Voorstel tot vaststellen van de kadernota 2024

g

Voorstel aan de gemeenteraad

emeen

•iiir•

BERG

te

EN

•

Limburg

Datum besluitvorming college 6 juni 2023

Portefeuillehouder dhr. Splinter

Datum vergadering 11 juli 2023

Onderwerp Voorstel tot het vaststellen van de kadernota 2024.

Aan de raad,

1. Inleiding Algemeen Voor u ligt de kadernota 2024 voor het begrotingsjaar 2024 en de meerjarenbegroting 20242027. De aanbieding van dit document vindt plaats op grond van de financiële verordening conform artikel 212 van de Gemeentewet. De kadernota is het moment voor het opvoeren van autonome ontwikkelingen en het initiëren van nieuw beleid. Deze kaderbrief vormt de opmaat naar de begrotingsbehandeling in november 2023. In deze kaderbrief presenteren we de (financiële) uitgangspunten voor het maken van de begroting 2024. In bijlage 2 hebben wij een overzicht van de reeds gevoteerde kredieten opgenomen zodat u daar reeds kennis van kunt nemen. De lasten van deze kredieten zijn uiteraard in de lopende (meerjaren) begroting opgenomen. Daarnaast hebben wij in deze kaderbrief rekening gehouden met de door u afgegeven richtingen tijdens de ophaalsessie kadernota 2024 van 16 mei jl. Kortheidshalve verwijzen wij u hiervoor naar bijlage 1. Proces Om de kaderstellende rol van de gemeenteraad meer te benadrukken is er voor gekozen om een ophaalsessie te houden waarbij uw raad in de gelegenheid werd gesteld aan te geven welke zaken in 2024 vooral aandacht moeten krijgen. Tijdens de sessie van 16 mei jl. heeft u per fractie aangegeven waar voor u de prioriteiten voor komend jaar liggen. Onze reactie op uw inbreng hebben wij opgenomen in bijlage 1.

In deze kadernota hebben wij de beleidswensen van uw raad en het college bij elkaar gebracht. Hier hebben wij het financieel perspectief naar huidig inzicht aan toegevoegd. Wij gaan ervan uit dat er tijdens de behandeling van deze kadernota richtinggevende uitspraken worden gedaan waarmee bij de voorbereiding van de begroting rekening wordt gehouden.

2. Financiële uitgangspunten begroting 2024 - 2027 Hieronder zijn een aantal uitgangspunten opgenomen die wij zullen hanteren bij het opstellen van de begroting. Financieel We staan aan het begin van de nieuwe Planning, Reporting en Control-cyclus voor het jaar 2024. De cyclus wordt gebaseerd op de financiële verordening en ziet er als volgt uit: • Kadernota 2024 (nu aan de orde) • Begroting 2024 (raadsvergadering 7 november 2023) iste Kwartaalrapportage 2024 (RIB mei 2024) • • Bestuursrapportage 2024 (raadsvergadering september 2024)

Pagina 1 van 10

• •

3de Kwartaalrapportage 2024 (RIB december 2024) Jaarrekening 2024 (raadsvergadering juli 2025)

Intern werken we naast vorenstaande zaken ook nog met maandrapportages. Als daar zaken uit blijken die niet kunnen wachten tot de kwartaal - of bestuursrapportage zullen wij u uiteraard informeren. Wij zijn voor onze inkomsten grotendeels afhankelijk van uitkeringen van het Rijk. De grootste inkomstenpost is de algemene uitkering. Het is op dit moment nog onduidelijk wat de omvang van de algemene uitkering zal zijn voor onze gemeente. Zoals ook toegelicht in ons voorstel ten behoeve van de ophaalsessie is de verwachting dat vanaf het jaar 2026 een grote financiële impact zal hebben voor de gemeenten. Structureel begrotingsevenwicht Structurele lasten moeten gedekt worden met structurele baten. Incidentele meevallers voegen we toe aan de algemene reserve. Voor incidentele tegenvallers is de algemene reserve beschikbaar. Met inachtneming hiervan bieden wij u in oktober 2023 een begroting aan die meerjarig positief sluit. Basis van de ramingen Als basis voor de ramingen van 2024 kiezen we de vastgestelde begroting van 2023. De structurele effecten uit de kwartaal - en bestuursrapportage zullen wij uiteraard hierin meenemen. Tegelijk met de begroting 2024 presenteren we een prognose voor de periode 2025-2027. De raming voor 2024 baseren wij op reële cijfers. Meerjarig ramen wij zoals gebruikelijk op het niveau van 2024.

Eventuele inflatiecorrecties in latere jaren worden gecompenseerd door de algemene uitkering. Inflatiecorrectie Het verwachte inflatiepercentage bedraagt 3,6 % en is gebaseerd op het Centraal Economisch Plan zoals uitgegeven in maart 2023. De provincie geeft in haar begrotingsbrief aan dat verwacht wordt dat gemeenten het inflatiepercentage hanteren uit de meicirculaire. Genoemde 3,6 % kan aldus nog aangepast worden. Niet alle budgetten worden geïndexeerd. Via een stelpost houden we rekening met een aanvullend budgettair effect dat ontstaat door inflatie. Tariefontwikkeling belastingen en heffingen In het coalitieprogramma is opgenomen dat we blijven streven naar een zo laag mogelijke belastingdruk. Met inachtneming hiervan zijn onderstaand een aantal uitgangspunten geformuleerd voor de tariefontwikkeling van belastingen en heffingen. Onderstaande uitgangspunten zijn in lijn met het beleid zoals dat de afgelopen jaren door uw raad is ingezet en noodzakelijk om de stijgende kosten te kunnen opvangen. Onroerende zaakbelastingen De opbrengst van de Onroerendezaakbelasting (OZB) is voor het belastingjaar 2023 verhoogd met 2,5 °k. Voor het jaar 2024 stellen wij voor de opbrengst te verhogen met de inflatiecorrectie van 3,6 °h. Forensenbelasting De forensenbelasting wordt jaarlijks verhoogd met het inflatiepercentage. Ook voor 2023 stellen wij voor dit te doen.

Dit betekent een verhoging van 3,6 %.

Pagina 2 van 10

Verblijfsbelasting en waterverblijfsbelasting (ook wel toeristenbelasting) De tarieven van de (water) verblijfsbelasting worden jaarlijks verhoogd met het inflatiepercentage. Dit betekent een verhoging van 3,6 %. De tariefontwikkeling ziet er als volgt uit: • Tarief 2020: € 1,20 • Tarief 2021: € 1,25 • Tarief 2022: € 1,25 (toelichting: tarief 2022 zonder afronding bedraagt € 1,27) • Tarief 2023: € 1,30 (toelichting: € 1,27 + index van 2,5%) • Tarief 2024: € 1,35 (toelichting: € 1,30 + index van 3,6%) Milieuheffingen Uitgangspunt bij de afvalstoffenheffing is 100% kostendekking. De opbrengsten dienen ter dekking van de gemaakte kosten. De egalisatiereserve afvalstoffenheffing maakt onderdeel van de kostenopzet uit. Voor de afvalstoffenheffing 2024 stellen wij nu geen tariefwijziging voor. De tariefberekening kan pas gemaakt worden als alle kosten van afval in beeld zijn. Uitgangspunt bij de rioolheffing is 100% kostendekking. Op basis van het GRP 2020-2025 wordt het tarief jaarlijks aangepast met de inflatiecorrectie. Het verschil tussen kosten en opbrengst van de rioolheffing wordt verrekend met de egalisatievoorziening riolering. Voor de rioolheffing 2024 stellen wij we een tariefsverhoging voor van € 10,00 plus een inflatiecorrectie van 3,6 %. Dit is conform het vastgestelde GRP (raadsbesluit 12 november 2019).

Renteontwikkeling We hanteren verschillende rentetarieven voor verschillende functies. Als we financiering nodig hebben lenen we geld tegen de actuele marktrente. Bij het bepalen van de rentekosten (kapitaallasten) voor onze investeringen en grondbedrijf kijken we verder naar de toekomst en hanteren we een langjarig gemiddelde. Dit doen we om renteschokken in de begroting te voorkomen. Financiering De berekening van het financieringstekort geeft de omvang aan van te verwachten nieuwe leningen. Voor het bepalen van de jaarlijkse lasten van deze lening hanteren we 1,5 % rente. Kapitaallasten Investeringen hebben een lange looptijd. Het rentetarief dat we hanteren als onderdeel van de kapitaallasten (rente en afschrijving) bedraagt 2 %. Grondbedrijf Bij grondexploitatie gaan de kosten voor de baten uit. De rentekosten die hierdoor ontstaan worden toegerekend aan de complexen. Voor 2024 houden we rekening met 1,5 % rente over de boekwaarde op 1 januari 2024. Loonkostenontwikkeling De huidige CAO-gemeenten loopt tot 1 januari 2024. Er is nog geen duidelijkheid over de nieuwe CAO, daarom gaan we uit van de verwachte loonindex zoals (5 %) die is opgenomen in het Centraal Economisch Plan van 2023.

Pagina 3 van 10

Prijsontwikkeling De uitgaven zoals in de begroting 2023 opgenomen zijn realistisch begroot. Door het rijk worden we voor toekomstige loon- en prijsontwikkeling gecompenseerd via de algemene uitkering. Voor 2024 gaan we ook weer uit van realistische ramingen, waarbij we een stelpost opnemen voor een extra budgettair effect dat kan ontstaan door inflatie. Verbonden partijen Verbonden partijen maken hun eigen begroting. Vóór 15 april 2023 moesten ze de concept kaders voor begrotingsjaar 2024 presenteren en om een zienswijze vragen aan u als deelnemer. Na het lezen van uw zienswijze stelt de verbonden partij haar eigen begroting op die vastgesteld wordt door het algemeen bestuur van de verbonden partij. Wij zijn vervolgens verplicht om de deelnemersbijdrage te betalen. Bedrag onvoorzien Elk jaar nemen we een vast bedrag in de raming op voor onvoorziene lasten. Het college is bevoegd om dit budget te besteden. Intern is de afspraak gemaakt dat bedragen ten laste van 'onvoorzien' worden gebracht als ze voldoen aan deze 3 criteria: • Onvoorzien • Onontkoombaar • Onuitstelbaar Op grond van de financiële verordening ramen we voor 2024 een budget voor onvoorzien. Evenals andere jaren is dit € 62.000. Uiteraard informeren wij u via de tussentijdse rapportages over de ontwikkeling van deze post.

Structurele effecten jaarrekening Eventuele structurele effecten vanuit het jaarrekeningresultaat 2022 worden meegenomen bij het opstellen van de begroting 2024. Begrotingsbrief provincie De provincie stuurt jaarlijks een brief over de aandachtspunten voor de begroting naar uw raad en het college. In de brief staan algemene toets - en aandachtspunten voor de begroting. Onze gemeente heeft repressief toezicht. Dat betekent dat wij de vastgestelde begroting en begrotingswijzigingen kunnen uitvoeren zonder dat de provincie dit vooraf moet goedkeuren. Dit is de lichtste vorm van toezicht. Structureel en reëel evenwicht De belangrijkste toets door de provincie is of de begroting structureel en reëel in evenwicht is. Structurele lasten moeten gedekt worden door structurele baten. Met de vaststelling van de begroting in november neemt uw raad ook afzonderlijke (deel)besluiten over de beschikbaarstelling van investeringskredieten voor het nieuwe begrotingsjaar. Voor de overige meerjarige investeringen worden aan uw raad afzonderlijke voorstellen voorgelegd tot beschikbaar stellen van kredieten. Uitvoeren van (nieuwe) wettelijke taken Mogelijk moeten gemeenten met ingang van 2024 ook weer nieuwe taken uitvoeren. Wij gaan er bij het opstellen van de begroting van uit dat wij hiervoor via de algemene uitkering volledig gecompenseerd worden.

Dit is in lijn met de afspraken die de VNG maakt met het rijk.

Pagina 4 van 10

3. Financieel perspectief op basis van bestaand beleid Het startpunt voor het maken van de programmabegroting 2024-2027 is de vastgestelde begroting 2023. Omschrijving/Jaar Saldo bij bestaand beleid

2024 1.107.606

2025 1.615.469

2026 39.379

2027 39.3791

Naar huidig inzicht zal de financiële situatie van de decentrale overheden vanaf het jaar 2026 ingrijpend wijzigen. De mei - en septembercirculaires zullen hier naar verwachting meer informatie over geven. Tenslotte wordt in dit verband nog opgemerkt dat wij in de begroting 2023-2026 hebben aangegeven dat wij de positieve saldi in 2024 en 2025 willen inzetten om onze financiële positie verder te versterken. In deze kadernota zullen wij aangeven in welke omvang wij deze bedragen willen storten in de algemene reserve. Effect 1ste Kwartaalrapportage 2023 Via de eerste kwartaalrapportage 2023 hebben we u geïnformeerd over de voortgang van de begroting 2023. Het gepresenteerde effect werkt structureel door wordt dus verrekend met het actuele saldo van bestaand beleid. Ontwikkelingen in het kader van de bedrijfsvoering Om de bedrijfsvoering op een adequate wijze te kunnen continueren is het van belang dat zowel de kosten van personeel als van tractie en ICT-middelen op een verantwoord niveau zijn en blijven. Wij zullen hier bij het opstellen van de begroting rekening houden waarbij ook aspecten als vervangingsinvesteringen en krapte op de arbeidsmarkt een rol zullen spelen. Het vertrekpunt voor het maken van de programmabegroting 2024-2027 geeft het volgende beeld.

Toekomstige financiële saldi Saldi bij bestaand beleid (raadsbesluit Programmabegroting 2023) Effect lste kwartaalrapportage 2023

2024

1.107.606

2025

1.615.469

2026

2027

39.379

39.379

386.884

386.884

386.884

386.884

Ontwikkelingen bedrijfsvoering

-118.425

-137.570

-137.570

-137.570

Actueel saldo bestaand beleid

1.376.065

1.864.783

288.693

288.693

4.

Autonome ontwikkelingen

Autonome ontwikkelingen betreffen zaken die wettelijk of contractueel verplicht en niet beïnvloedbaar zijn. Onderstaande zaken beschouwen wij als autonoom en zullen wij in de begroting opnemen.

1

Het jaar 2027 is hier toegevoegd. Omdat we uitgaan van een begroting op basis van constante prijzen

heeft de uitkomst van jaar 2027 een zelfde saldo als het jaar 2026.

Pagina 5 van 10

Autonoom Nieuw beleid 2024 Omschrijving

budgettair effect Investering levensduur

Sloop gymzaal Afferden Formatie Wet Inburgering

jaar 2024

jaar 2025

jaar 2026

jaar 2027

70.000

0

0

0

38.000

38.000

38.000

38.000

BsGW: motie Omtzigt BsGW: voorkeursvariant medische container

0

0

0

0

0

0

0

Budget rekenkamer (voorheen rekenkamercommissie)

0

16.900

16.900

Nieuw verwerkerscontract GFT en REST afval,

16.900

16.900

40.000

40.000

40.000

40.000

-40.000

-40.000

-40.000

-40.000 0

dekking via afvalstoffenheffing Digitale afvalkalender via app, dekking via afvalstoffenheffing

4.000

0

0

-4.000

0

0

Nieuw bestek onderhoud groenvoorziening

0

20.000

0

0

0

Rehabilitatie programma openbare wegen

PM

PM

PM

PM

PM

Herverlichtingsopgave Extra bijdrage Mosaigue

PM

PM

PM

PM

PM

8.000

8.000

8.000

Programma ve rduurSAMEN 2030 - huisvesting

8.000

12.000

12.000

12.000

Financieel effect

12.000

164.900

74.900

74.900

74.900

Als toelichting hierop merken wij het volgende op: Sloop gymzaal Afferden De gymzaal in Afferden bij de basisschool staat leeg. De nieuwe gymzaal bij de Alverman is in gebruik. Sloop van de oude gymzaal is noodzakelijk. De kosten van sloop bedragen € 40.000. De huidige boekwaarde is € 30.000. De totale kosten bedragen derhalve € 70.000. Formatie Wet Inburgering Het uitvoeren van de taken binnen de Wet inburgering 2021 is een wettelijke verplichting. We zien een (structurele) verhoging in de huisvestingstaakstelling waardoor meer formatie nodig is. Gezien de huidige toename in de huisvestingstaakstelling vindt er in 2023 tijdelijke uitbreiding van formatie plaats. De huidige formatie van 18 uur is tot 1 juli 2024 met 18 uur uitgebreid. Met dit voorstel vragen we om de tijdelijke uitbreiding om te zetten in een permanente taakuitbreiding. BsGW: motie Omtzigt De 'motie Omtzigt' staat nog in de OZB-verordening. Het idee achter 'motie Omtzigt' is het geven van een vrijstelling aan specifiek benoemde panden (met maatschappelijke functies). BsGW heeft haar deelnemende gemeenten gevraagd om deze vrijstelling te beëindigen. Met ingang van 2024 stellen we voor om deze vrijstelling niet meer op te nemen in de OZBverordening omdat BsGW anders extra kosten in rekening brengt voor maatwerk. Bezien wordt nog of en in welke mate compensatie hiervoor plaatsvindt.

BsGW: voorkeursvariant medische container BsGW is een harmonisatietraject gestart waarbij gestreefd wordt naar meer uniformiteit in de belastingverordeningen van de deelnemende gemeenten. Bergen heeft historisch gezien standaard belastingverordeningen en deze komen overeen met de voorgestelde harmonisatie. Slechts bij één verordening wordt op dit moment maatwerk toegepast door BsGW. Dit betreft korting op ledigingen van containers met een medische indicatie. Vanaf 2024 wordt maatwerk duurder gemaakt door BsGW, daarom wordt nu voorgesteld om over te gaan tot een voorkeursvariant. Wij stellen voor om de korting voortaan te stellen op 60% van het totale bedrag dat is verschuldigd over de ledigingen van restafval containers. Hiermee sluiten we aan bij de huidige situatie waarbij alle ledigingen van containers met een medische indicatie zijn vrijgesteld (korting van 100%) en waarbij de reguliere restafvalcontainers volledig in rekening worden gebracht. Gemiddeld gezien is het effect voor de gebruikers nihil.

Pagina 6 van 10

Budget rekenkamer Voorgesteld wordt om het budget voor de rekenkamer (voorheen rekenkamercommissie) te verhogen. De rekenkamer wordt opnieuw ingericht en is de opvolger van de rekenkamercommissie. Het normbudget was € 1,- per inwoner. Voorgesteld wordt om dit te verhogen naar € 1,30 per inwoner. Nieuw verwerkerscontract GFT en REST afval Voor het verwerken van GFT en restaval is Limburg-breed een nieuwe aanbesteding gestart. Verwacht wordt een stijging van de verschillende tarieven. Met name de verwerking van GFT zal fors duurder worden. De hogere kosten bedragen € 40.000 en worden opgevangen met een stijging van de afvalstoffenheffing. Digitale afvalkalender via app In het kader van optimalisatie klantvriendelijkheid willen we de afvalkalender vanaf 2024 ook via een app beschikbaar maken. De hogere kosten bedragen € 4.000 en worden opgevangen door een stijging van de afvalstoffenheffing. Nieuw bestek onderhoud groenvoorziening Het onderhoud van de groenvoorzienig wordt al vele jaren gedeeltelijk uitbesteed.. Gezien de gestegen loonkosten zijn er minder uren beschikbaar terwijl de werkvoorraad alleen maar toeneemt. Wij zullen een nieuwe aanbesteding houden en daarvoor moet een nieuw bestek worden opgesteld.

Rehabilitatie programma openbare wegen In 2020 zijn door de raad de meerjaren budgetten voor het rehabiliteren en onderhouden van de openbare wegen vastgesteld voor de periode 2020 t/m 2023. Tevens is besloten om in 2023 de nieuwe budgetten voor het wegbeheer voor de middellange termijn vast te stellen. Op dit moment wordt er gewerkt aan een meerjaren onderhoudsprogramma voor de wegen, op basis waarvan de nieuwe rehabilitatie en onderhoudsbudgetten voor wegen kunnen worden vastgesteld. Herverlichtingsopgave Op basis van het Beleidsplan openbare verlichting heeft de gemeente de afgelopen jaren middelen beschikbaar gesteld voor de verduurzaming (energiebesparing openbare verlichting) van onze openbare verlichting, dit om te voldoen aan de landelijke doelstelling. In 2023 zal een nieuw beleidsplan openbare verlichting worden opgesteld. Verdere verduurzaming van de openbare verlichting zal hierin worden opgenomen. In dit plan zullen ook de noodzakelijke financiële middelen worden opgenomen. Extra bijdrage Mosaï ue Voor het winkelcentrum Mosaïque wordt reclamebelasting geheven. De opbrengst hiervan wordt door de gemeente verdubbeld. In totaal gaat het om € 14.000 waarvan € 7.000 voor rekening van de gemeente komt. De bedrijven gaan meer aandacht aan het centrum schenken en zijn bereid om hiervoor zelf extra bij te dragen.

Men heeft hiervoor een voorstel gedaan dat leidt tot een totaal van € 15.000 aan reclamebelasting. Van de gemeente wordt gevraagd om eenzelfde bedrag overeenkomstig het bestaande convenant bij te leggen. Dit betekent een extra bedrag van € 8.000 ten opzichte van eerdere jaren. Gezien het belang van een goed draaiend winkelcentrum en de bereidheid van de winkeliers om zelf bij te dragen wordt voorgesteld om hiermee in te stemmen. Programma verduurSAMEN2030 - huisvesting Het projectteam heeft een nieuwe locatie nodig voor het energiehuis, de kosten hiervoor bedragen jaarlijks € 12.000. De nieuwe locatie is nodig wegens voorgenomen sloop van de huidige huisvesting.

Pagina 7 van 10

5. Ontwikkelingen die volgen uit het coalitieprogramma De speerpunten van ons beleid zijn verwoord in het coalitieprogramma. In de begroting van 2023 is al veel nieuw beleid opgenomen dat op dit moment voorbereid of uitgevoerd wordt. Voor het jaar 2024 stellen wij voor om onderstaande op te nemen in de begroting. Coalitieprogramma Nieuw beleid 2024 Omschrijving Onderzoek duurzaam Sportpark

budgettair effect Investering levensduur 40.000

jaar 2025

0

5

Herijking subsidiebeleid Nieuwe komborden in dialect

jaar 2024

PM 75.000

25

Aanpassing gemeentehuis Financieel effect

8.800 PM

jaar 2026 8.800 PM

8.800 PM

0

4.500

4.500

0

PM 13.300

PM 13.300

PM

jaar 2027

4.500 PM 13.300

Als toelichting hierop merken wij het volgende op: Onderzoek duurzaam sportpark Wij willen uitvoering geven aan de aangenomen motie van 8 november 2022 om samen met de verenigingen (gebruikers van de sportparken) te komen tot planvorming omtrent een centraal gelegen duurzaam sportpark waarbij tevens andere gebruikers kunnen aansluiten. De kosten van het onderzoek (uit te voeren in 2024) bedragen € 40.000. Herijking subsidiebeleid Uit signalen die we vanuit de samenleving krijgen bleek dat meer financiële ondersteuning nodig is voor inwonersinitiatieven en voor het gelijktrekken van de subsidiebedragen voor jeugdleden. Hiernaast is aandacht nodig voor jaarlijkse inflatiecorrectie van de subsidies. De financiële effecten hiervan worden betrokken bij het aanbieden van de programmabegroting 2024 - 2027. Nieuwe komborden in dialect De grote' komportalen in de gemeente (maximaal 22 portalen bestaande uit 2 x 22 borden) aanpassen naar een nieuwe versie inclusief dialectbenaming van de plaatsnamen. We willen de gelegenheid aangrijpen voor het opfrissen van de totale uitstraling van de portalen. Naast verkeerskundige informatie wordt er ook toeristische informatie opgenomen. Aanpassing gemeentehuis Het gemeentehuis voldoet niet aan de eisen die gesteld worden aan een kantoorgebouw.

Dit betreft zowel duurzaamheidseisen (label A binnen afzienbare tijd), energieverbruik als Arbowetgeving (eisen rondom binnenklimaat). Met de verbouw wordt ook gekeken naar een aantal functionele eisen. Deze vertalen zich in eisen rondom dienstverlening, zoals ontvangst, wachtruimte, gebruiksgemak balies, privacy, veiligheidseisen e.d. De financiële effecten hiervan worden betrokken bij het aanbieden van de programmabegroting 2024 - 2027.

6. Ophaalsessie raad In de bijeenkomst van 16 mei jl. (ophaalsessie raad) heeft u uw wensen voor 2024-2027 kenbaar gemaakt. In bijlage 1 hebben wij onze reactie hierop verwoord.

7. Financieel perspectief op basis van bestaand en nieuw beleid In hoofdstuk 3 van deze kadernota is het financieel perspectief op basis van bestaand beleid geschetst. In hoofdstuk 4 tot en met 6 gaan we achtereenvolgens in op het gevraagde nieuw beleid.

Pagina 8 van 10

Wij stellen voor om het nieuwe beleid met betrekking tot autonome ontwikkelingen en coalitieakkoord mee te nemen in de voorbereiding van de begroting. Met inachtneming van het vorenstaande treft u hieronder het financieel perspetief op basis van bestaand - en nieuw beleid aan. Toekomstige financiële saldi

2024

Actueel saldo bestaand beleid Nieuw beleid - autonome ontwikkelingen Nieuw beleid - coalitieakkoord Nieuwe saldi inclusief nieuwe beleidswensen

2025

2026

2027

1.376.065

1.864.783

288.693

288.693

-164.900

-74.900

-74.900

-74.900

0

-13.300

-13.300

-13.300

1.211.165

1.776.583

200.493

200.493

Gelet op de hiervoor gepresenteerde saldi stellen wij voor om ten laste van de saldi 2024 en 2025 een bedrag van € 2.000.000 te storten in de algemene reserve en van hieruit een aflossing te doen op afgesloten leningen. Hiermee wordt bereikt dat de financiële ratio's zullen verbeteren en dat we de toekomstige generaties niet extra belasten.

8. Tot slot Zoals eerder opgemerkt is de kaderbrief de opmaat naar de begroting 2024-2027. We hebben nog geen rekening kunnen houden met de effecten van de meicirculaire en de structurele effecten van de jaarrekening. Daarnaast zullen er mogelijk wijzigingen in wettelijke regelgeving plaatsvinden die effect kunnen hebben op de budgetten, denk hierbij bijvoorbeeld aan de aangekondigde wijzigingen bij de Jeugdwet en Wmo. Wij gaan ervan uit dat u tijdens de behandeling van deze kadernota richtinggevende uitspraken doet waar wij bij het opstellen van de begroting 2024-2027 rekening mee kunnen houden

Communicatie n.v.t.

Juridische aspecten n.v.t.

Financiën / fiscale gevolgen De financiële uitgangspunten worden betrokken bij het opstellen van de programmabegroting 2024-2027.

Voorstel Wij stellen u voor de kadernota 2024 vast te stellen.

Burgemeester en wethouders van Bergen (L),

H.H.M. Timmermans De secretaris

M.H.E. Pelzer De burgemeester

Pagina 9 van 10

Bijlage(n) 1. Inbreng raadsfracties kadernota tijdens ophaalsessie mei 2023 inclusief reactie college. 2. Overzicht van de reeds gevoteerde kredieten.

Pagina 10 van 10

Bijlage 1 Ophaalsessie Kadernota 2024

Ophaalsessie kadernota 2024 inclusief reactie college Opmerking tijdens ophaalsessie

Reactie College

PK Substantieel deel (50%) begrotingsoverschot 2024 en '25 reserveren voor 2026 en '27; de resterende 50% besteden aan kortlopende projecten en aan onderzoek naar investeringen voor de lange termijn.

In de kadernota stellen wij voor om van de geprognosticeerde overschotten 2024 en 2025 € 2.000.000 te storten in de algemene reserve.

Werk maken van de samenvoeging van sportparken, in relatie met de toekomst van Den Asseldonk.

Wij geven uitvoering aan het coalitieprogramma waar in is opgenomen dat wij genoemde zaken gaan onderzoeken.

Nu echt aan de slag met het realiseren van tiny houses voor het snel creëren van (tijdelijke) woonruimte.

Wij onderschrijven het belang van het snel realiseren van tiny houses. Wij geven hierbij uitvoering aan het coalitieprogramma waar in dit ook is opgenomen.

Invulling geven aan het Berliterrein (indien geen industriële bestemming mogelijk, dan zorg of woningbouw).

Zoals opgenomen in het coalitieprogramma onderzoeken wij momenteel de mogelijkheden.

Oplossing voor gymzaal Siebengewald.

Wij onderschrijven het belang van een oplossing voor de gymzaal in Siebengewald en zullen u nader informeren.

Stel een steunpunt in voor verenigingen en stichtingen.

Er is een steunpunt voor de verenigingen beschikbaar. Deze verenigingsondersteuner is gekoppeld aan 'Bergen beweegt natuurlijk'.

Iedereen die recht heeft op zorg, moet deze krijgen.

In het coalitieprogramma hebben wij opgenomen dat iedereen de zorg ontvangt die nodig is. Wij blijven ons maximaal inspannen om iedereen voldoende te informeren over de mogelijkheden van zorg. Genoemd kunnen worden de voorzieningenwijzer, onze website maar ook de steun aan diverse organisaties.

VVD Zuinig omgaan met de beschikbare middelen, meer sparen dan uitgeven.

In de kadernota stellen wij voor om van de geprognosticeerde overschotten 2024 en 2025 € 2.000.000 te storten in de algemene reserve.

1

Bijlage 1 Ophaalsessie Kadernota 2024

Voortzetten van de (nood)opvang van asielzoekers, op een andere locatie dan de huidige. Zelf de regie houden over asielzoekers, vluchtelingen en statushouders. Een en ander zoveel mogelijk passend bij onze samenleving.

Wij zijn in afwachting van de opgaven zoals die bij de gemeente(n) gaan landen. Dit hangt samen met het al dan niet doorgaan van de zogenaamde Spreidingswet. Wij zoeken hierin samenspraak met de drie limburgse regietafels.

Woningbeleid ontwikkelen, dat is er niet echt. Nu wordt er vooral gebouwd voor starters en ouderen. Zorg voor variatie in woningbouw, geen smalle straten met allemaal dezelfde huizen.

Het huidige beleid is conform de uitgangspunten van de regionale woonvisie. Deze wordt in 2024 geactualiseerd. Hierbij kan een herziening van de doelgroepen plaatsvinden. Variatie in woningbouw zijn stedenbouwkundige aspecten die bij planvorming worden meegenomen. Dit is maatwerk.

De straten in Nieuw Bergen zijn niet meer van deze tijd, deze stuk voor stuk aanpakken.

Binnenkort organiseren wij een werksessie met de leden van raad waarin de herstructurering van de openbare ruimte wordt besproken.

Mosaïque is het hart van de Maasduinen. Schakel een landschapsarchitect in die een plan maakt voor vergroening waardoor het aanzicht van het centrum beter wordt. Betrek hier ook de toegangswegen bij.

Wij gaan overeenkomstig hetgeen in het coalitieprogramma opgenomen is door met de vergroening van het centrum.

Ten aanzien van het streven naar energieonafhankelijkheid: bedrijven (op De Flammert) kunnen geen zonnepanelen plaatsen of aanspraak maken op meer vermogen vanwege gebrek aan netcapaciteit. Gemeente zou zich sterk moeten maken voor een oplossing.

Dit is een landelijk probleem waar wij als gemeente Bergen helaas geen invloed op hebben.

Wees voorzichtig met de reserves van het grondbedrijf, geen verliesgevende projecten meer.

Wij onderschrijven het uitgangspunt om geen verliesgevende projecten uit te werken.

Serieus kijken naar wat er financieel mogelijk is, waarbij de lasten voor de inwoners zo laag mogelijk blijven.

Wij onderschrijven dit uitgangspunt.

Niet alles zelf willen doen, minder ondernemen als gemeente. Niet doorgaan met het zelf ontwikkelen van bouwlocaties.

Uitgangspunt blijft het door de raad vastgestelde actieve grondbeleid om samen met de marktpartijen de woningbouwopgaven te realiseren. 2

Bijlage 1 Ophaalsessie Kadernota 2024

Mediabeleid: kijk naar alternatieven voor de huidige media die geen of te weinig aandacht besteden aan Bergen.

Wij brengen en onderhouden via relatiebeheer Bergen continu onder de aandacht van diverse media.

KERN Spaar voor mindere tijden.

In de kadernota stellen wij voor om van de geprognosticeerde overschotten 2024 en 2025 € 2.000.000 te storten in de algemene reserve.

Zet VerduurSAMEN2030 (nog) sterker in voor armoedebestrijding.

Wij kijken continu naar de mogelijkheden voor het terugbrengen van de energielasten, bijvoorbeeld de witgoedactie, isolatieprogramma en de warmtescan. De ambities van Verduursamen zijn echter groter dan armoedebestrijding.

Investeer minder in zelf als gemeente bouwen.

Uitgangspunt blijft het door de raad vastgestelde actieve grondbeleid om samen met de marktpartijen de woningbouwopgaven te realiseren.

Actualisatie van de woonvisie is gewenst

Wij liften mee in de actualisatie van de regionale woonvisie 2024.

Bouw klimaatneutraal (bijvoorbeeld met hout in plaats van steen).

Wij zijn gehouden aan de wetgeving zoals het Bouwbesluit. Deze voorschriften zijn leidend.

Het industrieterrein is er voor de industrie, niet voor andere functies zoals wonen.

Het blijft een afweging van belangen, er is altijd sprake van maatwerk.

Pak het achterstallig onderhoud van straten op.

Binnenkort organiseren wij een werksessie met de leden van raad waarin de herstructurering van de openbare ruimte wordt besproken.

Verbeter de verkeersveiligheid.

Wij hebben voortdurend oog voor het verbeteren van knelpunten in het kader van veilig verkeer.

Zorg ervoor dat de voor woningbouw aangekochte gronden snel(ler) bouwrijp worden gemaakt.

Dit is ook het streven van ons college, de markt is hier echter leidend in.

CDA Besteed (meer) aandacht aan samenlevingsvraagstukken, het bestendigen van de samenleving is al ingewikkeld genoeg.

In het programma Samenleving in de begroting en het nog vast te stellen beleidsprogramma van Zorg naar Gezondheid geven wij aan hoe wij 3

Bijlage 1 Ophaalsessie Kadernota 2024 de actuele samenlevingsvraagstukken oppakken. Het verenigingsleven staat onder druk wat een bedreiging is voor de vitaliteit van gemeenschappen. Ontwikkel proactief beleid om hier iets aan te doen.

Wij ondersteunen de verenigingen met subsidies en de verenigingsondersteuner. Voor het overige is het een taak van de verenigingen zelf om hiermee aan de slag te gaan. Waar mogelijk zullen wij faciliteren.

Ga aan de slag met het ontwikkelen van woningbouwlocaties. Zorg sneller voor een passend bestemmingsplan en het bouwrijp maken van de grond.

Dit is ook het streven van ons college. De huidige wetgeving is op veel projecten op dit moment de vertragende factor. Daarnaast is ook de samenwerking met de marktpartijen nodig.

Aanpassing beleidsvisie zon ^ wind is nodig, ondernemers en particulieren moeten meer ruimte krijgen om zelf duurzame energie op te wekken.

Tijdens commissievergadering van 25 januari 2023 bent u hierover geïnformeerd. Wij bereiden op dit moment een voorstel voor met betrekking tot het beleid na 2023

Investeer in verpauperde panden die voor herontwikkeling in aanmerking komen, zoals die langs de N271.

Overeenkomstig hetgeen in het coalitieprogramma is opgenomen voeren wij de beeldkwaliteitsvisie N271 uit.

Spaar voor de `ravijnjaren'.

In de kadernota stellen wij voor om van de geprognosticeerde overschotten 2024 en 2025 € 2.000.000 te storten in de algemene reserve.

Dorpsbelangen Dring op een slimme wijze armoede terug. Zorg ervoor dat de beslisboom álle beschikbare potjes in beeld brengt en niet voortijdig stopt.

Alle communicatie richting inwoners en andere belanghebbenden is inmiddels geactualiseerd. Daarnaast is het informatiepunt in de bibliotheek geopend en komt tegemoet aan hetgeen gevraagd wordt. Onze website is hierop aangepast.

Regel dat er gezonde lunches op basisscholen worden verstrekt.

Primair staan de onderwijsorganisaties hiervoor aan de lat. Periodiek komt dit onderwerp tijdens het LEWA overleg aan de orde.

Doe onderzoek naar de toekomst van de basisscholen in Afferden en Siebengewald.

Dit zullen we oppakken.

Zorg voor de bouw van tiny houses.

Wij onderschrijven het belang van het snel realiseren van tiny houses. Wij geven hierbij uitvoering aan het coalitieprogramma waar in dit ook is opgenomen.

Ga aan de slag met het oplossen van de leegstand in Mosaïque, bijvoorbeeld door grote winkelruimten te splitsen zodat zich hier

Het oplossen van de leegstand in Mosaique is van belang. Wij zijn van mening dat hierbij vooral het particulier initiatief leidend is. 4

Bijlage 1 Ophaalsessie Kadernota 2024 boetiekjes kunnen vestigen. Zorg voor een duurzame bestemming van de toren.

Het duurt te lang tot er daadwerkelijk wordt gebouwd op voor dit doel door de gemeente verworven gronden. Doe hier iets aan.

Dit is ook het streven van ons college, de markt is hier echter leidend in.

Zorg snel(ler) voor een gemeenschappelijk sportpark; centraliseer de sportvelden en besturen van sportverenigingen).

Wij geven uitvoering aan het coalitieprogramma en de motie in het kader van de behandeling van de begroting 2023.

Ga aan de slag met alternatieve bouwmethoden (beperking stikstofuitstoot).

Wij zijn gehouden aan de wetgeving zoals het Bouwbesluit. Deze voorschriften zijn leidend.

Ontwikkel een tweede Bargapark (een soort permanent te bewonen vakantiepark met houten woningen).

Wij hebben voldoende locaties beschikbaar (harde en zachte voorraad), hiermee gaan we aan de slag.

Er is grond genoeg beschikbaar, bouw ruimer (dus geen rijtjeswoningen in smalle straten).

Woningbouw is gebaseerd op de regionale woonvisie en de daarin benoemde doelgroepen. De stedenbouwkundige kwaliteit wordt per plan beoordeeld.

Verbeter de veiligheid op de N271.

Op dit moment wordt de aanleg van de rotonde in Well uitgevoerd. Daar waar wij mogelijkheden hebben zullen wij altijd inzetten op het verkeersveiliger maken van de N271.

Los de parkeerproblematiek in de dorpen op.

Het parkeren zal meegenomen worden in de discussie over de inrichting van de kernen.

Geef een ambtenaar de rol van ondersteuner van verenigingen.

Er is momenteel al een verenigingsondersteuner.

Sparen is niet verkeerd.

In de kadernota stellen wij voor om van de geprognosticeerde overschotten 2024 en 2025 € 2.000.000 te storten in de algemene reserve.

Betrek burgers meer bij de besluitvorming, bijvoorbeeld door het organiseren van lokale referenda.

Wij zijn geen voorstander van lokale referenda. Daar waar gebruikelijk betrekken wij de burgers bij de voorbereiding van besluiten.

Verstevig het bedrijvenloket.

Wij hebben een bedrijvencontactfunctionaris die het contact onderhoudt met en overlegt met de bedrijven.

5

Bijlage 2 Actuele kredieten in 2023

Grootboeknummer

Omschri vin... 7000003 2023: Vervanging burgerzakensysteem(K) 7000006 2023: Migratie servers Centric applicaties(K)

7000007 2023: Factuurherkenning(K) 7000521 2016: Gemeentehuis TL armaturen en zonnepanelen 7000523 2017: Vervanging bureaustoelen 7000524 2017: Herinrichting gemeentehuis(K) 7000540 2019: Laanbepl. en wortelopdr. Siebengewaldseweg(K) 7000708 2023: Vervanging vrachtauto(K) 7000709 2023: Vervanging veegmachine(K) 7140001 2023: Businessplan toekomstbestendig De Flammert(K) 7210003 2017: Dassenraster Siebengewaldseweg(K) 7210005 2020: Verkeersveiligheid N271(K) 7210010 2020: Herinrichting Herckenrathstraat Bergen(K) 7210012 2022 Herinrichting Heijmanspark(K) 7210016 2007: Verkeersmaatreglen GVVP(K) 7210017 2020: Fase 1 2 en 3 Oranjebuurt Afferden(K) 7210018 2019: Voorbereidingskosten Kasteellaan(K) 7210020 2023: Herinrichting Steenuil Bergen(K) 7210021 2023: Subsidie SPV(K) 7210022 2023: Grensovergang Siebengewald(K) 7210023 2023: Onderzoek (her)ontwikkeling Siebengewald(K) 7210024 2023: Voorbereidingskrediet onderhoud Kampbrug(K) 7210025 2023: Groenonderhoud rotondes(K) 7210133 2021: Rehabilitatie wegen(K) 7210134 2022: Rehabilitatie wegen(K) 7210206 2018: Aanpassing gedeelte Gen ing tot fietsweg(K) 7210400 2020: Herinrichting Baron Liedel en Flodorfsstraat(K) 7210401 2022: Herinrichting le deel Keulerstraat(K) 7210402 2021: Herinrichting Nieuweweg Siebengewald(K) 7210404 2021: Herinrichting Douvenstraat(K) 7210405 2020: Reconstructie Meindert Hobbemastraat(K) 7210406 2021:

Realisatie 60 km zone(K) 7210407 2021: Wegverharding Bargapark(K) 7240100 2018: Waterproblematiek Bergen(K) 7240101 2017: Prioritaire dijkver- sterkingen/waterprobl.(K) 7421100 2023: Ventilatie scholen(K) 7510102 2023: Onderzoek verplaatsing Asseldonk(K) 7541100 2018: Renovatie Torenruine Bergen(K) 7550100 2023: Landschapsplan deel 2(K) 7560400 2023: Natuurinclusieve landbouw in Maasdal(K) 7560702 Bezoekerscentrum Nationaal Park(K) 7560750 2022 Project Maasvallei Maasheggen(K) 7580104 2022: Vervanging speeltoestellen(K) 7580105 2023: Vervanging speeltoestellen(K) 7722213 2023: Investeringsprogramma GRP 2020-2025(K) 7722400 2020: Herinrichting Baron Liedel en Flodorfsstraat(K)

70.000,00 45.000,00 12.500,00 106.155,00 60.000,00 845.801,00 229.658,00 260.000,00 175.000,00 25.000,00 37.000,00 783.069,00 1.000.488,00 246.057,00 13.534,00 22.189,00 135.700,00 25.000,00 200.000,00 50.000,00 25.000,00 50.000,00 60.000,00 199.110,00 701.997,00 80.212,00 -12.285,00 1.010.000,00 1.900.965,00 725.782,00 179.474,00 31.000,00 20.910,00 30.703,00 36.925,00 527.744,00 25.000,00 68.077,00 20.000,00 30.000,00 20.247,00 504.347,00 9.962,00 35.000,00 1.513.816,00 330.000,00

Bijlage 2 Actuele kredieten in 2023

7722401 2020: Herinrichting le deel Keulerstraat(K) 7722404 2020: Herinrichting Douvenstraat(K) 7722405 2020: Reconstructie Meindert Hobbemastraat(K) 7723103 Zonnecarport Mosaique(K) 7810100 2016/2018: Herziening

bestemmingsplan buitengebied(K)

7810101 2019: Aanleg glasvezel buitengebied(K)

7810102 2019: Implementatie omgevingswet(K)

7810112 Aankoop manege Seurenheid

Well 7810113 Well; Maaspark Kampergeul(K) Telling

290.000,00 210.000,00 120.000,00 92.192,00 70.998,00 70.998,00 355.635,00 29.697,00 3.150.352,00 16.856.009,00