B68 Raadsvoorstel Verstedelijkingsstrategie Groene Metropool

Raadsvoorstel

Griffiersnummer: Onderwerp: Datum B&W-vergadering: Datum raadsvergadering: Datum carrousel: Portefeuillehouder: Ambtenaar: e-mailadres: Zaaknummer: Documentnummer:

B68 Verstedelijkingsstrategie Groene Metropool 14 september 2021 21 oktober 2021 14 oktober 2021 N.A.V. Verheul Huub Verouden H.Verouden@bergendal.nl Z-20-089261 VB/Raad/21/01263

Aan de gemeenteraad, Voorstel 1. Het Verstedelijkingsconcept (deel 1) met in acht name van de opmerkingen in bijgevoegde brief 1.3 vast te stellen als basis voor de verdere samenwerking met de partners (rijk, regio’s en provincies) op het gebied van verstedelijking, economie, bereikbaarheid, groen en leefbaarheid; 2. Met in acht name van de opmerkingen in bijgevoegde brief 2.3 in te stemmen met de werkwijze en het principe van nadere gebiedsuitwerkingen (deel 2); 3. De ontwerpprincipes van dit concept door te vertalen naar het eigen lokale omgevingsbeleid. Inleiding Wij (de Regio AN) werken aan de Verstedelijkingsstrategie Groene Metropool. De strategie draait om het faciliteren van de groei in de regio én het tegelijkertijd versterken van de leefkwaliteit. Voor de (middel)lange termijn beschrijft de strategie welke voorwaarden en principes er zijn om te komen tot groei van wonen en werken. Tegelijkertijd moet dit bijdragen aan het versterken van mobiliteit, leefbaarheid en landschap om de typische balans tussen stedelijke ontwikkeling en ontspannen leefkwaliteit in de Groene Metropoolregio te versterken. Vandaar ook de titel ‘Meer landschap, meer stad’.

In het bestuurlijk overleg MIRT is eind 2019 met het Rijk afgesproken om voor de regio Arnhem - Nijmegen - Foodvalley te komen tot deze integrale verstedelijkingsstrategie in samenwerking met de provincies Utrecht en Gelderland, waterschappen en 26 gemeenten. In het najaar van 2020 hebben alle colleges in de regio’s de Contourennotitie vastgesteld en de raden daarover geïnformeerd. Deze notitie beschreef de aanleiding, uitgangspunten en een eerste aanzet voor het ontwerpend onderzoek. Via regionale (raads)bijeenkomsten, Webinars en lokale sessies zijn gemeenten geïnformeerd over de inzet en de voortgang op dit traject.

PAPIER1

Met de voorliggende Verstedelijkingstrategie worden de principes voor een Groene Metropoolregio nu voorgelegd. De strategie bestaat uit twee delen:  Deel 1: Het Verstedelijkingsconcept, waarin voor alle bouwstenen ontwerpprincipes zijn neergelegd.  Deel 2: Gebiedsuitwerkingen waarbij in acht gebieden (waarvan drie sleutelgebieden) de ontwerpprincipes toegepast en vertaald worden. Dit onderdeel geeft op zowel de gebieds-uitwerkingen als de werkwijze al een aanzet. Dit onderdeel wordt nader uitgewerkt en hierover vindt nu dan ook geen besluitvorming plaats. De samenwerking zal bekrachtigd worden met een zogenoemd Verstedelijkingsakkoord. In dat akkoord staan de afspraken voor de verdere samenwerking volgens de principes van het verstedelijkingsconcept, de fasering en de vereiste (onderzoeks)investeringen. De colleges besluiten over dit Verstedelijkingsakkoord. De Verstedelijkingsstrategie staat niet op zichzelf. Deze maakt onderdeel uit van één van de vijf opgaven van de nieuwe Groene metropoolregio Arnhem Nijmegen (de Groene Groei opgave). Daarnaast werken we in de regio Arnhem-Nijmegen aan de Woondeal, die een versnelling van de woningbouw beoogt op de meer korte termijn. Ook de Woondeal maakt onderdeel uit van de Groene Groei opgave. De resultaten van de RES 1.0 en het Regionaal Programma Werklocaties zijn meegenomen in het Verstedelijkingsconcept.

Deze uitgangspunten bijten elkaar niet. In de carrousel van 14 oktober zullen vertegenwoordigers van de Regio aanwezig zijn en zal er een presentatie plaats vinden en kan het gesprek met uw raad gevoerd worden. Beoogd effect Doel van de Verstedelijkingsstrategie is om de groei voor wonen en werken op een goede manier mogelijk maken en tegelijkertijd de landschappelijke waarden en samenhang van onze Groene Metropool te versterken. Het deelnemen aan dit strategisch ruimtelijke traject maakt het mogelijk grote ruimtelijke opgaven (woningbouw, landschapsontwikkeling en recreatie, infrastructurele en mobiliteitsoplossingen en economische ontwikkeling) integraal en in nauwere samenwerking en met andere partijen te realiseren. Uit het onderzoek blijkt immers dat een schaalsprong nodig is ten opzichte van de huidige opgave en vraagt samenwerking, gezamenlijk gewogen keuzes en afgestemde, gebundelde investeringen. De impact van de verwachte groeiopgave in de regio’s Arnhem-Nijmegen en Foodvalley geeft ook aanleiding tot het zoeken van partnerschap met rijk en provincies. Het beoogd effect is om met de strategie de groei te accommoderen en tegelijkertijd de groene leefkwaliteit versterken zodat het winst oplevert voor alle inwoners en bedrijven. Argumenten 1.1 De vier bouwstenen verwoorden de integraliteit

Pagina 2 van 7

Met het vaststellen van het Verstedelijkingsconcept (deel 1) worden de ontwerpprincipes uit de vier bouwstenen inspiratie en vertrekpunt voor lokale keuzes. Daarbij vormen de ontwerpprincipes de leidraad voor het beargumenteren van de gemaakte keuzes. 1.2 De integrale opgave kan alleen samen worden uitgevoerd We willen een aantrekkelijke leefomgeving creëren door de randvoorwaarden te stellen voor het faciliteren van de groei voor wonen en werken. Daarbij hoort het maken van integrale keuzes. Een aantal opgaven overstijgt gemeentegrenzen. Andere opgaven krijgen alleen het juist gewicht door agenda’s te bundelen. Samenwerking met partners is daarom noodzakelijk voor een aantal opgaven, zowel ruimtelijk als financieel. Hiermee wordt de impact van deze ingrepen en investeringen vergroot. 1.3 De tekst van de Verstedelijkingsstrategie, Verstedelijkingsconcept (Deel 1) verdient aanpassing Voor de inhoudelijke punten verwijzen wij naar de bijgevoegde te verzenden brief. 2.1. In de gebiedsuitwerkingen wordt de opgave concreet gemaakt Op de schaal van deze gebieden zijn afspraken te maken op uitvoeringsniveau, kan gekozen worden voor het betrekken van de meest relevante partners afhankelijk van de opgave en is afweging van strijdige ontwerpprincipes het beste mogelijk. 2.2.

De werkwijze bekrachtigt de meerjarige strategische samenwerking Met het ondertekenen van een Verstedelijkingsakkoord weten wij ons verzekerd van steun en partnerschap in grote ruimtelijk keuzes, ingrepen en investeringen. Vanzelfsprekend blijft uw raad hierover nadrukkelijk geïnformeerd. 2.3 Bij de opzet en inhoud van de Verstedelijkingsstrategie, werkwijze en gebiedsuitwerking (Deel 2) plaatsen wij de volgende kanttekeningen Verwezen wordt naar bijgevoegde te verzenden brief. 3.1. Het lokale omgevingsbeleid is leidend voor uiteindelijke locatieontwikkeling Door het opnemen van de ontwerpprincipes in de eigen omgevingsvisie en het doorwerken in de bestemmingsplannen/het omgevingsplan worden de uitgangspunten in de lokale instrumenten verankerd. Kanttekening 1.1. Het verstedelijkingsconcept bindt de samenwerking tussen overheden Meedoen met de strategie betekent dat een gemeente de taak op zich neemt om zich naar haar partners te verantwoorden op haar ruimtelijke beleid binnen de verstedelijkingsopgave. Bijvoorbeeld locatiekeuzes of locatie-uitwerking op basis van de ontwerpprincipes. Hierbij komt dan wel de meerwaarde van een krachtig verband en gezamenlijke (investerings)agenda voor

Pagina 3 van 7

onze plek in de Groene Metropool. Zo werken we effectief aan realisatie van de gestelde ambities. 2.1. De gebiedsuitwerkingen zijn te inhoudelijk Onze gezamenlijke regio heeft een bijzonder karakter. Kenmerkend is het groene karakter waarbij stedelijkheid verspreid is (polycentrisch) en bovendien per deelgebied van elkaar verschilt. Mede omdat de gezamenlijke regionale agenda (concept april 2021) nog groeiende is, ontbreekt soms nog relevante informatie en is het moeilijker passende oplossingen voor te stellen. Met inzoomen in gebieden wordt deze lacune verholpen. Daarvoor wordt nu een eerste aanzet gegeven die ruimte geeft voor verdere inhoudelijke verdieping en maatwerk. Door deze richting te kiezen ontstaat een hechtere en nauwere samenwerking tussen de betrokken partners in het deelgebieden. Daarnaast worden zo mogelijk andere trajecten in de samenwerking geïntegreerd. Inclusief het waar mogelijk koppelen aan relevante (rijks)onderzoeken. 3.2. Formatieproces kan leiden tot verstedelijkingsakkoord in voorjaar 2022 Het langer aanblijven van het demissionaire kabinet kan ertoe leiden dat het sluiten van een akkoord niet mogelijk zal zijn in het najaar van dit jaar. Het risico is daarom aanwezig dat sluiten van het akkoord mogelijk kan verschuiven naar begin 2022. Omdat het akkoord dient als basis voor een langjarige samenwerking, leidt dit niet tot onoverkomelijke problemen.

Wellicht biedt het juist extra kansen doordat opgaven in de gebiedsuitwerkingen door de extra tijd nog scherper geagendeerd kunnen worden. 3.1. De strategie vereist mogelijk actualisatie van reeds vastgestelde kaders Samenwerking in de regio is vrijwillig, ook in het geval van de Verstedelijkingsstrategie. De strategie biedt de mogelijkheid door ontwerpprincipes in de eigen omgevingsvisie op te nemen (of te handhaven) en vervolgens doorwerking te geven in het omgevingsplan worden om uitgangspunten te verankeren in de lokale context. Mogelijk leidt dit tot aanpassing(en) van het lokale ruimte beleid. Doordat de meeste gemeenten actief zijn met hun nieuwe omgevingsbeleid (of actualisatie in de komende periode) is het echter goed mogelijk deze ontwerpprincipes nu te incorporeren. Financiële onderbouwing De kosten van het traject worden gedragen door alle deelnemende partners (bijdragen van de regio’s, provincies en het Rijk). De gemeentelijke bijdrage aan de Verstedelijkingsstrategie is verwerkt in de gevraagde bijdrage voor de opgave Groene Groei van de Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen, welke voorligt in de begrotingsbehandeling in het najaar. De samenwerking na het akkoord zal leiden tot gerichte en gezamenlijk afgewogen onderzoeken, investeringen en ontwikkelingen bijvoorbeeld in mobiliteitsoplossingen en ontwikkellocaties.

In veel gevallen is daarbij het budgetrecht van de raad van toepassing. Indien van toepassing komen wij voor kaderstelling bij uw raad terug.

Pagina 4 van 7

Communicatie Vanaf de contourennotitie is met regelmaat informatie gedeeld over de te doorlopen stappen en het belang van deze samenwerking. Via regionale (raads)bijeenkomsten, webinars en lokale sessies zijn gemeenten geïnformeerd over de inzet en de voortgang op dit traject. In het vervolgtraject is met name rondom belangrijke mijlpalen (behandeling BO Leefomgeving en BO MIRT, ondertekening Verstedelijkingsakkoord) externe communicatie voorzien. Het Verstedelijkingconcept waarin de ontwerpprincipes centraal staan, is bovenal een belangrijke basis voor de samenwerking tussen de partners (rijk, provincie en beide regio’s). Het afwegingskader komt op lokaal niveau in beeld bij locatiekeuzes en nadere uitwerking. Bij deze besluitvorming is inwonerparticipatie van toepassing, zoals bij de Omgevingsvisie. Bij het opstellen van de Verstedelijkingsstrategie zijn daarom inwoners niet direct betrokken. Wel zijn regionale stakeholders zoals private partijen en maatschappelijke organisaties geïnformeerd over de strategie. De provincie Gelderland heeft in het gehele gebied op inhoudelijke vraagstukken een inwonerpeiling uitgevoerd. Dit geeft op hoofdlijnen inzicht hoe inwoners denken over de uitdagingen bij verstedelijking en hoe zij die prioriteren. Dergelijke uitkomsten kunnen bouwsteen zijn voor (het gesprek over) verdere gebiedsuitwerkingen en lokale toepassing.

Aanpak/uitvoering De opmerkingen zoals opgenomen in dit advies worden aan het bestuur van de Regio Arnhem Nijmegen schriftelijk kenbaar gemaakt. Binnen de gestelde kaders kunnen de colleges (in regionaal verband) werken aan afspraken met het Rijk over de beoogde verstedelijking en de daarbij horende condities (zoals volgordelijkheid, financiering en rolneming) op het gebied van leefomgeving, bereikbaarheid en economie. Wanneer de concept-afspraken gereed zijn stellen alle colleges deze vast, waarna ze worden bekrachtigd in het BO-MIRT (eind november 2021). Na het sluiten van het Verstedelijkingsakkoord worden de colleges, raden en staten verder geïnformeerd over de strategie, het akkoord de uitkomsten van het overleg en de vervolgstappen. Indien in het akkoord zaken worden afgesproken die raken aan budgetrecht of leiden tot beleidsrijke wijzigingen, wordt de raad hierbij betrokken voordat besluitvorming plaats heeft. Op basis van het akkoord wordt verder samengewerkt in gebiedsgerichte uitwerkingen (in de acht deelgebieden), waar we daadwerkelijk tot ruimtelijke ontwerpen komen waar belangen worden afgewogen. De samenhang van deze gebiedsuitwerkingen met andere lopende ruimtelijke trajecten is nog een punt van aandacht. Waar mogelijk worden doelen gecombineerd, om daarmee losse trajecten en bestuurlijke drukte te voorkomen. Burgemeester en wethouders De secretaris, E.W.J.

van der Velde

De burgemeester, mr. M. Slinkman

Pagina 5 van 7

Bijlage • Verstedelijkingsstrategie Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen Foodvalley 2040 (concept, 30 juni 2021), bestaande uit: o Verstedelijkingsconcept (deel 1) o Werkwijze en aanzet gebiedsuitwerkingen (deel 2) • Onderzoek Kieskompas ‘Ruimte voor uitdagingen - verstedelijking’ (28 juni 2021) 

Te verzenden brief aan Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen

Bijlage ter inzage griffier

Pagina 6 van 7

Raadsbesluit

De raad van de gemeente Berg en Dal; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 14 september 2021; overwegende dat: -

de gemeente deel uit maakt van de Groene Metropoolregio en participeert in de opgave “Groene Groeiregio”; de verstedelijkingsstrategie een onderdeel vormt van de opgave Groene Groeiregio; dat in regionaal verband ontwerpprincipes zijn opgesteld en eerste aanzetten zijn gemaakt voor regionale gebiedsuitwerkingen;

besluit : 1.

2. 3.

Het Verstedelijkingsconcept (deel 1) met in achtname van de opmerkingen in bijgaande brief vast te stellen als basis voor de verdere samenwerking met de partners (rijk, regio’s en provincies) op het gebied van verstedelijking, economie, bereikbaarheid, groen en leefbaarheid; Met in achtname van de opmerkingen in bijgaande brief in te stemmen met de werkwijze en het principe van nadere gebiedsuitwerkingen (deel 2); De ontwerpprincipes van dit concept door te vertalen naar het eigen lokale omgevingsbeleid.

Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Berg en Dal op 21 oktober 2021, De raadsgriffier,

J.A.M. van Workum

De voorzitter,

mr. M. Slinkman

Pagina 7 van 7