7. Informatienota Voortgang beleidsproducten Cultureel Erfgoed

INFORMATIENOTA

2022-I014 Zaaknummer: Documentnummer: Onderwerp: Vergadering B&W: Raadsvergadering: Portefeuillehouder: Ambtenaar: Mailadres:

Z-21-091863 VB/Raad/22/01349 Voortgang beleidsproducten Cultureel Erfgoed 22 februari 2022 19 mei 2022 E.S.S. Visser Willem Tielen W.Tielen@bergendal.nl

Aan de gemeenteraad, Kennisnemen van voortgang beleidsproducten Cultureel Erfgoed Waarom nu naar de raad? In 2017 heeft de gemeenteraad haar Erfgoedvisie vastgesteld. In deze visie zijn in hoofdstuk 3 doelen van het gemeentelijk erfgoedbeleid vastgesteld. In de begroting van 2022 heeft uw raad incidenteel € 30.000,- beschikbaar gesteld voor het actualiseren van de cultuurhistorische waardenkaart van de gemeente, dit is een van de projecten genoemd in uw Erfgoedvisie. We informeren u nu over de voortgang op de beleidsmatige aandachtspunten genoemd in uw Erfgoedvisie. Samenvatting In uw Erfgoedvisie staan twee beleidsdoelen waarbij beleidsmatige inventarisaties als nog uit te voeren projecten staan genoemd, namelijk onder: (1) het bewaren en versterken van de aantrekkelijkheid van de gehele gemeente en het gemeentelijke erfgoed in het bijzonder en (2) het inpassen van erfgoedbeleid in nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen. Quickscan beeldbepalende en potentieel gemeentelijke monumenten Onder het eerstgenoemde beleidsdoel wordt blijvend aandacht gevraagd voor een gedegen inventarisatie van beeldbepalende en potentieel gemeentelijke monumenten.

Naar aanleiding van het aanwijzingsverzoek van Bond Heemschut en Vereniging Behoud Dorpsgezichten om het voormalige politiebureau van Groesbeek aan te wijzen als beschermd gemeentelijk monument, hebben we alle bij ons bekende inventarisaties en verzoeken verzameld en een deskundige partij gevraagd om een snelle cultuurhistorische beoordeling van deze objecten. Op onze inventarisatie stonden circa 400 objecten. Daarnaast hebben we de deskundige partij gevraagd deze lijst aan te vullen met lacunes, gericht op objecten uit de wederopbouw- en post65 periode. Onlangs hebben we de conceptversie van de inventarisatie mogen ontvangen. Uiteindelijk zijn er 545 objecten beoordeeld op hun cultuurhistorische kwaliteiten. 146 objecten komen volgens de inventarisatie in aanmerking om aangewezen te worden als beschermd gemeentelijk

Zaaknummer: Documentnummer:

Z-21-091863 VB/Raad/22/01349

Pagina 1 van 4 REFNUMBER

monument, 294 objecten kunnen als ‘beeldbepalend’ bestempeld worden. Het adviesbureau gaf daarnaast aan dat er nog enkele lacunes in het monumentenbestand zijn aangetroffen voor objecten uit de periode voor de Tweede Wereldoorlog. Begin maart verwachten we de eindrapportage en definitieve lijst te ontvangen. Hoe verwerken we de resultaten van de quickscan? De resultaten uit de quickscan zullen in ieder geval meegenomen worden in de actualisatie van de cultuurhistorische waardenkaart. Ook de eerdergenoemde lacunes zullen meegenomen worden in dat project. Daarnaast zal er gekeken worden in hoeverre de resultaten uit de quickscan verder verwerkt worden via bijvoorbeeld monumentenaanwijzingen, of het ontwikkelen van beleid voor beeldbepalende objecten en wat daar voor nodig is. E.e.a. wordt opgepakt met het nieuwe college. Inpassen van erfgoed in ruimtelijke ontwikkelingen Het tweede beleidsdoel waarover we u willen informeren, is het inpassen van erfgoedbeleid in nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen. Onder dit beleidsdoel staan twee projecten genoemd om erfgoed een volwaardige plaats te geven in ruimtelijke plannen: de archeologische en cultuurhistorische waardenkaart. In geval van archeologie is dit een kaart waarop bekende vindplaatsen en een verwachtingsmodel voor te verwachten archeologische kwaliteiten staat afgebeeld.

Op de cultuurhistorische waardenkaart worden bekende kwaliteiten op kaart gebracht en gewaardeerd. Het doel van de kaarten is om overzicht te creëren, waarop vervolgens ruimtelijk beleid kan worden gebaseerd. Daarnaast vragen we de opdrachtnemer om advies over het verwerken van de kaarten in het gemeentelijk beleid. De bestaande inventarisaties zijn hier terug te vinden: https://www.bergendal.nl/archeologischewaardenkaarten en https://www.bergendal.nl/cultuurhistorische-waardenkaarten. Archeologische waardenkaart In 2021 hebben we adviesbureau RAAP gevraagd om de bestaande archeologische waardenkaarten van Millingen a/d Rijn, Ubbergen en Groesbeek samen te voegen en te actualiseren. De bestaande kaarten, opgesteld in respectievelijk 2003, 2010 en 2013, zijn niet meer actueel. Ook het toekennen van de status Werelderfgoed aan het Romeins aquaduct en potten- en pannenfabriek De Holdeurn vormde een aanleiding om deze kaarten te actualiseren. Daarnaast is RAAP gevraagd om een kwantitatieve beleidsevaluatie uit te voeren op beslissingen die de afgelopen 30 jaar zijn genomen in vergunningsaanvragen op het gebied van archeologie (‘wel of geen vervolgonderzoek?’). Dit om te toetsen of de gehanteerde vrijstellingsoppervlaktes en vrijgestelde ondergrenzen in het vigerend ruimtelijk beleid voldoen.

We vonden dit noodzakelijk, omdat dit na de gemeentelijke herindeling nog niet is geharmoniseerd. Het project wordt in maart opgeleverd. Verschillende burgerwetenschappers en de archeologievereniging Rijk van Nijmegen (lokale afdeling AWN) zijn betrokken bij dit project. De kosten voor het project zijn gedekt uit de regulier beschikbare middelen uit kostenplaats Monumentenzorg en Archeologie (5550001 en 5550002). Daarnaast heeft de provincie

Zaaknummer: Documentnummer:

Z-21-091863 VB/Raad/22/01349

Pagina 2 van 4 REFNUMBER

Gelderland een subsidie verstrekt voor dit project. Bij oplevering van de kaarten komen we ook met een financiële verantwoording. Hoe verwerken we de resultaten uit dit project? De archeologische waardenkaart vormt de basis waarop het gemeentelijk archeologiebeleid is gebaseerd. Na inwerkingtreding van de Omgevingswet kan de geactualiseerde kaart gebruikt worden om het archeologisch beleid in een keer, gemeentedekkend, op te nemen in het Omgevingsplan. In de tussentijd wordt voorgenomen om de kaarten vast te stellen als beleidsregel, zodat ze wel al gebruikt kunnen worden bij vergunningverlening. Cultuurhistorische waardenkaart Zoals al aangegeven, heeft uw raad dit jaar € 30.000,- beschikbaar gesteld voor het actualiseren van de cultuurhistorische waardenkaart. Op dit moment is er geen gemeentedekkende cultuurhistorische waardenkaart: de voormalige gemeente Millingen a/d Rijn had een dergelijke kaart niet. Die voor de voormalige gemeenten Ubbergen (2010) en Groesbeek (2013) behoeven een actualisatie. Ook voor dit project hebben we adviesbureau RAAP gevraagd. In dit project is het doel om voor de gehele gemeente een dergelijke kaart op te stellen. Hierin worden de volgende elementen opgenomen: 1. Kartering en waardering historisch cultuurlandschap 2. Inventarisatie landschapselementen 3. Inventarisatie en waardering bouwkunst en stedenbouw.

We nemen hierbij de quickscan en de bestaande monumentenlijst mee. Ook worden stedenbouwkundige ensembles en cultuurhistorisch waardevol gebied in beeld gebracht. 4. Advies ten aanzien van de volgende onderwerpen, in aanvulling op adviezen en waardering van bovengenoemde onderdelen: a. UNESCO Werelderfgoed (cultuurlandschap en archeologie, gekoppeld aan toerisme en beheer en het nominatiedossier van de Romeinse Limes) b. Omgang met het Beschermd Dorpsgezicht Ubbergen c. Het steenfabrieklandschap in de Ooijpolder en De Duffelt d. Quickscan/potentiële dorpsgezichten e. Omgang met in de gemeente aanwezig militair erfgoed (denk aan de Koude Oorlog, Ijssellinie, de Tweede Wereldoorlog en (resten van) kastelen, mottes enzovoort) f. De omgang met de omgeving van religieuze bouwwerken en religieuze elementen in de leefomgeving. Denk aan kerken, kloosters, kapellen en (weg)kruizen Eind maart gaan we van start met dit project. We verwachten een looptijd van ongeveer één jaar. De verenigingen uit het Erfgoedberaad zullen op termijn betrokken worden bij het project. Het doel van het project is om een actuele inventarisatie en onderlegger te hebben om mee te nemen in de nog op te stellen Omgevingsvisie en verwerking van die visie in het Omgevingsplan.

Zaaknummer: Documentnummer:

Z-21-091863 VB/Raad/22/01349

Pagina 3 van 4 REFNUMBER

Communicatie Na oplevering van de archeologische- en cultuurhistorische waardenkaarten zullen we u met een aparte nota informeren over de opgeleverde projecten.

Burgemeester en wethouders, De secretaris, E.W.J. van der Velde

De burgemeester, mr. M. Slinkman

Bijlagen digitaal ter inzage Bijlage ter inzage griffier

Zaaknummer: Documentnummer:

Z-21-091863 VB/Raad/22/01349

Pagina 4 van 4 REFNUMBER