2. Informatienota Bestedingsplan incidentele middelen sociaal domein

INFORMATIENOTA

2022-I024 Zaaknummer: Documentnummer: Onderwerp: Vergadering B&W: Raadsvergadering: Portefeuillehouder: Ambtenaar: Mailadres:

Z-22-098178 VB/Raad/22/01390 Bestedingsplan incidentele middelen sociaal domein 31 mei 2022 14 juli 2022 E.M. van de Scheur Ben Bloem B.Bloem@bergendal.nl

Aan de gemeenteraad, Kennisnemen van Bestedingsplan incidentele middelen sociaal domein Waarom nu naar de raad? Door overlopende projectgelden uit voorgaande jaren en eenmalige tegemoetkomingen vanuit het Rijk (voornamelijk coronagelden) zijn er in 2022 veel incidentele middelen beschikbaar voor lokale projecten in het sociaal domein. Daarnaast zijn er middelen voor versterking gemeentelijke dienstverlening (Rijksmiddelen naar aanleiding van het toeslagenschandaal) en voor preventie en versterking van het lokale voorveld beschikbaar. In overleg met het team Maatschappelijke Ontwikkeling en het Sociaal Team is het college op zoek gegaan naar een mogelijke besteding hiervan in 2022 en 2023. Het college informeert u middels deze weg over de uitkomst van deze zoektocht. Samenvatting Door een drietal oorzaken is er ten behoeve van het sociaal domein een groot bedrag beschikbaar (in totaal ruim € 1,6 miljoen) aan incidentele middelen voor de jaren 2022 en 2023: -

Overlopende projectgelden uit voorgaande jaren. Deze houden veelal verband met corona, waardoor geplande activiteiten niet of in mindere mate doorgang konden vinden. Het gaat dan om niet bestede middelen uit het Herstelplan sociaal domein en het preventiebudget.

-

De zogeheten “Blokhuisgelden”. Het kabinet heeft voor 2021 € 613 miljoen beschikbaar gesteld aan gemeenten voor het oplossen van de acute problematiek in de jeugdzorg. Die afspraak hebben het kabinet en de VNG gemaakt. Voor onze gemeente gaat het om € 867.000 waarvan voor € 727.000 de besteding lokaal in te vullen is en € 140.000 regionaal wordt ingezet.

Zaaknummer: Documentnummer:

Zaaknummer Documentnummer

Pagina 1 van 7 REFNUMBER

-

Middelen voor Versterking dienstverlening aan kwetsbaren. Deze middelen komen voort uit de Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslagen (POK). De toeslagenaffaire liet zien dat rechtvaardige dienstverlening en goede rechtsbescherming niet altijd vanzelfsprekend zijn. Om dit te verbeteren heeft het kabinet € 150 miljoen uitgetrokken om de dienstverlening aan mensen in kwetsbare posities te versterken. De middelen zijn onder andere bedoeld voor het versterken van de wijkteams, de aanpak van meervoudige problematiek en (hoog) risicovol verward gedrag. Voor Berg en Dal gaat dit om jaarlijks plusminus € 130.000 en éénmalig € 170.000 overschot uit 2021.

De besteding van incidentele middelen is in beginsel een collegebevoegdheid binnen de door de raad gestelde budgettaire en inhoudelijke kaders. Het college heeft in totaal 24 incidentele projecten in beeld gebracht om deze middelen de komende jaren aan te besteden. Al deze projecten staan naar het oordeel van het college voldoende in relatie tot de doelstelling waarvoor de middelen aan ons zijn uitgekeerd. Daarnaast heeft het college gezocht naar de samenhang met de opgave in het sociaal domein en de uitgangspunten van uw Koersdocument: preventie, het integraal werken volgens het principe “één gezin, één plan”, het gebiedsgerichte werken en normaliseren. Ook binnen de Opgave sociaal domein zijn drie speerpunten benoemd. Deze zijn bedoeld om preventief en integraal/domeinoverstijgend werken te bevorderen, te weten: Normaliseren, Eén gezin één plan en Gebiedsgericht werken. De hierna volgende bestedingsvoorstellen houden allen in meer of mindere mate verband met deze drie speerpunten. Bestedingsvoorstellen Uitbreiding/continuering Welzijn op recept Vanuit extra eenmalige middelen leefstijlinterventies zet Forte opbouwwerk in vier kernen samen met huisartsenpraktijken en partners Welzijn op Recept op. Welzijn op Recept gaat ervan uit dat een deel van de (jeugd, Wmo en/of zorgverzekeringswet) hulpvragen bij de huisarts met een welzijnsaanbod kunnen worden beantwoord.

Dat heeft tot gevolg dat mensen passender, sneller en goedkoper kunnen worden geholpen. De ervaringen zijn positief. We gaan dit daarom uitbreiden naar nog eens vier kernen in 2023. Sociaal Atelier, projectbudget Het Sociaal Atelier is een tweejaarlijkse bijeenkomst waarbij maatschappelijke partners onderwerpen aandragen die zij belangrijk vinden. Uit de ingebrachte ideeën worden door de deelnemers twee of drie projecten uitgekozen. In de gemeente Heumen wordt een vergelijkbare vorm al vele jaren georganiseerd. De verschillende partners die hieraan meedoen zijn erg enthousiast over deze werkwijze. Het college heeft Forte Welzijn inmiddels de opdracht te geven hier een projectleider voor aan te trekken. Daarnaast stellen we een gemeentelijk aanjaagbudget beschikbaar.

Zaaknummer: Documentnummer:

Zaaknummer Documentnummer

Pagina 2 van 7 REFNUMBER

Doorontwikkeling Kortdurende Ondersteuning Al in het Koersdocument Sociaal Domein (december 2020) wordt Kortdurende Ondersteuning (KDO) vermeld als een veelbelovende interventie door het Sociaal Team. Naast een continuering van iets wat ooit als een pilot begon, is sprake geweest van een verhoogde inzet. Toch vergt het instrument nog enige doorontwikkeling. Zo willen we conform de richtlijnen van het koersdocument het individuele aanbod op scholen omvormen naar een groepsgerichte aanpak van 4 groepen per jaar. Omdat dit niet binnen de reguliere werkzaamheden van het Sociaal Team past willen wij een deel van de beschikbare middelen hiervoor inzetten. Verstevigen positie en inbreng collectieve preventieve GGZ/mentale gezondheid Pro Persona Connect (voorheen Indigo) is al jaren onze partner voor het organiseren van preventieve taken in het kader van psychische / mentale gezondheid voor alle leeftijden. Wij financieren reeds een beperkt aantal uren voor het organiseren van trainingen en cursussen die de weerbaarheid van onze inwoners vergroten. Om onze preventie goed neer te kunnen zetten en te blijven ontwikkelen zien wij meerwaarde bij hun aanwezigheid bij belangrijke overleggen zoals het gebiedsgebonden overleg, het programma Kansrijke Start, de inrichting van jeugdpreventie en eventuele andere bijeenkomsten.

Dit gebeurt nu niet, omdat hiervoor geen capaciteit gefinancierd wordt. Het college gaat een deel van de beschikbare middelen de komende tijd hiervoor inzetten, om zo de meerwaarde van deze inbreng in de praktijk te toetsen. De Klup (Driestroom) De Klup organiseert (regionaal) welzijnsactiviteiten voor jeugd, jongeren en jongvolwassenen met een verstandelijke beperking. De Klup wordt gedragen door een groep bevlogen vrijwilligers en één betaalde kracht. De gemeente Nijmegen heeft dit tot op heden gefinancierd maar doet nu een beroep op de regiogemeenten. Het college reserveert een klein deel van de beschikbare middelen om deze unieke regionale voorziening in stand te houden. Daarnaast zullen wij dit actief onder de aandacht brengen van inwoners die hier gebruik van kunnen maken. Activiteiten/campagnes rondom psychische kwetsbaarheid Er wordt al geruime tijd inzet gepleegd rondom het extramuraliseren/ambulantiseren van zorg aan mensen met een psychische kwetsbaarheid. Dit is een landelijke trend waarbij herstel in de eigen (veilige) woonomgeving op de voorgrond staat. Als gemeente hebben we deze trend onderschreven en vastgelegd in het beleidsplan Samen Dichtbij. Dit vraagt wel dat er ook ingezet wordt op het ondersteunen van deze inwoners en hun omgeving bij het samen leven in de wijk. Hiervoor zijn er zowel regionaal als lokaal projecten opgestart.

Deze projecten lopen af en momenteel werken we regionaal en lokaal aan een vervolg. Momenteel zijn de kosten voor deze vervolgprojecten nog onbekend. Zodra de uitwerking gereed is en de kosten bekend zijn zal het college hierover separaat een besluit nemen. Eenmalige impuls maatjesprojecten

Zaaknummer: Documentnummer:

Zaaknummer Documentnummer

Pagina 3 van 7 REFNUMBER

Mede door corona is een aantal maatjesprojecten onder druk komen te staan. Omdat elkaar ontmoeten moeilijk was, was ook het vinden, trainen, begeleiden en gemotiveerd houden van maatjes ingewikkelder in de afgelopen jaren. Samen met Forte Welzijn zijn wij in gesprek om maatjes en maatjesprojecten weer nieuw leven in te blazen en (kwantitatief en kwantitatief) goed neer te zetten middels een éénmalige impuls. Deze impuls richt zich enerzijds op het goed neerzetten van een netwerk om vraag en aanbod aan elkaar te kunnen verbinden en om adequate ondersteuning van de vrijwilligers te kunnen garanderen. Anderzijds richt de impuls zich op het ontwikkelen en uitvoeren van een wervingscampagne en het ontwikkelen van een informatie- en ondersteuningspakket. We hopen dat dit tot leidt tot een significante groei van het aantal actieve vrijwilligers. Projectleiderschap Normaliseren en Gebiedsgericht werken Binnen de Opgave sociaal domein zijn drie speerpunten voor de komende tijd benoemd: Gebiedsgericht werken, Normaliseren en Één gezin één plan. Voor alle drie de speerpunten is projectleiderschap gewenst. Voor dit laatste speerpunt geldt dat dit binnen de bestaande capaciteit gerealiseerd kan worden. Voor Gebiedsgericht werken en Normaliseren is dit nog maar de vraag.

Daarom reserveert het college middelen om hiervoor externe projectcapaciteit te kunnen inhuren mocht dit inderdaad nodig blijken. Uitvoering visie preventie jeugd (2023) Voor het in kaart brengen en versterken van preventieve en voorliggende voorzieningen voor jeugdigen is in 2022 een externe projectleider aangetrokken. De verwachting is dat dit zal leiden tot concrete verbetervoorstellen voor 2023 e.v. Het college heeft een deel van de Blokhuismiddelen hiervoor gereserveerd. Uitbreiding aanbod Kinderen van Ouders met Psychiatrische Problematiek (KOPP) en (familie) groep Dit betreft een versterking van het aanbod in het preventieve veld. ProPersona Connect heeft extra ingezet op de bekendmaking van het belang om kinderen van Ouders met Psychiatrische Problematiek (KOPP) te ondersteunen. De verwachting is dat deze aandacht ook daadwerkelijk leidt tot extra inzet van KOPP-groepen. De exacte kosten hiervoor zijn nog niet bekend, maar het college heeft alvast een beperkt bedrag uit de Blokhuismiddelen hiervoor gereserveerd. Mentale weerbaarheid jongeren: STORM1 aanpak op middelbare scholen De laatste jaren neemt het aantal jeugdigen met depressieve klachten en suïcidegedachten toe. Zeker sinds corona. Uit de eerste onderzoeken blijkt de STORMaanpak effectief in het doen afnemen van depressieve klachten.

Het college reserveert een bedrag uit de coronamiddelen aanpak problematiek jeugd (Blokhuisgelden) om de inzet van dit instrument mogelijk te maken. Het effect van dit instrument wordt onder andere aan de hand van de Gezondheidsmonitor Jeugd gemeten. Mentale weerbaarheid jongeren: investeringen in beheer en activiteiten jongerencentra 1 STORM = Strong Teens and Resilient Minds, zie https://stormaanpak.nl

Zaaknummer: Documentnummer:

Zaaknummer Documentnummer

Pagina 4 van 7 REFNUMBER

Naast de Tof en de Maddogs zijn er nog meer jongerencentra in onze gemeente die door vrijwilligers worden gerund: zoals de Dispel in Ooij of een ruimte in de Vriendenkring. Deze locaties zijn nauwelijks open omdat het moeilijk is om vrijwilligers te vinden. Door hier voor een paar dagdelen in de week professioneel beheer op te zetten kunnen jongeren in deze dorpen elkaar ook ontmoeten. Uit gesprekken met inwoners blijkt dat dit nu erg wordt gemist. Meer open betekent meer mogelijkheden om met jongeren activiteiten te organiseren, te praten, te ontmoeten, etc. Ook kunnen jongeren even weg uit de thuissituatie en “hanggedrag” in de openbare ruimte voorkomen. De mentale weerbaarheid bij jongeren heeft door corona een flinke klap gekregen: door met elkaar weer leuke dingen te doen (en goede gesprekken te voeren) in de jongerencentra werken we preventief aan de mentale kracht van onze jongeren. Het college wil uitbreiding van het beheer en jongerenwerk (o.a. uitgebreidere openingstijden en activiteiten bij jongerencentra in Leuth, Beek en Ooij) in ieder geval voor de komende twee jaar mogelijk maken en reserveert hiertoe een bedrag uit de coronamiddelen aanpak jeugdproblematiek (Blokhuis-middelen). Ook hier volgen we het effect van deze maatregel onder andere aan de hand van de uitkomst van de Gezondheidsmonitor Jeugd van de GGD. En natuurlijk de opkomst bij de inloopactiviteiten.

Investeren in het toegankelijker maken voor jongeren van dorpshuis De Slenk De beheerders van De Slenk willen meer initiatieven voor de jongere jeugd (12 tot 16 jaar) organiseren. Deze jeugd heeft op dit moment geen passende plek. Maar het inventaris is verouderd en slecht. Een wat meer op jongeren gerichte inrichting van het dorpshuis kan daar positief aan bijdragen en meer preventieve activiteiten voor jongeren mogelijk maken, in samenwerking met onze welzijnspartners. Er wordt een aanvraag gedaan bij het Oranjefonds maar ook het college wenst hier een bijdrage aan te leveren en reserveert hiertoe een éénmalig bedrag uit de coronamiddelen aanpak jeugdproblematiek (Blokhuismiddelen). Bij de toekenning wordt de Slenk gevraagd ons na realisatie van het project een overzicht te geven van de gerealiseerde activiteiten en de deelname door jongeren. Preventie interventie Notre Dame (door Pro Persona Connect) Kwetsbare jongeren zijn hard geraakt door de coronacrisis. De Notre Dame des Anges school doet hiervoor een verzoek voor een specifieke preventieactiviteit dit jaar (2022), uit te voeren door GGZ-instelling Pro Persona Connect (PPC). Het college ziet ruimte om hier een éénmalige financiële bijdrage aan te leveren. Het effect van deze interventie wordt door PPC gemonitord en aan ons gerapporteerd.

Casemanagement complexe casuïstiek en Doorbraakmethode Ervaringen met complexe problematiek leren dat vaak sprake is van problemen op meerdere terreinen (zogeheten multiproblematiek), die vaak onder verschillende wetgeving en verantwoordelijkheden vallen, zeker op gezinsniveau. Zo kan er in één multiproblem gezin sprake zijn van inzet vanuit de Wmo, de jeugdwet en schuldhulpverlening vanuit de gemeente. Maar zijn ook de landelijke overheid (denk aan de belastingdienst, zeker bij slachtoffers van de toeslagenaffaire) en private partijen als zorgverzekeraars, banken, energiecorporaties, en telecombedrijven in beeld. Vanuit de wens om integraal en domeinoverstijgend te werken (één gezin, één plan) willen we met

Zaaknummer: Documentnummer:

Zaaknummer Documentnummer

Pagina 5 van 7 REFNUMBER

de 10 meest complexe Berg en Dalse gezinnen aan de slag volgens de Doorbraakmethode. De Doorbraakmethode is een beproefde tool voor professionals om snel, goed en makkelijk maatwerk te leveren in het sociaal domein, zonder onnodige bureaucratie. Ook wil het college de capaciteit van het regieteam tijdelijk uitbreiden ter versterking van het casemanagement. Voor zowel het casemanagement als voor de doorbraakmethode geldt dat verwacht kan worden dat deze maatregelen zichzelf terugverdienen2. Plusgroep Dit betreft een project om kinderen die nu bij de kinderopvang uitvallen en naar dagbesteding gaan in een kinderopvang Plus op te vangen. Daarbij ligt de focus op een prikkelarme omgeving en kleinere groepen. Ouders betalen hierbij de reguliere kosten voor de kinderopvang, de gemeente bekostigt het “Plus” gedeelte. Vanuit de normalisatie gedachte is dit een betere oplossing dan kinderen apart op te vangen in een specialistische dagbesteding in het kader van jeugdhulp. Complexe echtscheidingen Dit betreft regionale plannen om gezamenlijk met zorgaanbieders, regiogemeenten, sociale teams en ouders aan de slag gaan met het voorkomen van schade bij complexe scheidingen. Momenteel zijn de kosten hiervoor nog onbekend. Zodra de uitwerking gereed is en de kosten bekend zijn neemt het college hierover separaat een besluit.

Inzet op taal- en cultuurbarrières binnen het sociaal domein (migranten, nieuwkomers, vluchtelingen) Het komt steeds vaker voor dat hulptrajecten voor migranten, nieuwkomers en vluchtelingen in het kader van de Wmo, Jeugdhulp, Participatiewet of Schuldhulpverlening vertraging oplopen door taal- en cultuurbarrières. Er is een gebrek aan beschikbare cliëntondersteuning die hier voldoende op is toegerust. Hiervoor wordt regelmatig een ad hoc beroep gedaan op zogeheten sleutelfiguren van Bindkracht 10, maar de vraag is of hier niet een structurele oplossing voor moet komen. De gesprekken hierover hebben tot nu toe nog geen besluit opgeleverd. Daarom reserveert het college hier nog geen middelen voor. Mocht dit in de toekomst wel nodig blijken, dan neemt het college daar separaat een besluit over. Aanbesteding applicaties uitvoering sociaal domein Vanuit de gedachte van Één gezin, één plan (integraal, domeinoverstijgend werken) willen we dat ook de technische applicaties die onze medewerkers in het sociaal domein gebruiken goed op elkaar zijn afgestemd, of – indien mogelijk – zelfs één applicatie die voor de verschillende domeinen (Wmo, Jeugdhulp, Schuldhulpverlening) voldoet. Hier zijn in den lande reeds verschillende technische oplossingen voor, met wisselend succes.

Het is momenteel niet duidelijk of er voor de doorontwikkeling (of lokale aanpassing) van een bestaande tool aanvullend budget benodigd zal zijn. Als blijkt dat dit wél het geval is, neemt het college hierover separaat een besluit. 2 Zie ook https://www.doorbraakmethode.nl/resultaten

Zaaknummer: Documentnummer:

Zaaknummer Documentnummer

Pagina 6 van 7 REFNUMBER

Kanttekening De financiering voor deze voorstellen is hoofdzakelijk gebaseerd op incidentele middelen. Het is goed denkbaar dat voor een aantal van deze projecten een structureel karakter gewenst is, ook als de onderliggende middelen uitgeput zijn. Of hier te zijner tijd aanvullende financiële ruimte voor gevonden of gecreëerd kan worden, valt op dit moment nog niet te zeggen. Wij zullen dit dan ook nadrukkelijk bij aanvang van de projecten vermelden en communiceren, zeker wanneer hier externe partijen bij betrokken zijn. Indien structurele financiering te zijner tijd gewenst is, wordt dit betrokken bij de opstelling van de Meerjarenprogrammabegroting en aan uw raad voorgelegd. Communicatie De bijgevoegde bijlage met daarin de bedragen is vooralsnog niet openbaar. Dit vanwege de (financiële) belangen van derden (externe partijen) die in de diverse voorstellen worden genoemd. Openbaarmaking kan zodra alle projecten zijn toegekend, inclusief de financiële afspraken daaromtrent. Ons streven is om dit uiterlijk een maand na het collegebesluit af te ronden. Wij hopen uw raad hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Burgemeester en wethouders, De secretaris, E.W.J. van der Velde

De burgemeester, mr. M. Slinkman

Bijlagen digitaal ter inzage 1. Excelblad “Bestedingsplan incidentele budgetten.xlsx” (Niet Openbaar). Bijlage ter inzage bij griffier

Zaaknummer: Documentnummer:

Zaaknummer Documentnummer

Pagina 7 van 7 REFNUMBER