6. Informatienota Meicirculaire 2022 algemene uitkering

INFORMATIENOTA 2022-I028 Zaaknummer: Documentnummer: Onderwerp: Vergadering B&W: Raadsvergadering: Portefeuillehouder: Ambtenaar: Mailadres:

Z-22-098013 VB/Raad/22/01400 Meicirculaire 2022 algemene uitkering 28 juni 2022 14 juli 2022 M.A. Barber Hans Jeurissen H.Jeurissen@bergendal.nl

Aan de gemeenteraad, Kennisnemen van de meicirculaire 2022 algemene uitkering en de bijstelling van het financieel meerjarenperspectief begroting 2023 Waarom nu naar de raad? Onlangs hebben we de meicirculaire 2022 algemene uitkering ontvangen en doorgerekend. Deze circulaire leidt tot bijstelling van het financieel meerjarenperspectief zoals dit is gepresenteerd in de uitgangspuntennotitie voor het opstellen van de begroting 2023 (zie raadsstukken 14 juli 2022). We informeren u hiermee over de meest actuele stand van onze begrotingssaldi dit jaar en komende jaren. In deze meicirculaire zijn de maatregelen van het Regeerakkoord van december 2022 verwerkt. Hierbij hebben we meegenomen het akkoord tussen de VNG en het Rijk om het accres voor de jaren 2022 tot en met 2025 te bevriezen. Ook is de herverdeling (herijking) van het gemeentefonds hierin meegenomen. Hoewel deze circulaire een positief effect heeft, zitten hierin een aantal financiële onzekerheden die nog tot bijstelling van de algemene uitkering kunnen leiden. Te weten: a. De inflatie is op dit moment veel hoger dan waarmee in de meicirculaire 2022 rekening is gehouden. In de septembercirculaire 2022 volgt meer info en mogelijk krijgen we nog aanvullende compensatie. b. De herijking van het gemeentefonds vindt grotendeels per 2023 plaats.

Een aantal onderzoeken vinden nog plaats die mogelijk tot aanpassing van de verdeling van het gemeentefonds kunnen leiden. c. In 2026 daalt de algemene uitkering drastisch. Het rijk komt voor de zomer 2022 met een contourennota. Daarin moet staan wat de hoofdrichting wordt van een toekomstbestendige en stabiele financieringssystematiek, inclusief opties voor een vergroting van het lokaal belastinggebied. In de Najaarsnota 2022 verwerken we de financiële gevolgen voor 2022. De financiële effecten voor de jaren 2023-2026 nemen we mee bij het opstellen van de begroting 2023.

Zaaknummer: Documentnummer:

Zaaknummer Documentnummer

Pagina 1 van 6 REFNUMBER

Totaal effect algemene uitkering uit het gemeentefonds Doorrekening van de meicirculaire 2022 levert voor de jaren 2022 tot en met 2026 het volgende effect voor de begroting: Tabel 1: Effect meicirculaire 2022 op de Algemene uitkering 2022- 2026 Nr 2022 1 Stand decembercirculaire 2021 61.709 2 Ontwikkeling uitkeringsbasis/hoeveelheidverschillen 1.765 3 BTW compensatiefonds 217 4 Opschalingskorting 5 Jeugdhulp 6 Suppletie herverdeeleffect 7 Uitvoering klimaatakkoord 148 8 Energietoeslag 1.112 9 Bommenregeling 74 10 Extra capaciteit BOA's 35 11 Diverse taakmutaties 23 12 Eigen bijdrage huishoudelijke hulp 13 Valpreventie bij ouderen (coalitieakkoord) 14 Volkshuisvestingsfonds/woningbouwimpuls 15 Omgevingswet/Wet kwaliteitsborging bouwen pm 16 Stand meicirculaire 2022 65.083 17 Mutatie algemene uitkering (nr 16 -/- nr 1) Doorwerking naar andere budgetten 7 Uitvoering klimaatakkoord 8 Energietoeslag 9 Bommenregeling 10 Extra capaciteit BOA's 11 Diverse taakmutaties 12 Eigen bijdrage huishoudelijke hulp 15 Omgevingswet/Wet kwaliteitsborging bouwen 18 Indexering 2023 obv CEP 19 Financieel effect op begrotingssaldo (nr 17- nrs 7 tm 18) + = positief/inkomst - = negatief/uitgaaf

Zaaknummer: Documentnummer:

Zaaknummer Documentnummer

Bedragen x € 1.000

2023 57.976 4.666

2024 57.722 5.776

2025 57.867 6.434

2026 58.281 1.320

704 2.292 291

935

1.171

35 24

35 24

-21 -440 pm 65.527

-21 -440 pm 64.031

35 24 -169 -21 -440 pm 64.901

pm 59.467

3.374

7.551

6.309

7.034

1.186

-148 -1.112 -74 -35 -23

-35 -24

-35 -24

pm

pm -1.900

pm -1.900

-35 -24 169 pm -1.900

-35 -24 172 pm -1.900

1.982

5.592

4.350

5.244

-601

35 24 -172 -21

Pagina 2 van 6 REFNUMBER

Bijstelling van financieel meerjarenperspectief De meicirculaire 2022 leidt tot de volgende bijstelling van dit perspectief: Tabel 2 Financieel MeerjarenPerspectief (FMP) 2022 20. FMP na 1e begrotingswijziging rd 4 november 2021 21. Totaal mutaties Voorjaarsnota 22. FMP na Voorjaarsnota 2022 rd 14 juli 2022

2023

2024

bedragen x € 1.000 2025 2026

737 -598

-2.172 -128

-2.456 -95

-1.739 -92

-2.096 -92 -2.188

139

-2.300

-2.551

-1.831

19. Meicirculaire 2022 algemene uitkering

1.982

5.592

4.350

5.244

-601

24. FMP na meicirculaire 2022

2.121

3.292

1.799

3.413

-2.789

2.118

1.908

1.140

26. FMP na meicirculaire 2022 en compensatie jeugdhulp

2.121

3.292

3.917

5.321

-1.649

27. Geraamd in FMP uitgangspuntennotitie begroting 2023

936

1.472

2.338

2.870

-619

5. Compensatie tekort jeugdhulp na 2023

Nadere toelichting op de mutaties van de algemene uitkering (tabel 1) 2. Ontwikkeling uitkeringsbasis Als het rijk meer of minder uitgeeft, ontvangen de gemeenten meer of minder algemene uitkering (systematiek: samen trap op en af). Deze verandering van de algemene uitkering noemen we het accres. Het Regeerakkoord pakt voor alle gemeenten positief uit. Dit heeft onder meer te maken dat het rijk op diverse beleidsterreinen (bijvoorbeeld klimaat, defensie en wonen) tijdelijk meer uitgeeft en de gemeente profiteert hiervan. Ook is rekening gehouden met de prijs – en loonontwikkelingen. Op 21 juni 2022 deelt de VNG mede, dat zij instemt met het voorstel van het Rijk om het volume-accres van het gemeentefonds voor de jaren 2022 tot en met 2025 te bevriezen op de stand Voorjaarsnota 2022 van het Rijk. Het voorstel heeft als oogmerk de stabiliteit van het geraamde accres te verbeteren, zodat zowel het Rijk als gemeenten daar met hun begrotingspolitiek beter mee uit de voeten kunnen. De hoogte van het gemeentefonds stelt het Rijk voor die jaren wel bij op basis van de jaarlijkse loon- en prijsstijgingen. In het Regeerakkoord staat dat het Rijk vanaf 2026 niet langer via de normeringssystematiek Samen trap op en af het gemeentefonds indexeert. Hiermee vervalt de koppeling aan de rijksuitgaven. Dit verklaart de terugval van de algemene uitkering in 2026.

Voor de zomer komt het Rijk met een zogenaamde contourennota. Daarin staat wat de hoofdrichting wordt van een toekomstbestendige en stabiele financieringssystematiek. 3. BTW-CompensatieFonds Gemeenten kunnen hun BTW (grotendeels) declareren bij het BTW-CompensatieFonds (BCF). Het rijk heeft hiervoor een plafond ingesteld. Als alle gemeenten samen minder declareren dan dit plafond, dan stort het Rijk het verschil in het gemeentefonds. Declareren de gemeenten meer, dan haalt het Rijk het verschil uit het gemeentefonds. Het Rijk verwacht dat de gemeenten € 119 mln in 2021 minder declareren, waarvan € 217.000 voor onze gemeente. Dit bedrag voegt het Rijk nu toe aan het gemeentefonds in 2022.

Zaaknummer: Documentnummer:

Zaaknummer Documentnummer

Pagina 3 van 6 REFNUMBER

4. Opschalingskorting Een maatregel uit het Regeerakkoord is dat de opschalingskorting voor de jaren 2022 tot en met 2025 is bevroren tot 2026. Deze maatregel komt uit het kabinet Rutte-II (2013-2017). Het vorig kabinet Rutte-III (2017-2021) heeft deze verplichte opschaling afgeschaft en stuurt niet meer op herindelingen (100.000+ gemeenten). De korting is echter gebleven en vindt vanaf 2026 weer plaats. 5. Jeugdhulp Het nieuwe kabinet stelt aanvullende middelen beschikbaar voor compensatie van het gemeentelijk tekort op jeugdhulp voor 2023. Daarnaast gaat het kabinet met gemeenten en andere partijen verder in gesprek over de Hervormingsagenda Jeugd. Deze agenda moet leiden tot een set van maatregelen en een financieel kader waarmee we gezamenlijk een structureel houdbaar jeugdstelsel realiseren. Het kabinet zal bij het afsluiten van de Hervormingsagenda ook besluiten over de extra middelen voor 2024 en volgende jaren. Hierbij vormt het advies van de arbitragecommissie van het uitgangspunt. Een aanvullende bezuiniging uit het Regeerakkoord op jeugdhulp vanaf 2025 is bij de gemeenten weggehaald en ligt nu bij het rijk om in te vullen. In het meerjarenperspectief hebben we rekening gehouden met de extra middelen voor 2024 en volgende jaren. 6. Suppletie herverdeeleffect De huidige verdeling van het gemeentefonds is achterhaald, scheefgegroeid en verouderd.

Hierdoor is het huidige verdeelstelsel aan een grondige herziening toe. Dit herijkingsproces loopt vanaf 2019. Deze nieuwe verdeling stuit op veel weerstand bij nadeelgemeenten. Ook de Raad voor Openbaar Bestuur (ROB) heeft de nodige kritiek geuit, omdat de nieuwe verdeling van de algemene uitkering niet voor alle gemeente goed uitlegbaar is. Daarnaast stelt de VNG dat het nieuwe verdeelmodel pas wordt ingevoerd als dit verdeelmodel in lijn met de aanbevelingen van het ROB-advies is aangepast en de koek voor de gemeente is vergroot. Het rijk heef inmiddels besloten om ondanks de protesten de herverdeling per 2023 door te laten gaan. Deze herverdeling heeft een nadelig effect van € 15 per inwoner. In eerdere berekeningen waren we in eerste instantie een nadeelgemeente (€ 20 per inwoner) en later een voordeelgemeente van € 20. De herverdeling zal met stappen van € 7,50 per inwoner per jaar plaatsvinden. Voor 2023 ontvangen we een suppletie-uitkering. Een aantal onderzoeken lopen nog en dit kan leiden tot aanpassing van de verdeling van de algemene uitkering voor 2024 en volgende jaren. 7. Uitvoering klimaatakkoord Vanaf 2023 tot en met 2030 krijgen gemeenten meer uitvoeringsmiddelen voor klimaat- en energiebeleid. Om de uitvoering van het bestaande klimaatbeleid in 2022 al in gang te zetten, ontvangen gemeenten in 2022 een overbruggingsbudget.

Over de resterende middelen die in het Coalitieakkoord zijn gereserveerd voor de uitvoeringskosten van medeoverheden voor het klimaatakkoord en aanvullend klimaatbeleid vinden nog gesprekken plaats tussen onder andere VNG, IPO en het Rijk. In de voorjaarsnota 2022 hadden we al rekening gehouden met een rijksuitkering van € 100.000, zodat in totaal € 248.000 dit jaar beschikbaar is voor de uitvoering van het klimaatakkoord.

Zaaknummer: Documentnummer:

Zaaknummer Documentnummer

Pagina 4 van 6 REFNUMBER

8. Energietoeslag Op 15 maart jl. is het wetsvoorstel eenmalige energietoeslag lage inkomens ingediend bij de Tweede Kamer. Met het wetsvoorstel krijgen gemeenten de bevoegdheid om dit jaar via categoriale bijzondere bijstand een eenmalige tegemoetkoming voor de gestegen energieprijzen toe te kennen aan huishoudens met een laag inkomen. Voor de uitvoering en uitgifte van de eenmalige aanvullende tegemoetkoming – voor huishoudens met een laag inkomen - heeft het kabinet een eenmalig budget van € 854 miljoen beschikbaar gesteld. Dit bedrag komt overeen € 1,12 miljoen voor onze gemeente en zetten we hiervoor in. 9. Bommenregeling Op 24 maart 2022 heeft onze gemeenteraad besloten een verzoek bij het Rijk in te dienen voor de door derden gemaakte kosten voor het opruimen van niet gesprongen explosieven. Dit verzoek is gehonoreerd. Dit bedrag betalen we door aan derden. 10. Extra capaciteit BOA's In de openbare ruimte verrichten BOA’s belangrijk werk in specialistische en complexe beleidsen wetsgebieden. In de afgelopen jaren zijn BOA’s binnen hun bevoegdheid ook steeds meer taken gaan uitvoeren. We ontvangen extra rijksgeld om de capaciteit van BOA’s in de openbare ruimte te vergroten. Deze gelden zetten we hiervoor in. 11. Diverse taakmutaties We krijgen aanvullende middelen voor diverse taakmutaties zoals Inburgering, versterking dienstverlening gemeenten en Gezond in de stad.

Deze middelen wenden hiervoor aan. 12. Eigen bijdrage huishoudelijke hulp In het Regeerakkoord is opgenomen dat dit kabinet werkt aan een aanpassing van de eigen bijdrage voor de huishoudelijke hulp in de Wmo. De komende periode wordt deze maatregel met cliënten, gemeenten en het Centraal Administratie Kantoor (CAK) uitgewerkt. Deze aanpassing moet vanaf 2025 leiden tot een taakstellende besparing van € 95 miljoen. We gaan ervan uit dat hiermee de inkomst aan eigen bijdrage met hetzelfde bedrag toeneemt. 13. Valpreventie bij ouderen Het kabinet heeft valpreventie, als kostenbesparende preventiemaatregel, in het Regeerakkoord opgenomen. Valpreventie draagt bij aan gezond ouder worden en leidt tot netto besparingen in de domeinen Zvw en Wlz. Het rijk investeert in het opschalen van beweegprogramma’s, het uitvoeren van de multifactoriële interventie en de organisatie van opsporing en screening. De maatregelen die nodig zijn voor implementatie worden komende periode met alle relevante stakeholders, zo ook de gemeenten, uitgewerkt. De dekking van de kosten komt uit het gemeentefonds.

Zaaknummer: Documentnummer:

Zaaknummer Documentnummer

Pagina 5 van 6 REFNUMBER

14. Volkshuisvestingsfonds/woningbouwimpuls In het Regeerakkoord zijn middelen voor de volkshuisvestingsfonds en woningbouwimpuls opgenomen. Deze middelen onttrekt het Rijk voor de jaren 2023 tot en met 2025 aan het voor die jaren gereserveerde accres (zie nr 2.). Het is nog onduidelijk op welke wijze gemeenten een beroep kunnen doen op deze gelden. 15. Omgevingswet/Wet kwaliteitsborging bouwen a. Omgevingswet Het Rijk draagt bij aan de transitiekosten die gemeenten hebben gemaakt in aanloop naar de invoering van de Omgevingswet. Voorwaarde hierbij is dat er een stelselevaluatie volgt waarbij de daadwerkelijk gemaakte kosten opnieuw in kaart worden gebracht. In de septembercirculaire 2022 verwerkt het Rijk de bijdrage voor 2022, die het rijk nu inschat op € 342.000. Over de middelen voor de jaren 2023 tot en met 2025 volgt meer informatie in een latere circulaire. b. Wet kwaliteitsborging bouwen Voor de noodzakelijke voorbereidingen die de gemeenten nog moeten treffen tot de inwerkingtreding van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb), ontvangen we voor 2022 een bijdrage van € 56.000. Daarnaast ontvangen we na inwerkingtreding een jaarlijkse bijdrage van € 23.000 voor het uitvoeren van de Wkb-taken. Deze bijdragen verwerkt het rijk in de septembercirculaire 2022. 18. Indexering 2023 In de meicirculaire 2022 zit ook een compensatie voor de prijs- en loonstijging 2023.

In de uitgangspuntennotitie begroting 2023 gaan we uit van 3,6% loonstijging en 3% prijsstijging. Deze inflatie hebben we doorgerekend voor de lasten, de OZB en de overige baten. Toelichting op het meerjarenperspectief (tabel 2) Alle jaren geven een positief begrotingssaldo. Echter in 2026 daalt de algemene uitkering fors. De reden hiervan staat bij punt 2. Wij wachten de contourennota af die we voor de zomer 2022 verwachten te ontvangen. Hierin staat wat de hoofdrichting wordt van een toekomstbestendige en stabiele financieringssystematiek. In de uitgangspuntennotitie begroting 2023 zijn we uitgegaan van de maartbrief 2022 over het financieel effect van het Regeerakkoord. Bij punt 27 staat het financieel meerjarenperspectief uit deze notitie. De meicirculaire 2022 pakt gunstiger uit dan de maartbrief door met name de hogere prijs-en ontwikkeling.

Burgemeester en wethouders, De secretaris, E.W.J. van der Velde

Zaaknummer: Documentnummer:

De burgemeester, mr. M. Slinkman

Zaaknummer Documentnummer

Pagina 6 van 6 REFNUMBER