Berg en Dal - Duidingsdebat nieuwe gemeenteraad 2022-03-21

Duidingsdebat nieuwe gemeenteraad Berg en Dal 21 maart 2022 Aanwezig Voorzitter: Griffier:

dhr M. Slinkman (deel 1) / dhr E. Weijers (deel 2) dhr G. Winters

Kernachtig Groesbeek: dhr E. Weijers, mw E. van de Scheur, dhr H. Peters, dhr R. Verstraaten, dhr W. Janssen, dhr W. Kersten en mw J. Brouwer LOKAAL! Berg en Dal: mw M. Barber, dhr A. ten Westeneind, mw E. van Broekhoven en dhr A. Driessen CDA: mw S. Fleuren, dhr N. Bakker en dhr W. Bakker GroenLinks: mw C. de Greeff en dhr F. Gödderz D66: dhr J. Verstegen en mw J. de Vries PvdA: mw L. Albers en dhr H. van der Pol VVD: dhr R. Hammer

INHOUDSOPGAVE 1. Deel 1 .................................................................................................................................................. 1 1.a

Opening ................................................................................................................................... 1

1.b

Gelegenheid per fractie om de uitkomst te duiden en opmerkingen te maken ....................... 2

1.c

Overhandiging startdocument aan informateur/fractievoorzitter grootste fractie .................... 4

2. Deel 2 .................................................................................................................................................. 4 2.a

Voorgenomen traject om tot een coalitie te komen ................................................................. 4

2.b

Vragen vanuit overige fracties aan grootste fractie ................................................................. 5

2.c

Vragen vanuit pers/publieke tribune aan grootste fractie ........................................................ 5

2.d

Sluiting ..................................................................................................................................... 5

1. DEEL 1 1.a

Opening

De voorzitter opent om 20.00 uur het duidingsdebat. Hij heet de aanwezigen, evenals kijkers en luisteraars via website en radio, van harte welkom. Vanavond is het een bijzondere bijeenkomst. Op 14, 15 en 16 maart mochten 29.070 kiesgerechtigden in de gemeente Berg en Dal naar de stembus voor de gemeenteraadsverkiezingen. De opkomst was bijna 57%. De uitslag van deze verkiezingen is vanochtend definitief door het centraal stembureau vastgesteld. De bijeenkomst vanavond bestaat uit twee delen. In het eerste deel krijgen alle partijen de mogelijkheid om de verkiezingsuitslag te duiden en om wensen, ideeën en suggesties voor een te vormen nieuwe coalitie mee te geven. Na dit eerste deel zal de voorzitter de voorzittershamer neerleggen en het woord overgeven aan Erik Weijers als lijsttrekker van de grootste fractie van de raad in de nieuwe samenstelling. In dat tweede deel van de bijeenkomst zal dhr Weijers vervolgens een beeld schetsen van het traject dat zijn fractie daarbij voor ogen heeft. Dat zal wellicht tot commentaar of vragen aanleiding geven.

1

1.b

Gelegenheid per fractie om de uitkomst te duiden en opmerkingen te maken

VVD Dhr Hammer spreekt zijn felicitaties uit aan de winnaars aan tafel: D66 en de PvdA in stemaantal en aan de grootste partij, Kernachtig Groesbeek, met 7 zetels. Een bijzondere uitslag waarbij de twee grootste partijen van te voren al aangaven met zijn tweeën door te willen na de verkiezingen en dat gaat ze ook lukken met 13 zetels van de 25. Wat de VVD betreft is dat ook de enige optie die voorligt als het gaat om het duiden van het nieuwe college. 13 zetels is wel krap maar dat was het de afgelopen 4 jaar ook en dat is heel goed gegaan. Het nodigt ook uit om goede voorstellen aan de raad te sturen waardoor het dualisme kan zegenvieren. In eerste instantie zou zijn oproep zijn om daarmee aan de gang te gaan. PvdA Mw Albers spreekt haar felicitaties uit aan allen die een raadszetel hebben bemachtigd en met name de grootste partijen Kernachtig Groesbeek en LOKAAL! Berg en Dal. Ook D66 en PvdA qua percentages ten opzichte van 4 jaar geleden. De opkomst was 56.9%. Dat kan natuurlijk beter. In het land waren er ook dieptepunten te zien, dus er moet echt aan gewerkt worden om over 4 jaar toch meer mensen naar de stembus te krijgen. Geprobeerd wordt de jeugd te interesseren en zij is er voor dat verder uit te bouwen. De PvdA denkt ook dat de twee grootste partijen met elkaar aan de slag moeten. Kernachtig Groesbeek heeft van te voren al uitgesproken met LOKAAL! verder te gaan.

Er is al veel over gesproken dat de geografie een belangrijk item is geweest, ook tijdens deze verkiezingen. Het lijkt haar een mooie uitdaging voor lokale partijen om die zorgen de kop in te drukken de komende 4 jaar. Qua programma’s zijn er wel tegenstellingen tussen Kernachtig en LOKAAL!. Misschien dat een derde partij daar een positieve bijdrage aan kan leveren door er tussen in te zitten of een lijntje te bewaken met landelijk. Naast het lokale blok is er ook een mooi blok van 8 aan de andere kant, een progressief blok GroenLinks, D66 en PvdA. De PvdA is blij er een zetel bij te hebben. Zij had liever nog een roder Berg en Dal gehad. Dit is een goede basis om weer verder te komen. Dat is gelukkig ook landelijk te zien. Op dit moment heeft zij geen voorkeur voor wel of geen raadsakkoord, dat hangt af van de inhoud. Het lijkt haar moeilijk om daar met de hele raad mee aan de slag te gaan. Ook geen voorkeur voor 4 of 5 wethouders. Kijk wat nodig is op basis van nut en noodzaak. De PvdA wil graag wat inhoudelijke punten meegeven: Ga op een andere manier aan de slag met kinderarmoede. Zet in op het integraal bekijken van plannen. Laat het terugkomen in raadsvoorstellen. Streef naar langdurig beleid, geen korte termijn politiek. Maak ook duidelijk wat de ‘eigen inwoner’ is. Vertel het eerlijke verhaal. Duidelijkheid over de plannen omtrent energietransitie en zonneparken.

Een gedegen discussie voeren over wonen. Er is eerder met elkaar over gesproken, start met een discussie over de aantallen en wat men ermee wil en welke capaciteit erbij hoort. Langlopende dossiers afmaken zoals het Centrumplan Groesbeek, accommodatiebeleid etcetera. Uiteraard wil de PvdA ook een bijdrage leveren om dat te realiseren. Zij wenst met name Kernachtig Groesbeek en LOKAAL! maar ook de overige partijen heel veel succes en wijsheid toe in de komende periode en de rest van de jaren. D66 Dhr Verstegen wil ook beginnen met het feliciteren van de PvdA en KG. D66 heeft een eclatante en historische overwinning behaald bij deze verkiezingen. Daar is de partij heel erg tevreden mee. D66 ziet dat ook als een beloning voor de inzet die getoond is met de campagne, maar Tessa Vorderman heeft in het verleden een goed fundament gebouwd waar de partij op kon doorborduren. Hij is zeer verheugd dat door de voorkeursstemmen Marlou Peters in de fractie zit. Zij kon wegens andere verplichtingen vanavond niet aanwezig zijn.

Duidingsdebat nieuwe gemeenteraad Berg en Dal d.d. 21 maart januari 2022

2

D66 kan daarmee ook invulling geven aan het motto: D66 thuis in alle kernen. Het was op de kandidatenlijst al te zien maar nu ook in de raad: Jelbrich komt uit Beek, Marlou uit Groesbeek en hijzelf uit Berg en Dal. Dat is een mooie spreiding. Ook de PvdA heeft gewonnen, GroenLinks is stabiel gebleven. Daarmee heeft Progressief Berg en Dal ook gewonnen. Daarmee kan bij de besprekingen die de komende dagen gevoerd worden, rekening gehouden worden. De lokale partijen hebben, ondanks dat het aantal raadszetels met 2 is toegenomen, de 13 zetels weten te handhaven. Een nipte meerderheid. Ze kunnen samen de coalitie vormen, wat tijdens de campagne ook is aangegeven en het ligt voor de hand. D66 ziet een afbreukrisico. Het is wel zo dat door de samenvoeging van 2 x 3 partijen er een risico is. Hij denkt daarbij aan de culturele botsingen en het verschil in DNA wat altijd aan de orde is. Het is een uitdaging om daar iets van te maken. D66 gaat graag in gesprek met KG om te kijken hoe tot een goede coalitie en oppositie gekomen kan worden. D66 hoopt dat men met elkaar in staat is om op een gezonde wijze richting en bestuur te geven aan de gemeente Berg en Dal en het dualisme daarbij vorm weten te geven. Het is een uitdaging voor de hele raad die met beide handen aangepakt moet worden. GroenLinks Mw De Greeff geeft aan dat Rona Vree niet aanwezig kan zijn vanwege ziekte.

Zij bedankt de kiezers. Het is jammer dat de opkomst weer lager is geworden. Het betekent dat de noodzaak om de inwoners op een andere manier te betrekken bij de politiek nog groter is geworden. Daarnaast wil zij haar felicitaties uitbrengen. Allereerst naar Kernachtig Groesbeek en LOKAAL! Het is heel knap dat beide partijen in de afgelopen periode hebben gefuseerd en de 13 zetels hebben weten vast te houden. Het is ook fijn dat er nu een raad komt met veel minder fracties. Ook felicitaties aan de allergrootste winnaar van deze verkiezingen, D66, en aan de tweede winnaar, de PvdA. Grote felicitaties. De allergrootste winnaar van deze verkiezingen is Progressief Berg en Dal met maar liefst 8 zetels in de raad. GroenLinks, D66 en PvdA. De vorige verkiezingen heeft GroenLinks flink gewonnen en zijn er waarschijnlijk ook kiezers getrokken die anders D66 of PvdA stemden. Ditmaal zijn er alleen maar extra stemmers bijgekomen en heeft GroenLinks haar stemmers weten vast te houden. Het is duidelijk dat deze verkiezingen een steun zijn voor Progressief Berg en Dal, voor groen en duurzaam beleid. Het is een stem voor een snellere energietransitie, zonder energiearmoede. Een stem voor een tolerant beleid. Een stem voor meer participatie van inwoners. Dat zijn thema’s waarvan zij van mening is dat daar ook rekening mee gehouden moet worden bij het vormen van een college.

Daarnaast zijn duurzaam wonen, schone mobiliteit en meer circulair ondernemerschap thema’s die zij graag ook ondersteunt en graag de partijen die aan de slag gaan in wil ondersteunen. GroenLinks is voorstander van een akkoord waar direct inwoners bij betrokken zijn. Als men inwoners meer wil betrekken bij de politiek, dan kan men het best gelijk beginnen. Het betekent dat GroenLinks geen voorstander is van een collegeakkoord, ook niet van een gemeenteraadakkoord, maar van een samenlevingsakkoord. Teruggaan naar de burgers met een akkoord dat men met elkaar presenteert, en daarmee wordt die burgers ook gevraagd om nog even mee te kijken of dit is wat representatief is voor datgene waar de burger voor gestemd heeft. GroenLinks wil graag constructief met alle partijen in gesprek die om tafel gaan om te komen tot de allerbeste samenstelling van een mooi college waarmee men de komende 4 jaar aan de slag kan. CDA Mw Fleuren dankt de 2203 kiezers voor het vertrouwen in het lokale CDA en de lokale mensen die zich al jarenlang inzetten en dat ook de komende jaren willen doen. Ondanks een totaal andere flow landelijk, mag men niet klagen als men na een nachtje slapen rustig naar de cijfers kijkt. Zij spreekt haar felicitaties uit naar de fusiepartijen. Het blijkt dat het een hele goede zet was.

Zij constateert dat zonder die fusie het CDA nog steeds de grootste was gebleken en dat was niet de bedoeling van de fusiepartijen. Het is zoals het is. Het CDA geeft voorlopig nog geen adviezen aan de informateur, maar wacht het voorstel af voordat er op gereageerd zal worden. Toch één dingetje, het collegeakkoord zou een hele mooie naam kunnen krijgen in “Bouwen aan één Berg en Dal”.

Duidingsdebat nieuwe gemeenteraad Berg en Dal d.d. 21 maart januari 2022

3

LOKAAL! Berg en Dal Mw Barber deelt mee dat mw Visser en dhr De Jong niet aanwezig zijn. Zij wil graag alle gekozenen van harte feliciteren en dan de winnende partijen en de grootste partij. Dhr Weijers heeft steeds geroepen dat zijn partij de grootste wilde en zou worden. Dat is ook gelukt. Het scheelt maar 79 stemmen, maar zijn partij is de grootste. Om de ongerustheid bij dhr Verstegen weg te nemen, de fusie loopt al 2 jaar. De partijen zijn al heel lang met elkaar in gesprek, men kent elkaar goed en dat gaat prima. Toen de stap naar één lokale partij te veel van het goede was, is gezegd dat de partijen wel zouden blijven samenwerken en dat men elkaar op de hoogte zou houden. Met de verkiezing in het vooruitzicht is inderdaad gezegd dat beide fusiepartijen zouden samenwerken. De uitslag duidt er ook op dat het kan. Hoe het verder vormgegeven wordt, is aan de grootste partij. Kernachtig Groesbeek Dhr Weijers geeft aan dat de eerste keer dat men met de pr-groep bij elkaar zat en aan het brainstormen was, was het eerste wat op het bord geschreven werd “we moeten de grootste partij van Berg en Dal worden”. Daar is alles op gebaseerd. Hij wil de leden van Kernachtig Groesbeek, die bestaan uit de drie voormalige partijen, bedanken. Zij hebben het mogelijk gemaakt dat gefuseerd werd.

Het bestuur wat zijn nek heeft uitgestoken, wat heel hard gewerkt heeft om de drie bloedgroepen bij elkaar te krijgen. En al die kiezers die de afgelopen week op Kernachtig Groesbeek hebben gestemd. Het was een uitdaging om mensen te overtuigen wie achter Kernachtig Groesbeek zitten en waar ze voor staan. Hij feliciteert eenieder die het goed gedaan heeft. PvdA en D66 spannen de kroon, de hartelijke felicitaties. Persoonlijk vindt hij het jammer dat de VVD er niet een zetel bij heeft gekregen. Richting CDA geeft hij aan dat hijzelf 4 jaar geleden in hetzelfde hoekje zat, het doet heel veel pijn. Hij begrijpt dat. Hij wenst het CDA veel kracht, het duurt een hele tijd voordat je het een plekje kunt geven. Hij wenst het CDA daar veel sterkte bij.

1.c

Overhandiging startdocument aan informateur/fractievoorzitter grootste fractie

De voorzitter overhandigt het startdocument en draagt het woord over aan dhr Weijers. Het startdocument staat ook op de gemeentelijke website.

2. DEEL 2 2.a

Voorgenomen traject om tot een coalitie te komen

Dhr Weijers zegt dat Kernachtig Groesbeek de handschoen opgepakt heeft om te kijken hoe men er samen uit kan komen en een mooie coalitie kan smeden en daar een prachtig programma onder leggen. Kernachtig Groesbeek wil voortvarend aan de slag. Aankomende zaterdag, zondag en maandag zijn er een aantal tijdstippen gereserveerd waarop de overige partijen zich kunnen inschrijven. Kernachtig Groesbeek wil met alle partijen om tafel om het open gesprek aan te gaan over hoe men er in zit. Mw Albers gaf al aan dat er misschien een landelijke partij nodig is die de verbinding tussen beide lokale partijen maakt. Dat vindt hij al een mooie openingszet. Met alle partijen wordt gesproken over hoe men de samenwerking voor zich ziet, welke rol zou men willen spelen in de volgende regeerperiode. Hij vraagt de partijen met speerpunten te komen. Mw De Greeff gaf al aan voor een breed programma te gaan. Of het zo breed wordt, kan dhr Weijers nu nog niet zeggen, maar Kernachtig Groesbeek wil een programma maken waar punten in staan van alle partijen. In alle programma’s zitten raakvlakken, veel punten die omarmd kunnen worden. Hij hoopt dat de voltallige raad de handtekening kan zetten onder het programma wat zo zal ontstaan. Op het moment dat men er uit is m.b.t. de te vormen coalitie, wordt teruggekomen naar de partijen met een bijeenkomst over de beoogde coalitie.

Men wordt op de hoogte gehouden. De gesprekken zullen in het gemeentehuis plaatsvinden.

Duidingsdebat nieuwe gemeenteraad Berg en Dal d.d. 21 maart januari 2022

4

2.b

Vragen vanuit overige fracties aan grootste fractie

Dhr Verstegen vraagt of KG het alleen gaat doen of ondersteund zal worden. Dhr Weijers antwoordt dat hij er niet van houdt dat Kernachtig Groesbeek afgekort wordt tot KG. De oud griffier, Jan van Workum, zal de partij zal ondersteunen. Jan van Workum is bij eenieder bekend en weet hoe de temperatuurverschillen zijn tussen de verschillende fracties. Jan van Workum vond het een hele eer om te mogen ondersteunen. Dhr Hammer begrijpt dat men op zoek is naar een raadsakkoord. Of is het nog helemaal open? Dhr Weijers antwoordt dat het een breed gedragen stuk moet worden, of dat nu een raadsprogramma wordt of toch een coalitieprogramma, is nog niet bekend. Mw De Greeff is blij dat het breder wordt dan direct een coalitieakkoord. Zij vraagt of de fractie open staat om het breder te trekken, een vorm waarbij ook teruggegaan wordt naar de kiezers en gedaan wordt wat de kiezers verwachten. Dhr Weijers kan daar nu nog geen antwoord op geven.

2.c

Vragen vanuit pers/publieke tribune aan grootste fractie

Er zijn geen vragen.

2.d

Sluiting

Dhr Weijers sluit de vergadering om 20.27 uur.

Duidingsdebat nieuwe gemeenteraad Berg en Dal d.d. 21 maart januari 2022

5