Aanvullende informatienota raadsbesluiten Berg en Dal Omgevingswet

INFORMATIENOTA 2022-I007 Zaaknummer: Documentnummer: Onderwerp: Vergadering B&W: Raadsvergadering: Portefeuillehouder: Ambtenaar: Mailadres:

Z-19-081487 VB/Raad/21/01312 Aanvullende raadsinformatienota raadsbesluiten verplicht advies, participatie en delegatie onder de Omgevingswet 30 november 2021 10 februari 2022 N.A.V. Verheul Gabriel van Houtert, van G.van.Houtert@bergendal.nl

Aan de gemeenteraad, Kennisnemen van Raadsinformatienota raadsbesluiten verplicht advies, participatie en delegatie onder de Omgevingswet 1. Aanleiding In de carrousel is door de aanwezige raadsleden gevraagd om een aanvullende informatienota. Verzocht is om daarin vooral in te gaan op de wijze waarop de besluiten kunnen worden ingericht aan de hand van concrete voorbeelden. Het zwaartepunt van de behoefte aan extra informatie gaat over het verplichte advies. Dat is duidelijk geworden in de carrousel. In welke gevallen is de raad aan zet bij vergunningen over ruimtelijke vraagstukken en hoe gaan andere gemeenten hiermee om? Toelichting In de carrousel van 14 oktober 2021 is een drietal nog te nemen raadsbesluiten toegelicht. Deze raadsbesluiten moeten voor inwerkingtreding van de Omgevingswet op 1 juli 2022 genomen zijn. Het gaat om besluiten over verplicht advies door de gemeenteraad bij buitenplanse omgevingsplanactiviteiten, verplichte participatie door de initiatiefnemer en delegatie van delen van het omgevingsplan. In de carrousel is discussie gevoerd aan de hand van een nota die is bijgevoegd in bijlage 1. Vervolg na deze nota Deze nota is alleen bedoeld om u aanvullend te informeren.

Als u op basis hiervan opmerkingen of vragen heeft, dan kunt u deze stellen aan Gabriël van Houtert (projectleider Omgevingswet) via de mail (g.van.houtert@bergendal.nl) of telefoon (0642251344). Volgens planning wordt de besluitvorming geagendeerd voor de raadsvergadering van februari. De behandeling in de carrousel vindt plaats in januari.

Zaaknummer: Z-19-081487 Documentnummer: VB/Raad/21/01312

Pagina 1 van 6 REFNUMBER

2. Inhoud en opbouw van deze informatienota In verschillende gemeenten in Nederland (maar nog lang niet allemaal), is inmiddels een besluit genomen over de drie onderwerpen. De relevante delen van de besluiten van andere gemeenten hebben we gebundeld in bijlage 2. In paragraaf 3 van deze nota geven we eerst uitleg over een aantal begrippen die relevant zijn voor de besluitvorming. Kennis van deze begrippen is onmisbaar om de veranderingen onder de Omgevingswet goed te kunnen begrijpen. In paragraaf 4 beschrijven we de 3 categorieën/manieren waarop de besluitvorming kan worden ingericht. We noemen ze hier alvast:  

Zelf alle specifieke gevallen benoemen waarin advies van de raad verplicht is; Gebruik maken van een ‘omgekeerde verklaring van geen bedenkingen’ (huidige werkwijze voortzetten);  Gebruik maken van de kruimelgevallenregeling van het Besluit ruimtelijke ordening. Een combinatie van de 3 categorieën is natuurlijk ook mogelijk. In paragraaf 5 geven we de belangrijkste conclusies weer uit de besluiten van verschillende andere gemeenten. Zoals aangegeven richten we ons, gezien de discussie in de carrousel, daarbij met name op het verplichte advies door de raad bij omgevingsplanactiviteiten (vergunningen). Participatie komt zijdelings aan de orde. Op delegatie van delen van het omgevingsplan wordt niet apart ingegaan. De eerdere discussienota (in bijlage 1) geeft daarover voldoende aanvullende informatie en maakt duidelijk dat de keuzes over delegatie erg voor de hand liggend zijn. Een voorbeeld is wanneer al een vergunning verleend is voor een activiteit. De wet schrijft voor dat deze vergunning binnen 5 jaar vertaald wordt in een wijziging van het omgevingsplan. De wijziging heet dan geen inhoudelijke gevolgen. De besluiten van de andere gemeenten verdelen we over de 3 beschreven categorieën.

3. Belangrijke begrippen Uitgebreide en reguliere procedure Deze begrippen worden in de huidige wetgeving gebruikt en komen ook in de Omgevingswet terug. De reguliere procedure is (nu) bedoeld voor eenvoudige aanvragen en duurt maximaal 8 weken. Soms gaat het om een afwijking van het bestemmingsplan, maar de procedure is ook van toepassing als alleen bouwactiviteiten worden aangevraagd. De uitgebreide procedure duurt maximaal 26 weken. Deze is van toepassing op de complexere aanvragen waarbij afwijking van het bestemmingsplan nodig is. De procedure kan ook van toepassing zijn op milieuactiviteiten of als bijvoorbeeld sprake is van een monument. Onder de huidige wetgeving (de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht) is altijd de uitgebreide procedure van toepassing, tenzij de wet bepaalt dat de reguliere procedure van toepassing is. De reguliere procedure is alleen van toepassing als aanvragen passen in het bestemmingsplan of in de binnenplanse afwijkingsregels. Daarnaast is de reguliere procedure van toepassing op gevallen die in de zogenaamde kruimelgevallenregeling (lijst) van het Besluit ruimtelijke ordening zijn opgenomen. In de Omgevingswet draait deze systematiek om. Alleen als dit in de wet is aangegeven, is de uitgebreide procedure van toepassing.

In alle andere gevallen, is de reguliere procedure van toepassing en zal dus binnen 8 weken een besluit genomen moeten worden. De reikwijdte van

Zaaknummer: Z-19-081487 Documentnummer: VB/Raad/21/01312

Pagina 2 van 6 REFNUMBER

de reguliere procedure wordt daarmee sterk vergroot. Dat past bij de doelstelling van de wetgever om sneller besluiten te nemen. De kruimelgevallenlijst Zoals aangegeven bepaalt deze lijst in welke gevallen de reguliere procedure van toepassing is. De lijst is te vinden in artikel 4 van bijlage 2 van het Besluit ruimtelijke ordening. De lijst zegt dus niets over de kansrijkheid van een initiatief, maar alleen over de procedure die van toepassing is. De belangrijkste gevallen die hierin genoemd worden zijn bijbehorende bouwwerken (aanbouwen en bijgebouwen), ander gebruik van gronden, tijdelijke maatregelen en ander gebruik van bestaande gebouwen (ook het omvormen naar wonen). Buitenplans en binnenplans Zowel nu in het bestemmingsplan, als straks in het omgevingsplan, zijn regels opgenomen. Deze regels bepalen of een activiteit (bouwen, gebruik, etc.) is toegestaan. Een activiteit kan rechtstreeks zijn toegestaan, dus zonder vergunning. Het kan ook zo zijn dat wel een vergunning nodig is en dat in de regels van het plan is bepaald wanneer deze verleend kan worden. Past een aanvraag niet in het plan of in de afwijkingsregels en willen we toch meewerken? Dan heet dit een buitenplanse afwijking. Nu heeft dat een buitenplanse omgevingsvergunning, straks een vergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (bopa).

Verklaring van geen bedenkingen Verplicht advies van de raad aan het college kennen we nu nog niet. Wel kennen we de verklaring van geen bedenkingen. Het college moet de raad om een verklaring van geen bedenkingen vragen, als sprake is van een uitgebreide procedure, dit is in de wet bepaald. Een verklaring van geen bedenkingen is niet nodig in specifieke gevallen die door de raad zijn aangewezen. Deze lijst met gevallen is door de raad van Berg en Dal vastgesteld (zie bijlage 3 voor de lijst). De raad heeft dus de uitzonderingen benoemd, in alle andere gevallen is wél een verklaring nodig. Het verplichte advies van de raad aan het college vervangt de verklaring van geen bedenkingen. De verklaring van geen bedenkingen verdwijnt dus. Er zijn twee belangrijke aanvullende wijzigingen. De raad benoemt niet meer de uitzonderingen, maar de gevallen waarin advies verplicht is. In alle andere gevallen hoeft het college géén advies aan de raad te vragen. Het systeem is, net als bij de uitgebreide en reguliere procedure, omgedraaid. Daarnaast kan advies door de raad verplicht worden gesteld, maar alleen als sprake is van een buitenplanse omgevingsplanactiviteit. In tegenstelling tot de verklaring van geen bedenkingen, is dit dus niet meer gekoppeld aan de uitgebreide procedure. Uit deze begripsbeschrijvingen is in ieder geval één interessante conclusie voor de besluitvorming te trekken.

De verklaring van geen bedenkingen, is alleen van toepassing op uitgebreide procedures. Hoewel de gevallen in de kruimelgevallenlijst buitenplans zijn, is hierop de reguliere procedure van toepassing. De verklaring van geen bedenkingen kan dus niet van toepassing worden verklaard op de gevallen uit deze lijst. De raad mag onder de huidige wetgeving hiervan dus niets vinden, de bevoegdheid is volledig aan het college.

Zaaknummer: Z-19-081487 Documentnummer: VB/Raad/21/01312

Pagina 3 van 6 REFNUMBER

Dit verandert onder de Omgevingswet. Het adviesrecht vervangt de verklaring van geen bedenkingen. Het adviesrecht kan op alle buitenplanse activiteiten van toepassing worden verklaard. Dus ook op de gevallen die nu nog in de kruimelgevallenlijst zijn opgenomen. Het voorbeeld dat in de carrousel benoemd is, gaat over het herbestemmen van bestaande gebouwen in de bebouwde kom. Dat is nu genoemd in de kruimelgevallenlijst: buitenplans, maar wel regulier. De verklaring van geen bedenkingen is hierop niet van toepassing. Het adviesrecht kan dat wel zijn, als de raad daartoe besluit. Uiteraard is het uiteindelijke effect hiervan afhankelijk van de ruimte die we in het toekomstige omgevingsplan bieden en de keuzes die we hierin maken. Alles wat we daarin, met of zonder vergunning, mogelijk maken is binnenplans en is dus uitgesloten van advies.

4. Drie categorieën In de carrousel is gevraagd voorbeelden aan te dragen van andere gemeenten. Nog lang niet alle gemeenten hebben deze besluiten al genomen. De volgende gemeenten in ieder geval wel: Gouda, Leusden, Bunschoten, Putten, Overbetuwe, Hillegom, Leiderdorp, Den Haag, Zoetermeer, Emmen, Nijmegen. De besluiten van deze gemeenten zijn gebundeld toegevoegd aan deze nota in bijlage 2. We hebben ervoor gekozen alleen de regelingen zelf op te nemen en niet de toelichtende informatie. Uit deze voorbeelden blijkt dat een lijst met gevallen waarin advies van de raad verplicht is, in drie categorieën kan worden ingedeeld:  Zelf alle specifieke gevallen benoemen waarin advies van de raad verplicht is;  Gebruik maken van een ‘omgekeerde verklaring van geen bedenkingen’;  Gebruik maken van de kruimelgevallenregeling van het Besluit ruimtelijke ordening. In alle gevallen vormt één van deze drie mogelijkheden de basis voor het besluit. In de meeste gevallen wordt deze basis aangevuld. In de korte bespreking per gemeente in paragraaf 5 lichten we dit toe. Voor zover het betreffende besluit ook duidelijkheid geeft over participatie, geven we dat mee. Specifieke gevallen Een aantal gemeenten kiest er dus voor om zelf een duidelijke keuze te maken. Specifiek zijn dan gevallen aangewezen waarin het college advies moet vragen aan de raad.

De gevallen zijn meestal gecategoriseerd in thema’s als wonen, duurzame energievoorzieningen etc. Vaak worden deze gevallen aangevuld met de kruimelgevallenlijst. Dit is dan een extra categorie waarin advies van de raad achterwege mag blijven. Deze gemeenten laten in de regel veel van de keuzes aan het college.

Omgekeerde verklaring van geen bedenkingen Een omgekeerde verklaring van geen bedenkingen heeft tot gevolg dat de huidige werkwijze wordt voortgezet. Meestal is dit ook de achterliggende gedachte. Er is al een keer over nagedacht en we gaan (voorlopig) op dezelfde manier door. Voor deze gemeenten geeft de

Zaaknummer: Z-19-081487 Documentnummer: VB/Raad/21/01312

Pagina 4 van 6 REFNUMBER

inwerkingtreding van de Omgevingswet geen aanleiding om opnieuw te kijken naar de verdeling van bevoegdheden. De gevallen waarin vergunningaanvragen aan de raad moeten worden voorgelegd veranderen niet. Tekstueel vindt een aanpassing plaats van negatief (alleen in deze gevallen niet) naar positief (alleen in deze gevallen). Beperkte inhoudelijke aanpassingen zien we ook, bijvoorbeeld als gevolg van praktijkervaring met sommige gevallen op de lijst. Een voorbeeld: In de verklaring van geen bedenkingen van Berg en Dal is nu het volgende opgenomen. Deze is niet nodig als het gaat om de bouw van 5 woningen in bebouwd gebied (inbreiding). In de nieuwe situatie zou dan advies van de raad verplicht zijn bij alle nieuwe woningbouwlocatie in bebouwd gebied van meer dan 5 woningen. Deze werkwijze kan ook als tijdelijke werkwijze gezien worden. Voorlopig nog even op de oude voet doorgaan en na enige tijd evalueren en bekijken of het besluit moet worden aangepast.

Kruimelgevallenregeling Zoals aangegeven kan een verklaring van geen bedenkingen nu niet gevraagd worden als een geval voorkomt op de kruimelgevallenlijst. Een aantal gemeenten heeft daarom besloten dat advies van de raad in ieder geval niet nodig is als een geval voorkomt op de kruimelgevallenlijst. De kruimelgevallen bestaat uit gevallen waarvan de impact op de omgeving beperkt is. Zoals aangegeven is door gemeenten soms een combinatie gezocht tussen de categorieën. Ook is af en toe een categorie als basis gebruikt en aangevuld met andere onderdelen. De verklaring van geen bedenkingen is uiteraard ook al op bepaalde keuzes gebaseerd. In de meeste gevallen heeft een raad daar wel specifieke keuzes in gemaakt. Dit alles geeft aan dat er keuzevrijheid en flexibiliteit is, bij het bepalen van de gevallen voor verplicht advies. De indeling in categorieën is alleen bedoeld als hulpmiddel bij het maken van de keuzes.

5. De voorbeeldgemeenten De voorbeelden van de andere gemeenten (zie bijlage 2) hebben we hierna ingedeeld in de drie categorieën. Een korte toelichting per gemeente is toegevoegd.

Specifieke gevallen De volgende gemeenten hebben voor deze categorie gekozen als basis voor hun besluitvorming De gemeente Bunschoten maakt een duidelijke keuze voor specifieke gevallen waarin advies verplicht is. Deze gemeente laat veel besluiten aan het college. De specifieke gevallen vormen een aanvulling op de kruimelgevallenlijst. De gevallen waarin advies verplicht is, is ook meteen de lijst van gevallen waarin participatie verplicht wordt gesteld aan initiatiefnemers. De gemeente Putten kiest voor een eigen lijst, die voor een deel gebaseerd is op de kruimelgevallenlijst.

Zaaknummer: Z-19-081487 Documentnummer: VB/Raad/21/01312

Pagina 5 van 6 REFNUMBER

De gemeente Overbetuwe heeft een specifieke lijst van gevallen opgesteld voor zowel het verplicht advies als voor verplichte participatie. De lijsten verschillen van elkaar. De gemeente Hillegom kiest voor een lijst met specifieke gevallen voor het verplicht advies. Participatie wordt verplicht gesteld bij alle buitenplanse omgevingsplanactiviteiten (vergunningen). Ook de gemeente Leiderdorp kiest voor een specifieke lijst van gevallen

Ombouwen huidige verklaring van geen bedenkingen De gemeente Zoetermeer ‘bouwt de lijst van de verklaring van geen bedenkingen om’. Die verklaring van geen bedenkingen was in Zoetermeer overigens gebaseerd op de kruimelgevallenlijst. De gemeente Nijmegen zoekt aansluiting bij de eigen verklaring van geen bedenkingen met een beperkte aanpassing daarop.

Kruimelgevallenlijst De gemeente Gouda gebruikt dezelfde lijst voor verplicht advies en participatie. In alle gevallen die niet op de kruimelgevallenlijst van het Besluit ruimtelijke ordening staan is advies en participatie verplicht. Daarnaast heeft de gemeente Gouda apart besloten dat het college initiatiefnemers aanspoort om participatie toe te passen volgens de richtlijnen van de gemeente. De gemeente Leusden gebruikt de kruimelgevallenlijst als basis (dan geen advies). Advies is alleen verplicht in die gevallen die niet in het omgevingsplan passen en niet in bestaand beleid. Participatie is verplicht in alle buitenplanse gevallen, dus ook in gevallen die op de kruimelgevallenlijst staan. De gemeente Den Haag gebruikt weliswaar de kruimelgevallenlijst als basis, maar vult deze ruimschoots aan met specifieke gevallen. Dit leidt tot een zeer ruime bevoegdheid voor het college. Participatie is verplicht gesteld voor alle buitenplanse gevallen, met uitzondering van de gevallen die op de kruimelgevallenlijst staan. Burgemeester en wethouders, De secretaris, E.W.J. van der Velde

De burgemeester, mr. M. Slinkman

Bijlagen digitaal ter inzage

Zaaknummer: Z-19-081487 Documentnummer: VB/Raad/21/01312

Pagina 6 van 6 REFNUMBER