B17 Raadsvoorstel Regionaal Programma Werklocaties 2021-2024

Raadsvoorstel

Griffiersnummer: Onderwerp: Datum B&W-vergadering: Datum raadsvergadering: Datum carrousel: Portefeuillehouder: Ambtenaar: e-mailadres: Zaaknummer: Documentnummer:

B17 Regionaal Programma Werklocaties 2021-2024 23 februari 2021 1 april 2021 nvt E.M. van de Scheur Stef van der Graaf, van der S.v.d.Graaf@bergendal.nl Z-21-91696 VB/Raad/21/01152

Aan de gemeenteraad, Voorstel 1 In te stemmen met het Regionaal Programma Werklocaties 2021-2024; meer in het bijzonder met:  De verdeling van de ontwikkelruimte voor bedrijventerreinen: o De verdeling van de ontwikkelruimte voor regionale bedrijventerreinen; o De verdeling van de ontwikkelruimte voor XXL-logistiek:  De afspraken om te komen tot een duurzame ruimtelijke invulling van de werklocaties in de regio Arnhem-Nijmegen in het kader van de Groene Metropoolregio (pagina 10 e.v. RPW 2021-2024);  Het Regionaal Programma Werklocaties 2021-2024 medio 2022 te monitoren. Inleiding Op 6 februari 2018 is het Regionaal Programma Werklocaties (RPW) vastgesteld door het college van Gedeputeerde Staten van de Provincie Gelderland. Het RPW bevat afspraken tussen de gemeenten in de regio Arnhem-Nijmegen over de ontwikkeling van bedrijventerreinen, kantoren en Perifere Detailhandel Vestigingen (PDV). In 2019 is de eerste monitoring van het RPW uitgevoerd. Uit de monitoring blijkt o.a. dat het enorme overschot aan vrije bedrijfskavels al grotendeels is weggewerkt. De resultaten van deze monitoring, inclusief advies over beleidsaanpassingen, zijn in juni 2020 aan uw raad voorgelegd. Uw raad heeft destijds ingestemd met de beleidsaanpassingen. Belangrijkste aanpassing is het stoppen met de schrapopgave voor bedrijventerreinen.

Verder is een toetsingskader voor bedrijfskavels voor XXL-logistiek vastgesteld en heeft uw raad ingestemd met een herziening van het RPW in 2020. Het herziene RPW 2021-2024 ligt nu voor ter vaststelling. In alle gemeenten in de regio Arnhem-Nijmegen wordt het RPW 2021-2024 in het 1e kwartaal 2021 voor besluitvorming aangeboden aan college en raad.

PAPIER1

Toelichting op Regionaal Programma Werklocaties 2021-2024 voor Berg en Dal Dit raadsvoorstel komt uit de regio Arnhem-Nijmegen. Het is de bedoeling dat met dit uniforme voorstel de gemeenteraden in de regio zoveel mogelijk op dezelfde wijze worden geïnformeerd en op dezelfde punten beslissingen nemen. Het is een technisch voorstel, maar om de uniformiteit te behouden, is het voorstel minimaal inhoudelijk aangepast. Het herziene RPW 2021-2024 is vooral van belang voor gemeenten die regionale bedrijventerreinen en/of XXL-logistiek willen ontwikkelen. In het RPW 2021-2024 zijn namelijk afspraken opgenomen over de verdeling van de ontwikkelruimte voor deze terreinen. Omdat de gemeente Berg en Dal alleen lokale bedrijventerreinen kent, is dit minder van belang. De belangrijkste aandachtspunten voor Berg en Dal zijn: Bedrijventerreinen • Het ‘’quotum beleid’’ voor lokale bedrijventerreinen is geschrapt. Volgens dit quotum beleid mocht er een maximumaantal hectare vrije bedrijfskavels per gemeente zijn. Dit beleid beperkt dus de mogelijkheden om nieuw bedrijventerrein te ontwikkelen. Door de grote uitgifte van kavels in de regio is dit ‘’quotum beleid’’ geschrapt. Dit betekent dat de gemeente meer vrijheid heeft om nieuwe bedrijventerreinen te ontwikkelen. Voor Berg en Dal is dit van belang bij bijvoorbeeld de eventuele ontwikkeling van Hulsbeek fase 2.

• Voor de ontwikkeling van lokale bedrijventerreinen is verder opgenomen dat regionale instemming vereist is als de kavels groter zijn dan 0,5 hectare. In Berg en Dal is er amper behoefte aan dergelijke grote kavels. Op Bedrijventerrein De Hulsbeek (fase 1) is het grootste perceel 0,5 hectare. Dit speelt dus in mindere mate voor ons. Kantoren • De regionale afspraken voor kantoren worden doorgezet en voor Berg en Dal verandert er niets. Dit omdat het overaanbod in de regio voor kantoren nog steeds aanwezig is. • De regionale afspraken hebben voor de gemeente Berg en Dal alleen betrekking op de bedrijventerreinen. Voor solitaire kantoor-initiatieven op bedrijventerreinen gold en geldt een ‘’nee, tenzij’’ beleid. Detailhandel • De afspraken voor Perifere Detailhandel Vestigingen (PDV) worden ook doorgezet, omdat er nog steeds sprake is van overaanbod. • Voor Bedrijventerrein De Mies in Groesbeek is aanvullend opgenomen dat de afwijkingsmogelijkheden voor volumineuze detailhandel moeten worden aangepast volgens de regels van het RPW. In de praktijk betekent dit dat het college volumineuze detailhandel kan toestaan (onder voorwaarden) als het bruto vloeroppervlakte maximaal 1.500 m² bedraagt. Als het plan meer dan 1.500 m² bruto vloeroppervlakte bevat, dan is regionale instemming vereist. In het oude RPW golden dezelfde regels.

Wij zullen dit echter nu vastleggen in een aanvullende beleidsregel bij onze bestemmingsplan. • Reguliere detailhandel is toegevoegd. De afspraken voor reguliere detailhandel waren eerst opgenomen in het Regionaal Programma Detailhandel (RPD). Door deze toevoeging komen nu alle werklocaties terug in het RPW.

Pagina 2 van 9

Het RPW 2021-2024 biedt dus met name meer ruimte voor de ontwikkeling van bedrijven-terreinen. De gemeente Berg en Dal kan hier direct van profiteren met de ontwikkeling van bijvoorbeeld Hulsbeek fase 2. Indirect profiteert de gemeente van het nieuwe RPW, omdat veel inwoners uit Berg en Dal werken op werklocaties buiten de gemeente. Beoogd effect Doel is om het Regionaal Programma Werklocaties 2021-2024 met de voorgestane beleidsaanpassingen aan u voor te leggen en u te vragen hiermee in te stemmen en dit schriftelijk aan de voorzitter van het Portefeuillehouders Overleg Economie kenbaar te maken. Argumenten 1.1 De marktsituatie is voor het onderdeel bedrijventerreinen veranderd Aanzienlijke uitgifte op bedrijventerreinen in de periode 2016 tot en met 2019 heeft ertoe geleid dat het overaanbod aan kavels is teruggedrongen en er zicht is op nieuwe ontwikkelruimte in de periode tot 2030. Vooral de nieuwe ontwikkelruimte bij bedrijventerreinen, met bijbehorende verdeling per werkmilieu is hierbij van grote betekenis. Er is met name ontwikkelruimte voor XXL-logistiek. Voor de omvang en de verdeling van de ontwikkelruimte bedrijventerreinen is aangesloten bij de eerder door de regio gemaakte keuze voor het midden scenario economische groei en waarop ook de vraag- en aanbodcijfers zijn gebaseerd. Flexibiliteit is belangrijk bij de verdeling van de ontwikkelruimte.

1.2 Ontwikkelruimte regionale bedrijventerreinen De ontwikkelruimte voor regionale bedrijventerreinen wordt vrijgegeven op basis van tranches. Deze ontwikkelruimte heeft betrekking op het regionale deel van het klassiek-gemengd werkmilieu, reguliere logistiek, (maak)industrie en agrifood. Het uitgangspunt is om in eerste instantie in 2021 50% van de ontwikkelruimte open te stellen. Hiervan kan op basis van geschiktheid plannen en maatwerk worden afgeweken tot een maximum van 70% van de totale ontwikkelruimte. De 2e tranche in 2022 op basis van de uitkomst van tussentijdse monitoring. 1.3 Ontwikkelruimte XXL-logistiek Binnen het werkmilieu XXL-logistiek is de ruimtevraag het grootst. De ontwikkelruimte voor XXL- logistiek bedraagt in totaal 42 hectare (peildatum 1 mei 2020). Van deze ontwikkelruimte wordt 32,5 ha toegewezen aan de logistieke knooppunten XXL, zijnde Knooppunt Nijmegen en Knooppunt EMZ (Emmerich-Montferland-Zevenaar aan de A12). Ook bij XXL-logistiek is het niet wenselijk om alle ruimte in 1 keer op de markt te brengen. Bij de monitoring medio 2022 zal worden beoordeeld hoe om te gaan met het resterend aantal hectaren en/of hier wijzigingen op moeten worden doorgevoerd (als gevolg van marktomstandigheden of anderszins).

De ontwikkelruimte XXL-logistiek is in 2021 als volgt verdeeld: - Gemeente Nijmegen: 12,5 ha netto ontwikkelruimte voor uitbreiding van de Grift, deelgebied Noord - Gemeente Montferland: 20 ha netto ontwikkelruimte voor uitbreiding van DocksNLD op locatie C

Pagina 3 van 9

Ook hier geldt (in verband met flexibiliteit, terreinafbakening, plankwaliteit, maatwerk, marktsituatie, financiële uitvoerbaarheid) een maximale afwijking naar boven van 20%. Verder moet worden voldaan aan de eisen welke zijn gesteld in de notitie “Uitgangspunten XXL-logistiek” (d.d. 31 maart 2020) waarmee al eerder is ingestemd. Over de resterende 10 ha XXL-logistiek worden op basis van de monitoring in 2022 nadere afspraken gemaakt. 1.4 Het overaanbod voor kantoren is kleiner, maar er is nog steeds overaanbod Voor kantoren is het overaanbod weliswaar teruggedrongen, maar nog steeds aanwezig. Op de centraal stationslocaties wordt, net als in het RPW 2017, nog steeds een tekort geconstateerd. Dit betekent dat het regionale beleid voor kantoren gecontinueerd wordt. Kantoorontwikkelingen op potentiele (her)ontwikkelingslocaties rondom het centraal station in Arnhem en Nijmegen worden gestimuleerd. Daarnaast worden naast de twee Centraal Stationslocaties, de stations Arnhem Velperpoort, Arnhem Zuid, Elst Centraal, Heijendaal en Nijmegen Lent als potentiële overlooplocaties aangewezen indien rondom Nijmegen Centraal en Arnhem Centraal onvoldoende kantoorruimte gerealiseerd kan worden.

1.5 Over de gehele regio gezien is er sprake van over-programmering PDV Ook voor het onderdeel perifere detailhandel blijven de kwantitatieve conclusies uit het RPW 2017 overeind, dit betekent dat de regionale afspraken voor Perifere Detailhandel worden gecontinueerd. Daarnaast is in het RPW 2021-2024 het regionaal beleid voor de reguliere detailhandel (voorheen het Regionaal Programma Detailhandel; RPD 2013) met perifere detailhandel geïntegreerd in het hoofdstuk Detailhandel. 1.6 Een uitgebalanceerde economische ontwikkeling van werklocaties van belang is met aandacht voor landschap, duurzaamheid en leef kwaliteit Met de regionale visie “Arnhem-Nijmegen, Groene metropoolregio” is het speelveld veranderd. Van belang is een uitgebalanceerde economische ontwikkeling, met daarin ruimte voor landschap, duurzaamheid en een ontspannen leef kwaliteit. In het nieuwe RPW wordt hierop aangesloten. Vanuit deze visie wordt gewerkt aan een duurzame ruimtelijke invulling van de regio, waarin verschillende functies op de daarvoor meest geschikte locatie ingevuld worden. In dit RPW zijn per onderdeel, te weten bedrijventerreinen, kantoorlocaties en detailhandelsgebieden, afspraken gemaakt om te komen tot een duurzame ruimtelijke invulling van de regio ArnhemNijmegen. Zie hiervoor pagina 10 en volgende van het RPW 2021-2024.

1.7 Monitoring medio 2022 maakt het mogelijk tijdig bij te sturen Tijdige monitoring maakt het mogelijk om in te kunnen spelen op nieuwe ontwikkelingen in de markt zodat bij gestuurd kan worden wanneer de economische situatie verandert. Dan kan ook beoordeeld worden of de ontwikkelruimte voor de 2e tranche regionale bedrijventerreinen en de resterende 10 ha XXL-logistiek kan worden vrijgegeven. Per 1 juli 2022 zal de eerste monitoring starten.

Pagina 4 van 9

Kanttekening 1.1 Er is een risico dat niet alle 18 gemeenten (volledig) instemmen met het RPW 2021-2024 Het Portefeuillehouders Overleg Economie heeft de totstandkoming van het RPW begeleid. De 18 gemeenten in de regio Arnhem-Nijmegen en de Provincie Gelderland maken deel uit van dit overleg. Het Portefeuillehouders overleg Economie heeft op 2 december 2020 ingestemd om het RPW 2021-2024 via de colleges voor besluitvorming aan de gemeenteraden aan te bieden. Er is een klein risico dat de enkele raden van de 18 regiogemeenten niet of op onderdelen niet instemmen met het RPW 2021-2024. Indien echter meer dan 50 % van de gemeenteraden instemt, zal het college van Gedeputeerde Staten van Gelderland, het RPW 2021-2024 als ruimtelijk toetsingskader overnemen en vaststellen. 1.2 De verdeling van de ontwikkelruimte voor bedrijventerreinen is maatwerk In zijn algemeenheid kan worden opgemerkt, dat de toe te kennen ontwikkelruimte in de praktijk vaak onderdeel wordt van een integraal ruimtelijk plan (totaal plangebied, aanvullend programma/functie, infra, openbare ruimte, integrale financiële uitvoerbaarheid, etc. ). Dit betekent dat bij de definitieve invulling er steeds ruimte (flexibiliteit) moet zijn om de specifieke situatie in deze context te kunnen beoordelen.

1.3 De invloed van corona op het RPW De maatregelen als gevolg van de uitbraak van het coronavirus begin 2020 hebben geleid tot een economische krimp. Welke impact corona gaat krijgen op de economie en hoe lang het herstel hierna duurt zijn op het moment van schrijven nog onzekerheden. Een vraag die daarmee samenhangt is: In welke mate is de coronacrisis van invloed op (de herziening van) het RPW? Het antwoord op die vraag luidt dat de prognose van de ruimtevraag op werklocaties is gebaseerd op een langetermijnperspectief op de economische ontwikkeling van Nederland en in het bijzonder de regio Arnhem-Nijmegen. In het langetermijnperspectief zijn ook periodes van laagconjunctuur meegenomen. De economische krimp als gevolg van de coronacrisis geeft daarom geen aanleiding om aan de onderliggende berekeningen en daarmee de afspraken in het RPW te tornen. Financiële onderbouwing Dit voorstel heeft geen financiële gevolgen. Duurzaamheid Verduurzaming van bedrijventerrein In het kader van de verduurzaming van bedrijventerreinen worden bij de ontwikkeling van nieuwe werklocaties maatregelen getroffen in het kader van klimaatadaptatie, de energietransitie en circulaire grondstoffenstromen. Bovendien worden ontwikkelplannen in een vroeg stadium besproken met de Provincie Gelderland om op grond daarvan tot een regionaal afgestemde invulling van de duurzaamheidsdoelstellingen te komen.

Op bestaande terreinen werkt de regio samen met ondernemers aan de verduurzaming van gebieden, gebouwen en bedrijfsprocessen. De provincie ondersteunt de partijen bij deze opgave en helpt om projecten verder te brengen.

Pagina 5 van 9

Zonnepanelen op daken XXL Logistiek Bij de ontwikkeling van de XXL Logistiek worden vaak de daken vol gelegd met zonnepanelen. Wij willen echter bij de provincie benadrukken dat zonnepanelen verplicht worden. Gezien de omvang van de daken kunnen deze panelen een bijdrage leveren aan de duurzaamheidsdoelstellingen van de provincie. Communicatie Niet van toepassing. Aanpak/uitvoering Het RPW bevat de keuzes die de gemeenten in de regio Arnhem-Nijmegen maken voor het in balans brengen van vraag en aanbod naar werklocaties, inclusief afspraken over monitoring, evaluatie en herijking. Het RPW 2021-2024 is (met de onderliggende adviezen van Ecorys en Posad Maxwan en de reactienota d.d. 20 november 2020) op 2 december 2020 in het Portefeuillehouders Overleg Economie besproken. Het PFO Economie heeft ingestemd met de voorstellen voor de verdeling van de ontwikkelruimte voor bedrijventerreinen, met de monitoring van het RPW medio 2022 en met het voorstel om het RPW 2021-2024 via de colleges aan de raden voor besluitvorming aan te bieden. Na besluitvorming in de colleges en raden (naar verwachting 1e kwartaal 2021) zal het RPW 2021-2024 aan het college van Gedeputeerde Staten van de Provincie Gelderland worden aangeboden ter besluitvorming.

Na vaststelling door Gedeputeerde Staten (naar verwachting maart 2021) is het RPW mede onderdeel van het regionale toetsingskader voor nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen. Overgangssituatie naar nieuwe organisatie “de Groene Metropoolregio” In verband met de continuïteit van de projecten en de advisering in het kader van het RPW, zal het huidige Intergemeentelijk Overlegorgaan Werklocaties (IOW) als adviesorgaan blijven voortbestaan (als overgangsmaatregel naar de nieuwe regionale samenwerkingsvorm) tot tenminste 1 juli 2021. Initiatieven op het gebied van bedrijventerreinen, kantoren en perifere detailhandel zullen in deze overgangssituatie door het IOW worden getoetst aan het RPW 2021-2024 en met advies voor besluitvorming worden voorgelegd aan PFO Economie/Productieve regio. Proces indienen zachte plannen bedrijventerreinen Tot 1 maart 2021 kunnen zachte plannen voor de 1e tranche van de ontwikkelruimte voor regionale bedrijventerreinen ter beoordeling worden ingediend. Hierover zal het IOW adviseren richting het PFO/Productieve regio. Inzet is om voor 1 juli 2021 tot verdeling en instemming vanuit de regio te komen. Bij de beoordeling van deze plannen worden de stappen op pagina 11 van het RPW (onderdeel van de samenvatting) doorlopen.

Hierbij hoort ook een kwalitatieve beoordeling (duurzaamheid, inpassing in de omgeving, bereikbaarheid, financiële uitvoerbaarheid en regionaal DNA). Dit proces is niet van toepassing op de verdeling van de ontwikkelruimte voor XXL-logistiek. Specifiek voor XXL-logistiek is afgesproken dat een deel (van de totale ontwikkelruimte van XXL-logistiek van 42 hectare) nu verdeeld wordt over Knooppunt Nijmegen en omgeving en Knooppunt EMZ.

Pagina 6 van 9

Burgemeester en wethouders De secretaris, E.W.J. van der Velde

De burgemeester, mr. M. Slinkman

Bijlagen digitaal ter inzage 1. RPW 2021-2024 2. Advies Ecorys benutten ontwikkelruimte RPW Arnhem-Nijmegen d.d. 20 november 2020 3. Advies Ecorys invulling en beoordeling XXL-logistiek d.d. 20 november 2020 4. Eindrapport logistiek XXL Posad Maxwan en bijlage 1 DocksNLD Posad Maxwan 5. Reactienota concept Regionaal Programma Werklocaties (RPW) d.d. 20 november 2020, inzake de totstandkoming RPW 2021-2024

Pagina 7 van 9

Raadsbesluit

De raad van de gemeente Berg en Dal; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 23 februari 2021; overwegende dat:  De marktsituatie voor het onderdeel bedrijventerreinen sterk is veranderd.  Het herziene RPW 2021 – 2024 hierop inspeelt door meer ruimte te bieden voor nieuwe ontwikkelingen.  Deze ontwikkelingen bijdragen aan de economische groei van de regio.  Het RPW 2021-2024 opnieuw wordt gemonitord medio 2022 om eventueel bij te sturen. besluit : In te stemmen met het Regionaal Programma Werklocaties 2021-2024; meer in het bijzonder met:  de verdeling van de ontwikkelruimte voor bedrijventerreinen: o De verdeling van de ontwikkelruimte voor regionale bedrijventerreinen; o De verdeling van de ontwikkelruimte voor XXL-logistiek:  de afspraken om te komen tot een duurzame ruimtelijke invulling van de werklocaties in de regio Arnhem-Nijmegen in het kader van de Groene Metropoolregio (pagina 10 e.v. RPW 2021-2024);  het RPW 2021-2024 medio 2022 te monitoren.

Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Berg en Dal op 1 april 2021, De raadsgriffier,

J.A.M. van Workum

De voorzitter,

mr. M. Slinkman

Pagina 8 van 9

Pagina 9 van 9