikelen 2c en 4 van de wet kunnen de bevoegdheden worden ingezet en krijgen de burgemeesters de wettelijke taak om zorg te dragen voor de opvang, waaronder begrepen de huisvesting, verzorging en registratie van ontheemden uit Oekraïne.

tegelijkertijd heeft de Minister van Justitie de ‘Regeling opvang ontheemden Oekraïne’ ingesteld, deze regeling voorziet in: 1. 2. 3. 4. 5. 6.

algemene bepalingen De toelating tot de opvang eisen aan de opvangvoorziening de verstrekkingen gedurende de gemeentelijke opvang (GOO) verstrekkingen in particuliere opvangvoorzieningen (POO) regels voor de opvang van kwetsbare personen

Dit voorstel richt zich op de verstrekkingen, in het bijzonder het leefgeld, maar er wordt ook ingegaan op andere verstrekkingen. Beoogd effect Voortvarend uitvoering te geven aan de Regeling opvang ontheemde Oekraïners en daarmee de vluchtelingen uit Oekraïne de verstrekkingen te bieden waarop zij recht hebben volgens de regeling. Argumenten 1a Burgemeester heeft deze wettelijke taak uit te voeren. Op grond van artikel 4, eerste lid van de inwerking gestelde Wvb krijgt de burgemeester de wettelijk taak om zorg te dragen voor de opvang, waaronder begrepen de huisvesting van ontheemden uit Oekraïne en de voorbereidingen daartoe. 1b De opvang vergt veel personele inzet Naast de inzet van personeel in de GOO De kentering vraagt ook de uitvoering van de leefgeldregeling als onderdeel van de verstrekkingen volgens de Regeling opvang ontheemden Oekraine veel inzet. De omvang daarvan is niet bekend omdat nog geen ervaring is opgedaan met deze regeling. In bijlage 3 is het werkproces zo goed mogelijk uitgewerkt, waarbij de verschillende taken zo goed mogelijk zijn beschreven. Als vluchtelingen nog geen bankrekening hebben dient een prepaid betaalpas te worden verstrekt met daarop het bedrag waarop men recht heeft totdat een bankrekening beschikbaar is voor de betaling.

Pagina 2 van 4

2.1 De gemeente dient de kosten van de opvang voor te schieten De opvang brengt nu al veel kosten met zich mee en dit is nog maar het begin. Het Rijk heeft toegezegd (zwart op wit) de kosten integraal te zullen vergoeden. Daar moeten we op vertrouwen. Kanttekening 1c De bevoegdheden van de burgemeester In de regeling is een aantal ‘kan’-bepalingen opgenomen; de burgemeester kan:  een tijdelijke alternatieve opvang voorziening beschikbaar stellen als er geen opvangvoorziening meer beschikbaar is of een specifieke opvangvoorziening noodzakelijk is;  verstrekkingen terugvorderen als de verstrekkingen ten onrechte of er een te hoog bedrag is betaald;  een vergoeding verstrekken voor buitengewone kosten;  de toelage voor voedsel en kleding in natura verstrekken  de verstrekking beperken of intrekken bij: 1. beëindiging van de particuliere opvang; 2. als de vluchteling de opvang heeft verlaten; 3. als de vluchteling inkomsten uit arbeid ontvangt. Wat de derde reden betreft is de regeling in combinatie met de toelichting op de regeling onduidelijk. In de regeling staat: de burgemeester kan de verstrekkingen beëindigen als de vluchteling inkomsten uit arbeid heeft. In de toelichting op artikel 7 staat: ’Daarnaast wordt het verstrekken van leefgeld beëindigd wanneer de ontheemde inkomsten verdient uit arbeid.

De verstrekking van het leefgeld aan overige gezinsleden dan wel ontheemden die op hetzelfde adres verblijven lopen wel door. De burgemeester is verplicht om bij de aanvang van het uitkeren van verstrekkingen aan de ontheemde in een door hem te begrijpen taal aan te geven dat hij de burgemeester moet melden wanneer hij (start) met het verdienen van inkomsten uit arbeid. De hoogte van de inkomsten zijn hierbij niet relevant. Zodra de ontheemde inkomsten uit arbeid heeft en dit bij de burgemeester bekend is geworden, stopt de burgemeester de verstrekkingen vanaf de eerste dag van de daaropvolgende maand’. Volgens de regeling is het een kan-bepaling, de toelichting geeft de burgemeester geen ruimte. Uit vaste jurisprudentie van de CRvB blijkt dat de toelichting ondergeschikt is aan de regeling. Om die reden wordt voorgesteld om inkomsten te verrekenen, zijn die lager dan de toelage, dan behoud de vluchteling recht op een restant. Is die hoger dan wordt het gehele inkomen van de gezamenlijke huishouding betrokken bij de verrekening. Op dit moment wordt en nog gecaterd in de Kentering in dat geval wordt de voedsel component in natura verstrekt. Zodra mensen zelf gaan koken dient de volledige vergoeding te worden uitbetaald. Voorgesteld wordt om het zelf koken officieel per 1-5 in te voeren, zodat de vergoeding in april niet behoeft te worden aangepast.

Financiële onderbouwing nee De totale kosten van het verstrekken van leefgeld aan bewoners van de GOO en de POO exclusief de betaling van eventuele buitengewone kosten worden geschat op € 188.385,over een periode van 3 maanden (1-4-2022 tot en met 30-6-2022). Als de voeding in natura wordt verstrekt bestaat de mogelijkheid de component voor voedsel van € 205, per maand in mindering te brengen. Dan bedragen de kosten € 108.945,-, maar is de vergoeding voor voeding hard nodig voor de bekostiging van de catering. In de toelichting bij de inwerkingstelling van de Wet verplaatsing bevolking wordt bevestigd wat in de brief van 8 maart 2022 is opgemerkt, namelijk dat het Rijk de kosten die de gemeente maakt integraal vergoedt met toepassing van artikel 108, 3e lid Gemeentewet (Rijk vergoedt de kosten voor gevorderd medebewind). Naast het leefgeld moet de gemeente voorzien in een WAverzekering en betaling van buitengewone kosten. Deze kostensoort wordt toegelicht in artikel 11 en in de artikelgewijze toelichting nog wat nader uitgewerkt in voorbeelden (niet

Pagina 3 van 4

limitatief). Het is dus onbekend of deze kosten zich zullen voordoen en zo ja wat de omvang van de kosten zal zijn. De kosten worden voorlopig geboekt op kostenplaats 5610200/4380900. Duurzaamheid Draagt bij aan doelstelling: People (aandacht voor mensen in de vorm van de opvang van ontheemden en mensen die vluchten voor oorlogsgeweld) Communicatie Ik informeer en betrek: team communicatie (EvG). De communicatie naar onze inwoners over het leefgeld wordt onderdeel van het (pers)bericht dat we maken bij het collegevoorstel ‘regeling opvang ontheemden Oekraïne’. De tekst stemmen we van tevoren af met de portefeuillehouder. Aanpak/uitvoering  Mensen die worden opgevangen in de GOO en de POO moeten worden opgeroepen om zo snel mogelijk hun Nederlandse bankrekeningen kenbaar te maken of zo nodig te openen.  De vluchtelingen moeten goed geïnformeerd worden over de werking van de regeling voor verstrekkingen en met name het leefgeld (bedragen en verwacht eerste betaalmoment) o Via de regelmatige briefings in de Kentering o Via flyers in de Pastorie, Muntberg en de POO locaties o Liefst in de eigen taal (Oekraïens)  Wij stimuleren vluchtelingen om als dit mogelijk is aan het werk te gaan. Zij mogen werken, sommigen werken ook al. Lokale werkgevers benaderen ons al actief, ook het WerkBedrijf gaat vluchtelingen informeren en adviseren.

Op 20 april spreken de regionale portefeuillehouders hierover verder in de Bestuurscommissie Werk van WerkBedrijf. Zie overigens de bijlage 1. Openbaarheid Het voorstel is openbaar. De bijlage is openbaar. Bijlagen Bijlage 1: Beschrijving uitvoeringsproces uitbetaling Leefgeld op basis van de Regeling opvang ontheemden Oekraïne Bijlage 2: Koninklijk besluit Inwerkingtreden artikel Wet verplaatsing bevolking Bijlage 3: Regeling opvang ontheemden Oekraïne

Pagina 4 van 4