12. ZLTO Rijk van Nijmegen - Brief aan de gemeente Berg en Dal over zonnevelden

Rijk van Nijmegen Datum

01-mei-2022 Onderwerp LTO tegen zonnevelden Contact

T

+31 (0) 24 642 36 27

M +31 (0) 6 10 05 68 89 E

zltorijkvannijmegen@zlto.nl

Gemeenteraad en College van Burgemeester en Wethouders van gemeente Berg en Dal Dorpsplein 1 6562 AH GROESBEEK Geachte Raads- en Collegeleden, LTO tegen zonnevelden! Gemeente Berg en Dal moet binnenkort een besluit nemen over geplande zonnevelden. Zonnevelden op landbouwgrond – zonder volwaardige agrarische productie - is een slecht idee. Dat is niet alleen onze mening maar ook die van het kabinet (zie regeerakkoord) En zelfs Urgenda – niet altijd onze meest voor de hand liggende partner – deelt dit standpunt. Zij beschrijft in haar rapport ‘Van kolen naar Parijs’ de misvatting dat grootschalige opwek uit zon bijdraagt aan de energietransitie. De produktiepiek van deze velden is omgekeerd gelijktijdig aan de vraag naar energie. Die mismatch drukt e E-pex (soms zelfs negatief). Dit slurpt de SDE pot leeg en benadeelt producenten van echt duurzame oplossing. De enige aanleiding voor deze velden ligt in de theoretische optelsom naar een opgave in TWh in de RES. De werkelijkheid verhoudt zich niet tot die rekensom. Overal in Nederland wordt gebruik gemaakt van de zonneladder. Vruchtbare landbouwgrond staat daarin als laatste optie genoemd. Eerst de daken, dan de eventuele niet voor voedselproductie geschikte gronden. Op dit moment is het al zo dat grote daken niet meer kunnen aansluiten op het netwerk omdat deze vol zit.

Het effect van grote zonnevelden gaat dit steeds meer versterken. Deze sluiten vaak direct aan op het hoofdnet en kapen zo beschikbare netwerkruimte weg voor de voorkeursinitiatieven. Netbeheerders zien ook veel liever een goede wind zon verhouding van 4:1. Ook NPRES en het Planbureau voor de leefomgeving streven die verhouding na en acteren op adviezen van o.a. de rijksbouwmeester en hoogleraar duurzaamheid Jan Rothmans. We zien ook dat het draagvlak, voor grootschalige opwek uit zon ,in de omgeving minimaal is. Ons landschap wordt te grabbel gegooid. Heel veel boeren in Berg en Dal hebben op hun boerderij een nevenactiviteit die voortkomt uit ons aantrekkelijk landschap. Dit moet behouden blijven! Nederland ligt in een vruchtbare delta. Het is het dichtst bevolkte land van Europa, en tegelijk door bodem, klimaat en kennissysteem bij uitstek geschikt voor een gevarieerde en productieve landen tuinbouw. De agrarische sector draagt al heel lang stevig bij aan de groeiende welvaart van ons land en, van nature, aan de groene ruimte die zo belangrijk is voor het welzijn van de burgers. De oppervlakte land- en tuinbouwgrond komt echter door de groeiende bevolking en ruimtevraag steeds meer onder druk te staan. Stadsuitbreidingen, bedrijventerreinen, infrastructuur en behoeften vanuit de samenleving aan natuur, energie en recreatie eisen hun tol.

Sinds de drooglegging van de Flevopolders is er geen landbouwgrond meer bijgekomen. Intussen kreeg jaarlijks bijna acht duizend hectare landbouwgrond een andere bestemming: in de laatste zeventig jaar zo’n 500.000 hectare, zodat nu nog circa 1.800.000 hectare resteert. Niets wijst erop dat deze aanspraken voor woningbouw en infrastructuur in de komende jaren minder zullen worden. Volgens recente berichten zijn er tot zelfs een miljoen nieuwe woningen nodig tot 2030. Maatschappelijke wensen met betrekking tot natuur, biodiversiteit en klimaat vragen om

Homberg 1216 6601 ZV WIJCHEN

2 kringlooplandbouw, grondgebondenheid en natuurinclusieve landbouw. Extensivering dus. Maar dat vereist juist meer in plaats van minder. Het belang van de agrarische groene ruimte Deze druk op de ruimte stelt de land- en tuinbouw voor grote problemen. Ondernemers hebben ruimte nodig om hun bedrijven gezond te houden en te kunnen voldoen aan de vraag vanuit markt en samenleving. Agrofoodbedrijven hebben voldoende omvang nodig om zich te kunnen handhaven op de vooraanstaande positie die ze vaak nationaal en internationaal hebben. Maar ook voor bewoners van steden is de steeds verdere krimp en verkruimeling van het platteland ongewenst. Samen met bos en natuur vormen land- en tuinbouw de groene ruimte van Nederland: meer dan twee derde van de totale oppervlakte. Een ruimte van onschatbare waarde. Naast natuur-zonder-meer biedt juist het agrarisch landschap, waar de bodem wordt gebruikt om gezond voedsel, bloemen, bomen en planten voort te brengen, een reeks kwaliteiten. Het biedt ruimte en landschappelijke schoonheid in een grote variatie, vaak met een streekeigen karakter. Het is toegankelijk en heeft veelal cultuurhistorische waarde. Het biedt recreatiemogelijkheden en boerennatuur, leefbaarheid en schone lucht.

En het geeft de bewoners van de steeds grotere stedelijke agglomeraties de mogelijkheid om in contact te blijven met de bron van hun voedsel - in steeds meer gevallen via kringlooplandbouw. Voor een zeer grote groep van burgers heeft het agrarisch platteland dus aantrekkingskracht die weliswaar anders, maar vergelijkbaar en zeker niet minder is dan die van pure natuur. Landbouwgrond is geen onuitputtelijke bron. Nu met de Oekraïne oorlog wordt weer eens duidelijk hoe belangrijk een eigen voedselvoorziening is. Er wordt te makkelijk gedacht om het maar uit het buitenland te halen. Maar wat als de graanschuur van Europa geblokkeerd wordt? Zeker is dat er in de toekomst minder boeren operationeel zullen zijn dan nu. Maar ook zeker is dat dit nooit op nul kan en zal eindigen. Wie gaat anders het landschap beheren? Dat is geen overheid gefinancierd park. Dus zal de weinige beschikbare grond van stoppers beschikbaar moeten zijn voor blijvers. Als uw beleid daar niet op stuurt blokkeert u uw eigen ambitie inzake grondgebondenheid. Zonnevelden komen vaak in handen van buitenlandse investeerders. Die gaan met de winst lopen en onze eigen bevolking zit met de sores. Voor individuele grondeigenaren is het inderdaad een goed verdienmodel, maar geeft ook direct een ongelijk speelveld. Immers niet overal kunnen zonnevelden gerealiseerd worden.

Het maakt bedrijfsontwikkeling voor jonge boeren door een prijsopdrijvend effect steeds lastiger. Naar de toekomst geeft het bedrijfsmodel van de ontwikkelaars te denken. Ze sluiten gebruiksovereenkomsten die over de jaren het veelvoudige van de grondprijs beloven. Als iets te mooi klinkt om waar te zijn, dan is het dat meestal ook. Wij vrezen dat ontwikkelaars snel weg zijn bij een wijzigende markt en de betreffende boeren en hun gemeenten met de problemen achter laten. Willen we toch energieneutraal worden laten we dan samen met de Duitsers de grote windmolens in het Reichswald exploiteren. Niet door investeerders maar door de gemeente zelf, zodat ook al de bewoners de lusten hebben en niet alleen de lasten. Er zijn al verschillende gemeenten in Nederland die dit concept hebben. Dit kan bijdragen in lage lasten en goede voorzieningen voor onze bewoners met een bloeiend verenigingsleven. Dit vraagt wel politieke moed! Daarnaast kunnen we de lijn van Urgenda volgen. Veel kleinschalige opwek uit zon, overal waar dat een toevoeging is aan de eigenlijke benutting, in combinatie met enkele grote molens op plaatsen waar dat kan en met een lokale opzet. Wij zijn voorstander van het verbinden van lokale energie-initiatieven (LEI’s) met lokale boeren. Dat geeft de beste kansen op transitie met draagvlak.

Als en indien u de geplande ontwikkeling door wenst te zetten, is het zaak om rijksbeleid en – visie te integreren in uw beleid. In dit geval zou dit betekenen dat er sprake zou moeten zijn van geloofwaardig meervoudig ruimtegebruik. Een economisch verantwoorde agrarische benutting die kan worden geplust met opwek uit zon. In een tenderprocedure kunt u dit invullen zonder enig probleem rond mededinging. Daarbij vinden we plannen die er nu liggen met een grote compensatie van natuur al helemaal niet kunnen. Met vriendelijke groet, ZLTO bestuur afdeling Rijk van Nijmegen

Homberg 1216 6601 ZV WIJCHEN