B24 Raadsvoorstel Aanpak overlast motoren

Raadsvoorstel

Griffiersnummer: Onderwerp: Datum B&W-vergadering: Datum raadsvergadering: Datum carrousel: Portefeuillehouder: Ambtenaar: e-mailadres: Zaaknummer: Documentnummer:

B24 Beperken overlast recreatieve motorrijders 2 maart 2021 1 april 2021 18 maart 2021 S.G.P. Fleuren Davy Beumer / Angelique Franssen a.franssen@bergendal.nl Z-20-88910 VB/Raad/21/01154

Aan de gemeenteraad, Voorstel 1. Met een brief met gelijke strekking aan die van de gemeenten Krimpenerwaard en Lopik de landelijke lobby van NEFOM steunen voor een standaard geluidsnorm van 70 dB(A) voor alle motorvoertuigen; 2. Kennis nemen van de ingezette handhavingsactie door politie; 3. Kennis nemen van de (on)mogelijkheden en voorwaarden om wegvakken gesloten te verklaren voor recreatief motorrijdersverkeer; 4. In 2021 op een aantal momenten de hoeveelheid motorrijders tellen én hun geluidsproductie meten op de Ooijse Bandijk, de van Randwijckweg en als de provincie de kosten daarvoor wil delen op de Grafwegen. 5. Buurgemeenten in het Rijk van Nijmegen en de gemeenten Kranenburg en Kleef op de hoogte brengen van deze informatie en onze brief aan het Ministerie. Inleiding De Nederlandse Federatie Omgevingslawaai Motorvoertuigen (NEFOM) is een federatie van actiegroepen die overlast van motorvoertuigen ervaren. Deze ongeveer 50 actiegroepen zijn de geluidoverlast van motoren, auto’s en andere voertuigen zat. Samen willen zij zorgen om het geluid terug te dringen. Een van deze groepen is actief in onze gemeente; te weten het burgerinitiatief stopuitlaatherriemotorrijders@gmail.com. De actiegroep is anoniem. Ongeveer 100 a 150 inwoner van onze gemeente zijn van deze groep actief lid, dan wel hebben zij steun betuigd aan de actiegroep.

Naast de klachten die de NEFOM ons heeft gemeld, hebben ook individuele inwoners geklaagd over geluidsoverlast door motoren, vooral op zonnige weekenddagen. De problemen concentreren zich vooral op de dijken in de polder, de Van Randwijckweg in Beek en de Grafwegen in Groesbeek. Maar ook elders wordt door onze inwoners overlast ervaren.

PAPIER1

De NEFOM groep pleit vooral en met prioriteit voor het tegengaan van geluidsoverlast die zij ervaren door recreatief motorrijdersverkeer op onze wegen. In het presidium van november 2020 is afgesproken om het nu voor u liggende raadsvoorstel op te stellen. Uw raad kan met de informatie in dit voorstel bepalen of en zo ja welke acties u wilt nemen om de geluidsoverlast mede te bestrijden. Het voorstel richt zich achtereenvolgens op: 1. Steun betuiging aan de landelijke lobby voor een standaard geluidsnorm van 70 dB(A) voor alle voertuigen; 2. Handhaving van de bestaande en toekomstige regelgeving; 3. De (on)mogelijkheden om lokaal wegen af te sluiten voor recreatief motorrijdersverkeer. Beoogd effect Het terugdringen van omgevingslawaai door motorvoertuigen draagt bij aan een prettig en gezond leefklimaat voor zowel onze inwoners als recreanten. Verder komt dit ook het leefklimaat van onze fauna ten goede. Argumenten 1.1 Blootstelling aan teveel geluid kan schadelijk zijn voor mens, flora en fauna Na fijnstof (PM2,5 fijnstof ) staan geluid van wegverkeer en passief roken in Nederland op de gedeelde tweede plaats van factoren in de fysieke leefomgeving die de meeste ziektelast met zich meebrengen. Dit blijkt uit onderzoek door de WHO (Wereldgezondheidsorganisatie) naar de invloed van milieufactoren op onze gezondheid.

Geluid heeft het meest effect op de gezondheid als het wordt beoordeeld als lawaai. Gezondheidseffecten zijn gedeeltelijk afhankelijk van de eigenschappen van het geluid, zoals intensiteit, frequentie (toonhoogte) en duur. Daarnaast spelen zogenaamde niet-akoestische aspecten een rol, zoals gevoeligheid voor geluid, angsten, hoe men over de bron van het geluid denkt (attitude) en het eigen verwerkingsgedrag. Geluiden die als prettig worden ervaren en het ontbreken van ongewenst geluid hebben daarnaast mogelijk juist een positief effect op de gezondheid doordat ze het herstel van stress bevorderen (bron: RIVM). 1.2 De huidige wet stelt weinig beperking aan de geluidsproductie van motorvoertuigen In Nederland is er momenteel geen wettelijke bepaling voor de geluidsproductie van motorvoertuigen eenzelfde grenst stelt. Zo geldt wel dat alle personenauto’s maximaal 95 dB(A) mogen produceren gemeten vlak bij de uitlaat bij 3500 toeren. Bij motoren, echter, geldt er geen eenzelfde maximum, hier is het maximum bepaald per type motorfiets en dat kan tot ver boven de 100 dB(A) gaan. Het maximum voor motoren is terug te vinden op het Voertuig Identificatie Nummer (VIN-plaatje) op de motorfiets, op het kentekenbewijs en ook op de website van de RDW. Voor emissies gelden steeds strengere eisen.

Feitelijk worden hiermee de sterk vervuilende motorvoertuigen steeds minder toegestaan, ten gunste van steeds schonere exemplaren. Dit gebeurt echter (nog) niet met geluid. Binnen Europa pleit onder andere Duitsland wel om een soortgelijk systeem van (steeds) strengere geluidsnormen voor motoren op te nemen. Maar dit staat nog in de beginfase.

Pagina 2 van 9

1.3 De lobby steunen past bij onze gastvrije gemeente De minister van Infrastructuur en Waterstaat heeft op 2 september 2020 de Kamer laten weten een onderzoek te starten naar de mogelijkheid om geluidsoverlast door motoren te verminderen. De burgemeesters van de gemeenten Krimpenerwaard en Lopik hebben de minister verzocht om in dit onderzoek de volgende vijf punten mee te nemen: 1) verlaging van de geluidsnormen voor motorfietsen naar een maatschappelijk acceptabel niveau; 2) een algeheel verbod op handel, verkoop en gebruik op de openbare weg van regelbare uitlaatsystemen voor alle motorvoertuigen, waaronder kleppen in de uitlaat, verwijderbare dB-killers en andere mechanische of elektronische regelsystemen die afwijking veroorzaken ten opzichte van de geluidsemissie volgens de type goedkeuring; 3) de wettelijke mogelijkheid voor de gemeenten om een maximale eis met betrekking tot het aantal dB’s voor woongebieden in te voeren. Dit overeenkomstig de wens van veel Duitse gemeenten.

Of bijvoorbeeld door net zoals in Oostenrijk een lijst te maken van wegen die verboden zijn voor motoren die meer dan een bepaalde hoeveelheid geluid maken; 4) meer wettelijke mogelijkheden voor de gemeente tot het invoeren van inrijverboden voor motoren die overlast veroorzaken middels het instellen van milieuzones of andere beperkende maatregelen; 5) een wettelijk kader tot een verbeterd en vereenvoudigd systeem voor handhaving op geluidsoverlast door motorvoertuigen met inzet van nieuwe IT-middelen, zoals de akoestische flitspaal of handhavingsapps. Deze lobby past volledig bij het gastvrije karakter van onze gemeente. We willen onze gemeente aantrekkelijk houden voor iedere bewoner, ondernemer, bezoeker en recreant; iedere weggebruiker blijft dan ook welkom mits je geen overlast veroorzaakt zodat de gemeente voor iedereen aantrekkelijk blijft. Kijkend naar bovenstaande punten en de gewenste situatie voor onze gemeente, stellen wij u voor om deze lobby te steunen en een brief met gelijke strekking te sturen aan de minister van IenW. 2.1 Vanaf dit voorjaar gaat de politie handhaven op geluid in bijvoorbeeld de Ooijpolder In het driehoeksoverleg van 23 september 2020 heeft de burgemeester met de politie de mogelijkheden voor handhaving op deze vorm van geluidsoverlast besproken.

Het regionale team Verkeershandhaving van de politie Gelderland-Zuid beschikt sinds medio 2020 over twee stuks nieuwe apparatuur waarmee ook handhaving op geluid mogelijk wordt. Dit betreft nieuwe technieken. Momenteel worden de betreffende mensen van de politie opgeleid en gecertificeerd om met deze apparatuur te werken. Vanaf maart / april 2021 wordt het mogelijk om in de regio de betreffende controles uit te voeren. Gezamenlijk wordt in en met de regio bepaald waar deze handhavingscapaciteit wordt ingezet. Op basis van de resultaten van dit soort eerste controles zal vervolgens bepaald worden in hoeverre en waar dergelijke handhavingsacties prioriteit krijgen. In het driehoeksoverleg is in ieder geval toegezegd om vanaf het voorjaar ook een gerichte controle in te plannen op de dijken in de Ooijpolder.

Pagina 3 van 9

3.1

Alleen met een gedegen gemotiveerd verkeersbesluit kan een wegvak (tijdelijk) worden afgesloten voor motoren De gemeente heeft een grote beleidsvrijheid als het gaat om verkeersmaatregelen. Echter moet wel worden voldaan aan de daarvoor geldende wettelijke bepalingen. Om inzicht te krijgen in onze mogelijkheden hebben wij de juristen van Dirkzwager Advocaten onderzoek laten doen naar welke succesfactoren er zijn in procedures rond het eventueel weren van motorrijders. Kort samengevat geldt dat:  voor het weren van motoren, een verkeersbesluit verplicht is; het verkeersbesluit moet daarbij wel voldoen aan een aantal voorwaarden: zo moet overleg hebben plaatsgevonden met de politie en het verkeersbesluit moet vermelden welke wettelijke belangen de verkeersmaatregel dient;  in procedures rechters een grote mate van beleidsvrijheid toekennen aan de gemeente; waarbij het niet nodig is om de absolute noodzaak aan te tonen van de verkeersmaatregel. Wel moet de gemeente inzichtelijk maken hoe de verschillende belangen gewogen zijn en waarom het ene belang zwaarder weegt dan het andere; ook moet aangetoond zijn dat de verkeersmaatregel bijdraagt aan het te behalen doel. Mogelijkheden gemeente Als wegbeheerder zijn wij bij wet verplicht om in beginsel al het verkeer op onze wegen te dulden.

Wij mogen verkeersmaatregelen treffen, mits die de volgende wettelijke belangen dienen: o het verzekeren van de veiligheid op de weg; o het beschermen van weggebruikers en passagiers; o het in stand houden van de weg en het waarborgen van de bruikbaarheid daarvan; o het zoveel mogelijk waarborgen van de vrijheid van het verkeer. Maar ook: o het voorkomen of beperken van door het verkeer veroorzaakte overlast, hinder of schade alsmede de gevolgen voor het milieu, bedoeld in de Wet milieubeheer; o het voorkomen of beperken van door het verkeer veroorzaakte aantasting van het karakter of van de functie van objecten of gebieden. Belangenafweging Als we als gemeente besluiten een wegvak gesloten te verklaren voor motorrijders betekent dat per definitie een beperking van de vrijheid van het verkeer. Daar dient daarom een ander belang tegenover te staan, welke zwaarder weegt. Een zwaarder belang kan zijn het verzekeren van de veiligheid op de weg en het beschermen van de weggebruikers en passagiers. Echter, uit objectieve cijfers blijkt niet dat motorrijders meer dan andere weggebruikers verantwoordelijk zijn voor verkeersongevallen. Evenmin beschikken we over data waaruit blijkt dat andere weggebruikers motorrijders meer dan andere weggebruikers als subjectief gevaarlijk beschouwen.

Dit betekent dat op basis van de huidige informatie, dit geen belang is dat zwaarder kan wegen dan het belang van de vrijheid van het verkeer.

Pagina 4 van 9

Een ander zwaarwegend belang is het in stand houden van de weg en het waarborgen van de bruikbaarheid van de weg. Ook hiervoor geldt dat motorrijders niet meer dan andere weggebruikers zorgen voor slijtage aan de weg. Bovendien nemen zij minder ruimte in. Ook dit belang is daarom niet zwaarwegend te bestempelen in relatie tot het belang van de vrijheid van het verkeer. Een volgend zwaarwegend belang is het voorkomen of beperken van door het verkeer veroorzaakte overlast, hinder of schade alsmede de gevolgen voor het milieu, bedoeld in de Wet milieubeheer. Dit belang sluit aan bij de overlast die wordt ervaren en biedt in die zin ook enige ruimte om tot een belangenafweging te komen. Dit belang is ook waar het burgerinitiatief stopuitlaatherriemotorrijders@gmail.com voor staat. Om dit belang als zwaarwegend te kunnen inzetten tegen het belang van de vrijheid van het verkeer, is voldoende relevante informatie nodig ter onderbouwing. En die feitelijke informatie hebben wij op dit moment (nog) niet. Zo beschikken wij als gemeente niet over aantallen motorrijders op de diverse wegen, de periodes dat dit speelt en we hebben geen informatie over geluidsproductie. Feitelijk hebben we nu niet de informatie die nodig is om de afweging onderbouwd en afgewogen te kunnen maken. Feitelijke informatie: verkeerstellingen Op meerdere van onze wegen houden wij verkeerstellingen.

Die tellingen voeren wij uit op representatieve dagen; normale werk- en weekenddagen. Daar komt bij dat de normale tellingen vaak geen duidelijk onderscheid gemaakt kan worden tussen personenauto’s en motoren; die worden beiden beschouwd als licht gemotoriseerd verkeer. Ook hebben wij geen data naar motieven, zoals recreatief verkeer. Onze bestaande data is daarom voor dit doel niet bruikbaar. Ditzelfde geldt voor de data over geluid, zoals bijvoorbeeld te raadplegen op de website: www.atlasleefomgeving.nl. Die data is gebaseerd op de normale werkdagen en geeft geen inzicht in eventuele piekbelastingen op mooie (weekend)dagen of bijvoorbeeld feestdagen. Op dit moment ontbreekt dan ook de nodige informatie om een goede en onderbouwde belangenafweging te maken. Meer informatie is opgenomen onder ‘Kanttekening’. 3.2 Een stiltegebied kan een argument zijn om een gesloten verklaring te overwegen Het is voor de gemeente ook mogelijk om een verkeersbesluit te motiveren vanuit het wettelijke belang van het voorkomen of beperken van door het verkeer veroorzaakte aantasting van het karakter of van de functie van objecten of gebieden. In onze gemeente kennen we een twee typen gebieden waarvoor dit mogelijk van toepassing kan zijn; stiltegebieden en stiltebeleidsgebieden.

Beide type gebieden zijn door de provincie Gelderland aangewezen: - de westelijke Ooijpolder is aangewezen als stiltegebied. Voor stiltegebieden zijn in de Omgevingsverordening regels opgenomen die de geluidsbelasting beperken. In de verordening zijn echter geen regels opgenomen over het gesloten verklaren van wegen voor (typen) motorvoertuigen als bepaalde geluidsniveaus overschreden worden. Wel is duidelijk dat in deze gebieden de provincie actief beleid voert om toename van geluid tegen te gaan en te werken aan juist afname van geluid.

Pagina 5 van 9

-

voor de zogenaamde stiltebeleidsgebieden is het op provinciaal niveau nog niet duidelijk wat de formele status hiervan is. Op onderstaande kaart zijn dit de groene gebieden. Voor deze gebieden gelden niet dezelfde regels uit de Omgevingsverordening die wel voor stiltegebieden gelden. De provincie voert momenteel een evaluatie uit naar deze gebieden.

Op dit moment is niet bekend wat de geluidsbelasting door verkeer is op deze gebieden (noch wat het aandeel recreatief motorrijdersverkeer daarin is). Evenmin is aangetoond of en in welke mate de geluidsproductie van gemotoriseerd verkeer het functioneren van de gebieden nu beperkt. Let wel: stiltegebieden en stiltebeleidsgebieden zijn door de provincie ingesteld om flora en fauna te beschermen. Het gaat daarbij dus om de eventuele schadelijke gevolgen van gemotoriseerd verkeer op de flora en fauna in het gebied. Binnen onze gemeente hebben wij geen beleid als het gaat om de stiltegebieden en de stiltebeleidsgebieden. Mogelijk biedt de omgevingsvisie die wij als gemeente in de komende twee jaren gaan opstellen een mogelijkheid tot het vormen van eigen beleid op stilte. 4.1 De problematiek is geen lokaal probleem. Aangezien deze geluidsproblematiek in de hele regio speelt, sturen wij deze informatie en onze brief aan het Ministerie ook aan onze buurgemeenten in het Rijk van Nijmegen en de gemeente Kranenburg. Wij roepen hen op een dergelijke brief te sturen om de lobby sterker te maken.

Pagina 6 van 9

Kanttekening 5.1 Meten is weten Onder 3.1 en 3.2 is aangegeven dat op dit moment de nodige informatie ontbreekt om een goede afweging van belangen te kunnen maken. Het is dan ook niet mogelijk om nu een gedegen gemotiveerd verkeersbesluit te nemen tot het weren van motorrijdersverkeer op bepaalde wegvakken op bepaalde (feest)dagen in het jaar. Wij stellen daarom voor om in 2021 meerdere metingen uit te voeren (fysiek in het veld) van het aantal motorrijders en hun geluidsproductie. In de eerste plaats zijn deze metingen relevant ter onderbouwing en versterking van de landelijke lobby. Daarnaast kan vanuit de metingen/ tellingen ook gekeken worden of en zo ja welke verdere stappen wenselijk zijn richting het gebruik van deze wegen. Wij stellen voor om de metingen te houden op de volgende drie locaties, verspreid over de gemeente: - Ooijse Bandijk in het stiltegebied - Van Randwijckweg in het stiltebeleidsgebied - Grafwegen in het stiltebeleidsgebied, onder voorwaarde dat de provincie als eigenaar van deze weg wil meewerken en meebetalen aan de meting. De metingen dienen plaats te vinden op zowel normale werkdagen als ook op mooie weekend/feestdagen. Door die combinatie kan inzicht verkregen worden in het aandeel recreatief verkeer. Een vervolgstap kan ook het inventariseren van subjectieve beleving van typen verkeer onder bewoners en weggebruikers.

De te verrichten metingen kunnen leiden tot de vraag om nadere haalbaarheid van (tijdelijke) gesloten verklaringen voor motorrijdersverkeer te onderzoeken. In dat kader is het goed om zowel het burgerinitiatief als belangengroeperingen voor motoren bij de voorbereiding van het besluit t.z.t. te betrekken. Dit om te onderzoeken welke alternatieven voor partijen acceptabel zijn, als ook wat de te verwachten nieuwe routes voor het recreatief motorrijdersverkeer gaan worden. In de belangenafweging moet rekening gehouden worden met de effecten van verplaatsing van verkeer. Financiële onderbouwing Bovengenoemde tellingen en metingen moeten fysiek in het veld plaatsvinden. Dat betekent dat er hogere kosten worden gemaakt dan wanneer we ergens met tellussen werken en deze informatie automatisch verwerken. Het uitvoeren van een fysieke verkeerstelling kost per locatie voor 1 dag ongeveer € 800. Wanneer gelijktijdig ook geluidsmetingen moeten worden uitgevoerd lopen de kosten op naar ongeveer € 5.000 per locatie voor een meting gedurende meerdere aaneengesloten dagen. Op basis van de geraamde kosten, verwachten wij tot een bedrag van € 10.000,- te kunnen dekken vanuit de lopende begroting voor verkeersmaatregelen.

Dit betekent dat we de locaties Ooijse Bandijk en de Van Randwijckweg vanuit de gemeente willen uitvoeren en dat we voor Grafwegen de provincie vragen voor een (volledige) bijdrage in de kosten. Mocht uw raad op meer locaties tellingen wensen, dan zal dat leiden tot uitzetting van de begroting.

Pagina 7 van 9

Duurzaamheid Duurzaamheid speelt in dit voorstel geen rol. Communicatie Het collegebesluit is toegezonden stopuitlaatherriemotorrijders@gmail.com en anderen die over dit onderwerp met ons contact hebben opgenomen. Uw besluit zullen wij ook aan deze personen en aan het burgerinitiatief toesturen. Aanpak/uitvoering Na uw besluit zullen wij: 1) de onder beslispunt 1 genoemde brief versturen aan de minister van IenW; 2) een bedrijf contracteren voor de tellingen/metingen van aantallen motorrijders en hun geluidsbelasting op de Ooijse Bandijk en van Randwijckweg; 3) met de provincie Gelderland contact opnemen over een soortgelijke meting op de provinciale weg N843 (Grafwegen). 4) De buurgemeenten en gemeenten Kranenburg en Kleef informeren over ons standpunt en onze brief aan de minister van IenW.

Burgemeester en wethouders De secretaris, E.W.J. van der Velde

De burgemeester, mr. M. Slinkman

Bijlagen digitaal ter inzage: Brief gemeenten Krimpenerwaard en Lopik inzake motorrijders dd. 30-10-2020 Bijlage ter inzage griffier: geen

Pagina 8 van 9

Raadsbesluit

De raad van de gemeente Berg en Dal; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 2 maart 2021; overwegende dat: in onze gemeente een burgerinitiatief pleit voor het tegen gaan van de geluidsoverlast die zij ervaren door recreatief motorrijdersverkeer op onze wegen. het terugdringen van omgevingslawaai door motorvoertuigen bijdraagt aan een prettig en gezond leefklimaat voor zowel mensen als flora en fauna langs onze wegen.

besluit : 1.

2. 3. 4.

5.

Met een brief van gelijke strekking aan die van de gemeenten Krimpenerwaard en Lopik de landelijke lobby van NEFOM voor een standaard geluidsnorm van 70 dB(A) voor alle motorvoertuigen te steunen; Kennis te nemen van de ingezette handhavingsactie door politie; Kennis te nemen van de (on)mogelijkheden en voorwaarden om wegvakken gesloten te verklaren voor recreatief motorrijdersverkeer; In 2021 op een aantal momenten de aantallen motorrijders te tellen én hun geluidsproductie te meten op de Ooijse Bandijk, de van Randwijckweg en als de provincie de kosten daarvoor wil delen ook op de Grafwegen. Buurgemeenten in het Rijk van Nijmegen en de gemeenten Kranenburg en Kleef op de hoogte te brengen van deze informatie en onze brief aan het Ministerie.

Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Berg en Dal op 1 april 2021,

De raadsgriffier,

J.A.M. van Workum

De voorzitter,

mr. M. Slinkman

Pagina 9 van 9