Document · PDF

B20 Beheerplan wegen Berg en Dal 2021-2025

Gemeenteraad 1 april 2021, gemeente Berg en DalBij agendapunt: B20 Voorstel om het "Beheerplan Wegen 2021-2025" vast te stellen8.519 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Beheerplan wegen 2021 - 2025 Gemeente Berg en Dal

projectnummer 0458984.100 definitief 4 december 2020

Beheerplan wegen 2021 - 2025 Gemeente Berg en Dal

projectnummer 0458984.100 definitief revisie 2.0 4 december 2020

Auteurs ir. S.A. (Stephan) van der Geest H.M. (Herold) Heetebrij

Opdrachtgever Gemeente Berg en Dal Dorpsplein 1 6562 AH GROESBEEK

datum vrijgave 04-12-2020

beschrijving revisie 2.0 definitief

goedkeuring S. v/d Geest

vrijgave R. Fleur

Inhoudsopgave

Blz.

Inleiding

1.1 1.2 1.3 1.4 1.5

Aanleiding Algemeen principe wegbeheer Doel Scope Leeswijzer

1 1 2 2 3

Wat beheren we?

2.1 2.2 2.3

Databeheer wegen Berg en Dal Areaal Berg en Dal Kenmerken areaal gemeente Berg en Dal

4 4 8

Wat is de huidige kwaliteit?

3.1 3.2 3.3 3.4 3.5

Kwaliteitsambitie Uitgebalanceerd beeld Kwaliteitsontwikkeling wegen Huidige kwaliteit in detail Kwaliteit ten opzichte van ambitie Conclusie kwaliteit

9 9 11 12 12

Wat zijn de kaders en ontwikkelingen?

4.1 4.2

Wettelijke kaders wegbeheer in Nederland Ontwikkelingen

13 14

Welke keuzes hebben we?

5.1 5.2 5.3 5.3.1 5.3.2 5.3.3 5.3.4 5.4

Uitgangspunten scenarioberekening groot onderhoud Impact kwaliteitskeuze Scenario’s groot onderhoud wegen Scenario Ideaalbeeld Scenario Accent op langzaam verkeer Scenario Uitgebalanceerd beeld Scenario Sober Conclusie en scenariokeuze groot onderhoud

15 16 17 17 18 19 20 20

Hoe gaan we wegbeheer financieren?

6.1 6.2 6.3 6.4

Kosten klein onderhoud en overige kosten Kosten groot onderhoud Kosten vervanging/rehabilitatie wegen Risicoparagraaf

21 21 22 23

Hoe pakken we dit aan? Wat gaan we doen?

7.1

Werkproces / beheercyclus wegbeheer

Conclusies en aanbevelingen

8.1 8.2

Conclusies Aanbevelingen

26 27

Bijlage 1 Kwaliteitsniveaus wegen Bijlage 2 Kwaliteitsontwikkeling wegen

Beheerplan wegen 2021 - 2025 Gemeente Berg en Dal projectnummer 0458984.100 4 december 2020 revisie 2.0

Inleiding

1.1

Aanleiding De wegen in de gemeente Berg en Dal zorgen letterlijk voor verbinding. Het goed onderhouden en beheren van de wegen is van wezenlijk belang. Vanuit de Wegenwet heeft de gemeente de zorgplicht voor verhardingen. Dit betekent dat de gemeente als wegbeheerder te allen tijde verantwoordelijk is voor de kwaliteit (de onderhoudstoestand) van de verhardingen die het in beheer heeft. Het gebruik van de wegen moet veilig kunnen plaatsvinden en schades/ongevallen door gebreken aan de weg, moeten zoveel mogelijk worden voorkomen. Om het beheer en onderhoud van het gemeentelijk areaal op doelmatige en efficiënte wijze uit te voeren is dit Beheerplan wegen opgesteld. In 2015 heeft de gemeenteraad de ambitie voor de kwaliteit van wegen bepaald, deze is vastgesteld conform het scenario ‘Uitgebalanceerd beeld’. In 2018 is een nieuw Onderhoudsplan wegen opgesteld. Op basis van de weginspectie 2018 is hierin een actueel beeld gegeven van de onderhoudstoestand van de wegen en de verwachte kosten voor het uitvoeren van de ambitie. Begin 2020 is een nieuwe weginspectie uitgevoerd, in dit beheerplan worden de resultaten hiervan gedeeld en de berekeningen voor de komende periode herijkt. Er is bewust gekozen voor doorzetten van de eerder gebruikte methodiek en niet voor het geheel veranderen of vernieuwen van de wegbeheersystematiek in Berg en Dal.

Er is sprake van evolutie in plaats van revolutie. Eind 2020 heeft de gemeenteraad besloten per 2021 een bezuiniging door te voeren op het onderhoud van wegen. De gevolgen van deze bezuiniging worden in dit beheerplan in beeld gebracht. Daarnaast zijn er de afgelopen jaren een aantal ontwikkelingen geweest in het wegbeheer. Bijvoorbeeld de invoering van de Basiskaart Grootschalige Topografie (BGT) of de wijziging van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) 2017. Deze laatste eist een actueel beheerplan indien de gemeente werkt met een onderhoudsvoorziening wegen. Tot voor kort werkte de gemeente Berg en Dal hiermee. Echter, door het ontbreken van een actueel plan is hiermee gestopt. In dit beheerplan wordt hier verder op ingegaan en een nieuw voorstel gedaan voor financiering van wegbeheer. Dat maakt de aanleiding voor het opstellen van dit beheerplan meerledig.

1.2

Algemeen principe wegbeheer Wegbeheer is er in essentie op gericht het huidige areaal aan verhardingen te onderhouden, zodat deze veilig door de (weg)gebruiker kan worden gebruikt. Afhankelijk van het materiaal van de weg, de belasting van de weg en andere factoren degradeert deze gedurende de levensduur in kwaliteit. Door het uitvoeren van onderhoud kan een kwaliteitsimpuls worden gegeven. Onderstaand figuur geeft inzicht in het verloop van de kwaliteit gedurende de levensduur en de impact van het uitvoeren van onderhoud (A=klein onderhoud B=groot onderhoud C=vervanging)

Blad 1

Beheerplan wegen 2021 - 2025 Gemeente Berg en Dal projectnummer 0458984.100 4 december 2020 revisie 2.0

Binnen Nederland wordt voor beheer van de openbare ruimte veelvuldig gebruik gemaakt van kwaliteitsniveaus. Er worden vijf verschillende kwaliteits- en onderhoudsniveaus herkend, er zijn echter verschillende benamingen. In bijlage 1 wordt een overzicht gegeven van de verschillende kwaliteitsniveaus en benamingen. In deze rapportage wordt gebruik gemaakt van de Antea Group benamingen.

1.3

Doel Dit beheerplan geeft specifiek inzicht en grip op het beheer van wegen. Het doel van dit plan is meerledig: • Inzicht geven in de huidige situatie (areaal en kwaliteit); • Inzicht in kosten voor wegbeheer en de impact van de bezuiniging; • Beschrijving van de beheerstrategie met doorvertaling naar kosten/financiën (exploitatie, voorziening en investeringen); • Werkwijze wegbeheer en de actuele thema’s/ontwikkelingen.

1.4

Scope Dit Beheerplan wegen heeft de volgende scope: Instandhouding van alle: • Asfaltverhardingen; • Elementverhardingen; • Half- en onverharde wegen en paden; • Wegbermen en bermverhardingen; • Markeringen op verharding; • Verhardingen op de begraafplaatsen (Heselenberg en Vossegraaf). Buiten de scope van dit plan vallen: • Verhardingen in beheer bij derden (bv. Rijkswaterstaat, provincie, waterschap of particulieren); • Verharding op en rond sportvelden en speelterreinen;

Blad 2

Beheerplan wegen 2021 - 2025 Gemeente Berg en Dal projectnummer 0458984.100 4 december 2020 revisie 2.0

• • • • •

1.5

Overige wegmeubilair (bebording, paaltjes, verkeerszuilen, etc.); Civieltechnische kunstwerken (bruggen, duikers, etc.); Verzorgend onderhoud van de verhardingen (bv. straatvegen of onkruidbestrijding); Het aanpassen van de weginrichting (bv. in kader van het programma Duurzaam veilig of verkeersveiligheid); De begroeide berm die achter de (berm)verharding ligt.

Leeswijzer Per hoofdstuk wordt een centrale vraag beantwoord. Achtereenvolgens leest u: Nr.

Centrale vraag

Inhoud

Wat beheren we?

Omvang en kenmerken van het areaal. Waar is het van gemaakt? Waar wordt het voor gebruikt? Wat is de leeftijd?

Wat is de kwaliteit van de wegen?

Inzicht in de huidige kwaliteit en het kwaliteitsverloop in de afgelopen jaren.

Welke keuzes hebben we?

Inzicht in de keuzes voor wegbeheer, de kosten en de financieringsvorm.

Hoe gaan we wegbeheer financieren?

Inzicht in de benodigde budgetten en financieringsvorm voor wegbeheer in Berg en Dal.

Hoe gaan we dat doen?

Beschrijving van de werkwijze en benodigde personele capaciteit.

Conclusies en aanbevelingen

Alle conclusies en aanbevelingen op een rij.

Bijlagen

Ondersteunende documenten en figuren

Blad 3

Beheerplan wegen 2021 - 2025 Gemeente Berg en Dal projectnummer 0458984.100 4 december 2020 revisie 2.0

Wat beheren we? In dit hoofdstuk wordt ingegaan op het areaal wegen van de gemeente Berg en Dal. Allereerst wordt inzicht gegeven in het proces van databeheer en daarmee de betrouwbaarheid van deze data. Vervolgens wordt ingegaan op de areaalomvang, de (beheer)kenmerken en Berg en Dal in vergelijking met andere gemeenten.

2.1

Databeheer wegen Berg en Dal Het goed beheren van wegen kan alleen plaatsvinden op basis van goede informatie en kennis. Het gaat dan bijvoorbeeld om welke wegen hebben we? Hoeveel vierkante meter is aangelegd in 1975? Welke belangrijke (verbindende) wegen beheren we? Welke wegen hebben schades? De hoeveelheid data en informatie is de afgelopen jaren enorm toegenomen. Een belangrijke ontwikkeling in databeheer in de afgelopen jaren is de ontwikkeling van de Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT). De BGT is de gedetailleerde grootschalige kaart van heel Nederland. Nederlandse overheden zijn verplicht om de BGT te gebruiken in alle werkprocessen die een kaart als ondergrond vereisen. Wegbeheer is er daar één van. De wegvakonderdelen die geregistreerd zijn in de BGT worden via een koppeling toegevoegd aan het beheersysteem GBI. In het beheersysteem worden vervolgens aan deze vlakken nadere beheerparameters (bv. verhardingssoort of jaar van aanleg) toegekend. De afgelopen jaren heeft de gemeente Berg en Dal de eerste stappen gezet in het opzetten van het wegendatabeheer. Echter, ook de komende periode verdient dit aandacht. Op dit moment zijn nog niet alle arealen actueel, betrouwbaar en compleet geregistreerd. In de komende periode zullen mutaties in de dataset worden verwerkt. Dit kan beperkt van invloed zijn op de omvang en kenmerken van het areaal.

Onderstaande figuren en de berekeningen in dit beheerplan zijn gemaakt op basis van de GBI dataset van februari 2020.

2.2

Areaal Berg en Dal De gemeente Berg en Dal beheert een totaal oppervlak van circa 2,0 miljoen m² aan verhardingen. Verhardingstype Van het totale areaal bestaat 42% uit asfaltverharding (dicht asfaltbeton, oppervlakbehandeling en zeer open asfaltbeton), 55% uit elementenverharding (klinkers, tegels, etc.), 1% uit cementbetonverharding en 2% uit overige verhardingen (onverhard en semi-verharding).

Blad 4

Beheerplan wegen 2021 - 2025 Gemeente Berg en Dal projectnummer 0458984.100 4 december 2020 revisie 2.0

Binnen en buiten de bebouwde kom De gemeente bestaat voor 71% uit wegen gelegen binnen de bebouwde kom en voor 29% uit buitengebied.

Blad 5

Beheerplan wegen 2021 - 2025 Gemeente Berg en Dal projectnummer 0458984.100 4 december 2020 revisie 2.0

Functie van de weg Onderstaande figuren geven inzicht in de wegtypen en verhardingsfuncties.

Circa 43% van het areaal is gelegen in woongebieden, ook is er nog een groot areaal gemiddeld en licht belaste wegen (buitengebied) en weg in verblijfsgebied (voetpad). Het wegtype wordt onder andere gebruikt voor het bepalen van de maatregel en de prioriteit.

Blad 6

Beheerplan wegen 2021 - 2025 Gemeente Berg en Dal projectnummer 0458984.100 4 december 2020 revisie 2.0

Het grootste deel van het areaal (67%) is in gebruik als rijbaan. 18% van het areaal wordt gebruikt als voetpad. Daarnaast is er nog een areaal fietspaden, parkeervakken en overige verhardingen (verkeersgeleiders, inritten, etc.). Leeftijdsopbouw Onderstaand figuur geeft inzicht in de leeftijdsopbouw van het areaal.

De grafiek laat aanlegpieken zien de jaren ‘60 en ‘90 van de vorige eeuw, maar ook in de periode 2010-2014 is een groot gedeelte van het areaal (her)aangelegd. Daarnaast is een gedeelte met aanlegperiode vóór 1950 en een gedeelte onbekend. Advies is dit de komende jaren te controleren in de beheerdata, het aanlegjaar is namelijk een belangrijk gegeven voor inzicht in de (vervangings)planning.

Blad 7

Beheerplan wegen 2021 - 2025 Gemeente Berg en Dal projectnummer 0458984.100 4 december 2020 revisie 2.0

Structuurelement areaaltabel In onderstaande tabel is het gehele beheerareaal ingedeeld naar structuurelement en daarna opgesplitst naar verhardingstype en verhardingsfunctie. Binnen de structuurelementen zijn wegen opgenomen met een vergelijkbaar karakter en beheerstrategie. Deze areaaltabel vormt de basis voor alle vervolgberekeningen en analyses in het vervolg van dit beheerplan. Deelarealen met een oppervlak kleiner dan 1.000 m² worden bewust buiten beschouwing gelaten.

Hoofdstructuur

Wijkontsluiting

Centrumgebieden

Bedrijventerrein

Overig binnen de kom

Overig buiten de kom

TOTAAL

Rijbanen

280.165

103.629

7.003

27.030

151.952

206.303

776.081

Fietspaden

42.626

2.584

1.446

14.732

3.188

64.590

Voetpaden

Parkeren & overig

602

Rijbanen

Hoeveelheden (m²)

A s f a l t

E l e m e n t e n

3.237

2.014

5.258

104

3.493

4.294

36.159

19.739

15.667

2.885

444.342

23.331

542.122

Fietspaden

24.761

386

524

6.783

149

32.602

Voetpaden

43.695

28.558

21.231

454

245.284

1.766

340.989

Parkeren & overig

19.408

5.759

13.045

5.592

133.117

2.850

179.771

TOTAAL

447.422

160.760

60.264

37.930

1.001.717

237.614

1.945.707

Oppervlakte < 1.000 m²

2.3

Kenmerken areaal gemeente Berg en Dal Het wegenareaal van de gemeente Berg en Dal heeft een aantal specifieke kenmerken die van invloed zijn op het beheer en onderhoud: • Gelegen in divers terrein: polders, klein stedelijk, geaccidenteerd terrein, bosrijk gebied; • Relatief veel elementverharding; • Circa 56 m² verharding per inwoner, iets minder dan het landelijk gemiddelde van 59 m² (conform Benchmark Antea Group);

Blad 8

Beheerplan wegen 2021 - 2025 Gemeente Berg en Dal projectnummer 0458984.100 4 december 2020 revisie 2.0

Wat is de huidige kwaliteit? In dit hoofdstuk wordt inzicht gegeven in de huidige kwaliteit. Eerst wordt inzicht gegeven in de kwaliteitsambitie. Daarna wordt de kwaliteitsontwikkeling gepresenteerd waarin het verloop van de kwaliteit in de afgelopen jaren zichtbaar wordt. Tenslotte wordt in detail ingegaan op de huidige kwaliteit en de verschillen met de ambitie.

3.1

Kwaliteitsambitie Uitgebalanceerd beeld In 2015 heeft de gemeenteraad de ambitie voor de kwaliteit van wegen bepaald, deze is vastgesteld conform het scenario ‘Uitgebalanceerd beeld’. Onderstaand figuur geeft inzicht in deze kwaliteitsambitie.

Hoofdstructuur

Wijkontsluiting

Centrumgebieden

Bedrijventerrein

Overig binnen de kom

Overig buiten de kom

Rijbanen

Fietspaden

Voetpaden

Parkeren & overig

Rijbanen

Fietspaden

Voetpaden

Parkeren & overig

Uitgebalanceerd beeld

A s f a l t

E l e m e n t e n

3.2

Kwaliteitsontwikkeling wegen In de afgelopen periode zijn globale visuele weginspecties uitgevoerd om de daadwerkelijke bereikte kwaliteit te monitoren. De inspecties zijn omgerekend naar rapportcijfers, deze rapportcijfers worden als kwaliteitsontwikkeling in onderstaand figuur gepresenteerd. In bijlage 2 is ook de complete kwaliteitsontwikkeling opgenomen, waarin onderscheid is gemaakt naar asfalt en elementen en de verschillende structuurelementen.

Blad 9

Beheerplan wegen 2021 - 2025 Gemeente Berg en Dal projectnummer 0458984.100 4 december 2020 revisie 2.0

Totaalbeeld Onderstaand figuur geeft inzicht in het verloop van de totale kwaliteit over de afgelopen jaren.

De totale kwaliteit van alle verhardingen tezamen laat over de afgelopen jaren een stabiel beeld zien. Gemiddeld wordt met een rapportcijfer 5,2 bovenin kwaliteitsniveau Laag gescoord. Als de arealen asfalt en elementverhardingen worden gesplitst levert dit het volgende beeld op.

Alle asfaltverhardingen samen laten een licht stijgende trend zien. De elementverhardingen lopen juist iets terug in kwaliteit. Over het algemeen is de elementverharding in betere staat dan de asfaltverharding. De asfaltverharding scoort gemiddeld in kwaliteitsniveau Laag, terwijl de elementverharding op de scheiding tussen Basis en Laag scoort.

Blad 10

Beheerplan wegen 2021 - 2025 Gemeente Berg en Dal projectnummer 0458984.100 4 december 2020 revisie 2.0

3.3

Huidige kwaliteit in detail De huidige kwaliteit, op basis van de weginspectie 2020 is nader uitgewerkt naar de verschillende onderdelen, conform de areaaltabel (paragraaf 2.2). Dit levert het volgende gedetailleerde beeld op.

Hoofdstructuur

Wijkontsluiting

Centrumgebieden

Bedrijventerrein

Overig binnen de kom

Overig buiten de kom

Rijbanen

5,9

6,6

10,0

4,3

3,9

4,4

Fietspaden

7,3

8,6

10,0

3,6

7,7

Huidige kwaliteit

A s f a l t

10,0

Voetpaden

6,4

Parkeren & overig E l e m e n t e n

6,2

7,3

Rijbanen

7,7

Fietspaden

6,2

Voetpaden

6,1

5,3

5,5

Parkeren & overig

7,0

6,3

6,8

8,2

5,3

3,8

5,9

4,6

6,0

5,1

5,2

5,0

Kwaliteitsniveau Zeer Hoog Hoog Basis Laag Zeer laag

Blad 11

Rapportcijfer 9,5 -10 7,5 - 9,4 5,5 - 7,4 3,5 - 5,4 < 3,5 Oppervlakte < 1.000 m²

Beheerplan wegen 2021 - 2025 Gemeente Berg en Dal projectnummer 0458984.100 4 december 2020 revisie 2.0

3.4

Kwaliteit ten opzichte van ambitie De huidige kwaliteit van het wegenareaal is vergeleken met de kwaliteitsambitie. In onderstaand figuur is dit per deelareaal gedaan.

Hoofdstructuur

Wijkontsluiting

Centrumgebieden

Bedrijventerrein

Overig binnen de kom

Overig buiten de kom

Rijbanen

te laag

te hoog

te laag

Fietspaden

te laag

te hoog

te laag

te hoog

Kwaliteit vs Ambitie

A s f a l t

te hoog

Voetpaden

te hoog te hoog

Parkeren & overig E l e m e n t e n

Rijbanen

te laag

Fietspaden

te laag

Voetpaden

te laag

Parkeren & overig

te laag

te hoog

te laag ok

Een groot gedeelte van het areaal scoort op of boven het afgesproken kwaliteitsniveau. Echter, er zijn ook arealen die lager scoren dan afgesproken. Met name een aantal gebieden waarvoor een Hoog kwaliteitsniveau is afgesproken (deels Hoofdstructuur en Centrumgebieden), behalen dit niet. De grote arealen ‘Overig binnen de kom’ behalen het gewenste Basisniveau niet en scoren nu in kwaliteitsniveau Laag.

3.5

Conclusie kwaliteit Op basis van bovenstaande figuren en analyses kan worden geconcludeerd dat: • De algehele kwaliteit van de wegen in Berg en Dal stabiel is; • Met een rapportcijfer 5,2 wordt gemiddeld gescoord in kwaliteitsniveau Laag; • Ten opzicht van de ambitie ‘Uitgebalanceerd beeld’ scoren een aantal arealen te laag. De gebieden met kwaliteitsambitie Hoog en de ‘Overige wegen binnen de kom’ zijn hierbij de aandachtgebieden voor de komende periode.

Blad 12

Beheerplan wegen 2021 - 2025 Gemeente Berg en Dal projectnummer 0458984.100 4 december 2020 revisie 2.0

Wat zijn de kaders en ontwikkelingen? In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de kaders voor wegbeheer en de recente ontwikkelingen hieromtrent

4.1

Wettelijke kaders wegbeheer in Nederland Wegenwet Vanuit de Wegenwet is de zorgplicht voor de wegen neergelegd bij de wegbeheerder. De wegbeheerder is verplicht invulling te geven aan deze zorgplicht. De wegen moeten voldoende van kwaliteit zijn om de noodzakelijke functie te kunnen vervullen. Als voldoende kan worden aangetoond dat de wegbeheerder niet voldoet aan de zorgplicht, kan hij aansprakelijk worden gesteld voor eventuele gevolgschade. Middels dit Beheerplan wegen geeft de gemeente een opzet voor de invulling van de zorgplicht. Voor verdere invulling is een consistente uitvoering van groot belang. In verschillende CROW publicaties is aangegeven hoe de wegbeheerder goede invulling kan geven aan zijn zorgplicht. Verschillende landelijke normen en regels zijn hierin vastgelegd. Deze normen worden in het wegenbeheerpakket geborgd en gebruikt als uitgangspunt voor het wegbeheer. Gemeentewet De Gemeentewet geeft een verplichting voor verkeers- en sociale veiligheid. Deze wet geldt breder dan alleen voor wegen. De gehele openbare ruimte draagt bij aan een sociaal en verkeersveilig klimaat. Wegen is slechts een gedeelte hiervan. Om invulling te geven aan de eisen vanuit deze wet is afstemming met andere (beheer)plannen van belang. Provincie Gelderland De provincie Gelderland heeft een controlerende en toetsende rol.

De provincie spreekt zich niet uit over het te hanteren kwaliteitsniveau. De gemeente mag dit zelf bepalen. Wel is de provincie van mening dat wegen structureel moeten worden onderhouden om kapitaalsvernietiging te voorkomen. Ook moet achterstallig onderhoud worden vermeden. De verplichte paragraaf kapitaalgoederen in de begroting geeft hierin inzicht. Besluit Begroting en verantwoording 2017 In 2017 is het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) geactualiseerd. Deze wijziging is van invloed op wegenbeheer en vervanging. De BBV schijft nu voor dat: 1. Investeringen met een maatschappelijk nut dienen, evenals investeringen met een economisch nut, te worden geactiveerd en over de verwachte levensduur te worden afgeschreven. Dit geldt ook voor vervanging van wegen. 2. Groot onderhoud kan op 2 manieren worden verwerkt: a) kosten in jaar van uitvoering t.l.v. de exploitatie (jaarlijks ramen in de begroting); b) kosten in jaar van uitvoering t.l.v. de onderhoudsvoorziening. Hierbij is ter onderbouwing een actueel beheerplan verplicht.

Blad 13

Beheerplan wegen 2021 - 2025 Gemeente Berg en Dal projectnummer 0458984.100 4 december 2020 revisie 2.0

4.2

Ontwikkelingen Nieuwe beheersystematiek CROW Voor het wegbeheer binnen de gemeente Berg en Dal wordt gebruik gemaakt van de CROW beheersystematiek. De afgelopen jaren had dit vorm in de methode van ‘rationeel wegbeheer’. De CROW ontwikkelt op dit moment een nieuwe beheersystematiek voor de totale openbare ruimte. Deze methode is gebaseerd op de principes van Assetmanagement. Van de nieuwe Beheersystematiek Verhardingen is een eerste versie vrijgegeven. Het model geeft inzicht in de verschillende stappen/onderdelen in de nieuwe Beheersystematiek Verhardingen. Veel van de kennis en informatie uit de bestaande wegbeheersystematiek is opgenomen in de nieuwe Beheersystematiek Verhardingen. Verschil is dat de nieuwe beheersystematiek veel meer mogelijkheden geeft aan prioritering en integrale afwegingen sterk is uitgebreid. De komende periode zullen de eerste gemeenten overstappen naar de nieuwe beheersystematiek. Advies voor de gemeente Berg en Dal is deze ontwikkelingen te volgen. Een belangrijke eerste stap kan zijn het opstellen van een Integrale visie Openbare Ruimte/Strategisch Beheerplan. Thema’s Openbare Ruimte Er spelen een aantal belangrijke thema’s die de komende periode van invloed zullen zijn op het beheer en onderhoud van de openbare ruimte en daarmee wegbeheer.

Voorbeelden zijn: • Klimaat (wateroverlast, droogte en hittestress); • Energietransitie; • Inclusieve samenleving; • Vergrijzing; • Duurzaamheid en circulaire economie; • Participatie. Advies voor Berg en Dal is de komende periode de impact van deze thema’s voor wegbeheer te concretiseren. Soms kan op een relatief eenvoudige wijze reeds worden bijgedragen aan deze thema’s, andere opgaven vragen meer inspanning.

Blad 14

Beheerplan wegen 2021 - 2025 Gemeente Berg en Dal projectnummer 0458984.100 4 december 2020 revisie 2.0

Welke keuzes hebben we? De gemeente kan binnen de kaders en de zorgplicht voor wegen zelf keuzes maken voor de te hanteren kwaliteitsniveaus. De gemeente Berg en Dal werkt hiervoor al langer met verschillende scenario’s. In dit hoofdstuk wordt inzicht gegeven in de herijkte scenario’s en in de globale kosten.

5.1

Uitgangspunten scenarioberekening groot onderhoud De uitgangspunten van de scenarioberekening op een rij: • Areaalomvang conform areaaltabel (paragraaf 2.2); • Alleen verharde wegen worden meegenomen, geen onverharde wegen of halfverharde wegen; • Jaarlijks constant bedrag op basis van gemiddelde onderhoudskosten; • Opgebouwd met vaste onderhoudscyli per wegtype (bv. iedere vijftien jaar 30% herstraten, in jaar 30 50% herstraten) gestart op basis van jaar van aanleg van het wegvakonderdeel; • Daadwerkelijke invulling van (gemiddeld) jaarlijks budget op basis van schades en meldingen vanuit de weginspectie en de praktijk; • Alleen in stand houden wat er al is, uitgaande van dezelfde materialen, dezelfde constructieopbouw, dezelfde wegbreedte, etc.; • Kostenkengetallen (kosten maatregel, materiaal, materieel en arbeid) conform standaard Antea Group (prijspeil 2020); • De volgende staartkosten (over de kale kosten uit de kennisbank) worden gehanteerd: o Algemene kosten 6% o Eenmalige en uitvoeringskosten 10% o Winst en risico 4% o Voorbereiding, Administratie, Toezicht (VAT) 10% • Alleen kosten voor groot onderhoud, geen kosten voor: vervanging, levensduurverlengend onderhoud, klein/calamiteiten onderhoud, verzorgend onderhoud (bv. straatvegen of onkruidbeheersing); • Berekende kosten geven inzicht in het in stand houden van het areaal op het gewenste kwaliteitsniveau.

Er worden geen kosten of voordeel berekend voor het op niveau brengen van het huidige areaal. • De afgelopen jaren heeft de gemeente Berg en Dal bij vaststelling het onderhoudsbudget wegen een inverdieneffect van 25% doorgevoerd op het theoretisch berekende budget. Dit is gedaan op basis van uitvoeringseffecten uit het verleden. Daarnaast is circa € 105.000 ingespaard door het inzetten van eigen stratenmakers. In dit beheerplan worden het theoretische benodigd budget en het inverdiende budget beide in beeld gebracht. Deze uitgangspunten zijn een herijking ten opzichte van de berekende kosten in eerdere jaren en zorgen daarmee voor een actueel en compleet beeld.

Blad 15

Beheerplan wegen 2021 - 2025 Gemeente Berg en Dal projectnummer 0458984.100 4 december 2020 revisie 2.0

5.2

Impact kwaliteitskeuze Voor de kwaliteitskeuze wordt gebruik gemaakt van verschillende kwaliteitsniveaus. Het kiezen van een kwaliteitsniveau heeft impact op een aantal belangrijke parameters voor wegbeheer. Deze parameters zijn: • Aanzien/uitstraling: hoe ziet een weg eruit. Zijn de gebruikte materialen, heel, vlak of zijn er veel schades zichtbaar. • Kapitaalvernietiging: de juiste maatregel op het juiste moment is het meest kosteneffectief. Als een maatregel niet wordt uitgevoerd op het juiste moment, kan later een grotere en duurdere maatregel noodzakelijk zijn. Dit is dan kapitaalvernietiging. • Beheerbaarheid: in hoeverre is de kwaliteitsambitie te beheren door de gemeentelijke organisatie. Is bijvoorbeeld veel adhoc onderhoud nodig of kan alles planmatig. • Veiligheid/aansprakelijkheid: in hoeverre wordt een veiligheidsrisico gelopen en daarmee ook het risico op aansprakelijkheidstellingen (bijvoorbeeld bij valpartijen of ongevallen). • Hinder/overlast: draagt het kwaliteitsniveau bij aan hinder en overlast voor de omgeving (zowel tijdens gebruik, bijvoorbeeld door veel verkeerslawaai als tijdens aanleg/onderhoud). In onderstaande tabel zijn per kwaliteitsniveau de parameters weergegeven. Deze kunnen worden gebruikt om een keuze te maken tussen de verschillende kwaliteitsniveaus en daarmee scenario’s.

Blad 16

Beheerplan wegen 2021 - 2025 Gemeente Berg en Dal projectnummer 0458984.100 4 december 2020 revisie 2.0

5.3

Scenario’s groot onderhoud wegen Op basis van in eerdere jaren opgestelde kwaliteitsscenario’s zijn de kosten voor groot wegenonderhoud opnieuw berekend. Er is een scenario Sober toegevoegd om inzicht te geven in de mogelijkheden van het bezuinigde budget.

5.3.1

Scenario Ideaalbeeld In een eerdere workshop met de gemeenteraad is onderstaande kwaliteitsbeeld opgesteld. Dit scenario lijkt een ideaalbeeld. Er is extra aandacht voor drukke wegen en intensief gebruikte gebieden en functies.

Ideaalbeeld

A s f a l t

E l e m e n t e n

Hoofdstructuur

Wijkontsluiting

Centrumgebieden

Overig

Binnen de kom

Buiten de kom

Bedrijventerrein

KOSTEN

Rijbanen

1,00

Fietspaden

0,10

Voetpaden

0,01

Parkeren & overig

0,00

Rijbanen

0,52

Fietspaden

0,06

Voetpaden

0,48

Parkeren & overig

0,17

KOSTEN

0,72

0,20

0,14

0,04

1,00

0,24

2,35

Theoretisch benodigd budget Budget Berg en Dal

2,35 MILJOEN 1,65 MILJOEN

Blad 17

Beheerplan wegen 2021 - 2025 Gemeente Berg en Dal projectnummer 0458984.100 4 december 2020 revisie 2.0

5.3.2

Scenario Accent op langzaam verkeer Het tweede scenario heeft extra aandacht voor langzaam verkeer, door een hoger kwaliteitsniveau voor fietspaden en voetpaden en binnen de centrumgebieden.

Accent langzaam verkeer

A s f a l t

E l e m e n t e n

Hoofdstructuur

Wijkontsluiting

Centrumgebieden

Overig

Binnen de kom

Buiten de kom

Bedrijventerrein

KOSTEN

Rijbanen

0,79

Fietspaden

0,09

Voetpaden

0,01

Parkeren & overig

0,00

Rijbanen

0,48

Fietspaden

0,05

Voetpaden

0,48

Parkeren & overig

0,17

KOSTEN

0,51

0,17

0,13

0,04

1,01

0,21

2,06

Theoretisch benodigd budget Budget Berg en Dal

2,06 MILJOEN 1,44 MILJOEN

Blad 18

Beheerplan wegen 2021 - 2025 Gemeente Berg en Dal projectnummer 0458984.100 4 december 2020 revisie 2.0

5.3.3

Scenario Uitgebalanceerd beeld Het Uitgebalanceerde beeld is conform de kwaliteitsambitie zoals de afgelopen periode gebruikt. Met aandacht voor druk gebruikte wegen en een lager niveau voor de minder intensief gebruikte wegen en onderdelen.

Uitgebalanceerd beeld

A s f a l t

E l e m e n t e n

Hoofdstructuur

Wijkontsluiting

Centrumgebieden

Overig

Binnen de kom

Buiten de kom

Bedrijventerrein

KOSTEN

Rijbanen

0,85

Fietspaden

0,08

Voetpaden

0,00

Parkeren & overig

0,00

Rijbanen

0,50

Fietspaden

0,05

Voetpaden

0,33

Parkeren & overig

0,16

KOSTEN

0,56

0,16

0,14

0,04

0,87

0,20

1,98

Theoretisch benodigd budget Budget Berg en Dal

1,98 MILJOEN 1,38 MILJOEN

Blad 19

Beheerplan wegen 2021 - 2025 Gemeente Berg en Dal projectnummer 0458984.100 4 december 2020 revisie 2.0

5.3.4

Scenario Sober In het laatste scenario is gekeken naar de mogelijkheden als invulling wordt gegeven aan het bezuinigde groot onderhoudsbudget (circa 1,023 miljoen).

Sober

A s f a l t

E l e m e n t e n

Hoofdstructuur

Wijkontsluiting

Centrumgebieden

Overig

Binnen de kom

Buiten de kom

Bedrijventerrein

KOSTEN

Rijbanen

0,70

Fietspaden

0,06

Voetpaden

0,00

Parkeren & overig

0,00

Rijbanen

0,41

Fietspaden

0,03

Voetpaden

0,26

Parkeren & overig

0,14

KOSTEN

0,39

0,13

0,09

0,03

0,76

0,20

1,61

Theoretisch benodigd budget Budget Berg en Dal

1,61 MILJOEN 1,10 MILJOEN

Om ongeveer uit te komen op het bezuinigde budget, dient de kwaliteitsambitie voor het totale areaal te worden bijgesteld naar kwaliteitsniveau Laag. Er is geen ruimte om bepaalde delen op een hoger kwaliteitsniveau te onderhouden. Het gedifferentieerde beeld conform de eerdere scenario’s dient volledig te worden losgelaten.

5.4

Conclusie en scenariokeuze groot onderhoud In onderstaande tabel zijn de benodigde jaarlijkse budgetten per scenario aangegeven. Ook is berekend hoeveel euro dit per vierkante meter per jaar is.

Scenario Ideaalbeeld Accent op langzaam verkeer Uitgebalanceerd beeld Sober

Theoretisch budget € 2,35 miljoen € 2,06 miljoen € 1,98 miljoen € 1,61 miljoen

Budget Berg en Dal € 1,65 miljoen € 1,44 miljoen € 1,38 miljoen € 1,10 miljoen

Budget Berg en Dal per vierkante meter € 0,82 € 0,72 € 0,69 € 0,55

In vergelijking met andere gemeenten zijn de kosten van groot onderhoud per vierkante meter per jaar (budget Berg en Dal) aan de lage kant.

Blad 20

Beheerplan wegen 2021 - 2025 Gemeente Berg en Dal projectnummer 0458984.100 4 december 2020 revisie 2.0

Hoe gaan we wegbeheer financieren? In dit hoofdstuk wordt inzicht gegeven in de financieringsmethode van de verschillende kostenposten binnen wegbeheer. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van de regelgeving zoals aangegeven in de BBV (zie paragraaf 4.1).

6.1

Kosten klein onderhoud en overige kosten Een aantal (vaste) jaarlijkse kosten voor wegbeheer worden betaald vanuit de exploitatie. Het gaat in ieder geval om de volgende kosten en budgetten: • • • • • • • • • • •

Kosten klein onderhoud; Kosten klein materieel; Waterschapslasten; Doorbelastingen algemeen gemeentelijk apparaat (loonkosten, software, etc.); Pacht; Kosten wegbeheeradvisering; Kosten weginspectie; Bermonderhoud; Bermverharding; Onverharde wegen; Wegmarkering.

Op dit moment zijn er veel verschillende budgetten op de exploitatierekening voor wegbeheer. Advies is deze in te dikken en te verhelderen, zodat ze aansluiten, helder en herleidbaar zijn.

6.2

Kosten groot onderhoud Voor de kosten van groot onderhoud heeft de gemeente de keuze deze direct ten laste van de exploitatie te brengen of deze te bekostigen uit een onderhoudsvoorziening wegen (conform BBV). In de afgelopen periode is eerst gewerkt met een onderhoudsvoorziening wegen, door het ontbreken van een actueel beheerplan is de onderhoudsvoorziening echter opgeheven en zijn de gelden opgenomen in de exploitatie. Het grote voordeel van het werken met een onderhoudsvoorziening wegen is dat de (sterk) fluctuerende lasten van wegbeheer kunnen worden geëgaliseerd. Ook projecten die meerdere jaren duren zijn eenvoudiger vanuit de voorziening te financieren dan vanuit een vast jaarlijks exploitatiebudget. Conform de eisen dient de onderhoudsvoorziening echter wel juist te worden onderbouwd. Met dit nieuwe beheerplan ontstaat opnieuw de mogelijkheid een onderhoudsvoorziening wegen op te richten. Voorstel is dit voor de gemeente Berg en Dal te doen. Gemiddeld gezien dient de dotatie overeen te komen met de gemiddeld benodigde kosten voor wegbeheer vanuit de scenarioberekening. Voor de eerste jaren in de beleidsperiode zijn de daadwerkelijke kosten echter beter in te schatten op basis van de weginspectie. De (middel)lange termijn is in te schatten met behulp van een cyclische planning. In onderstaande tabel is voor de dotatie in de voorziening uitgegaan van

Blad 21

Beheerplan wegen 2021 - 2025 Gemeente Berg en Dal projectnummer 0458984.100 4 december 2020 revisie 2.0

het bezuinigde budget. De uitgaven zijn berekend voor de komende tien jaar (conform eis BBV), op basis van scenario ‘Sober’ (incl. inverdieneffect Berg en Dal). Het verloop van de voorziening mag gedurende deze periode niet negatief zijn. Om dit te bereiken is als startkapitaal het overschot van de exploitatierekening in 2020 (waar de vorige voorziening in is geleegd) ingeboekt (circa € 570.000). Jaar

gemiddelde

Storting start 2021 € 2022 € 2023 € 2024 € 2025 € 2026 € 2027 € 2028 € 2029 € 2030 € €

Kosten groot onderhoud 1.023.000 1.023.000 1.023.000 1.023.000 1.023.000 1.023.000 1.023.000 1.023.000 1.023.000 1.023.000 1.023.000

€ € € € € € € € € € €

972.099 972.099 1.748.771 841.520 743.906 1.857.940 996.515 1.011.957 456.907 1.186.812 1.078.852

Vereffening € € € € € € € € € € €

-60.000 60.000 -430.000 430.000 -

Verloop voorziening € € € € € € € € € € €

570.000 620.901 671.802 6.032 127.511 406.605 1.666 28.151 39.194 175.287 11.475

De huidige stand van de voorziening is onvoldoende om de grotere fluctuaties op te vangen, hiervoor zijn een aantal planjaren vereffend. De kosten in het ene jaar worden beperkt en in het andere jaar weer opgevoerd. Welke wegen daadwerkelijk later dienen worden uitgevoerd dient op basis van de operationele planning te worden bepaald. De bedragen zullen hierdoor voor die jaren nog afwijken. De huidige berekening laat echter zien dat de voorziening in de komende tien jaar met deze uitgangspunten niet negatief wordt.

6.3

Kosten vervanging/rehabilitatie wegen Naast de kosten voor het in stand houden van de verhardingen gedurende de levensduur, middels groot en klein onderhoud, komt er een moment waarop totale vervanging noodzakelijk is. Het uitvoeren van onderhoud op deze wegen is niet langer mogelijk of onrendabel. Een totale vervanging gaat uit van een geheel nieuwe opbouw van de weg, inclusief fundering en nieuwe materialen. De totale vervangingswaarde van het wegenareaal in Berg en Dal, is circa € 153 miljoen (gemiddeld € 76 euro per vierkante meter). Uitgaande van een levensduur van 50 tot 60 jaar zou per jaar voor circa € 2,5 tot 3,0 miljoen aan verharding moeten worden vervangen. Volgens de BBV dient vervanging van de weg te worden gekapitaliseerd over de periode van nut. Door middel van rente en afschrijving worden de kapitaallasten bepaald. De gemeente Berg en Dal werkt voor vervanging van wegen met het Meerjaren InvesteringsPlan (MIP). Hier worden jaarlijks wegen aangedragen voor vervanging, hierbij wordt integraal naar de gehele openbare ruimte gekeken. Daarnaast is er een budget beschikbaar om wegen om te vormen van asfalt naar elementen. Ook dan wordt de totale weg vervangen en opnieuw opgebouwd. Jaarlijks is hiervoor een investeringsbudget beschikbaar van circa € 600.000.

Blad 22

Beheerplan wegen 2021 - 2025 Gemeente Berg en Dal projectnummer 0458984.100 4 december 2020 revisie 2.0

Men dient er wel rekening mee te houden dat in de MIP en het omvormingsprogramma voldoende middelen beschikbaar zijn om wegen daadwerkelijk te kunnen vervangen. De komende jaren zullen hiervoor opnieuw wegen worden aangedragen.

6.4

Risicoparagraaf De volgende risico’s zijn gedefinieerd voor het uitvoeren van wegbeheer. • De prijzen van grondstoffen, waaronder olie, fluctueren sterk. Dit is een belangrijke basis voor asfaltwegen. Er is geen rekening gehouden met stijgingen of dalingen van de olieprijs. • Het verloop van de kwaliteit van wegen laat zich niet altijd goed voorspellen. Bijvoorbeeld door strenge winters kunnen kleine schades enorm groeien, wat direct ingrijpen noodzakelijk maakt. • Door veranderingen in het klimaat staan we voor nieuwe uitdagingen. Bij een te veel aan regenwater verzadigt de fundering en bij langdurige droogte gaat de ondergrond van klei scheuren. Nieuwe schadebeelden treden op zoals het ontstaan van verzakkingen en/of scheurvorming. • Er is geen rekening gehouden met areaaluitbreidingen of prijsindexatie.

Blad 23

Beheerplan wegen 2021 - 2025 Gemeente Berg en Dal projectnummer 0458984.100 4 december 2020 revisie 2.0

Hoe pakken we dit aan? Wat gaan we doen? Na vaststellen van de ambitie, kan daadwerkelijk uitvoering plaatsvinden. In dit hoofdstuk wordt kort beschreven hoe dit wordt aangepakt. Oftewel: hoe wordt het beleid vertaald naar een werkproces?

7.1

Werkproces / beheercyclus wegbeheer Het figuur geeft inzicht in de verschillende stappen binnen het wegbeheer werkproces. Op basis van deze cyclus wordt invulling gegeven aan de ambitie en worden de budgetten daadwerkelijk ingevuld. Een korte toelichting per werkstap voor Berg en Dal. Inspecteren Het proces begint met de weginspectie. Geadviseerd wordt alle wegen binnen het beheerareaal één keer per twee jaar globaal visueel te inspecteren conform de CROW. De weginspectie wordt ingelezen in het beheersysteem GBI. Vaststellen kengetallen, opstellen beheerstrategie en opstellen basisplanning Met behulp van het beheersysteem kan een kwalitatieve en cyclische planning wegen worden opgesteld. Hiervoor is het noodzakelijk dat de kengetallen en beheerstrategie aansluiten bij de gemeente. Advies is deze getallen jaarlijks te herijken. De basisplanning geeft inzicht in de maatregelen die op basis van het (theoretische) gedragsmodel moeten worden uitgevoerd. Maatregelen toetsen De maatregelen van de kwalitatieve planning dienen (bij voorkeur buiten) te worden getoetst. Tijdens de toets wordt gecontroleerd op de maatregel (is dit de juiste), het uitvoeringjaar, de kosten en de prioriteit. Na uitvoering van de maatregeltoets zijn de (wegen)maatregelen ook in GBI direct actueel en geborgd. Deze maatregellijst/kaart vormt de basis voor de rest van het proces.

Blad 24

Beheerplan wegen 2021 - 2025 Gemeente Berg en Dal projectnummer 0458984.100 4 december 2020 revisie 2.0

Integraal afstemmen disciplines en opstellen integrale plankaart De sectorale planning wegen is in concept gereed. Advies is deze af te stemmen met andere disciplinaire planningen (bijvoorbeeld riolering, groen, openbare verlichting) en andere projecten (nieuwbouw, inbreiding, ruimtelijke projecten, etc.). Door deze op kaart te presenteren ontstaat een goed inzicht van alle projecten in de openbare ruimte van Berg en Dal. In een gezamenlijke werksessie kan gekeken worden waar integraal kan worden samengewerkt. De integrale projecten kunnen vervolgens worden gedefinieerd en vastgelegd in een integrale plankaart. Daarbij dient onderscheid te worden gemaakt tussen onderhouds- en investeringsprojecten (vervangingen/MIP). Opstellen uitvoeringsplan De uiteindelijk buiten uit te voeren maatregelen worden opgenomen in een uitvoeringsplan (of operationeel plan). Advies is dit plan jaarlijks op te stellen/te actualiseren. Vanuit dit plan worden de werkzaamheden uitgevoerd (sectoraal of integraal). Na het uitvoeringsplan komen de maatregelen daadwerkelijk in uitvoering. Na uitvoering dienen de uitgevoerde werkzaamheden te worden verwerkt in de areaalgegevens (in het beheersysteem/BGT), daarmee is de beheercyclus rond en kan deze opnieuw worden opgestart.

Blad 25

Beheerplan wegen 2021 - 2025 Gemeente Berg en Dal projectnummer 0458984.100 4 december 2020 revisie 2.0

Conclusies en aanbevelingen De conclusies en aanbevelingen op een rij:

8.1

Conclusies De gemeente Berg en Dal beheert circa 2,0 miljoen vierkante meter aan verhardingen. Verspreid over twaalf verschillende dorpen en buitengebied. Het grootste gedeelte is gelegen binnen de kom en wordt gebruikt als rijbaan. Het areaal heeft aanlegpieken gehad in de jaren 60 en 90 van de vorige eeuw. Het gehele areaal is ingedeeld in structuurelementen en weergegeven per verhardingstype en verhardingsfunctie. De areaaltabel vormt daarmee de basis voor alle vervolgberekeningen en analyses. De op basis van de uitgevoerde weginspecties gemaakte kwaliteitsontwikkeling laat een stabiel beeld zien. De asfaltverhardingen scoren een rapportcijfer 5,0 terwijl de elementverhardingen iets beter scoren met een 5,5. Hiermee wordt gemiddeld gescoord in kwaliteitsniveau Laag. De huidige kwaliteit is verder uitgewerkt per onderdeel. Ten opzichte van de afgesproken kwaliteitsambitie ‘Uitgebalanceerd beeld’ scoren delen van het areaal op of boven het gewenste kwaliteitsniveau. Er zijn echter ook een aantal die te laag scoren, dit ondanks dat er afstemming was tussen het ambitieniveau en het beschikbare budget. De gemeente heeft als wegbeheerder een zorgplicht voor alle wegen in beheer. Middels dit beheerplan wordt een eerste aanzet gegeven voor de invulling van deze zorgplicht voor de gemeente Berg en Dal.

Daarnaast zijn de afgelopen beleidsperiode een aantal wijzigingen doorgevoerd in de financiële regelgeving (BBV). Middels dit nieuwe beheerplan wordt hier invulling aan gegeven. Met de scenarioberekening is inzicht gegeven in de kosten voor groot onderhoud van de wegen, zowel theoretisch als met het inverdieneffect van Berg en Dal. Ten opzichte van eerdere rapportages is een scenario toegevoegd, waarmee is toegerekend naar wat haalbaar is voor het nieuwe bezuinigde budget. Het onderhoud op kwaliteitsniveau Laag voor alle wegen lijkt het hoogst haalbare. Dit is een wijziging ten opzichte van het eerder gebruikte en gedifferentieerde scenario ‘Uitgebalanceerd beeld’. Daarin was extra aandacht voor centrumgebieden en hoofdwegen en werd het gros van de wegen onderhouden op kwaliteitsniveau Basis. Door keuze voor een kwaliteitsniveau Laag zullen alle wegen wegzakken naar dit kwaliteitsniveau, dit zal met name zichtbaar worden op wegen die hier nu nog ruim boven scoren. Er is geen extra aandacht voor veel gebruikte wegen of voetgangers/fietsers. Binnen kwaliteitsniveau Laag wordt extra risico gelopen op aansprakelijkheidsstellingen en kapitaalvernietiging. Ook het beeld van de totale openbare ruimte kan hierdoor negatief worden beïnvloed.

Binnen dit gestelde budget zal het lastig zijn bij te dragen aan integrale doelstellingen en thema’s in de openbare ruimte (klimaatverandering, vergrijzing, etc.). De vaste kosten voor wegbeheer worden gefinancierd vanuit de exploitatie. Voor groot onderhoud wordt voorgesteld een onderhoudsvoorziening in te stellen (conform BBV artikel 44 lid 1c). In de voorziening wordt jaarlijks € 1,023 miljoen gedoteerd. Om de voorziening de komende periode positief te houden dient het exploitatieresultaat van 2020 als startkapitaal te worden ingezet. Daarnaast zijn bepaalde jaren vereffend. In de komende beleidsperiode zullen

Blad 26

Beheerplan wegen 2021 - 2025 Gemeente Berg en Dal projectnummer 0458984.100 4 december 2020 revisie 2.0

de daadwerkelijke groot onderhoudskosten op basis van de praktijk worden bepaald. Ook worden wegen vervangen middels het Meerjaren InvesteringsPlan (MIP) of op basis van omvorming (asfalt eruit, elementen erin). Met vaststelling van deze kaders en ambitie kan de komende jaren invulling worden gegeven aan het wegbeheer binnen de gemeente Berg en Dal. De verschillende werkstappen in het werkproces zijn hiervoor geschetst. De komende periode zal de werkwijze met kwaliteitsniveau Laag geïmplementeerd moeten worden in de beheerorganisatie. Vanuit andere gemeente komt naar voren dat bij kwaliteitsniveau Laag meer meldingen vanuit de inwoners komen over de staat van de wegen. Het werkproces hieromtrent dient kritisch te worden uitgewerkt, zodat de klein onderhoudskosten niet onevenredig hard oplopen.

8.2

Aanbevelingen • • •

• • • • •

Blijvende aandacht voor databeheer en het op orde houden van de wegbeheerdata. De koppeling tussen de BOR-gegevens en de BGT is een aandachtspunt. Uitvoeren weginspectie begin 2022 om de daadwerkelijke maatregelen voor het tweede deel van de planperiode (2023 – 2025) vast te stellen en de kwaliteit te monitoren. Volgen ontwikkelingen omtrent nieuwe CROW-beheersystematiek wegen en actuele thema’s beheer openbare ruimte. Waar mogelijk inspelen op integrale kansen op dit gebied. Monitoren of inverdieneffect van Berg en Dal ook de komende periode kan worden bereikt. Bij vaststelling van scenario Sober, verder implementeren van kwaliteitsniveau Laag voor alle wegen in de beheerorganisatie. Verder indikken budgetten op de exploitatie, ten behoeve van helderheid en structuur. Jaarlijks aandragen wegen die in aanmerking komen voor vervanging middels MIP. Bij eventuele optredende risico’s (bijvoorbeeld grote schades n.a.v. droogte) bestuur informeren en gevolgen in beeld brengen.

Blad 27

Beheerplan wegen 2021 - 2025 Gemeente Berg en Dal projectnummer 0458984.100 4 december 2020 revisie 2.0

Bijlagen

Beheerplan wegen 2021 - 2025 Gemeente Berg en Dal projectnummer 0458984.100 4 december 2020 revisie 2.0

Bijlage 1 Kwaliteitsniveaus wegen Binnen Nederland worden verschillende benamingen gebruikt voor kwaliteitsniveaus wegen. De benaming en terminologie verschilt, maar ze zijn goed vergelijkbaar. Onderstaande tabel geeft inzicht in de verschillende benamingen van kwaliteitsniveaus in de verschillende catalogi. Antea Group Kwaliteitscatalogus Antea Group standaard, integraal voor alle disciplines

CROW Kwaliteitscatalogus OR 2018 (publicatie 380) Beeldkwaliteit, communicatie burger en politiek

CROW Beheerkosten (publicatie 145) Beheerkosten lange termijn (wordt ook A+, A, B en C)

CROW Wegbeheer (publicatie 147) Technische richtlijnen wegbeheer (obv. inspectie)

Kwaliteitsontwikkeling Rapportcijfers Combinatie technische richtlijn en ervaring

Zeer Hoog

A+ (zeer goed)

Nagenoeg ongeschonden (opleverkwaliteit)

R++ (uitstekend)

Er is geen schade

≥ 9,5

Hoog

A (goed)

Mooi en comfortabel

R+ (goed)

Er is enige schade

7,5 - 9,4

Basis

B (voldoende)

Functioneel

R (basis)

De waarschuwingsgrens is overschreden

5,5 - 7,4

Laag

C (matig)

Onrustig beeld, discomfort of enige vorm van hinder

R - (sober)

De richtlijn is overschreden

3,5 - 5,4

Zeer Laag

D (te slecht)

Kapitaalvernietiging, functieverlies, juridisch aansprakelijk en onveilig

Achterstallig onderhoud (richtlijn met meer dan 1 overschreden)

< 3,5

Indicatie kwaliteit Omschrijving in woorden

Beheerplan wegen 2021 - 2025 Gemeente Berg en Dal projectnummer 0458984.100 4 december 2020 revisie 2.0

Bijlage 2 Kwaliteitsontwikkeling wegen

projectnr datum opgesteld door bron

Gemeente Berg en Dal: Kwaliteitsontwikkeling wegen gebaseerd op de technische inspectie 2020

: 458984 : 3 april 2020 : Hamza Ehahoui : GBI gemeente d.d. 3-4-2020

Antea Group Zutphenseweg 31D Postbus 321 7400 AH Deventer

Inspectieronde

Totaal

opp (m²)

10,0

Eindtotaal 2015

1.914.491

2016

1.923.039

2018

1.901.840

2020

1.946.972

9,0 8,0 7,0

6,3

6,0 verschil

45.132

5,2

5,1

5,0 4,0 3,0 2,0 1,0

10,0

2015

854.735

1.059.757

9,0

2016

853.956

1.069.083

2018

1.059.720

8,0

842.120

1.096.750

7,0

2020

2019 6,0

5,6

6,0

37.029 5,0

5,0

1,0

0,0

2020

2,0

2019

3,0

2,0

2018

4,0

3,0

2017

4,0

2016

5,5

5,0

4,7

2015

8.102

6,7

6,0

jaar van inspectie

1/3

2020

850.223

7,0

2019

2020 verschil

2018

Elementen

Asfalt

2018

opp (m²)

2017

Elementen

2016

Asfalt opp (m²)

2015

Verhardingstype

2017

2015

2016

0,0

projectnr datum opgesteld door bron

Gemeente Berg en Dal: Kwaliteitsontwikkeling wegen gebaseerd op de technische inspectie 2020

: 458984 : 3 april 2020 : Hamza Ehahoui : GBI gemeente d.d. 3-4-2020

Antea Group Zutphenseweg 31D Postbus 321 7400 AH Deventer

STRUCTUURELEMENT(STD) Bedrijventerreinen

10,0

3.518

9,0

9.105

8,0

28.476

9.454

7,0

736

349

6,0

4,4

4,1

2,0

1,0

0,0

2020

2019

2,0

2018

3,0

2017

3,0

2016

4,0

2015

4,0

jaar van inspectie

Buitengebied opp(m²) 31.394

9,0 8,0

2016

192.728

25.540

8,0

2018

209.370

26.982

7,0

2020

209.518

28.096

6,0

4,4

3,0

2,0

1,0

0,0

2020

jaar van inspectie

Centra opp(m²)

10,0 9,4

10,0

8,8 9,0

8,3

2015

18.038

54.503

9,0

2016

13.421

52.926

8,0

2018

8.630

39.488

7,0

2020

10.322

49.849

6,0

5,0

1.692

10.362

4,0

3,0

2,0

1,0

0,0

2020

2019

2018

8,0

2017

2016

7,6

6,6

2016

opp(m²)

Elementen

Asfalt

2015

Elementen

2015

verschil

Asfalt

4,0

3,5

2015

4,0

2019

4,5

5,0

4,0

2018

1.114

2015

148

4,6

4,3

5,0

verschil

6,9

7,0

6,2

2017

193.443

10,0

9,0

2016

2015

10,0

2020

opp(m²)

Elementen

Asfalt

jaar van inspectie

2/3

6,4

6,1

2020

Elementen

2016

Asfalt

4,9

5,0

2020

5,0

2019

6,0

verschil

7,4

2019

27.739

2020

2019

10.061

2018

3.029

2018

10.523

2018

9,9

2017

2016

10,0

2015

Elementen

Asfalt 10,0

2017

opp(m²)

2017

Elementen

2016

Asfalt opp(m²)

projectnr datum opgesteld door bron

Gemeente Berg en Dal: Kwaliteitsontwikkeling wegen gebaseerd op de technische inspectie 2020

Hoofdwegen

Elementen

Asfalt 10,0

10,0

8,0

2018

427.256

175.408

2020

429.716

178.526

2.461

3.117

6,1

5,7

6,0

8,3 7,4

8,0

7,0

3,0

2,0

1,0

0,0

2020

2019

2018

4,0

3,0

2017

5,0

2016

6,3

6,0

4,0

jaar van inspectie

Woongebied opp(m²)

opp(m²)

2015

233.680

Asfalt

Elementen

10,0

814.580

9,0

9,0 8,0

2016

232.161

835.715

8,0

2018

169.125

808.654

7,0

2020

172.190

830.394

6,0

5,0

3,9

3,6

4,0

0,0

2020

1,0

0,0

2019

2,0

1,0

2018

3,0

2,0

jaar van inspectie

Groengebieden/Parken Asfalt

Elementen opp(m²)

2015

113

2016

2018

2020

431

verschil Oppervlak te klein voor betrouwbaar rapportcijfer

5,5

5,4

4,0

jaar van inspectie

opp(m²)

5,8

5,0

3,0

2017

21.740

2016

3.066

2015

verschil

4,6

6,3

2016

Elementen

2015

Asfalt

7,2

7,0

5,0

2015

verschil

9,0

7,2

2020

151.301

348

3/3

2020

405.584

2019

2016

2019

9,0

2018

156.137

2018

399.050

2017

2015

2017

opp(m²)

Antea Group Zutphenseweg 31D Postbus 321 7400 AH Deventer

2016

Elementen

2015

Asfalt opp(m²)

: 458984 : 3 april 2020 : Hamza Ehahoui : GBI gemeente d.d. 3-4-2020

Over Antea Group Van stad tot land, van water tot lucht; de adviseurs en ingenieurs van Antea Group dragen in Nederland sinds jaar en dag bij aan onze leefomgeving. We ontwerpen bruggen en wegen, realiseren woonwijken en waterwerken. Maar we zijn ook betrokken bij thema’s zoals milieu, veiligheid, assetmanagement en energie. Onder de naam Oranjewoud groeiden we uit tot een allround en onafhankelijk partner voor bedrijfsleven en overheden. Als Antea Group zetten we deze expertise ook mondiaal in. Door hoogwaardige kennis te combineren met een pragmatische aanpak maken we oplossingen haalbaar én uitvoerbaar. Doelgericht, met oog voor duurzaamheid. Op deze manier anticiperen we op de vragen van vandaag en de oplossingen van de toekomst. Al meer dan 60 jaar.

Contactgegevens Zutphenseweg 31D 7418 AH DEVENTER Postbus 321 7400 AH DEVENTER T. 06 53 10 96 61 E. stephan.vandergeest@anteagroup.com

www.anteagroup.nl

Copyright © 2020 Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt door middel van druk, fotokopie, elektronisch of op welke wijze dan ook, zonder schriftelijke toestemming van de auteurs.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/9840731/1