B11 Raadsvoorstel Nota participatie Samen maken we Berg en Dal

Raadsvoorstel

Griffiersnummer: Onderwerp: Datum B&W-vergadering: Datum raadsvergadering: Datum carrousel: Portefeuillehouder: Ambtenaar: e-mailadres: Zaaknummer: Documentnummer:

B11 Nota participatie 'Samen maken we Berg en Dal!' 5 januari 2021 25 februari 2021 11 februari 2021 E.M. van de Scheur J. Blijham j.blijham@bergendal.nl Z-19-76294 VB/Raad/20/01065

Aan de gemeenteraad, Voorstel 1. De nota participatie ‘Samen maken we Berg en Dal!’ vast te stellen. Inleiding Als gemeente willen we in ons werk meer aandacht besteden aan participatie. We willen dit in praktijk brengen en actief uitdragen. We hadden hiervoor nog geen duidelijke visie of ambities. En geen duidelijke afspraken over hoe we omgaan met initiatieven vanuit de samenleving of vanuit de gemeente. Hierdoor bleef het elke keer zoeken naar ieders rol in een project of initiatief. We hebben de afgelopen jaren veel geëxperimenteerd met participatie. Vaak ging dit goed, maar soms ook niet. Vanuit de raadswerkgroep bestuurlijke vernieuwing en vanuit de gemeentelijke organisatie ontstond daarom behoefte aan een visie op participatie. Deze visie hebben we nu samen met inwoners, ondernemers, maatschappelijk middenveld, ambtenaren en gemeenteraadsleden vormgegeven. In de nota participatie ‘Samen maken we Berg en Dal’ staan onze ambities voor participatie. Het geeft antwoord op de vragen ‘Wat is participatie?’ en ‘Hoe doen we dat?’. De ambities en afspraken gelden voor iedereen, welke rol je ook hebt bij een initiatief. Ze gelden ook voor iedereen in het gemeentehuis: ambtenaren en het bestuur. Van de receptie tot beheer en van beleidsmedewerker tot een raadslid. Zo bouwen we met elkaar aan vertrouwen en wordt de relatie inwoner en bestuur/politiek beter.

Ook voor inwoners is het van belang om te weten waar zij op kunnen rekenen. Er is sprake van gezamenlijke processen en belangen. Samen maken we Berg en Dal mooier. We leveren hier allemaal een bijdrage aan. Ieder vanuit zijn eigen rol, kennis, positie en ervaringen. Beoogd effect Met de nota participatie worden de ambities voor participatie vastgesteld. De nota geeft duidelijkheid over uitgangspunten, rollen en verantwoordelijken. Ook biedt deze handvatten voor een participatieproces. Argumenten

1.1 De ambities in de nota stimuleren en geven richting. In de bijgevoegde nota staan onze ambities over participatie: Wat vinden wij belangrijk in het samenwerken met elkaar? Volgens de ambities zoeken we elkaar in een vroeg stadium op, bespreken we onze dilemma’s en is er meer ruimte in beleid. Per situatie spreken we vooraf speelregels en kaders af. De speelruimte is hiermee duidelijk. Deze ambities leiden tot een aantal concrete uitgangspunten (voor de gemeente). De ambities in de nota hebben we vertaald naar een praktische handleiding. Daarin stellen we vragen aan een initiatiefnemer die leiden tot een participatieproces. We verplichten de initiatiefnemer om met deze vragen aan de slag te gaan. Als voorbeeld is een uitwerking van het spoor ‘Je start een initiatief waar je een vergunning voor nodig hebt’ als bijlage toegevoegd. 1.2 De nota kan gebruikt worden voor alle initiatieven. De nota en aanpak/werkwijze geven antwoord op hoe wij inwoners willen betrekken bij een initiatief van de gemeente en wat inwoners van de gemeente kunnen verwachten bij een initiatief vanuit de samenleving. Ook als de gemeente geen rol heeft bij een initiatief kan de initiatiefnemer dit gebruiken om een goed proces op te stellen. 1.3 De nota is van ons allemaal.

De ambities zijn het resultaat van verschillende gesprekken en bijeenkomsten tussen inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties (bijvoorbeeld een woningbouwcorporatie en welzijnsinstelling) en de gemeente. We hebben twee avondsessies georganiseerd om met elkaar het gesprek te voeren over participatie. Bij de eerste bijeenkomst (rond 80 deelnemers) hebben we vooral met elkaar gesproken over participatie op ambitieniveau. Tijdens de tweede bijeenkomst (rond 60 deelnemers) hebben we de ambities getoetst aan de praktijk. Kunnen we met deze ambities werken? De resultaten uit beide sessies hebben we verwerkt in de nota en aanpak/werkwijze. Alle genodigden hebben op de conceptversies van de ambities en de nota (inclusief werkwijze/aanpak) kunnen reageren. Deze reacties zijn verwerkt in de definitieve versie. 1.4 De nota sluit aan bij de eis in de nieuwe Omgevingswet over inwonerparticipatie. In de nieuwe Omgevingswet staat dat gemeenten op moeten schrijven hoe ze omgaan met inwonerparticipatie. Er staat niet in hoe een gemeente dit moet doen. De Omgevingswet daagt gemeenten wel uit om meer los te laten. En om samen met partners, waaronder inwoners, op te trekken. Gemeenten hoeven participatie niet altijd zelf te organiseren. Initiatiefnemers kunnen eerst zelf op zoek naar bijvoorbeeld draagvlak. Deze nota past in de geest van de Omgevingswet.

De nota daagt de initiatiefnemer uit om in een vroeg stadium in gesprek te gaan met de omgeving om een participatieproces in te richten. 1.5 In de nota hebben we de aanbevelingen van de werkgroep burgerparticipatie verwerkt. De werkgroep burgerparticipatie is een groep vrijwilligers die zich inzet op het thema participatie. Inwoners en gemeente kunnen de werkgroep als klankbord gebruiken. Ze geven ook ongevraagd advies over participatie. Het college heeft de werkgroep in april 2019 gevraagd om de gemeente op het thema participatie te evalueren. In de bijlagen vindt u de resultaten van deze evaluatie. We hebben Pagina 2 van 6

ook een oplegger toegevoegd waarin we de verbinding tussen beide processen (de evaluatie en het werken aan de nota participatie) beschrijven. Een groot deel van de aanbevelingen van de werkgroep gaat over cultuur en de manier van werken. Deze aanbevelingen nemen wij mee bij de implementatie van de nota binnen de organisatie. We zijn met de werkgroep in gesprek om te bepalen welke rol zij hierin kunnen spelen. 1.6 De nota biedt al invulling voor een lokale participatieverordening. Eerste Kamerlid Nooren heeft een motie ingediend. Zij verzoekt de regering om in het Invoeringsbesluit Omgevingswet de verplichting op te nemen voor gemeenten, provincies en waterschappen om voor 2021 een participatieverordening op te stellen. Hierin leggen deze partijen vast hoe zij participatie gaan vormgeven en welke eisen daarbij gelden. Deze participatieverordening vervangt dan de huidige inspraakverordening. Elke gemeenteraad krijgt de ruimte om rekening te houden met eigen behoeften en omstandigheden. In onze nota participatie houden we al rekening met de komst van deze participatieverordening. In de verordening moeten we regels opnemen over het uitdaagrecht. Met het uitdaagrecht kunnen inwoners hun gemeente verzoeken om de uitvoering van een taak van de gemeente over te nemen. In onze nota bieden we al de mogelijkheid om een taak van de gemeente over te nemen.

De VNG werkt aan een model participatieverordening. Wij hebben bij eerste oriënterende gesprekken gezeten. We verwachten dat we met deze nota participatie al koers bepalen. De lokale participatieverordening is een uitwerking van wat wij nu al met elkaar afspreken. Kanttekening 1.1 Nieuwe manier van samenwerken kan weerstand oproepen. In de nota zetten we een manier van samenwerken neer. Daarbij moeten we al in beginfase van een initiatief nauw met partners en inwoners samenwerken. Zijn we bereid om bijvoorbeeld inwoners meer vrijheid te geven? Sommige medewerkers moeten misschien nog wennen aan deze manier van werken. Ditzelfde kan natuurlijk ook gelden voor bijvoorbeeld een projectontwikkelaar of inwoner. Omdat we het belangrijk vinden dat inwoners kunnen rekenen op een goed doorlopen proces willen we als gemeente hierin investeren en een actieve rol spelen. We zoeken elkaar op en werken samen. Hierbij mag je fouten maken. Voorheen was er geen duidelijke visie met aanpak, die is er met deze nota wel. De nota maakt het een stuk makkelijker om te evalueren: Past het doorlopen proces bij de ambities en wat ging er goed en wat kan beter? We passen de aanpak aan wanneer dit nodig is. 1.2 Eerder en meer samenwerken kost meer tijd.

Het kost in het begin van een proces meer tijd om direct intensiever samen te werken, maar gaandeweg het proces levert het juist tijdwinst op omdat er minder weerstand is. Alle betrokkenen hebben immers al meegedacht. Je kunt met de ambities elkaar ook aanspreken. Zo wordt de kwaliteit van wat we doen alleen maar beter.

Pagina 3 van 6

1.3 Anders samenwerken vraagt andere kwaliteiten van medewerkers. Ook betekent dit dat op sommige momenten andere kwaliteiten van medewerkers worden gevraagd. Namelijk: In een organisatie die meer stuurt op processen is kennis in sommige gevallen meer ondersteunend in plaats van leidend. Door aan te sluiten bij de organisatieontwikkeling en de nota hier een plek te geven borgen we dit. Bijvoorbeeld bij werving van nieuwe collega’s en het aanbieden van cursussen. Financiële onderbouwing Dit voorstel heeft geen financiële consequentie. Binnen verschillende projecten (zoals bijvoorbeeld de Omgevingswet) en de organisatieontwikkeling zit budget om te oefenen met deze manier van werken of personeelsontwikkeling. Na goedkeuring van uw raad starten we met de implementatie van de nota. Welke acties (met eventuele financiële consequenties) hieraan worden gekoppeld blijkt dan. We verwachten dat we dit uit bestaande budgetten kunnen bekostigen. Duurzaamheid Is niet van toepassing, omdat het resultaat gaat over hoe we als gemeente met onze inwoners/initiatiefnemers samenwerken. Communicatie We maken de nota, en daarmee onze ambities, uitgangspunten en handleidingen natuurlijk bekend bij al onze medewerkers en bij alle partijen in de gemeente. Dit doen we in eerste instantie door een bericht te maken voor onze lokale media, voor de Rozet, onze website en sociale media.

We gaan onderzoeken of het mogelijk is om een app te ontwikkelen zodat initiatiefnemers makkelijk via hun telefoon vragen kunnen beantwoorden en zo de juiste informatie krijgen wat te doen. Aanpak/uitvoering We willen dat een initiatiefnemer (een ambtenaar, een inwoner, een projectontwikkelaar, …) volgens de ambities en uitgangspunten uit de nota aan de slag gaat met participatie. Daarom: - Starten we met een project om de ambities en uitgangspunten (de nieuwe werkwijze) te implementeren binnen de organisatie. Hierbij maken we verbinding met al lopende trajecten zoals projectmatig samenwerken, de omgevingswet/visie en de organisatieontwikkeling. Ook kijken we hoe we hier andere partijen bij kunnen betrekken. - Communiceren we actief naar buiten (zie kopje communicatie). - Evalueren we o.a. samen met de werkgroep burgerparticipatie, inwoners en raadswerkgroep bestuurlijke vernieuwing deze nota en aanpak/werkwijze periodiek en stellen we bij wanneer dit nodig is. De raad ontvangt een terugkoppeling van deze evaluatie(s). Op deze manier houden we de vinger aan de pols en zorgen we ervoor dat: - Het vanzelfsprekend is dat medewerkers volgens de nota werken. Pagina 4 van 6

-

Medewerkers de kwaliteiten hebben of ontwikkelen om te werken volgens de nota. We allemaal onze rol kennen en pakken bij een initiatief. Inwoners/ Initiatiefnemers de nota kennen en de nota erbij pakken voordat ze met hun initiatief starten. Door de evaluaties de nota up-to-date blijft en wordt verbeterd wanneer dit nodig is.

Burgemeester en wethouders van gemeente Berg en Dal De secretaris, De burgemeester, E.W.J. van der Velde mr. M. Slinkman

Bijlagen digitaal ter inzage - Nota participatie ‘Samen maken we Berg en Dal!’ - Uitwerking werkwijze/aanpak ‘Je start een initiatief waar je een vergunning voor nodig hebt’ Leeswijzer: Deze bijlage begint bij de startpagina. Het idee is dat het een website is en je kunt doorklikken en dan alleen de voor jou relevante informatie ziet. De overige sporen zien er vergelijkbaar uit (zoals bijvoorbeeld ‘ik heb een initiatief en geen vergunning nodig’). Alleen stellen we dan 1 of 2 vragen niet. - Evaluatie gemeente Berg en Dal op thema participatie, uitgevoerd door werkgroep burgerparticipatie - Infographic evaluatie participatie - Oplegger ‘De verbinding tussen beide processen (de evaluatie en het werken aan de nota participatie)’

Pagina 5 van 6

Raadsbesluit

De raad van de gemeente Berg en Dal; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 5 januari 2021; overwegende dat: -samenwerken belangrijk is omdat we samen met de inwoners of andere initiatiefnemers de gemeente, de dorpen en wijken maken; -we iedereen ruimte willen geven voor initiatief; -voor alle initiatieven dezelfde ambities en uitgangspunten moeten gelden als het gaat over samenwerken; besluit : 1. De nota participatie ‘Samen maken we Berg en Dal!’ vast te stellen. Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Berg en Dal op 25 februari 2021, De raadsgriffier,

De voorzitter,

J.A.M. van Workum

mr. M. Slinkman

Pagina 6 van 6