B21 Afvalmonitor 2019

Afvalmonitor 2019

Berg en Dal, Beuningen, Druten, Heumen, Nijmegen en Wijchen

2 september 2020 Versie 1.2

Inhoudsopgave

BESTUURLIJKE SAMENVATTING ......................................................................................... 3 1. INLEIDING ............................................................................................................................. 7 1.1 AFVALMONITORING GEMEENTEN ............................................................................................ 7 1.2 SYSTEMATIEK EN NAUWKEURIGHEID ...................................................................................... 7 2. REGIONALE ONTWIKKELINGEN ....................................................................................... 8 2.1 TOTAAL HUISHOUDELIJK AFVAL ............................................................................................. 8 2.2 FIJN HUISHOUDELIJK AFVAL ................................................................................................... 9 2.3 GROF HUISHOUDELIJK AFVAL ............................................................................................... 12 2.4 AFVALSCHEIDING ................................................................................................................. 13 2.5 SAMENSTELLING FIJN RESTAFVAL EN GESCHEIDEN INZAMELEN ............................................ 15 2.6 VOLUME FIJN RESTAFVAL EN SOORTELIJK GEWICHT COMPONENTEN ....................................

24 2.7 FINANCIËLE SITUATIE ........................................................................................................... 25 BIJLAGE 1: VANG BESTUURSAKKOORD .......................................................................... 29 BIJLAGE 2: INGEZAMELDE HOEVEELHEDEN ................................................................... 36 BIJLAGE 3: SAMENSTELLING FIJN HUISHOUDELIJK RESTAFVAL 2017-2019 (KG/INW) .................................................................................................................................................. 38 BIJLAGE 4: SOORTELIJK GEWICHT EN VOLUME ............................................................ 39

2

Bestuurlijke samenvatting Inleiding Elk jaar rapporteren de Dar-gemeenten de ingezamelde hoeveelheden huishoudelijke afvalstoffen aan het CBS. Ook worden in opdracht van Dar sorteeranalyses van het fijn huishoudelijk restafval uitgevoerd, zodat gemeenten kunnen zien in welke mate afvalscheiding nog verbeterd kan worden. Met deze informatie is in voorliggend rapport de ontwikkeling van de ingezamelde hoeveelheden huishoudelijk afval in de regio beschreven (2010-2019).

Totaal huishoudelijk afval Vóór 2012 was de ingezamelde hoeveelheid huishoudelijk afval in de regio vrij stabiel en schommelde rond de 140 kiloton. In de periode 2011 tot 2014 was er sprake van een duidelijk dalende trend: de totale hoeveelheid daalde tot ongeveer 129 kiloton in 2014. De economische recessie lag daar vermoedelijk aan ten grondslag. Van 2014 tot 2016 lag de ingezamelde hoeveelheid afval vrij stabiel rond de 129 kiloton. Vanaf 2017 is de hoeveelheid ingezameld huishoudelijk afval weer licht gestegen naar circa 135 kiloton in 2019. Deze stijging wordt met name veroorzaakt door een grotere hoeveelheid ingezameld grof huishoudelijk afval. Een verklaring voor de toename van het ingezamelde grof huishoudelijk afval kan zijn dat de economische situatie is verbeterd en er daardoor weer meer woningen verbouwd worden en nieuwe inboedel wordt aangeschaft. De verschillen tussen gemeenten in de totale hoeveelheid ingezameld afval zijn aanzienlijk: van 389 kg per inwoner in Nijmegen tot 512 kg per inwoner in Wijchen en 527 kg per inwoner in Berg en Dal. De verschillen tussen de gemeenten worden onder andere veroorzaakt door grote verschillen in de hoeveelheid ingezameld restafval, gftafval en grof afval per inwoner. Samenstelling huishoudelijk afval De samenstelling van het ingezamelde huishoudelijk afval blijft langzaam veranderen.

Er wordt steeds meer gescheiden huishoudelijk afval ingezameld en minder huishoudelijk restafval. Van de 135 kiloton huishoudelijk afval die in de regio vrijkomt, wordt circa 103 kiloton gescheiden ingezameld. Daarmee is het scheidingspercentage in 2019 voor het totaal ingezamelde huishoudelijk afval in de regio evenals in 2018 76% (exclusief nasortering van het grof afval en bouw- en sloopafval). ton 160.000 140.000

totaal gescheiden grof huishoudelijk afval

120.000 100.000

totaal grof huishoudelijk restafval

80.000

totaal gescheiden fijn huishoudelijk afval

60.000 40.000

totaal fijn huishoudelijk restafval

20.000 0 2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

Fijn huishoudelijk restafval Het totaal ingezamelde fijn restafval in de regio laat al sinds 2004 een afname zien. De ingezamelde hoeveelheid fijn restafval is in de periode 2010 – 2019 afgenomen met 38%. In 2019 is de totale hoeveelheid ingezameld fijn restafval met een afname van 0,1% vrijwel gelijk gebleven ten opzichte van 3

2018. De gesignaleerde daling valt onder andere te verklaren door maatschappelijke ontwikkelingen, maar is met name de laatste jaren het resultaat van het gevoerde regionale afvalbeleid. De hoeveelheid ingezameld fijn restafval per inwoner is in Berg en Dal, Heumen, Nijmegen en Wijchen ten opzichte van 2018 iets gedaald, terwijl in Beuningen de hoeveelheid ingezameld fijn restafval licht is gestegen. In Druten is de hoeveelheid ingezameld fijn restafval het sterkst gestegen. Een verklaring voor de (lichte) stijging in Beuningen en Druten kan zijn dat er in de opstart van omgekeerd inzamelen erg veel is gecommuniceerd over afval scheiden. Hierdoor waren bewoners mogelijk erg gemotiveerd om hun afval te scheiden bij de start van omgekeerd inzamelen en is dit door gewenning en minder intensieve communicatie iets minder geworden.

Gescheiden fijn huishoudelijk afval Voor de te scheiden afvalstromen geldt in de regio: - De totale hoeveelheid gescheiden ingezameld huishoudelijk afval is in 2019 ten opzichte van 2018 heel licht gestegen (0,1%) - Het scheidingspercentage van totaal ingezamelde fijn huishoudelijk afval in de regio is met 75% gelijk gebleven aan het scheidingspercentage van 2018 (exclusief nasortering); - De totaal ingezamelde hoeveelheid gft-afval in de regio is na 4 jaar lang stabiel te zijn geweest nu gedaald van 124 naar 120 kg per inwoner; - De totaal ingezamelde hoeveelheid plastic+ in de regio laat een lichte stijging zien van 34 kg naar 35 kg per inwoner; - De inzameling van oud papier is minimaal gedaald ten opzichte van 2018 (ruim 17.000 ton in 2018 naar ruim 16.500 ton in 2019).

Grof huishoudelijk afval De totale hoeveelheid grof afval in de regio maakt 26% uit van de totale hoeveelheid huishoudelijk afval in de regio (in 2018 was dit 25%). Het aandeel grof afval (zowel gebracht als gehaald) op de totale hoeveelheid huishoudelijk afval verschilt per gemeente; van respectievelijk 30% in Bergen Dal en 28% in Nijmegen en Wijchen, tot 11% in Druten. Sinds 1 januari 2019 kunnen inwoners van Druten alleen nog gratis afvalstromen naar de milieustraat brengen. Voor puin en bouw- en sloopafval zijn ze aangewezen op commerciële bedrijven in de omgeving. Het regiogemiddelde voor ingezameld grof huishoudelijk afval is dit jaar gestegen van 109 kg naar 114 kg per inwoner. In de periode 2012-2015 daalde het regiogemiddelde jaarlijks. Vanaf 2016 neemt het regiogemiddelde weer jaarlijks toe. Kijken we naar de afzonderlijke gemeenten, dan zien we dat het aanbod in Berg en Dal, Druten, Nijmegen en Wijchen net als in voorgaand jaar gestegen is. In Beuningen is het aanbod dit jaar gedaald, na een stijging vorig jaar. In Heumen is het aanbod dit jaar net als vorig jaar gedaald.

Afvalscheiding De gemeenten in de regio hebben in november 2016 het VANG bestuursakkoord getekend en committeren zich daarmee aan de inzet die nodig is voor de VANG doelstellingen: in 2020 een scheidingspercentage van 75% en 100 kg restafval per inwoner en in 2025 een scheidingspercentage van 100% en 30 kg restafval per inwoner. Bij het bepalen van de scheidingsresultaten wordt de nasortering van grof huishoudelijk afval (inclusief bouw en sloop afval) en metaal uit fijn huishoudelijk restafval meegenomen. De gestelde scheidingsdoelstellingen zijn in 2019 regionaal bereikt, met gemiddeld 94 kg restafval per inwoner en een scheidingspercentage van 78% (inclusief nasortering van het grof afval en bouw- en sloopafval en het scheiden van metalen uit bodemassen na verbranding van het fijn restafval). In onderstaande figuur zijn de behaalde scheidingsresultaten en de VANG doelstellingen per gemeente weergegeven.

4

In Nijmegen en Wijchen wordt nog relatief veel herbruikbaar afval als restafval verbrand. Dat Nijmegen als enige gemeente nog niet aan de doelstelling van 75% voldoet, komt doordat Nijmegen met een hoogbouwpercentage van 45% ook niet vergelijkbaar is met onze andere regiogemeenten. In vergelijking met gemeenten uit dezelfde hoogbouwklasse heeft Nijmegen een relatief hoog scheidingspercentage en weinig restafval.

500

100%

87%

87%

89%

90%

87% 73%

kg per inwoner

78%

76%

VANG 75%

80% 70%

400

60% 300

50% 40%

200

30% VANG 100 kg 20%

100

10% 0

scheidingspercentage incl. nascheiding

600

0% Berg en Dal Beuningen

Druten

Heumen

Totaal afval

Nijmegen

Totaal rest

Wijchen

Regio

Scheidingspercentage

Onderstaande tabel bevat de belangrijkste inzamelprestaties. De regionale inzamelgegevens zijn afgezet tegen de doelen voor het aantal kg restafval en het percentage afvalscheiding in 2020 en het gemiddelde van heel Nederland. hh restafval totaal (fijn+grof) % afvalscheiding (kg/inw)

totaal incl nasortering

doel 2020

totaal

totaal incl nasortering

doel 2020

Fijn hh restafval

gft

papier

Plastic+

ingezameld (fijn) huishoudelijk afval (kg/inw)

totaal

2019

Berg en Dal

76

67

100

86%

87%

75%

54

181

61

37

Beuningen

66

59

100

86%

87%

75%

48

159

67

48

Druten

49

46

100

89%

89%

75%

49

192

60

48

Heumen

69

62

100

85%

87%

75%

50

192

63

33

Nijmegen

118

106

100

70%

73%

75%

87

84

46

32

Wijchen

135

122

100

74%

76%

75%

111

137

61

30

Regio

104

94

100

75%

78%

75%

79

120

53

35

landelijk (2016) 222

nb

nvt

55%

nb

nvt

190

82

50

13

Gemeente

5

Samenstelling fijn huishoudelijk restafval Elk jaar wordt in alle gemeenten een sorteeranalyse uitgevoerd. Bij een sorteeranalyse wordt de samenstelling van het fijn restafval in procenten bepaald. Voor alle regiogemeenten geldt dat het ingezamelde fijn restafval nog voor meer dan de helft uit herbruikbaar afval bestaat. Vooral gft-afval (en daarbinnen vooral de etensresten) wordt nog met het fijn huishoudelijk restafval weggegooid. Andere afvalstromen zitten in kleinere hoeveelheden in het fijn huishoudelijk restafval. Uit de samenstelling van het fijn huishoudelijk restafval blijkt dus dat er nog veel herbruikbaar afval als restafval wordt verbrand.

Afvalstoffenheffing Sinds 2017 zamelen alle regiogemeenten in met diftar. Binnen de diftar-systematiek worden door gemeenten drie verschillende inzamelmiddelen gebruikt: de betaalde restafvalzak, volume/frequentie per mini container en betaling per inworp bij ondergrondse containers. Ten opzichte van 2018 is de afvalstoffenheffing in alle regiogemeenten licht gestegen, behalve in Nijmegen. Daar bleef de afvalstoffenheffing gelijk. De diftar-tarieven zijn ten opzichte van 2018 gestegen in Heumen, Nijmegen en Wijchen. In Berg en Dal, Beuningen en Druten zijn deze gelijk gebleven. Ten opzichte van het landelijk gemiddelde kennen alle regiogemeenten een relatief lage afvalstoffenheffing.

6

1. Inleiding 1.1 Afvalmonitoring gemeenten Elk jaar rapporteren de Dar-gemeenten de ingezamelde hoeveelheden huishoudelijke afvalstoffen aan het CBS. Ook worden in opdracht van Dar sorteeranalyses van het huishoudelijk restafval uitgevoerd. Met deze informatie is in voorliggend rapport de ontwikkeling van de ingezamelde hoeveelheden huishoudelijk afval in de regio beschreven. Leeswijzer Hoofdstuk 2 gaat achtereenvolgens in op de regionale gegevens over: - het totaal aan huishoudelijk afval; - verschillen bij het inzamelen tussen gemeenten - fijn huishoudelijk afval; - grof huishoudelijk afval; - VANG doelstellingen, totaal huishoudelijk afval en scheidingspercentages; - de samenstelling van het fijn huishoudelijk restafval in vergelijking met gescheiden inzamelen; - volume en soortelijk gewicht van het fijn huishoudelijk restafval; - de financiële situatie. In bijlage 1 is het VANG bestuursakkoord opgenomen. Bijlage 2 bevat tabellen met de ingezamelde hoeveelheden huishoudelijk afval in de regio. Bijlage 3 bevat de samenstelling van het fijn huishoudelijk restafval over de afgelopen drie jaar. Bijlage 4 bevat tabellen met het soortelijk gewicht van fijn restafval in de regio.

1.2 Systematiek en nauwkeurigheid De gebruikte systematiek sluit aan op de monitoringmethode van het CBS en Rijkswaterstaat. Het CBS vraagt elk jaar alle gemeenten naar de ingezamelde hoeveelheden huishoudelijke afvalstoffen. De daarbij gebruikte indelingen en definities zijn hier ook toegepast. De ingezamelde hoeveelheden worden doorgaans nauwkeurig geregistreerd als onderdeel van de financiële administratie. Er ontstaan soms registratiefouten, bijvoorbeeld door samenvoegen van afval van verschillende gemeenten op gezamenlijke milieustraten (apparaten, grof afval). De samenstelling van het fijn huishoudelijk restafval is onderzocht met sorteeranalyses. De analyses zijn uitgevoerd door Eureco. De methode hiervoor is beschreven door Rijkswaterstaat. Bij de sorteeranalyse wordt een (beperkte) steekproef onderzocht. De nauwkeurigheid van de samenstelling is daardoor in de praktijk minder goed dan van de ingezamelde hoeveelheden. De trend over een aantal jaren geeft echter voldoende betrouwbaarheid om conclusies te mogen trekken. In de rapportage is gerekend met het aantal inwoners per 01-01-2019 dat geregistreerd is door CBS.

7

2. Regionale ontwikkelingen 2.1 Totaal huishoudelijk afval Een overzicht van het totaal aan ingezamelde huishoudelijke afvalstoffen in de regio in de afgelopen jaren is te vinden in Figuur 1. Deze is ingedeeld naar huishoudelijk restafval (ongescheiden), grof huishoudelijk restafval (ongescheiden), gescheiden huishoudelijk afval en gescheiden grof huishoudelijk afval. Figuur 1: Totaal ingezameld huishoudelijk afval regio Nijmegen

ton 160.000 140.000

totaal gescheiden grof huishoudelijk afval

120.000 100.000

totaal grof huishoudelijk restafval

80.000

totaal gescheiden fijn huishoudelijk afval

60.000 40.000

totaal fijn huishoudelijk restafval

20.000 0 2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

Zoals in de bestuurlijke inleiding is beschreven, stijgt de hoeveelheid ingezameld huishoudelijk afval in de laatste twee jaar licht. Deze stijging wordt voornamelijk veroorzaakt door een grotere hoeveelheid ingezameld grof huishoudelijk afval. Een verklaring voor de toename van het ingezamelde grof huishoudelijk afval kan zijn dat de economische situatie is verbeterd en er daardoor weer meer woningen verbouwd worden en nieuwe inboedel wordt aangeschaft. In 2019 is de hoeveelheid ingezameld grof huishoudelijk afval toegenomen ten opzichte van 2018 (toename van circa. 1000 ton) en is de hoeveelheid fijn huishoudelijk afval heel licht gedaald ten opzichte van 2018 (afname ca. 30 ton door afname fijn restafval). Van de 135 kiloton huishoudelijk afval die in de regio vrijkomt, wordt bijna 103 kiloton gescheiden ingezameld. Dat is ruim 390 ton minder dan in 2018. Het scheidingspercentage (exclusief nasortering) voor het totaal ingezameld afval (fijn plus grof) in de regio in 2019 is ten opzichte van 2018 met 76% gelijk gebleven. De totale inzamelcijfers en scheidingspercentages zijn te vinden in Bijlage 2.

8

2.2 Fijn huishoudelijk afval Fijn huishoudelijk restafval (fijn restafval) In de bestuurlijke samenvatting is reeds gesteld dat de afname in de ingezamelde hoeveelheid fijn restafval in de periode 2010-2019 vooral het gevolg is van het gevoerde regionale afvalbeleid. Zo hebben de invoering van kunststofinzameling (2009; sinds juni 2015 plastic+ (plasticverpakkingen, blikken en pakken)), de invoering van diftar (Wijchen in 2013), het afschaffen van de tariefheffing voor lediging van gft-containers (Beuningen in 2013), de invoering van omgekeerd inzamelen (Druten; oktober 2016 en Beuningen; januari 2017) en de invoering van de tariefzak voor restafval in plaats van de minicontainer (Ubbergse deel Berg en Dal; januari 2017) ertoe bijgedragen dat de hoeveelheid fijn restafval is gedaald. In 2019 hebben er geen grote wijzigingen plaatsgevonden in het regionaal afvalbeleid ten opzichte van 2018. Alleen wordt in Nijmegen sinds september 2019 het fijn restafval in de binnenstad ondergronds ingezameld. Inwoners betalen per inworp. Plastic+ In 2009 is de gescheiden inzameling van kunststof verpakkingsmateriaal ingevoerd. Sindsdien stijgt de totale hoeveelheid ingezameld kunststof in de regio jaarlijks. In 2015 en 2016 is de stijging extra groot, omdat de scheidingsregel naar plastic+ per 1 juni 2015 is uitgebreid met pakken en blikken.

Ook in 2019 is de hoeveelheid ingezameld Plastic+ gestegen, maar ten opzichte van 2015 en 2016 zwakt de stijgende trend vanaf 2017 iets af. In 2019 is er 10.869 ton plastic+ ingezameld in de regio. Gft-afval De totale ingezamelde hoeveelheid gft-afval was in de periode van 2004 tot 2010 stabiel en neemt sinds 2011 elk jaar (licht) toe. Deze toename is evenredig aan de toename van het aantal inwoners in de regio, want de gemiddelde hoeveelheid ingezameld gft-afval in de regio ligt van 2015 tot 2018 stabiel op 124 kg per inwoner. In 2019 daalt de totale hoeveelheid ingezameld gft-afval met 3% naar gemiddeld 120 kg gft afval per inwoner in de regio. Oud papier en karton (oud papier) De totale ingezamelde hoeveelheid oud papier ligt al vanaf 2004 rond de 20.000 ton. In de periode 2004 tot 2008 steeg de ingezamelde hoeveelheid oud papier van rond de 20.000 ton naar ruim 22.000 ton, waarna de hoeveelheid ingezameld oud papier weer langzaam afnam naar circa 18.300 ton in 2017, circa 17.300 ton in 2018 en circa 16.700 ton in 2019. Figuur 2: Totaal ingezameld fijn huishoudelijk afval regio Nijmegen (ton) 2010-2019

50.000 40.000 GFT-afval 30.000

Restafval Kunststof

20.000

OPK 10.000 0 2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

9

Bij het vergelijken van de hoeveelheden ingezameld fijn huishoudelijk afval van 2019 met 2018 valt het volgende op: -

De totale hoeveelheid ingezameld fijn restafval in de regio is in 2019 met een minimale hoeveelheid gedaald ten opzichte van 2018. De hoeveelheid ingezameld fijn restafval per inwoner is in Berg en Dal en Wijchen ten opzichte van 2018 iets gedaald, terwijl deze in Beuningen en Druten is gestegen en in Heumen en Nijmegen ongeveer gelijk is gebleven. Verklaring voor de lichte stijging in Beuningen en Druten lijkt te liggen in de toename van de afkeur van de gescheiden ingezamelde afvalstromen in combinatie met een constante hoeveelheid ingezameld fijn restafval in Beuningen en een lichte stijging van het ingezamelde fijn restafval in Druten.

Figuur 3: Ingezameld fijn huishoudelijk restafval regio Nijmegen (kg/inw) van 2010-2019

250

200 Berg en Dal Beuningen

150

Druten

Heumen

100

Nijmegen Wijchen

50

0 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 -

-

-

De totale hoeveelheid gescheiden ingezameld fijn huishoudelijk afval in de regio is in 2019 iets gedaald ten opzichte van 2018 en 2017. In 2019 was de totale hoeveelheid gescheiden ingezameld fijn huishoudelijk afval in de regio 74.937 ton ten opzichte van respectievelijk 76.325 ton in 2017 en 76.377 ton in 2018. De daling van zowel het ingezamelde fijn restafval als van het ingezamelde fijn gescheiden afval, zijn dermate klein dat het geen negatief effect heeft op het scheidingspercentage van het ingezamelde fijn huishoudelijk afval in de regio. Het scheidingspercentage voor het totaal ingezamelde fijn huishoudelijk afval in de regio is net als in 2018 75%. De ingezamelde hoeveelheden glas (24 kg/inw), textiel (6 kg/inw) en KCA (1 kg/inw) in de regio zijn voor het vierde jaar op rij onveranderd.

10

Figuur 4: Ingezameld fijn huishoudelijk gescheiden- en restafval regio Nijmegen (kg/inw)

350 300 fijn hh gescheiden 2017

250

fijn hh gescheiden 2018

200

fijn hh gescheiden 2019 150

fijn hh restafval 2017

100

fijn hh restafval 2018

50

fijn hh restafval 2019

0

2.2.1 Verschillen tussen gemeenten Bijlage 2 bevat de ingezamelde afvalhoeveelheden in de regio. In onderstaande tabel zijn de inzamelgegevens van het fijn huishoudelijk afval samengevat en wordt het (gewogen) regionale gemiddelde weergegeven. Tabel 1: Ingezamelde hoeveelheden fijn huishoudelijke afvalstoffen in 2019 (kg/inw) gemeente restafval restafval 2019 2018 gft

papier

Plastic+ glas

textiel

KCA

hha gescheiden

totaal hha % gescheiden hha

Berg en Dal 54

56

181

61

37

30

7

1,9

317

371

85%

Beuningen

48

47

159

67

48

28

7

2,1

311

360

87%

Druten

49

43

192

60

48

25

7

1,2

333

382

87%

Heumen

50

50

192

63

23

29

6

1,2

324

374

87%

Nijmegen

87

88

84

46

32

22

5

1,1

191

278

69%

Wijchen

111

114

137

61

30

23

5

1,4

258

369

70%

Regio 2019 79

-

120

53

35

24

6

1,3

239

318

74%

Regio 2018

80

124

55

34

24

6

1,3

244

324

75%

-

De verschillen in hoeveelheden ingezameld glas, textiel en KCA tussen de gemeenten in de regio zijn relatief klein. De verschillen in hoeveelheid ingezameld fijn restafval, gft-afval, plastic+ en oud papier en karton zijn groter. De verschillen tussen gemeenten zijn grotendeels te verklaren door de verschillen in inzamelbeleid. Alle regiogemeenten zamelen in met diftar. Berg en Dal, Heumen en Nijmegen zamelen fijn restafval in met de betaalde restafvalzak, in Beuningen en Druten wordt fijn restafval omgekeerd ingezameld, in Wijchen wordt fijn restafval met mini-containers ingezameld. Een andere belangrijke factor is het aandeel hoogbouwwoningen in de gemeente Nijmegen. Dit speelt een belangrijke rol in de verklaring van het verschil in de ingezamelde hoeveelheid gescheiden fijn huishoudelijk afval in de gemeenten Nijmegen en Wijchen ten opzichte van de overige regiogemeenten. 11

In Wijchen is de hoeveelheid gescheiden ingezameld fijn huishoudelijk afval wel iets hoger dan in Nijmegen, maar het scheidingspercentage van het ingezameld fijn huishoudelijk afval ligt in beide gemeenten rond de 70% en is daarmee lager dan in de andere regiogemeenten.

2.3 Grof huishoudelijk afval Grof huishoudelijk afval is volgens de definitie van het CBS: “afval dat te groot of te zwaar is om met het fijn huishoudelijk afval aangeboden te worden”. De Wet milieubeheer bepaalt dat gemeenten grof huishoudelijk afval aan huis moeten ophalen en een voorziening moeten hebben waar bewoners grof huishoudelijk afval kunnen afgeven. Eind 2013 is de nieuwe milieustraat in Bijsterhuizen in gebruik genomen voor de gemeenten Wijchen en Nijmegen. Eind 2014 ging de vernieuwde milieustraat aan de Kanaalstraat in Nijmegen open. Sinds 2015 maken ook de inwoners van Beuningen gebruik van beide milieustraten. Aansluitend zijn sinds juni 2015 de milieustraten in Groesbeek en Millingen aan de Rijn geopend voor alle inwoners van de gemeente Berg en Dal. Sinds begin 2017 kunnen inwoners van de gemeente Heumen naast de milieustraat in Malden ook gebruik maken van de andere milieustraten in de regiogemeenten. De gemeente Nijmegen is ook aangesloten op alle regionale milieustraten. Tabel 2 bevat de ingezamelde hoeveelheden gescheiden grof huishoudelijk afval en grof huishoudelijk restafval (grof restafval). Het grof restafval is de optelsom van grof (huishoudelijk) restafval en verbouwingsrestafval dat zowel aan huis is opgehaald als naar de milieustraat is gebracht.

Het grof huishoudelijk gescheiden afval (grof gescheiden afval) is de optelsom van ingezamelde hoeveelheden apparaten, grof tuinafval, bruikbaar huisraad, vloerbedekking, vlakglas, metalen, A- en B-hout, C-hout, puin, dakbedekking, asbesthoudend afval, autobanden, schone grond en overig (zoals frituurvet, gips, matrassen, etc.). Tabel 2: Totaal grof huishoudelijk afval (kg/inw) 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2019 % gemeente

2019 grof

2019 grof

gescheiden restafval

gescheiden

Berg en Dal 29

59

54

45

45

69

106

135

147

156

86%

22

134

Beuningen

82

70

86

69

58

67

78

92

101

98

82%

17

81

Druten

39

37

42

24

25

26

30

28

32

45

99%

0

45

Heumen

47

62

63

67

63

52

55

102

94

91

79%

20

72

Nijmegen

155

140

132

122

98

85

89

98

105

111

73%

30

80

Wijchen

70

83

86

86

106

117

119

132

140

142

83%

24

119

regio

109

106

109

95

83

81

89

102

109

114

78%

25

89

landelijk

131

120

124

124

124

124

131

131

131

131

75%

33

98

2016

2016

2010 2011 2013 2013 2014 2014 2016 2016 2016 2016 2016

Het hoge scheidingspercentage in Druten kan worden verklaard doordat een deel van het grof huishoudelijk afval door commerciële partijen wordt ingezameld (alleen gratis afvalstromen kunnen nog naar de milieustraat worden gebracht). In Nijmegen ligt het scheidingspercentage lager dan in de rest van de regio. Een mogelijke verklaring hiervoor zou kunnen zijn dat bewoners hun grof huishoudelijk afval 1 keer per jaar gratis kunnen laten ophalen door Dar en dat het opgehaalde grof huishoudelijk afval wel enigszins gescheiden wordt, maar niet zo goed als het grof huishoudelijk afval dat op de milieustraat wordt ingezameld.

12

Figuur 5: Grof huishoudelijk afval (kg/inw)

180

Berg en Dal

160 140

Beuningen

120

Druten

100 Heumen

80

Nijmegen

60 40

Wijchen

20 regio

0 2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

Nasortering Het grof restafval en het bouw- en sloopafval van de milieustraten wordt nagescheiden door respectievelijk Baetsen en Swartjes. In 2019 was het recyclingspercentage van het grof restafval 20%. Het recyclingspercentage van het bouw- en sloopafval was in 2019 71%. Halen en brengen grof huishoudelijk afval Het brengen van grof huishoudelijk afval door inwoners kent voordelen ten opzichte van ophalen aan huis: er kan dan meer afval worden gescheiden, het bespaart inzamelkosten en het verwerken van gescheiden afval is goedkoper dan van restafval. Het aandeel grof huishoudelijk afval dat inwoners in de regio aan huis hebben laten ophalen is klein. Inwoners brachten hun grof afval voornamelijk naar de milieustraat.

2.4 Afvalscheiding 2.4.1 VANG bestuursakkoord In het publiek kader Huishoudelijk Afval 2025 zijn afspraken gemaakt tussen het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) (voorheen het Ministerie van Infrastructuur en Milieu), de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en de Koninklijke Vereniging voor Afval en Reinigingsmanagement (NVRD) om de hoeveelheid huishoudelijk restafval voor 2020 te verminderen naar gemiddeld maximaal 100 kg per inwoner per jaar en een scheidingspercentage van huishoudelijk afval van minimaal 75%. Deze doelstellingen zijn verwerkt in het VANG bestuursakkoord. Voor het bereiken van de VANG doelstelling zullen het Ministerie van IenW en Rijkswaterstaat zich inspannen om randvoorwaarden te creëren waarmee het voor gemeenten mogelijk wordt om naar deze doelstellingen toe te werken. De gemeenten Berg en Dal, Beuningen, Druten, Heumen, Nijmegen en Wijchen en Dar hebben zich in november 2016 aan dit bestuursakkoord gecommitteerd en stellen zichzelf en gezamenlijk regionaal het doel om in 2020 maximaal gemiddeld 100 kg huishoudelijk restafval per inwoner per jaar te produceren en daarbij het scheidingspercentage van huishoudelijk afval te verhogen naar 75%. Voor 2025 is de individuele en gezamenlijke doelstelling van de gemeenten in de regio Nijmegen het verder

13

terugdringen van het huishoudelijk restafval in de richting van gemiddeld 30 kg per inwoner per jaar en het verhogen van het scheidingspercentage van huishoudelijk afval richting 100%. Het VANG bestuursakkoord is opgenomen in bijlage 1. Voor 2019 ligt er geen concrete doelstelling; de jaarlijkse doelstelling is het verhogen van het scheidingspercentage en het verminderen van het huishoudelijk restafval om richting 2020 zo snel mogelijk de gestelde VANG doelstellingen te kunnen bereiken. Tabel 3 toont de behaalde scheidingsresultaten voor 2019 ten behoeve van de VANG doelstellingen. Bij het bepalen van de scheidingsresultaten voor de VANG doelstellingen mag de nasortering van grof restafval en bouw- en sloopafval en het scheiden van metalen uit bodemassen na verbranding van het fijn restafval meegenomen worden. Tabel 3: Restafval, gescheiden ingezameld afval en afvalscheiding in kg/inw en %

Scheidingspercentage 2020

Totaal rest 2025

Scheidingspercentage 2025

1.5 1.6 2.7 1.8 2.7 6.0 2.8 nb

Totaal rest 2020

71% 71% 71% 71% 71% 71% 71% nb

Scheidingspercentage

20% 20% 20% 20% 20% 20% 20% nb

VANG doelstellingen Totaal rest (fijn+grof)

86% 86% 89% 85% 70% 74% 75% 55%

Hoeveelheid metaal in fijn hh rest afval

76 66 49 69 118 135 104 222

Nasortering Swartjes (BSA)

Scheidingspercentage

527 458 427 466 389 512 432 493

Nasortering Baetsen (grof huishoudelijk afval)

Totaal rest (fijn+grof)

Gemeente Berg en Dal Beuningen Druten Heumen Nijmegen Wijchen Regio Landelijk 2016

Nasortering

Totaal afval

Afvalscheiding aan de bron

67 59 46 62 106 122 94 nb

87% 87% 89% 87% 73% 76% 78% nb

100 100 100 100 100 100 100 nb

75% 75% 75% 75% 75% 75% 75% nb

30 30 30 30 30 30 30 nb

100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% nb

Het gemiddelde scheidingspercentage in de regio Nijmegen ligt met nasortering meegewogen op 78%. Dat is 1% lager dan in 2018. De gemiddelde hoeveelheid huishoudelijk restafval (fijn+grof) per inwoner in de regio ligt op 94 kg. Daarmee haalt de regio als geheel het gestelde doel voor 2020 van 75% afvalscheiding en maximaal 100 kg restafval dan ook al ruimschoots in 2019. Van de regiogemeenten voldoet alleen Nijmegen nog aan geen van beide doelstellingen. Dit komt doordat Nijmegen met een hoogbouwpercentage van 45% ook niet vergelijkbaar is met onze andere regiogemeenten. In vergelijking met andere gemeenten uit dezelfde hoogbouwklasse heeft Nijmegen een relatief hoog scheidingspercentage en weinig restafval.

2.4.2 Afvalscheiding door inwoners Bij onderstaande beschrijving wordt uitgegaan van de scheidingsresultaten exclusief nasortering. Gegevens over afvalscheiding aan de bron worden niet gebruikt voor de VANG doelstellingen, maar geven wel nuttige informatie over hoe goed inwoners van een gemeente hun afval scheiden. Daarom zal deze paragraaf verder ingaan op de resultaten van afvalscheiding aan de bron. Figuur 6 geeft per gemeente het totaal aan ingezameld afval en de indeling naar de omvangrijkste afvalsoorten weer. Het restafval in de figuur bestaat uit twee delen: 14

−

Niet-herbruikbaar fijn restafval (1). Dit is rood gekleurd en betreft het fijn restafval dat niet meer herbruikbaar is en als restafval verbrand moet worden: luiers, het “niet-verpakkingendeel” van de kunststoffen en de restfractie. − Herbruikbaar fijn restafval (2). Dit is donkerblauw gekleurd en betreft het fijn restafval dat op basis van het vigerende beleid en regelgeving herbruikbaar is én in de bestaande inzamelsystemen apart kan worden ingezameld. Het gaat dan om gft-afval, herbruikbaar papier en karton, verpakkingendeel van de kunststoffen, glas, textiel, apparaten, klein chemisch afval, metalen, hout, steen en organische zeeffractie. Deze opdeling van het fijn restafval is gebaseerd op een steekproef, waarbij er willekeurig in de gemeente circa 1.000 kg restafval wordt ingezameld en gesorteerd (par 2.5). Figuur 6: Totaal afval per gemeente naar afvalsoort in 2019 (kg/inw)

600

gft-afval

kg/inw

500

papier

400

grof gescheiden

300

fijn hh overig gescheiden grof restafval

200

herbruikbaar fijn restafval (2) niet-herbruikbaar fijn restafval (1)

100 0 Berg en Dal Beuningen

Druten

Heumen

Nijmegen

Wijchen

Het herbruikbare deel van het fijn restafval betreft het afval dat gescheiden ingezameld had kunnen worden, maar door inwoners als fijn restafval is weggegooid. Dit herbruikbare deel van het fijn restafval is zowel vanuit milieu- als vanuit financiële optiek interessant, want dit is het afval dat inwoners in de toekomst nog beter kunnen gaan scheiden. Het gaat dan met name om gft-afval, oud papier, textiel en plastic+ . Vooral in Nijmegen en Wijchen wordt nog veel herbruikbaar afval als restafval verbrand. Het grof restafval bestaat uit grof huishoudelijk afval en bouw- en sloopafval. Hierin is ook een opdeling gemaakt tussen grof gescheiden en grof restafval. Een deel van het grof huishoudelijk restafval is herbruikbaar en wordt hergebruikt door het toepassen van nasortering door de verwerker (par 2.3).

2.5 Samenstelling fijn restafval en gescheiden inzamelen Elk jaar wordt in alle gemeenten een sorteeranalyse uitgevoerd. Bij een sorteeranalyse wordt de samenstelling van het fijn restafval in procenten bepaald. Hiermee wordt bepaald hoeveel te scheiden afval er als fijn restafval wordt aangeboden. Kanttekening hierbij is wel dat de samenstelling van het fijn restafval bepaald wordt aan de hand van één sorteeranalyse. In paragraaf 2.6 wordt ingegaan op de scheidingsresultaten van de verschillende afvalstromen. In figuur 7 is de samenstelling van het fijn restafval per gemeente weergegeven, uitgedrukt in kg per inwoner en gebaseerd op de resultaten van de sorteeranalyse. In bijlage 3 is de samenstelling van het restafval voor de afgelopen drie jaar weergegeven. 15

Figuur 7 laat zien dat vooral gft-afval nog veel in het fijn restafval voorkomt. Figuur 8 laat zien dat dit gftafval voornamelijk etensresten betreft. Andere stromen zitten in veel kleinere hoeveelheden in het fijn restafval. Uit de samenstelling van het fijn restafval blijkt dat er nog veel herbruikbaar afval als restafval wordt verbrand. Voor alle regiogemeenten geldt dat het ingezamelde fijn restafval in 2019 nog voor meer dan de helft uit herbruikbaar afval bestaat. Figuur 7: Samenstelling fijn restafval in 2019 (kg/inw)

KCA steen hout Apparaten Overig metaal Textiel/ schoeisel Glas/ glasbak Kunststof overig Kunststof Nedvang drankenkarton Metaal verpakkingen luiers OPK GFT Rest-fractie

120 100

kg/inw

80 60 40 20 0

2.5.1 Gft-afval Voor de analyse van de gft-inzameling zijn de volgende gegevens opgenomen in tabel 4: - gft-afval in fijn restafval. Gft-afval bestaat uit tuinafval, etensresten en organische zeeffractie 1; - ingezamelde hoeveelheid gft-afval; - ingezamelde hoeveelheid grof tuinafval. Het grof tuinafval is opgenomen omdat het samenhangt met het ingezamelde gft-afval, maar is niet meegenomen in de berekening van het scheidingspercentage. Tabel 4: Gescheiden ingezameld gft-afval en grof tuinafval en in fijn restafval 2019 (kg/inw)

1

restafval

gft ingezameld

gft in restafval

grof tuinafval ingezameld

gft totaal

Scheidingspercentage gft 2019

Scheidingspercentage gft 2018

Berg en Dal

54

181

10

74

265

95%

94%

Beuningen

48

159

13

25

197

92%

94%

Druten

49

192

8

17

217

96%

95%

Heumen

50

192

9

34

236

95%

94%

Nijmegen

87

84

31

22

137

73%

73%

Wijchen

111

137

30

47

214

82%

79%

regio

79

120

25

32

176

83%

82%

landelijk 2016

190

82

61

28

171

58%

58%

Scheidingspercentage = ingezameld gft-afval / (ingezameld gft-afval + gft-afval in restafval).

16

In 2019 is in de regio Nijmegen 176 kg gft-afval (inclusief grof tuinafval en gft-afval in fijn restafval) per inwoner ingezameld. Het scheidingspercentage van gft-afval ligt zeer hoog in vergelijking met het landelijk gemiddelde: 83% in de regio ten opzichte van 58% landelijk. In vergelijking met het landelijk gemiddelde, wordt in de regio Nijmegen meer gft-afval gescheiden ingezameld en is minder gft-afval in het fijn restafval aangetroffen. Voor grof tuinafval is de situatie anders dan voor gft-afval: Er zijn grote verschillen te zien in de ingezamelde hoeveelheid grof tuinafval. Dit hangt onder meer samen met verschillen in de inzamelstructuur (faciliteiten en tarieven voor halen en brengen), verschillen in de registratie van gemeentelijk groenafval en met het gebruik van bladkorven. Daarnaast verschilt de hoeveelheid groen (tuinoppervlakte) per gemeente. In figuur 8 worden de hoeveelheden gescheiden ingezameld gft-afval en grof tuinafval en de fractie die in het fijn restafval is aangetroffen vergeleken met de hoeveelheid fijn restafval. Figuur 8: Gescheiden ingezameld gft en grof tuinafval en in fijn restafval in 2019 (kg/inw)

200 180 160 140 120 100 80 60 40 20 0

gft ingezameld grof tuinafval ingezameld gft in restafval restafval

2.5.2 Oud papier Sinds 2012 is de totale hoeveelheid ingezameld oud papier in de regio redelijk stabiel. Een licht dalende trend in de papierinzameling is zichtbaar in heel Nederland en zal het gevolg zijn van de digitalisering. In 2019 is de gemiddelde hoeveelheid ingezameld oud papier in de regio 57 kg per inwoner. Tabel 5: Gescheiden ingezameld oud papier en papier in fijn restafval in 2019 (kg/inw) kg/inwoner

restafval

ingezameld papier

papier in restafval

papier totaal

Scheidingspercentage 2019

Scheidingspercentage 2018

Berg en Dal

54

61

2,8

64

96%

95%

Beuningen

48

67

1,6

69

98%

98%

Druten

49

60

1,8

62

97%

98%

Heumen

50

63

1,7

65

97%

97%

Nijmegen

87

46

4,8

51

91%

92%

Wijchen

111

61

5,4

67

92%

86%

Regio

79

53

4,1

57

93%

92%

Landelijk 2016

190

50

38

88

57%

57%

17

Het fijn restafval in de regiogemeenten bevat weinig oud papier (gem. 4,1 kg/inw), in vergelijking met het landelijk gemiddelde van 38 kg per inwoner. In de regio wordt 3 kg meer papier gescheiden ingezameld dan gemiddeld in Nederland. Het scheidingspercentage van papier ligt met 93% ver boven het landelijk gemiddelde. Opvallend is dat de totale hoeveelheid papier (gescheiden ingezameld en in het fijn restafval) in de regiogemeenten beduidend lager ligt dan het landelijk gemiddelde. Figuur 9 bevat de hoeveelheden gescheiden ingezameld oud papier en de fractie die nog in het fijn restafval zit, vergeleken met de hoeveelheid fijn restafval. Figuur 9: Gescheiden ingezameld oud papier en papier in fijn restafval in 2019 (kg/inw)

120 100 80 60

ingezameld papier

40

papier in restafval restafval

20 0

2.5.3 Glas De ingezamelde hoeveelheid glas in de regio is al jaren vrij stabiel. Tabel 6: Gescheiden ingezameld glas en glas in het fijn restafval in 2019 (kg/inw) kg/inwoner

restafval

ingezameld glas

glas in restafval

glas totaal

Scheidingspercentage 2019

Scheidingspercentage 2018

Berg en Dal

54

30

1,0

31

97%

93%

Beuningen

48

28

1,2

29

96%

98%

Druten

49

25

0,8

25

97%

96%

Heumen

50

29

1,0

30

97%

96%

Nijmegen

87

22

3,0

25

88%

90%

Wijchen

111

23

3,6

26

86%

79%

Regio

79

24

2,5

27

91%

90%

Landelijk 2016

190

20

9,7

30

68%

68%

In vergelijking met het landelijk gemiddelde wordt in de regio 4 kg meer glas per inwoner gescheiden ingezameld. Er zit 7,2 kg per inwoner minder glas in het fijn restafval. Het scheidingspercentage ligt in alle regiogemeenten dan ook ruim boven het landelijk gemiddelde. In figuur 10 zijn de hoeveelheden glas uitgezet tegen de hoeveelheid fijn restafval.

18

Figuur 10: Gescheiden ingezameld glas en glas in fijn restafval in 2019 (kg/inw)

140 120 100 80 ingezameld glas

60

glas in restafval

40

restafval

20 0

2.5.4 Plastic+ en kunststof verpakkingen In tabel 7 staan de ingezamelde hoeveelheden plastic+, de hoeveelheid plastic+ in het fijn restafval en het scheidingspercentage voor plastic+. Sinds 1 juni 2015 worden ook pakken en blikken in de plastic+ zak ingezameld. Net als in 2018, is de totale ingezamelde hoeveelheid plastic+ weer verder gestegen. In 2019 is er 1,9 kg minder plastic+ in het restafval aangetroffen dan in 2018. Tabel 7: Gescheiden ingezameld plastic+ en in fijn restafval in 2019 (kg/inw) Gemeente

restafval

ingezameld plastic+

plastic+ in restafval

plastic+ totaal

scheidings percentage plastic+ 2019

Scheidings percentage plastic+ 2018

Berg en Dal

54

37

3,5

40

91%

92%

Beuningen

48

48

2,9

51

94%

95%

Druten

49

48

3,0

51

94%

92%

Heumen

50

33

3,6

36

90%

88%

Nijmegen

87

32

6,3

39

84%

78%

Wijchen

111

30

8,4

39

78%

71%

Regio

79

35

5,7

40

86%

82%

Landelijk 2016

190

13

27

40

34%

34%

Ten opzichte van 2018 is het scheidingspercentage van plastic+ in de regio met 4% gestegen.

19

Figuur 11: Gescheiden Ingezameld plastic+ en plastic+ in fijn restafval in 2019 (kg/inw)

120 100 80 60

ingezameld Plastic+ Plastic+ in restafval

40

restafval 20 0

2.5.5 Overige fracties Textiel, klein chemisch afval en elektr(on)ische apparaten Tabel 8 bevat de ingezamelde hoeveelheden en scheidingspercentages van textiel, KCA (klein chemisch afval) en elektr(on)ische apparaten (voorheen: wit- en bruingoed).

Tabel 8: Gescheiden ingezameld textiel, KCA en apparaten en in fijn restafval in 2019 (kg/inw)

textiel in restafval

Scheidings percentage 2019

Scheidings percentage 2018

ingezameld

KCA in restafval

Scheidingsp ercentage 2019

Scheidingsp ercentage 2018

ingezameld

apparaten in restafval

Scheidingsp ercentage 2019

Scheidingsp ercentage 2018

Elektrische apparaten

ingezameld

KCA

restafval

Textiel

Berg en Dal

54

7,3

3,5

67%

66%

1,9

0,0

99%

97%

7,5

0,4

95%

93%

Beuningen

48

7,1

5,4

57%

77%

2,1

0,0

99%

99%

8,3

0,6

93%

97%

Druten

49

6,9

5,1

58%

65%

1,2

0,1

91%

98%

5,3

1,7

76%

91%

Heumen

50

5,8

6,3

48%

57%

1,2

0,0

97%

80%

5,0

0,5

91%

87%

Nijmegen

87

5,1

2,8

65%

62%

1,1

0,0

97%

94%

5,6

0,7

89%

97%

Wijchen

111

4,9

7,9

38%

49%

1,4

0,2

90%

94%

6,1

0,9

88%

89%

regio

79

5,6

4,1

58%

62%

1,3

0,1

96%

95%

6,0

0,7

89%

94%

Landelijk 2016

190

4,4

9,7

31%

31%

1,2

0,21

85%

85%

4,5

nb

nb

nb

Textiel Sinds 2015 verzorgt Dar de inzameling van textiel via de brengcontainers. Aanvullend zamelen charitatieve inzamelaars en/of private partijen in enkele gemeenten nog via een haal- en/of brengsysteem in. De inzamelresultaten van deze inzamelaars zijn niet consequent gerapporteerd. De regiogemeenten zamelen meer textiel gescheiden in dan gemiddeld in Nederland. Ten opzichte van 2018 is er de totale hoeveelheid ingezameld textiel in de regio net als het jaar ervoor iets gedaald, namelijk 1.763 ton in 2019 ten opzichte van 1.773 ton in 2018. 20

Klein Chemisch Afval (KCA) In de regio wordt dezelfde hoeveelheid KCA gescheiden ingezameld als gemiddeld in Nederland. In alle regiogemeenten is het scheidingspercentage met minimaal 90% zeer hoog. Elektr(on)ische apparaten In 2019 is er in de regio 6 kg per inwoner aan elektrische apparaten ingezameld. Dat is 0,2 kg meer dan in 2018 en ligt boven het landelijk gemiddelde van 4,4 kg per inwoner. De bij de sorteeranalyse bepaalde hoeveelheden in het fijn restafval zijn minder nauwkeurig. Voor deze kleine fractie zijn de uitkomsten van sorteeranalyses afhankelijk van het toevallig aanwezig zijn van een (groot) apparaat in de steekproef. Het gemiddelde geeft wel een redelijk beeld. Voor het beoordelen van het gescheiden inzamelen van apparaten kan het best worden uitgegaan van het gemiddelde beeld uit de sorteeranalyses. Gemiddeld wordt in de regio Nijmegen 0,7 kg per inwoner in het fijn restafval aangetroffen. De bij de sorteeranalyses gevonden hoeveelheden in het fijn restafval staan in figuur 12. Figuur 12: Hoeveelheden textiel, apparaten en KCA in fijn restafval in 2019 (kg/inw)

9,0 8,0 7,0 6,0 ingezameld textiel 5,0 4,0 3,0

textiel in restafval ingezameld KCA

KCA in restafval ingezameld elektrische apparaten

2,0

elektrische apparaten in restafval

1,0 0,0

In figuur 12 zijn de hoeveelheden fijn restafval niet opgenomen, omdat de ingezamelde hoeveelheden textiel, KCA en elektrische apparaten en de hoeveelheid van deze stromen die is aangetroffen in fijn restafval ten opzichte van het ingezamelde fijn restafval zo klein zijn, dat ze niet nauwkeurig in eenzelfde figuur weer te geven zijn. De hoeveelheden ingezameld fijn restafval zijn terug te zien in tabel 8. Kanttekening bij de scheidingsresultaten van textiel is dat er ook door andere partijen dan Dar textiel wordt ingezameld, daarom kunnen op basis van deze bevindingen geen conclusies getrokken worden.

21

Metalen, hout en steen/puin Tabel 9 bevat de ingezamelde hoeveelheden en scheidingspercentages van metalen, hout en steen/puin. Tabel 9: Gescheiden ingezameld metalen, hout en steen/puin en in fijn restafval in 2019 (kg/inw)

Metalen in rest-afval

Scheidings percentage 2019

Scheidings percentage 2018

ingezameld

Hout in restafval

Scheidings percentage 2019

Scheidings percentage 2018

ingezameld

Steen/puin in restafval

Scheidings percentage 2019

Scheidings percentage 2018

Steen/puin

ingezameld

Hout

Restafval

Metalen

Berg en Dal

54

3,5

0,5

88%

75%

33,5

0,8

98%

99%

1,6

3,0

35%

59%

Beuningen

48

7,4

0,9

89%

94%

23,6

0,8

97%

95%

7,6

0,7

92%

92%

Druten

49

2,7

1,8

60%

58%

15,3

1,2

93%

86%

0,0

1,2

0%

66%

Heumen

50

3,9

0,7

84%

71%

19,2

1,3

93%

92%

4,3

1,3

76%

70%

Nijmegen

87

5,2

0,4

93%

81%

25,2

0,4

98%

96%

6,5

3,1

68%

84%

Wijchen

111

6,4

2,5

72%

83%

36,9

2,7

93%

90%

9,0

8,2

52%

97%

regio

79

5,2

0,9

86%

81%

26,6

0,9

97%

95%

5,9

3,4

63%

84%

Landelijk 2016

190

4,1

8,3

33%

33%

24

nb

nb

nb

24

nb

nb

nb

Metalen Ten opzichte van 2018 is de hoeveelheid gescheiden ingezameld metaal in de regio in 2019 gestegen met 0,2 kg. De hoeveelheid metalen in het restafval is in 2019 met 0,3 kg afgenomen ten opzichte van 2018. Een deel van het metaal en blik uit het fijn restafval wordt na verbranding alsnog gerecycled. Dit wordt echter niet als recycling geregistreerd (met uitzondering van de VANG-doelstellingen). Hout In de regio is in 2019 bijna 27 kg hout per inwoner gescheiden aangeboden. Dat is een stijging van 2 kg ten opzichte van 2018. De hoeveelheid hout in het fijn restafval is in 2019 is met 0,5 kg afgenomen ten opzichte van 2018. Steen/puin Gemiddeld is in de regio meer steen en puin gescheiden ingezameld (5,9 kg/inw) dan in het fijn restafval is aangetroffen (3,4 kg/inw). Ten opzichte van 2018 is er 0,4 kg minder steen/puin gescheiden ingezameld en is er 2,2 kg meer steen/puin in het fijn restafval aangetroffen.

22

Figuur 13: Hoeveelheden metalen, hout en steen/puin in fijn restafval in 2019 (kg/inw)

40 35

30 metalen ingezameld

25

Overige metalen in restafval

20

hout ingezameld 15

hout in restafval

10

steen/puin ingezameld

5

steen/puin in restafval

0

Luiers Luiers worden in de regio nog niet gescheiden ingezameld, omdat een goede verwerkingsmethode vooralsnog ontbreekt. In de jaarlijkse sorteeranalyse onderzoeken we wel de mate waarin luiers voorkomen in het fijn restafval. Daaruit blijkt dat luiers nog een relatief grote fractie (circa 14% in 2019) van het huishoudelijk restafval in de regio vormen: -

2013: 10,9% 2014: 7,7% 2015: 9,3% 2016: 12,6% 2017: 8,9% 2018: 13% 2019: 14,2%

Onderstaande tabel laat een schatting zien van de hoeveelheid luiers in het fijn restafval op basis van de resultaten van de sorteeranalyse. In 2018 bedroeg het regiototaal 3039 ton. De toename wordt veroorzaakt door een hoger percentage luiers dat tijdens de sorteeranalyses van 2019 in het restafval is aangetroffen. De sorteeranalyse is een momentopname. Het aandeel luiers dat bij sorteeranalyses in het restafval zit, ligt sinds 2013 tussen de 8% en 14%.

23

Tabel 10: Luiers in fijn restafval in 2019 Gemeente

restafval

Luiers in restafval (kg/inw)

Percentage luiers van restafval

Totaal luiers in restafval (ton)

Berg en Dal

54

12,0

22,3%

418

Beuningen

48

7,4

15,3%

192

Druten

49

10,7

22,1%

202

Heumen

50

7,6

15,2%

125

Nijmegen

87

11,8

13,6%

2112

Wijchen

111

4,6

4,1%

189

Regio totaal

79

10,4

14,2%

3237

2.6 Volume fijn restafval en soortelijk gewicht componenten 2.6.1 Volume fijn restafval Bij de sorteeranalyses is het gewicht en het volume van de genomen monsters bepaald. Hiermee is het mogelijk om het soortelijk gewicht van het fijn restafval te bepalen. In 2011 is niet op volume gesorteerd, waardoor de gegevens over het soortelijk gewicht over dat jaar niet bekend zijn. In deze paragraaf is gerekend met ongewogen gemiddelden. Hoeveelheden kunnen daardoor licht afwijken van de rest van de rapportage.

Tabel 11: Ontwikkeling gemiddeld soortelijk gewicht en ingezameld volume fijn restafval jaar

gewicht restafval (kg/inw)

afname/ toename %

soortelijk (kg/m³)

2010

125

-3%

157

2011

130

4%

2012

117

2013

gewicht

afname toename %

/

volume restafval

afname / toename %

15%

802

-14%

nb

nb

nb

nb

-10%

153

-2%

753

-6%

111

-5%

141

-7%

718

-5%

2014

112

1%

146

3,5%

767

6,0%

2015

95

-15%

152

4,1%

669

-7,5%

2016

84

-12%

147

-3,6%

569

-14,9%

2017

82

-2%

132

-9,7%

503

-11,5%

2018

80

-2%

130

-1,8%

515

2,1%

2019

79

-1%

132

1,5%

507

-1,5%

Tussen 2010 en 2019 is het gemiddelde volume van het fijn restafval in de regio met 37% afgenomen: van 802 liter naar 507 liter per inwoner. Het gemiddelde gewicht in de regio is eveneens met 37% gedaald: van 125 kg per inwoner in 2010 naar 79 kg per inwoner in 2019. Tussen 2010 en 2018 lijkt het of het soortelijk gewicht redelijk constant is gebleven, of zelfs een beetje is afgenomen. In de periode 2008-2010 is als resultaat van de invoering van het gescheiden inzamelen van kunststof het soortelijk gewicht gestegen van 128 kg/m3 naar 157 kg/m3. Het lag in lijn der verwachting dat deze stijging in de jaren erna zou doorzetten, omdat immers steeds beter gescheiden wordt en er steeds meer weinig wegende verpakkingen bij het kunststof (plastic+) ingezameld mogen worden in plaats van bij het restafval. De bepaling van het soortelijk gewicht in bovenstaande tabel is gebaseerd op

24

indicatieve cijfers die zijn verkregen uit de jaarlijkse sorteeranalyses. De afname in soortelijk gewicht die te zien is in de tabel wordt waarschijnlijk veroorzaakt doordat er gerekend is met indicatieve cijfers. Figuur 14 geeft een beeld van de ontwikkeling van het volume restafval per inwoner in de verschillende gemeenten. De gegevens over 2011 en voor de gemeente Heumen ook 2015 zijn niet bekend. Voor deze ontbrekende gegevens is gerekend een gemiddelde van het jaar ervoor en het jaar erna. Figuur 14: Ontwikkeling volume fijn restafval (liter per inwoner per jaar)

1.600 1.400 1.200

Berg & Dal Beuningen

1.000

Druten 800

Heumen

600

Nijmegen

400

Wijchen Gemiddeld

200 0 2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

Net als het gewicht, laat ook het ingezamelde volume aan fijn restafval grote verschillen zien tussen gemeenten: van 306 liter per inwoner in Beuningen tot 871 liter per inwoner in Wijchen. Een inwoner uit Beuningen heeft dus gemiddeld nog geen zeven zakken restafval per jaar. Gemiddeld in de regio neemt het volume fijn restafval per inwoner elk jaar verder af. In Bijlage 4 staan per gemeente de achterliggende cijfers van het soortelijk gewicht, het gewicht en het volume van het fijn restafval.

2.7 Financiële situatie 2.7.1 Afvalstoffenheffing: kosten voor de inwoner Onderstaande tabel geeft een overzicht van de kosten voor inwoners van de regiogemeenten. De afvalkosten voor de inwoners bestaan uit de gemeentelijke afvalstoffenheffing (vastrecht en de kosten voor het aanbieden van huishoudelijk restafval. De mate waarin de afvalstoffenheffingen de werkelijke afvalbeheerskosten dekken varieert.

25

Tabel 12: Afvalstoffenheffing in 2019 Afvalstoffenheffing (€ / jaar /huishouden) eenpers.

meerpers.

Diftar tarieven

Berg en Dal

€ 148,50

€208,50

Tariefzak (klein / groot) - € 0,50 / € 1,00 Gebruik ondergrondse container. Per inworp € 1,00

Beuningen

€ 170,00

€ 170,00

Gebruik ondergrondse container. Per inworp € 1,00

Druten

€ 111,36

€164,04

Gebruik ondergrondse container. Per inworp € 0,75

Heumen

€ 118,50

€ 169,25

Tariefzak (klein / groot): - € 0,75 / € 1,16

Nijmegen

€ 0,00

€ 0,00

Wijchen

€ 160,00

€ 160,00

Landelijk gemiddeld 2019*

€ 214,-

€ 263,-

Tariefzak (klein / groot) - € 0,69 / € 1,09 Gebruik ondergrondse container: - € 1,09 per keer Per container (inworp OC / 140 ltr / 240 ltr) - € 1,13 / € 3,850 / € 6,61

* Dit betreft alleen het vastrecht, dus in diftar gemeenten zijn de diftar tarieven niet meegenomen.

De regio kende in de afgelopen jaren een grote variatie aan financiële regelingen. Dit is na 2012 veranderd, doordat Wijchen in 2013 diftar ingevoerd heeft en Beuningen in 2013 het ledigingstarief van de gft-containers op € 0,- heeft gesteld. Daarmee hadden alle gemeenten, behalve de voormalige gemeente Ubbergen, diftar ingevoerd. Sinds 2017 is in heel Berg en Dal inclusief Ubbergen diftar ingevoerd. Daarmee zamelen vanaf 2017 alle regiogemeenten in met diftar. Binnen de diftarsystematiek worden door gemeenten drie verschillende inzamelmiddelen gebruikt: de dure afvalzak, volume/frequentie per mini container en betaling per inworp bij ondergrondse containers. Ten opzichte van 2018 is de afvalstoffenheffing in alle regiogemeenten licht gestegen, behalve in Nijmegen, daar is deze gelijk gebleven. De diftar-tarieven zijn in Berg en Dal, Beuningen en Druten gelijk gebleven. In Heumen, Nijmegen en Wijchen zijn ze gestegen. Ten opzichte van het landelijk gemiddelde kennen alle regiogemeenten een relatief lage afvalstoffenheffing.

2.7.2 Kostenopbouw afvalverwerking Het ingezamelde fijn restafval en grof restafval wordt verbrand bij ARN. Het grof restafval wordt deels (voor)gesorteerd door Baetsen, waar de herbruikbare delen eruit worden gehaald. Het ingezamelde gft-afval wordt sinds halverwege 2012 bij ARN verwerkt. Het wordt vergist en gecomposteerd. In tabel 13 zijn per gemeente de kosten voor het verwerken van fijn restafval en gft-afval per huishouden berekend. Dit gebeurt op basis van gemiddeld 2,3 personen per huishouden en de

26

hoeveelheden en de verwerkingstarieven in 2019. De totale verwerkingskosten per inwoner voor fijn restafval en gft-afval variëren per gemeente. Tabel 13: Kosten verwerken fijn restafval en gft-afval 2019 restafval fijn

gft-afval

kosten verwerking fijn restafval per

kosten verwerking gft per

totaal kosten verwerking fijn hh rest en gft per huishouden

(kg/inw)

(kg/inw)

huishouden

huishouden

2019

Berg & Dal

54

181

€ 17

€ 23

€ 40

Beuningen

48

159

€ 15

€ 20

€ 35

Druten

49

192

€ 15

€ 24

€ 39

Heumen

50

192

€ 16

€ 24

€ 40

Nijmegen

87

84

€ 27

€ 11

€ 38

Wijchen

111

137

€ 35

€ 17

€ 52

regio

79

121

€ 25

€ 15

€ 40

27

Bijlagen 1 t/m 4 Afvalmonitor 2019

28

Bijlage 1: VANG bestuursakkoord

29

30

31

32

33

34

35

Bijlage 2: Ingezamelde hoeveelheden Deze bijlage bevat de tabel met de totale hoeveelheid ingezameld afval in de regio. Totale hoeveelheid ingezameld afval regio Nijmegen

Ingezameld afval in de MARNregio

in 2010

in 2011

in 2012

in 2013

in 2014

in 2015

In 2016

In 2017

In 2018

In 2019

Inwoners

297.478

298.977

300.136

301.805

303.471

305.956

307.508

309.729

312.504

313.645

ton

ton

ton

ton

ton

ton

ton

ton

ton

ton

Huishoudelijk restafval

40.212

39.081

37.589

33.608

33.964

30.910

28.078

25.472

24.860

24.832

Grof huish. restafval

7.695

8.175

7.502

6.725

5.872

5.202

5.679

6.258

6.178

6.539

Verbouwingsrestafval

1.612

1.785

1.663

1.721

1.384

1.010

1.065

1.056

1.122

1.323

0 GFT-afval

33.313

35.153

35.060

36.135

37.858

37.981

38.163

38.512

38.901

37.631

Oud papier en karton

20.259

20.371

18.311

18.518

18.223

18.725

17.933

18.328

17.318

16.699

Verpakkingsglas

7.501

7.740

7.759

7.528

7.029

7.578

7.460

7.460

7.499

7.564

Textiel

1.776

1.840

1.567

1.492

1.339

1.719

1.763

1.819

1.773

1.763

KCA

352

361

320

336

275

323

349

381

395

410

Metalen verpakkingen

36

31

17

38

0

0

0

0

(vervallen)

Drankenkartons

12

4

10

1

23

29

0

0

Kunststoffen (Plastic+)

3.196

3.858

4.131

4.639

5.131

6.763

8.554

9.825

10.491

10.869

Overige kunststoffen

4

9

6

22

179

424

581

689

793

789

Apparaten (WEB totaal)

1.952

2.181

1.963

1.576

1.176

1.474

1.704

1.564

1.872

1.889

Grof tuinafval

6.429

4.607

5.836

5.061

5.783

5.935

6.929

8.878

9.984

9.934

Bruikbaar huisraad

1.273

1.161

1.289

648

0

581

614

855

791

1.230

Vloerbedekking

521

375

441

623

131

0

0

0

0

0

Vlakglas

195

230

166

233

165

216

253

287

330

341

Metalen

1.297

1.355

1.168

1.137

1.023

1.125

1.246

1.479

1.564

1.640

Luiers

36

Houtafval (A- en B-hout)

5.228

5.227

4.835

5.434

4.893

5.216

6.237

7.135

7.722

29

114

84

59

292

312

366

424

528

494

Schoon puin

4.376

4.547

4.036

3.687

2.757

1.803

1.790

2.003

1.977

1.846

Dakbedekking

199

199

196

203

157

128

137

134

165

151

Asbesthoudend afval

138

154

152

111

112

122

168

130

140

124

Houtafval (C-hout)

8.340

Autobanden

55

40

34

38

61

62

88

75

140

185

Schone grond

1.469

1.556

1.279

1.253

918

374

358

312

265

314

Frituurvet

52

53

58

57

46

46

41

54

47

59

Overig gemengd puin

42

3

331

0

137

88

0

0

0

0

Overig gips

0

0

0

13

163

166

173

185

192

215

Overig diversen

23

61

25

57

98

0

2

Matrassen

4

18

0

49

276

303

Totaal

139.247

140.269

135.826

130.951

129.185

128.748

129.732

133.367

135.339

135.482

huishoudelijk restafval

40.212

39.081

37.589

33.608

33.964

30.910

28.078

25.472

24.860

24.832

gescheiden hh

66.446

69.359

67.175

68.687

69.878

73.118

74.222

76.325

76.377

74.937

Scheidingspercentage

62%

64%

64%

67%

67%

70%

73%

75%

75%

75%

grof huish + verb restafval

9.307

9.960

9.164

8.445

7.256

6.212

6.744

7.314

7.300

7.862

gescheiden grof hh afval

23.282

21.870

21.897

20.211

18.086

18.509

20.688

24.256

26.803

27.852

Scheidingspercentage grof

71%

69%

70%

71%

71%

75%

75%

77%

79%

78%

totaal restafval

49.519

49.041

46.754

42.053

41.221

37.122

34.822

32.786

32.159

32.693

89.728

91.229

89.072

88.898

87.965

91.627

94.910

100.581

103.180

102.789

64%

65%

66%

68%

68%

71%

73%

75%

76%

76%

totaal gescheiden huishoudelijk afval Scheidingspercentage totaal

37

Bijlage 3: Samenstelling fijn huishoudelijk restafval 2017-2019 (kg/inw) 140

120

100 Overig herbruikbaar 80

Textiel Glas

60

Kunststof overig Plastic+**

40

20

Luiers OPK Gft Rest-fractie

0

38

Bijlage 4: Soortelijk gewicht en volume Soortelijk gewicht, gewicht en volume fijn restafval per gemeente

Soortelijk gewicht (kg/m³)

Gewicht fijn restafval (kg/inw)

2008

2009

2010

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2008

2009

2010

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

Berg en Dal

124*

143*

147*

143*

135*

137*

157*

135

139

141

126

137*

123*

122*

112*

110*

111*

103*

89

57

56

54

Beuningen

135

161

159

187

151

158,5

132,5

169

122

136

157

154

150

143

137

113

115

99

90

44

47

48

Druten

109

127

163

138

135

141

138

149

113

126

111

78

69

67

65

62

64

58

49

39

43

49

Heumen

109

119

139

131

132

151

nb

132

136

120

123

86

77

68

67

64

70

60

55

57

50

50

Nijmegen

137

107

164

162

135

154,5

145

143

135

134

147

138

140

131

123

115

117

103

92

91

88

87

Wijchen

138

144

154

160

150

141

184

151

150

123

128

236

226

223

196

144

140

133

127

121

114

111

Gemiddeld**

125

136

152

151

139

145

152

147

132

130

132

138

129

125

115

104

104

95

84

82

80

79

volume fijn restafval (liter/inw)

2008

2009

2010

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

Berg en Dal

1.104*

861*

828*

785*

816*

812*

791*

658

410

397

429

Beuningen

1.138

929

899

732

749

726

750

535

361

346

306

Druten

715

542

410

468

456

454

417

327

345

341

441

Heumen

786

645

490

510

485

464

nb

414

419

417

407

Nijmegen

1.010

1.310

801

762

854

757

713

642

677

657

592

Wijchen

1.716

1.572

1.444

1.226

962

929

718

839

809

927

871

Gemiddeld

1075

933

818

742

733

707

682

569

503

514

507

*Ongewogen gemiddelde Groesbeek, Millingen en Ubbergen ** Ongewogen gemiddelde in de regio

39