1. Bijlage - Jaarverslag leerplicht 2020-2021

Jaarverslag Leerplicht 2020-2021

december 2021

Gemeente Berg en Dal

1

Jaarverslag 2020-2021 Leerplicht

Inhoudsopgave 1.

Inleiding..........................................................................................................................3

2.

Hoe is de leerplicht geregeld in de gemeente Berg en Dal?..........................................3 2.1

Leerplicht....................................................................................................................3

2.2

Kwalificatieplicht .........................................................................................................3

2.3

Regionaal meld- en coördinatiefunctie (RMC) ...........................................................4

3.

Kaders Leerplicht ...........................................................................................................4 3.1

Methodische Aanpak Schoolverzuim (MAS) ...........................................................5/4

3.2

Regionaal beleidsplan Leerplicht ...............................................................................5

3.3

Verzuimprotocollen.....................................................................................................5

4.

Ontwikkelingen schooljaar 2019-2020 ...........................................................................5 4.1

Covid-19 .....................................................................................................................5

4.2

Toename in de complexiteit van de problematiek ......................................................6

4.3

Vernieuwing verzuimprotocollen ................................................................................6

4.4

Scholenaanpak

6 4.5

Samenwerking met de jeugdarts

4.6

Voortijdig schoolverlaten in het Rijk van Nijmegen ....................................................7

5.

7

Cijfers en toelichting.......................................................................................................8 5.1

Verzuimmeldingen......................................................................................................8

5.2

Wat is er met de verzuimmeldingen gedaan? ..........................................................12

Bijlage Begrippen................................................................................................................13

Gemeente Berg en Dal

2

Jaarverslag 2020-2021 Leerplicht

1. Inleiding Scholen zijn verplicht om verzuim te melden als leerlingen zonder geldige reden niet op school komen. Dit is vastgelegd in de Leerplichtwet 1969. Het doel van de Leerplichtwet is het recht op onderwijs voor kinderen tussen 5 en 18 jaar te beschermen. Ieder kind heeft immers het recht om onderwijs te volgen. Conform de leerplichtwet brengt het college van Burgemeester en Wethouders elk jaar verslag uit aan de raad over het afgelopen schooljaar. Met het jaarverslag Leerplicht informeren we u over de activiteiten en resultaten van de leerplicht in Berg en Dal in het schooljaar 2020-2021. Afgelopen schooljaar was opnieuw een bijzonder schooljaar. Door de Covid-19 maatregelen sloten de scholen opnieuw hun fysieke deuren. Leerlingen kwamen vlak voor kerst thuis te zitten. Zij volgden digitale lessen. In maart 2020 keerden scholieren uit het primair en voortgezet onderwijs terug naar school. VO scholieren droegen mondkapjes in de gangen. Pas in juni openden Mbo scholen hun deuren weer. Veel kinderen en jongeren hebben om die reden thuis onderwijs gevolgd. We laten zien wat dit betekent voor de inzet naar leerlingen en scholen. Al eerder kreeg de rol van de leerplicht ambtenaar een andere invulling. We komen er in hoofdstuk 4 op de ontwikkelingen terug. De wet- en regelging voor leerplicht kent vele begrippen. Een uitleg van alle begrippen vindt u in bijlage I. 2.

Hoe is de leerplicht geregeld in de gemeente Berg en Dal? 2.1 Leerplicht De Leerplicht geldt voor kinderen van 5 tot en met 16 jaar. Iedere gemeente heeft de wettelijke taak om toezicht te houden op de naleving van de leerplichtwet. Dit wordt uitgevoerd door de leerplichtambtenaar. In de gemeente Berg en Dal hebben wij Bureau Leerplicht in Nijmegen de opdracht gegeven om de leerplichttaken voor ons uit te voeren. Twee leerplichtambtenaren zetten zich in voor de leerlingen die in Berg en Dal wonen (voor 48 uur in totaal ,1.37 FTE) Bureau leerplicht Nijmegen en de ambtenaren werken vanuit een regionale visie die is vastgelegd in het ‘Regionaal Beleidsplan Leerplicht 2015-2019’. Ook de gemeenten Beuningen, Druten, Heumen, Mook en Middelaar en Wijchen onderschrijven deze afspraken. 2.2 Kwalificatieplicht Na de leerplicht begint de kwalificatieplicht. Het doel van de kwalificatieplicht is om schooluitval van jongeren tegen te gaan en de kansen van startende jongeren op de arbeidsmarkt vergroten. De kwalificatieplicht is geregeld in de Leerplichtwet. Met de kwalificatieplicht wordt de leerplicht verlengd tot de dag waarop: - de leerling een startkwalificatie heeft gehaald óf - tot de dag waarop hij of zij 18 jaar wordt. Een jongere beschikt over een startkwalificatie als deze het diploma havo, vwo of mbo niveau 2 (of hoger) heeft gehaald.

Jongeren vanaf 18 jaar en ouder zijn niet meer leerplichtig. Dat geldt ook voor jongeren die nog geen 18 jaar zijn, maar wel een startkwalificatie hebben behaald.

Gemeente Berg en Dal

3

Jaarverslag 2020-2021 Leerplicht

Bureau Leerplicht Nijmegen voert zowel de leer- als de kwalificatieplicht uit conform regionale afspraken. De twee leerplichtambtenaren richten zich op inwoners van Berg en Dal tussen de 5 en 16 jaar die (speciaal) basis onderwijs of het voortgezet (speciaal) onderwijs volgen. 2.3 Regionaal meld- en coördinatiefunctie (RMC) Leerlingen tussen de 18 en 23 jaar zijn niet meer verplicht om een startkwalificatie te halen of naar school te gaan. Een diploma vergroot de kansen op de arbeidsmarkt wel. Daarom adviseert de Regionale Meld- en Coördinatiefunctie (RMC) jongeren van 18 tot 23 jaar advies over het behalen van een startkwalificatie. Dat RMC zoekt contact met jongeren zonder startkwalificatie na een meldingen van scholen over verzuim. RMC consulenten bieden jongeren een traject gericht op de terugkeer naar school of werk. Het RMC is net als bureau leerplicht regionaal georganiseerd. De RMC coördinator stelt het jaarverslag RMC op. De RMC-cijfers laten we in dit verslag buiten beschouwing. 3. Kaders Leerplicht De leerplichtambtenaar voert uiteraard de wettelijke taken uit. Steeds vaker betekent dat deze een gesprekspartner is voor ouders, leerlingen scholen en organisaties. Zij bespreken welk leerproces passend is en geen belemmeringen kent op basis van de situatie van scholieren. Daarbij gaat veel aandacht uit naar signaalverzuim.

Dit type verzuim is een signaal van verschillende en vaak meerdere problemen die het verzuim veroorzaken. Die variëren van pesten, verslaving, gedragsproblematiek of een zorgelijke thuissituatie. Dat verzuim duurt soms maar enkele dagdelen. Dat is te kort om te melden als we de regels van de wet volgen.1 Dat leerplichtambtenaren het wel oppakken, is omdat het soms leidt tot verder oplopend verzuim of uiteindelijk thuiszitten. Ook werkt Bureau Leerplicht met de landelijke verplichte meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling. Aan de hand van 5 stappen bepaalt de leerplichtambtenaar of hij/zij een melding moet doen bij Veilig Thuis en of er voldoende hulp kan worden ingezet. De scholen zijn verantwoordelijk voor de melding van verzuim. Om die reden kiezen we in deze gemeente voor een scholenaanpak. In gesprek met scholen werken we aan de verbetering van de kwaliteit en kwantiteit van de verzuimmeldingen van scholen. De leerplichtambtenaar adviseert leerlingen, ouders en scholen over mogelijkheden om verzuim te verminderen. Hij/zij denkt mee over oplossingen, en toetst of wet- en regelgeving worden gevolgd. Bij (dreigend) verzuim of schorsing bemiddelt de leerplichtambtenaar tussen ouder(s) en school De leerplichtambtenaren in Berg en Dal beperken zich dan ook tot uitvoering van de wettelijke taken.

Hun rol als gesprekspartner voor leerlingen en ouders en samenwerkingspartner van scholen past binnen drie belangrijke kaders: - De methodische Aanpak Schoolverzuim (MAS) - Het Regionale Beleidsplan Leerplicht 2015-2019 - De Verzuimprotocollen

1 Een school is verplicht om te melden bij 16 uur of meer verzuim in 4 aaneengesloten schoolweken.

Gemeente Berg en Dal

4

Jaarverslag 2020-2021 Leerplicht

3.1 Methodische Aanpak Schoolverzuim (MAS) Sinds maart 2017 geldt de Methodische Aanpak Schoolverzuim (MAS) als leidend bij de aanpak van schoolverzuim. In deze visie staat niet de strafrechtelijke kant centraal, maar de inzet op de preventie en vrijwillige (jeugd)hulp. De leerplichtambtenaar is een van de partners in de gecoördineerde en optimale inzet van alle betrokken partners. Deze methodische werkwijze vloeit voort uit de overtuiging dat het volgen van onderwijs essentieel is voor de ontwikkeling van een kind. Dat stelt het in staat een plek in de maatschappij te vinden. Om verzuim te voorkomen streven we naar: - een ketenaanpak als voorwaarde voor een effectieve aanpak, - toe- of terugleiden naar een passend onderwijs programma - vroegtijdige inzet van (jeugd)hulp bij verzuim. De aanpak is licht waar het kan en zwaar(der) waar het nodig is. 3.2 Regionaal beleidsplan Leerplicht In december 2015 is het Regionaal Beleidsplan Leerplicht 2015-2019 vastgesteld. Met dit beleidskader is, naast de wettelijke taken, gekozen voor een meer preventieve inzet van leerplicht. Het streven is dat geen kind tussen wal en schip valt en geen leerling thuis zit. Leerplicht werkt hierin intensief samen met het onderwijs, de jeugdhulpverlening en het werkbedrijf. Alle inzet is erop gericht om schooluitval te minimaliseren.

In de regio Nijmegen is geconstateerd dat dit regionaal beleidsplan nog actueel is. Om die reden werken we nog steeds op basis van dit beleidskader. Andere onderwerpen hebben onze aandacht, zoals een betere verbinding tussen onderwijs en jeugdhulp. Preventie heeft prioriteit. 3.3 Verzuimprotocollen Een adequaat verzuimbeleid van scholen én uitvoering daarvan, is een belangrijke voorwaarde bij het voorkomen van verzuim en eventueel voortijdig schoolverlaten. De protocollen beschrijven de afspraken en verwachtingen over de samenwerking tussen betrokken gemeenten en de schoolbesturen. Het verzuimprotocol biedt een ondersteunende en praktische handreiking bij de uitvoering van het verzuimbeleid. Het schept duidelijkheid naar scholen, ouders en leerplichtambtenaren over regels, afspraken en taken. We werken met de volgende verzuimprotocollen: - Het Verzuimprotocol Primair Onderwijs Berg en Dal - Het Regionaal Verzuimprotocol Voortgezet (speciaal) Onderwijs - Het Regionaal Verzuimprotocol ROC Nijmegen en gemeenten Rijk van Nijmegen - Regionaal verzuimprotocol Helicon MBO Nijmegen 4. Ontwikkelingen schooljaar 2020-2021 4.1 Covid-19 In 2020 sloten de scholen in maart tot vlak voor de zomervakantie fysiek de deuren. In 2020-2021 gebeurde dat opnieuw tussen december en maart 2021 toen leerlingen uit het primair en voortgezet onderwijs weer terugkeerden naar school.

De meeste Mbo’s openden pas in juni 2021 volledig de deuren, vlak voor de zomervakantie na het opheffen van de anderhalve meter maatregel. In 2020-2021 waren leerlingen verplicht digitaal onderwijs te volgen. Als dat niet gebeurde deden scholen een melding, conform de geldende regels voor ongeoorloofd verzuim. Er is sprake van ongeoorloofd verzuim als de leerling niet deelneemt aan het onderwijsprogramma op school, of aan het als alternatief aangeboden afstandsonderwijs, zonder geldige reden. Gemeente Berg en Dal

5

Jaarverslag 2020-2021 Leerplicht

Het is naast het verzorgen van digitaal onderwijs, geen eenvoudige opgave voor docenten om te registeren. Het aantal meldingen van verzuim is lager in 2020-2021. Ook afgelopen schooljaar ondersteunen leerplichtambtenaren scholen bij het leggen van contact met die leerlingen, die volledig buiten beeld blijven. De bezoeken rondom de aanpak scholenbenadering vondendigitaal plaats. Eerder was bepaald dat ouders die hun kinderen nog niet naar school wilden laten gaan, geen boete zouden krijgen. Scholen hadden hiermee wel weer de mogelijkheid om verzuim op de reguliere wijze melden, maar leerplicht maakte geen proces verbaal op. De rol van leerplicht bestond hiermee vooral uit gesprekken om ouders te motiveren om hun kind weer naar school te laten gaan. Wanneer nodig wordt doorverwezen naar andere instanties. In 2020-2021 heeft de leerplichtambtenaar in bepaalde gevallen weer overwogen een proces verbaal op gaan maken. Het gesprek met ouders en jongeren staat altijd op de eerste plaats. Als ouders niet meewerken wordt soms alsnog een proces-verbaal opgemaakt. Dat gebeurt bijvoorbeeld wanneer eerdere inzet niet heeft geholpen, maar ook vanwege luxeverzuim of absoluut verzuim. Gezien deze uitzonderlijke periode vraagt dit bij iedere casus om een goede afweging door de leerplichtambtenaar.

4.2 Toename in de complexiteit van de problematiek Ook in 2021- 2021 zien de leerplichtambtenaren dat casussen ingewikkelder worden. Er is vaker sprake van meervoudige, complexe problematiek bij leerlingen en het gezin waarin ij opgroeien. Dat maakt het samenwerken met andere partners essentieel. Deze samenwerking verloopt goed in Berg en Dal. Er zijn korte lijnen tussen de scholen, leerplicht het Sociaal Team in Berg en Dal en jeugdhulp. 4.3 Vernieuwing verzuimprotocollen In 2019-2020 is samen met het primair onderwijs een nieuw verzuimprotocol vastgesteld. Hierin is de werkwijze geactualiseerd, bijvoorbeeld door toevoeging van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (regels m.b.t. de privacy van personen en daarmee gegevens uitwisseling) en afspraken over de preventieve werkwijze. Ook de regionale verzuimprotocollen voor het Middelbaar Beroepsonderwijs met het ROC Nijmegen en Helicon zijn vernieuwd. In 2020-2021 is conform deze protocollen gewerkt. 4.4 Scholenaanpak In de verzuimprotocollen is de gemeente met de schoolbesturen een adviserende rol voor de leerplichtambtenaar overeengekomen. Alle partijen willen het verzuimbeleid op orde hebben conform de eisen die de leerplicht wet stelt. Jaarlijks bespreekt bureau leerplicht Nijmegen de ontwikkelingen met scholen en evt. knelpunten. Scholen melden verzuim soms niet, te weinig of te laat.

Als dat het geval is, dan betekent dat dat we niet weten wat er speelt en we ook geen rol kunnen spelen in het oplossen van eventuele knelpunten. Goed contact met scholen is een voorwaarde voor leerplicht om te kunnen werken. Aan elke school(locatie) is een leerplichtambtenaar als vaste contactpersoon gekoppeld. Hierbij is vervaging geregeld. De leerplichtambtenaren in Berg en Dal werken zoveel mogelijk 1 dagdeel per week op de VO-schoollocaties in Berg en Dal. Op basisscholen wordt niet standaard op locatie gewerkt. Jaarlijks evalueert Bureau Leerplicht Nijmegen de samenwerking met de scholen. Ontwikkelingen in het aantal meldingen van relatief en absoluut verzuim worden besproken. Ook de samenwerking met leerplicht en andere partners komt ter sprake. De school besturen en directeuren in B&D waarderen de inzet van de leerplichtambtenaar. De samenwerking tussen leerplicht, het sociaal team en jeugdhulpverlening verloopt goed. Medewerkers van Bureau Leerplicht Nijmegen richten zich ook op jongeren tussen de 16 en 18 jaar die verzuimen. Zij onderhouden ook het contact met de ROC’s Gemeente Berg en Dal

6

Jaarverslag 2020-2021 Leerplicht

ontwikkelingen. Zin loopt niet goed/ samenhang ontbreekt. 4.5. Samenwerking met de jeugdarts Bureau Leerplicht Nijmegen werkt nauw samen met de jeugdartsen van de GGD. Dat maakt het mogelijk om frequent en langdurig ziekteverzuim van leerlingen scherper te signaleren en aan te pakken. De rol van de jeugdarts is beschreven in de verzuimprotocollen. Bijna een derde van de leerlingen die in 2019-2020 langer dan vier weken niet meer naar school gaan, kent medische en/of psychische problemen die een belangrijke reden zijn voor verzuim. Als een leerlingen vaak verzuimen vanwege ziekte, verwijst de school door naar de jeugdarts van de GGD. Die bespreekt met de leerling en de ouders wat er speelt. In het gesprek tussen de jeugdarts en de school gaat het over de mate waarin het volgen van onderwijs mogelijk is. Het is niet aan leerplichtambtenaren of school om die ‘medische inschatting’’ te maken. Omdat scholen steeds vaker een beroep deden op de jeugdartsen ontstonden in 2019-2020 wachtlijsten. Dat heeft geleid tot afspraken over de samenwerking om dit te voorkomen. Een manier om dat te voorkomen is dat de jeugdarts, leerplichtambtenaar en zorg coördinator van de school op het zelfde moment aanwezig te zijn. De laatste alinea heeft betrekking op de pilot aanpak ziekteverzuim in het VO. Niet op het PO.

4.6 Voortijdig schoolverlaten in het Rijk van Nijmegen Sinds 1 januari 2021 vormt Rijk van Nijmegen een zelfstandige RMC-regio met een eigen budget. Daartoe heeft het ministerie van OCW besloten: de omvang sluit aan bij die van de arbeidsmarktregio Rijk van Nijmegen. Tot die datum toe waren we één regio met Arnhem en omliggende gemeenten. Echter, in de praktijk voerden we ieder ons eigen beleid, maar hadden we één budget en moesten we dit gezamenlijk verantwoorden. In 2020-2021 is het nieuwe VSV-programma 2021-2024 opgesteld. Dat beschrijft de maatregelen in de RMC Regio Rijk van Nijmegen om voortijdig schooluitval te voorkomen en jongeren die zonder startkwalificatie het onderwijs verlaten een toekomstperspectief bieden. Het programma is opgesteld door het VO, MBO, regionaal Werkbedrijf en de regiogemeenten. De wethouders onderwijs in deze regio bespreken jaarlijks de resultaten en de wijze waarop in het volgend schooljaar het programma wordt uitgevoerd. (verwijzing naar website indien mogelijk, voor het RMC Jaarverslag).

Gemeente Berg en Dal

7

Jaarverslag 2020-2021 Leerplicht

5. Cijfers en toelichting In de gemeente Berg en Dal stonden er in het najaar 2020 4318 kinderen tussen de 5 en 18 jaar als leer- en kwalificatie plichtig ingeschreven. Dat is een afname t.o.v. eerdere jaren. In 2018 telde deze gemeente nog 4440 leerplichtigen, in het najaar van 2019 4404. Kinderen zijn leerplichtig vanaf 5 jaar tot het einde van het schooljaar waarin zij 16 zijn geworden. Daarna geldt de kwalificatieplicht, die duurt tot 18 jaar of tot de jongere een startkwalificatie gehaald heeft. De cijfers in paragraaf 5 gaan over de kinderen die onder de leer- of kwalificatieplicht vallen. 5.1

Verzuimmeldingen

Afgelopen schooljaar zijn er in totaal 134 verzuimmeldingen gedaan over leerlingen die in Berg en Dal wonen.48 verzuimmeldingen (iets meer dan een derde) betrof jongeren die op het moment van de melding 17 jaar oud waren. Dat aantal van 134 verzuimmeldingen ligt veel lager dan de 245 in schooljaar 2019-2020. Daar zijn meerdere redenen voor. In 2019-2020 meldde één school door een administratieve fout, 57 maal verzuim waar in realiteit geen sprake van was. Verder zien we in de hele regio Nijmegen een afname van verzuim in 2020-2021. Dat is waarschijnlijk het gevolg van Corona en de lockdown. Verzuim is minder zichtbaar, c.q. de controle er op soms lastiger. De veranderingen in het aantal verzuimmeldingen door de jaren heen geven we weer in bijgaande grafiek. A Totaal aantal verzuimmeldingen per schooljaar. 300 250 200 150 100 50 0 2017-2018 252

2018-2019

2019-2020

2020-2021

222

245

134

In de jaren 2017-2018 en 2018-2019 leidden afspraken over de scholenbenadering en de betere samenwerking tussen leerplicht en scholen tot een hoger aantal verzuimmeldingen. Die zichtbaarheid is niet altijd negatief: we kunnen op deze signalen reageren. In het verleden kwam het voor dat scholen niet, nauwelijks of te laat meldden. Een toename door betere en vakere melding, betekent niet dat het verzuim ook hoger is. Die meldingen maken het mogelijk actie te ondernemen en in overleg met leerlingen, ouders en school een oplossing te vinden.

Gemeente Berg en Dal

8

Jaarverslag 2020-2021 Leerplicht

In de grafiek hier onder is voor schooljaar 2020-2021 een onderverdeling gemaakt in de soorten verzuim. B Verzuimmeldingen in 2020-2021 naar typering Absoluut verzuim: 36 de leerling staat niet ingeschreven op school

80 70

Relatief verzuim: 75 de leerling is ongeoorloofd afwezig

60 50 40 30 20 10 0 Absoluut verzuim

Relatief verzuim

overig

Overig verzuim: 23 vrijstelling van geregeld schoolbezoek, vrijstelling van inschrijving, zorg en bemiddeling

We zien in 2020-2021 een daling van het absoluut verzuim. In 2019-2020 was het absoluut verzuim relatief hoog, als gevolg van een administratieve fout bij een van de scholen. Uiteindelijk waren er 58 absoluut verzuimers op het totaal van 115 ( inclusief 57 meldingen van absoluut verzuim, waarbij na onderzoek van de leerplichtambtenaar geen sprake van bleek te zijn). In 2020-2021 daalde het absoluut verzuim verder tot 36. Let op: gaat hier om meldingen van absoluut verzuim. Leerplicht ontvangt soms meerdere meldingen over één leerling. Vorig schooljaar stonden er uiteindelijk 13 leerlingen niet ingeschreven bij een school. B Absoluut verzuim en de terugkeer naar school in 2018-2021

Absoluut verzuim in personen 40 35 30 25 20 15 10 5 0 2018-2019

2019-2020 Totaal

2020-2021

Weer terug naar school

De cijfers die we ontvangen van Bureau Leerplicht Nijmegen gaan over verzuimmeldingen. Meerdere meldingen hebben soms betrekking op dezelfde persoon. Gemeente Berg en Dal

9

Jaarverslag 2020-2021 Leerplicht

Dat geldt ook voor absoluut verzuim. In de verplichte rapportages naar het ministerie van OCW gaat het over het aantal leerlingen dat in een schooljaar als absoluut verzuimer staat geregistreerd, ongeacht het aantal meldingen. In die rapportage wordt ook gemeld of leerlingen weer terugkeren naar school. In 2018-2019 keerden 23 van de 38 absoluut verzuimers weer terug naar school In 2019-2020 waren het er 4 op de 15. Afgelopen schooljaar keerden 10 jongeren weer terug naar school op het totaal van 13 absoluut verzuimers. Relatief Verzuim In tabel D is te zien dat het signaalverzuim het hoogst is. Het gaat hier om regelmatig verzuim (o.a. te laat komen, ziek melden en spijbelen), dat niet aan de meldcriteria2 voldoet. Wel leven er vermoedens van achterliggende problemen, zoals problemen thuis, leer- en motivatieproblemen, problemen met de gezondheid of gedragsstoornissen etc. Dit beeld en de toename ervan past bij het beeld van de leerplichtambtenaren die ervaren dat de casuïstiek de afgelopen jaren steeds complexer is geworden. Het luxeverzuim blijft erg laag in onze gemeente. In 2019-2020 was er één melding, afgelopen schooljaar twee. D Oorzaak 75 meldingen relatief verzuim 2020-2021 45

Licht verzuim: te laat komen en af en toe spijbelen.

40 35

Luxe verzuim: zonder toestemming op vakantie buiten de schoolvakanties

30 25

Signaal Verzuim: regelmatig verzuim door (vermoedens van) achterliggende problematiek.

20 15 10 5 0 Frequent te laat komen 3

5.2

Licht verzuim Luxe verzuim 22

Signaal verzuim

Ziekteverzuim

42

6

2

Ziekteverzuim: Regelmatig ziekmelden in korte langdurig ziekteverzuim

Wat is er met de verzuimmeldingen gedaan?

In de meeste gevallen leidt de inzet van leerplicht en de school ertoe dat jongeren weer naar school gaan. Leerplicht sluit het werkproces dan af met de melding: “’leerling weer terug naar school”. In deze regio reageren medewerkers alert op meldingen van absoluut verzuim. Vaak constateren we dat de jongere al op school zit. Deze staat als absoluut verzuimer geregisteerd als de school de inschrijving niet goed of op tijd heeft doorgegeven aan DUO.

2 Een school is verplicht om een melding te maken bij meer dan 16 uur verzuim in 4 weken.

Gemeente Berg en Dal

10

Jaarverslag 2020-2021 Leerplicht

Soms bemiddelt de leerplichtambtenaar tussen ouders, leerlingen, school en het samenwerkingsverband (de samenwerking tussen schoolbesturen voor primair of voortgezet onderwijs t.b.v. de organisatie en realisatie van het speciaal onderwijs). Zij helpen de leerling bij de zoektocht naar een passende plaats in het onderwijs. In enkele gevallen zet leerplicht een vervolgactie in, bijvoorbeeld als ouders niet meewerken aan een oplossing. De cijfers die we ontvangen van Bureau Leerplicht Nijmegen gaan vooral over verzuimmeldingen. Dat geldt ook voor absoluut verzuim. Afgelopen schooljaar zijn de 36 meldingen van absoluut verzuim te herleiden naar 13 leerlingen. Afgelopen schooljaar keerden 10 leerlingen weer terug naar school. Hierboven ook al benoemd. De anderen combineren werk en scholing; zorg staat soms het volgen van onderwijs in de weg. D Resultaat 75 meldingen relatief verzuim 2020-2021

Overig Overdracht schooljaar 21-22 Niet meer leerplichtig (18 +) Foutieve melding Naar school Afgedaan (waarschuwing)

0

5

10

15

20

25

30

De inzet van leerplicht bij de 75 meldingen van relatief verzuim resulteerde in het volgende. Bij 27 meldingen resulteerde de inzet tot terugkeer naar school. Bij 10 meldingen is het niet gelukt voor of in de zomer van 2021 een oplossing te vinden: dat gebeurt in het schooljaar 2021-2022. 8 jongeren zijn niet meer leerplichtig omdat de leeftijd van 18 jaar bereikten. Ook dan bieden we hen begeleiding. De overige meldingen leidden tot verschillende resultaten. Een is vervallen door een verhuizing. In de andere situaties is uiteindelijk geoordeeld dat er sprake was van een gegronde reden voor verzuim. In 2020-2021 zijn er 8 foutieve meldingen op het totaal van 75 meldingen van relatief verzuim. Vervolgacties De vervolgacties waartoe een leerplichtambtenaar besluit variëren van het geven van doorverwijzing naar de hulpverlening, een waarschuwing, een verwijzing naar Halt of het opmaken van een proces-verbaal. Dat laatste gebeurt als ouders en/of de leerling het dwingend advies van de leerplichtambtenaar om het kind naar school te laten gaan, niet opvolgen. In dat geval maakt de leerplichtambtenaar proces-verbaal op en doet de rechter een uitspraak. Gemeente Berg en Dal

11

Jaarverslag 2020-2021 Leerplicht

Sinds de invoering van de MAS (methodische aanpak schoolverzuim) maken leerplichtambtenaren alleen in uiterste geval een proces verbaal op. Dat gebeurt als ouders en/of leerlingen niet willen meewerken aan een hulpverleningstraject om te zorgen dat het schoolverzuim stopt. In deze gemeente is afgelopen schooljaar geen enkele maal een proces verbaal opgemaakt, noch voor relatief noch voor absoluut verzuim. Wel ontvingen ouders van 18 relatief verzuimers een waarschuwing. De beperkte inzet van het proces-verbaal past in het beleid van de MAS. Bij de methodische aanpak leerplicht zet de ambtenaar in op lichte hulp of ondersteuning waar het kan en zwaar(der) wanneer het nodig is. Vrijwillige hulpverlening heeft de voorkeur. Om die reden bemiddelt leerplicht naar zorg of andere passende trajecten. 5.3 Vrijstellingen en zorg en bemiddeling Onder de 134 verzuimmeldingen zijn er 23 die niet zijn terug te herleiden tot absoluut of relatief verzuim. In sommige gevallen worden leerlingen (tijdelijk) vrijgesteld van de leerplicht. Artikel 5 van de Leerplichtwet kent 3 gronden voor vrijstelling als het gaat om de verplichting tot inschrijving bij een school. In het afgelopen schooljaar is 5 maal zo’n vrijstelling afgegeven. Lichamelijke en psychische gronden geven daar reden toe. De leerplichtambtenaar geeft dat advies af op basis van het advies van een onafhankelijk arts.

Daarnaast hebben 14 jongeren meldingen geleid tot bemiddeling naar zorg of aangepast onderwijs. De overige meldingen zijn op verschillende manieren afgehandeld. Soms gelden er zwaarwegende omstandigheden om geen onderwijs te volgen. (voor combineren leren en werken is geen vrijstelling nodig, vandaar doorgestreept BBL MBO) Soort vrijstelling Art. 5, lid a (lichamelijke en psychische gronden) Art. 5, lid b (bedenkingen tegen de richting van het onderwijs) Art. 5, lid c (onderwijs in het buitenland)

Gemeente Berg en Dal

12

Aantal 2020-2021 5

Jaarverslag 2020-2021 Leerplicht

Bijlage

Woordenlijst

Absoluut verzuim Relatief verzuim

Luxe verzuim Signaal verzuim Leerplicht

Kwalificatieplicht

Startkwalificatie Vrijstelling art 15 Vrijstelling art 5 lid a Vrijstelling art 5 lid b Vrijstelling art 5 lid c Geoorloofd verzuim Ongeoorloofd Gemeente Berg en Dal

Als een leerplichtige jongere niet op een school staat ingeschreven. Als een leerplichtige jongere wel op een school staat ingeschreven, maar zonder geldige reden les- of praktijktijd verzuimt. Hier horen ook regelmatig te laat komen of ziekmelden zonder ziek zijn bij. De school is verplicht om te melden aan de leerplichtambtenaar wanneer er sprake is van meer dan 16 uur ongeoorloofd verzuim tijdens 4 opeenvolgende lesweken. Relatief verzuim wordt in de praktijk ook onderscheiden in: Luxe verzuim Signaal verzuim. als een leerling zonder toestemming tijdens de schoolperiode op vakantie gaat. verzuim dat samenhangt met achterliggende problemen van de leerling. Bijvoorbeeld problemen thuis, opvoedingsproblemen, leerproblemen, motivatieproblemen, gezondheidsproblemen, gedragsstoornissen etc. Leerplicht geldt voor kinderen van 5 tot en met 16 jaar. Een kind is leerplichtig vanaf de eerste dag van de maand nadat hij of zij 5 jaar is geworden. De leerplicht duurt tot het einde van het schooljaar waarin het kind 16 jaar is geworden of tot het einde van het twaalfde schooljaar. De basisschoolperiode telt mee voor acht jaar, ook als de leerling hier in werkelijkheid korter over gedaan heeft. De meeste kinderen gaan al naar school als ze 4 jaar zijn. Ze vallen dan nog niet onder de Leerplichtwet.

Voor hen gelden wel de regels die de school hanteert omtrent aanwezigheid en het volgen van het onderwijs. Na de leerplicht begint de kwalificatieplicht. Met de kwalificatieplicht wordt de leerplicht verlengd tot de dag waarop de leerling een startkwalificatie heeft gehaald of tot de dag waarop hij of zij 18 jaar wordt. Totdat een van deze twee momenten is bereikt, is de leerling leerplichtig en is de Leerplichtwet van toepassing. De kwalificatieplicht verplicht alle jongeren een volledig onderwijsprogramma te volgen totdat zij een startkwalificatie hebben behaald. Het is mogelijk om met combinaties van leren en werken aan de kwalificatieplicht te voldoen, zoals de beroepsbegeleidende leerweg in het mbo. Leerlingen in het praktijkonderwijs en vso met uitstroomprofiel ‘dagbesteding’ of ‘arbeid’ blijven kwalificatieplichtig zolang ze op school zitten. Pas als ouders hun kind uitschrijven, vervalt de kwalificatieplicht. Een startkwalificatie is een diploma havo, vwo of mbo niveau 2, 3 of 4. Vrijstellingsgrond (in andere gevallen dan artikel 5) waarbij is aangetoond dat de kwalificatieplichtige jongere op andere wijze voldoende onderwijs volgt.

De jongere is op lichamelijke of psychische gronden niet geschikt om tot een school of instelling te worden toegelaten De ouder(s)/verzorger(s) heeft overwegende bedenkingen tegen de richting van het onderwijs op alle binnen redelijke afstand van de woning op de jongere geplaatst zou kunnen worden. De jongere volgt onderwijs buiten Nederland Verzuim met een geldige reden. Bijvoorbeeld ziekte of vrijstelling van schoolbezoek. Verzuim zonder geldige reden. Er worden 2 soorten onderscheiden: 13

Jaarverslag 2020-2021 Leerplicht

verzuim Schorsing (art 11 onder c) Thuiszitter

Voortijdig schoolverlater (VSV) RMC RMC-meldingen Ziekteverzuim

Gemeente Berg en Dal

Absoluut verzuim Relatief verzuim Bij schorsing is er sprake van geoorloofd verzuim. In het kader van de AVG mag geoorloofd verzuim niet gemeld worden aan de leerplicht. -Een leer- of kwalificatieplichtige leerling (5-18 jaar) die: ingeschreven staat op een school en 4 weken of langer aaneengesloten niet naar school gaat. -Niet ingeschreven is op een school (absoluut verzuim) En geen vrijstelling heeft van de Leerplichtwet en niet ziek is (of vanwege ziekte wel gedeeltelijk in staat is om naar school te gaan) Iedere jongere van 12 tot 23 jaar die zonder startkwalificatie het onderwijs verlaat (tot 18 jaar spreken we van absoluut verzuim en thuiszitter) Regionale meld- en coördinatie functie voortijdig schoolverlaten. Verzuimmeldingen van jongeren in de leeftijd van 18 – 23 jaar die wel ingeschreven staan bij een opleiding, maar meer dan 4 wekenaaneengesloten verzuimen. Frequent ziekmelden (4x of meer in een periode van 12 weken) of langdurig verzuim (2 weken aaneengesloten). Dit moet door school besproken worden met de ouders en leerling. Als het ziekteverzuim vragen oproept, of vragen om een aangepast rooster, dan kan de leerling doorverwezen worden naar de jeugdarts.

Bij twijfel over het ziekteverzuim, als ouders of de leerling zich niet houden aan de afspraken met de jeugdarts of als de ouders en/of leerling weigert gehoor te geven aan de oproep van de jeugdarts, dan is dat reden om een melding te doen bij leerplicht.

14

Jaarverslag 2020-2021 Leerplicht

Gemeente Berg en Dal

15

Jaarverslag 2020-2021 Leerplicht

Gemeente Berg en Dal

16

Jaarverslag 2020-2021 Leerplicht

Gemeente Berg en Dal

17

Jaarverslag 2020-2021 Leerplicht