Samenvattend verslag ophaalsessies volkshuisvestingsprogramma gemeente Bergen (L.)

23.368 Volkshuisvestingsprogramma gemeente Bergen (L.)

1

Op 11 en 13 maart 2024 zijn, in het kader van het nieuwe volkshuisvestingsprogramma van de gemeente Bergen, vier ophaalsessies georganiseerd met verschillende stakeholders op het gebied van wonen en zorg. In dit document is de opbrengst van de vier stakeholdersessies samengevat.

Verslag ophaalsessie volkshuisvestingsprogramma marktpartijen Gemeentehuis Bergen (L.) te Nieuw-Bergen 11 maart 2024 09:30 – 11:30 Aanwezig: Luuk Jansen (Peelrand Makelaardij Venray) Marcel van Hest (Buro Ariëns) Twan Poels (Makelaardij Twan Poels) Ed Peters (Leef Vrij) Stan Olieslagers (Architektenburo Olieslagers) Johan Driessen (Driessen Architectuur) Bob Soberje (Dichterbij) Robert Keulards (gemeente) Henri Banken (gemeente) Maartje Lucassen (Stec Groep) Julia Bloem (Stec Groep) Introductie De sessie is ingeleid door Maartje Lucassen (Stec Groep). Zij lichtte het traject, proces en de stand van zaken rondom het nieuwe volkshuisvestingsprogramma van de gemeente Bergen toe. Ook werd het doel van de sessie uitgelegd: het ophalen van opgaven en kansen voor de woningmarkt van de gemeente Bergen bij lokale marktpartijen. Als startpunt van het gesprekken hebben de aanwezigen een Mentimeter ingevuld. Hierin kwamen de belangrijkste opgaven naar voren (zie afbeelding). Daarbij geldt: hoe groter/vaker het woord is/voorkomt, hoe belangrijker deze opgaven werd gevonden door de aanwezigen. Vervolgens zijn deze opgaven uitgediept en is er (gelijktijdig) stil gestaan bij een aantal feiten en cijfers over de Bergense woningvoorraad en markt en de ontwikkelingen op het gebied van demografie en zorg. Het volgende is concreet opgehaald.

Toekomstbestendig wonen • Er is weinig aanbod, wat er is wordt met veel overwaarde verkocht. Op dit moment staan er maar twee woningen te koop rond de 300.000 euro. • Er trekken mensen vanuit de Randstad naar Bergen. Voor hen is het hier relatief goedkoop. Zij komen voornamelijk voor de vrijstaande woningen. • De vraag vanuit inwoners uit de gemeente Bergen zelf bestaat vooral uit hoek- en tussenwoningen. In dat segment is weinig aanbod.

23.368 Volkshuisvestingsprogramma gemeente Bergen (L.)

• • •

• •

2

Ook moet er aan ‘relatief’ betaalbare woningen vaak nog een hoop gebeuren. 100.000 euro ben je al snel kwijt aan kwaliteits- en verduurzamingsacties. Opgaven op het gebied van verduurzaming zitten voornamelijk in de particuliere voorraad. Woningcorporaties hebben al veel meer bezit verduurzaamd. Aanvragen voor subsidies voor particuliere verduurzaming van bestaande woningen zijn er wel, maar men schrikt alsnog van de kosten. Men ziet de voordelen niet gelijk terug. Het is vaak een lange termijn investering (voor lagere maandlasten). Bestaand vastgoed transformeren is slim. Op dit thema wordt echter ambtelijke snelheid en urgentie gemist. Er zijn veel kleine projectjes in de gemeente, maar de grotere visie ontbreekt. Wat staat er al in de gemeente? En wat moet er dus nog bij? Durf daar vervolgens ook voor te gaan.

Verrijkende nieuwbouw • Volume maken (nieuwbouw) van betaalbare woningen voor starters is erg lastig. Hierdoor staat de keten stil en kunnen jongeren de woningmarkt niet opstromen. • Voor een gemiddelde woning is tegenwoordig een gezamenlijk inkomen van 92.000 euro nodig. Dat is voor veel inwoners van de gemeente Bergen niet haalbaar. Het maximum voor startersleningen moet daarom omhoog. • Nieuwe starterswoningen moeten starterswoningen blijven. • Jongeren moeten aantrekkelijk kunnen wonen. Het gaat daarbij om een combinatie van woonproducten en woonmilieus. • Er moet gebouwd worden in alle prijsklassen. Dan komt doorstroming op gang. Zolang de senior geen alternatief heeft, wordt het lastig en blijft de verhuistrein stil staan. Echter, voor senioren is het passende woningaanbod onaantrekkelijk (veelal te klein/duur in verhouding waar ze nu wonen). • Er zijn te weinig levensloopbestendige woningen, daar is wel veel vraag naar. Liefst met eigen voordeur en (kleine) tuin. Mensen gaan echter niet snel vanuit een grondgebonden woning naar een appartement. Dat lijkt dus een brug te ver. Grote appartementen met grote balkons zijn bovendien te duur. Die verkoop je dus moeilijk. • Mensen kijken steeds vaker naar energie labels. Nieuwbouw is dus zeer aantrekkelijk. • Er bestaat behoefte aan een visie op de uitbreiding van dorpen. Er is best wat ruimte in de dorpen.

• Dichterbij krijgt geen nieuwbouwontwikkelingen op gang. Ze zijn volledig afhankelijk van woningcorporatie Destion. • Nieuwbouw aansluiten op het netwerk is een groot probleem. • Nederlanders wonen heel individualistisch, houden krampachtig vast aan iedereen een eigen woning. Flexibele woonvormen zijn interessant. Een voorbeeld is Knarrenhof (wel meer gericht op ouderen). Wellicht is het een idee dit te combineren met jong en oud? • Veel bijzondere woonvormen zijn echter wel lastig om van de grond af te krijgen. Maatschappelijke doelen zijn namelijk moeilijk te financieren. Daarom zou de samenwerking met de corporatie gezocht kunnen worden. • Gemeente zou actiever beleid moeten voeren op stikstof. Een soort stikstofbank zou interessant zijn. Dit moet alleen wel goed afgestemd worden met provincie. Gemeente is daar mee bezig. Wonen, zorg en welzijn • Woningbouw moet opgepakt worden samen met de zorgorganisaties. Hierdoor kan de verhuistrein op gang komen en worden meer huishoudens geholpen. “Durf als gemeente groots te denken en niet te veel binnen de lijntjes. In principe ja, in plaats van in principe nee.”

Verslag ophaalsessie volkshuisvestingsprogramma zorgpartijen Gemeentehuis Bergen (L.) te Nieuw-Bergen 11 maart 2024 14:30 – 16:30

23.368 Volkshuisvestingsprogramma gemeente Bergen (L.)

3

Aanwezig: Elka van Summeren (de Zorggroep) Nina Peeters (Wijkverpleegkundige Proteion) Ellen Tabeling (Teamleider Proteion) Anouk Jansen (Wijkverpleegkundige Proteion) Linda Willems (Wijkverpleegkundige Groene Kruis Thuiszorg) Christy Nefkens (Wijkverpleegkundige Groene Kruis Thuiszorg) Nicole Dijcks (Dichterbij) Jan Hermans (Alzheimer Nederland) Mike Klaassen (Ergotherapiepraktijk Domi) Mark Hoevenaars (Zorgkantoor) Robert Keulards (gemeente) Wilma Cornelissen (gemeente) Henri Banken (gemeente) Maartje Lucassen (Stec Groep) Julia Bloem (Stec Groep) Introductie De sessie is ingeleid door Maartje Lucassen (Stec Groep). Zij lichtte het traject, proces en de stand van zaken rondom het nieuwe volkshuisvestingsprogramma van de gemeente Bergen toe. Ook werd het doel van de sessie uitgelegd: het ophalen van opgaven en kansen voor de woningmarkt van de gemeente Bergen bij lokale zorgpartijen. Als startpunt van het gesprekken hebben de aanwezigen een Mentimeter ingevuld. Hierin kwamen de belangrijkste opgaven naar voren (zie afbeelding). Daarbij geldt: hoe groter/vaker het woord is/voorkomt, hoe belangrijker deze opgaven werd gevonden door de aanwezigen. Vervolgens zijn deze opgaven uitgediept en is er (gelijktijdig) stil gestaan bij een aantal feiten en cijfers over de Bergense woningvoorraad en -markt en de ontwikkelingen op het gebied van demografie en zorg.

Het volgende is concreet opgehaald. Toekomstbestendig wonen • Passend wonen voor ouderen is een hele belangrijke opgave. • Hoe houd je daarnaast de jongeren in de gemeente? Dat vraagt om meer dan alleen een woning. Ook voorzieningen zijn erg belangrijk. • De verwachting is dat het aantal mensen met dementie verdubbelt in 2040. • We moeten inzetten op bewustwording bij onze toekomstige ouderen (huidige 60-plussers). Wanneer men van plan is het huis te verbouwen, is het bijvoorbeeld goed dat ze al nadenken over levensloopbestendigheid. Verrijkende nieuwbouw • Passende woningen voor oud én jong, dat is het belangrijkste. Jongeren moeten fijn kunnen wonen in de gemeente, dit zijn ten slotte ook de mensen die werken (in de zorg) in de gemeente en die dus hard nodig zijn.

23.368 Volkshuisvestingsprogramma gemeente Bergen (L.)

•

•

•

4

Levensloopbestendig bouwen moet altijd het uitgangspunt zijn. Dit zorgt voor doorstroming bij ouderen die nu te lang blijven zitten in hun te grote woning. Hierdoor ontstaan er, ook in de sociale huur, lange wacht- en zoektijden. Geclusterd wonen met een gezamenlijke ruimte is de woonvorm die het meest nodig is in de gemeente (denk aan het Hoenderpark in Ottersum). Clustering is ook nodig voor efficiënte zorgverlening. Zorgvragen worden ook steeds complexer en dus is het ook lastig om dat in de wijk allemaal te blijven doen. Er is enerzijds dus meer clustering nodig, anderzijds moet ook gespikkelde zorglevering mogelijk blijven, waarbij auto’s voor de deur komen. Woningen moeten geschikt zijn voor beide doelgroepen (jong en oud). Dichtbij voorzieningen is interessant voor beiden. In Nijmegen is er een mooi concept waar jongeren bij ouderen wonen, met een lagere huren onder voorwaarden dat zij de ouderen helpen. Kanttekening daarbij is dat Nijmegen veel studenten heeft en een tekort aan kamers. Dit maakt deze constructie daar wellicht interessanter/meer realistisch dan in Bergen.

“De kracht zit hem in het samen doen mét elkaar. In hokjes denken is een grote handicap. Uiteindelijk moeten we het met elkaar doen, anders is er niemand die over 10 jaar nog in de zorg wil/kan werken.” • •

Er moeten niet alleen woningen in Nieuw-Bergen gebouwd worden. Ook in de andere dorepn moet gebouwd worden. Zorgwoningen moeten flexibel inzetbaar zijn.

Wonen, zorg en welzijn • Leefbaarheid is belangrijk. Met de juiste (informele en formele) zorg kun je langer thuis blijven wonen. Een voorwaarde hiervoor is wel dat de plek waar je woont leefbaar is. • Mensen moeten meer oog voor elkaar krijgen. Activiteiten moeten niet alleen voor ouderen georganiseerd worden, maar juist in combinatie met jongeren. Denk hierbij ook aan woonconcepten waarbij jongeren een woning krijgen op voorwaarde dat ze ouderen helpen. • Personeel is lastig te krijgen, vacatures blijven lang openstaan (ook in vergelijking met andere gemeenten). Meer personeel is nodig om de juiste zorg te kunnen leveren. Hiervoor zijn passende woningen voor zowel ouderen als jongeren nodig. • Doelgroepenbeleid is een mogelijkheid om te onderzoeken. Kanttekening daarbij is wel dat de doelgroepen in Bergen allemaal relatief beperkt zijn en dat dit daardoor lastig is. • Er is noaberschap nodig om de zorgopgaven aan te kunnen (mantelzorg). Zonder netwerk red je het in de toekomst namelijk niet meer. De Thuiszorg is alleen bedoeld om voor het medisch noodzakelijke te komen. De rest moet men hebben van kinderen of andere mantelzorgers. • Voor mensen met Alzheimer of dementie geldt dat een passende woonomgeving noodzakelijk is. Ontmoetingsplekken zijn daarbij erg belangrijk. Deze moeten het liefst op loopafstand zijn. Het zou ook mooi zijn als er partnerwoningen komen.

Zodat stellen niet uit elkaar hoeven. • Het is noodzakelijk om de ontmoetingsplekken te versterken die er al zijn en niet iets nieuws van de grond proberen te krijgen. Dorpshuizen krijgen het namelijk steeds zwaarder. Eenzaamheid is daarentegen een belangrijk thema en ontmoeten is dus echt van belang. • Vrijwilligers zijn er veel. Maar ook professioneel zorgpersoneel is hard nodig en een probleem. Juist ook in de dorpshuizen is zorgondersteuning nodig (doordat bezoekers over het algemeen op leeftijd zijn). Wat is daarbij haalbaar? Daarvoor is ook samenwerking tussen verschillende partijen nodig. Een basiscursus EHBO voor vrijwilligers zou bijvoorbeeld al winst zijn. Houd daarbij wel rekening met de belastbaarheid van deze groep. Het zijn (en blijven) immers vrijwilligers. Het is daarentegen door kleine populatie lastig om er constant professionals op te zetten. “Zoek elkaar op, ben benaderbaar. Zowel persoonlijk als professioneel.” •

Belangrijk dat iedereen elkaar weet te vinden. Zoals mantelzorgers en wijkverplegers. Zorgpartijen zien elkaar niet als concurrenten.

23.368 Volkshuisvestingsprogramma gemeente Bergen (L.)

•

5

Sowieso is het belangrijk om aandacht te hebben voor mantelzorgers. Zij zijn heel belangrijk, zeker omdat ouderen langer thuis moeten blijven wonen. Kijk daarom naar wat is er in de regio al gedaan wordt aan mantelzorgontlasting en kijk wat hier voor Bergen uit te halen valt. Vraag ook door waar mantelzorgers zelf behoefte aan hebben. Ook juist omdat werkverzuim ontstaat door te hoge druk bij mensen die mantelzorg verlenen (naast baan etc.).

‘’Wat past er in gemeente Bergen? Deze gemeente kun je niet kopiëren. Er zit veel kracht bij de kleine gemeenschappen en daardoor veel kansen. Daarvan moet je het hier hebben. Kijk tegelijkertijd naar goede voorbeelden elders. Alleen het wiel uitvinden als het niet past.’’ “Blijf enthousiast en denk niet te snel: dit kan niet of lukt niet.”

23.368 Volkshuisvestingsprogramma gemeente Bergen (L.)

6

Verslag ophaalsessie volkshuisvestingsprogramma bewoners Gemeentehuis Bergen (L.) te Nieuw-Bergen 11 maart 2024 19:30 – 21:30 Aanwezig: Circa 30 bewoners Wilma Cornelissen (gemeente) Henri Banken (gemeente) Maartje Lucassen (Stec Groep) Julia Bloem (Stec Groep) Introductie De sessie is ingeleid door Maartje Lucassen (Stec Groep). Zij lichtte het traject, proces en de stand van zaken rondom het nieuwe volkshuisvestingsprogramma van de gemeente Bergen toe. Ook werd het doel van de sessie uitgelegd: het ophalen van opgaven en kansen voor de woningmarkt van de gemeente Bergen bij bewoners. Aan het begin van de sessie werd al snel duidelijk dat (een deel van) de aanwezige bewoners niet was gekomen voor een ophaalsessie, maar behoefte had aan concreetheid en actie. Specifiek ten aanzien van (bestaande) woningbouwplannen. Volgens hen worden er namelijk geen echte stappen gezet op het gebied van woningbouw en wordt er vooral veel nagedacht en gepraat. Bewoners ervaren daarom een grote mate van urgentie. Dit gevoel matchte niet (volledig) met de insteek van de sessie. De sessie was namelijk bedoeld om lokale input op te halen voor het nieuw op te stellen volkshuisvestingsprogramma van de gemeente Bergen (net als dat met marktpartijen, zorgpartijen en woonpartners gedaan is). Deze sessie stond bovendien los van de plannen die op dit moment lopen.

Om hier meer duidelijkheid over te geven heeft de gemeente toegezegd om richting bewoners meer en beter te communiceren over de (voortgang van) woningbouwplannen. Na de introductie en discussie begon de ophaalsessie inhoudelijk, aan de hand van drie hoofdthema’s die terugkomen in het volkshuisvestingprogramma. Het gaat om: toekomstbestendig wonen, verrijkende nieuwbouw en wonen, zorg en welzijn. Deze drie thema’s waren op drie flaps geschreven. Een vierde flap was bedoeld om overige opgaven op te schrijven, die niet op één van de andere flaps paste. Alle aanwezigen kregen post-its en een pen en konden hierop de opgaven die zij zagen schrijven en deze vervolgens bij het desbetreffende thema plakken. Dit gaf ook de gelegenheid om in gesprek te gaan met elkaar, de gemeente en Stec Groep. Het volgende is concreet opgehaald. Toekomstbestendig wonen • Het belang van het leefbaar houden van de dorpen werd benadrukt. Dat wil zeggen, naast de juiste woningen, ook voldoende voorzieningen en winkels. • Tijdig levensloopbestendig maken van woningen is een belangrijk aandachtspunt in de bestaande voorraad (gelijkvloers etc.). • Het (gemakkelijker) mogelijk maken van duo-woningen en splitsen van woningen is een grote wens. • Doorstroming van ouderen moet gestimuleerd worden door het toevoegen van voldoende (sociale huur) woningen. • Mantelzorgwoningen moeten makkelijker toegestaan worden.

• Het koppelen van budgetten naar dorpsbudget voor vitale kernen is een goede kans. • Probeer jongeren zoveel mogelijk in de gemeente te houden.

23.368 Volkshuisvestingsprogramma gemeente Bergen (L.)

Verrijkende nieuwbouw • Er moeten betaalbare woningen voor de jeugd komen, ook ten behoeve van leefbaarheid dorpen. • Er is behoefte aan clusterwoningen en hofjeswoningen (met zorg), zowel in de huur als koop. • De “betaalbaarheids-“grens is te hoog. 355.000 euro is niet betaalbaar. • Maak gebruik van prefab woningen om snelheid van woningbouw te bevorderen. • Andere woonvormen zoals tiny houses of innovatieve natuurwoningen moeten ook toegestaan worden. • ‘’Eigen inwoners eerst’’ (dit standpunt werd niet door iedereen gedragen).

7

23.368 Volkshuisvestingsprogramma gemeente Bergen (L.)

8

23.368 Volkshuisvestingsprogramma gemeente Bergen (L.)

9

Wonen, zorg en welzijn • Dorpskernen moet vitaal blijven en ingericht zijn op preventie. • Er moeten woonhofjes met zorgaanbod en noaberschap gerealiseerd worden. Laagdrempelig contact kan bijdrage aan het op te lossen personeelstekort in de zorg. • Er moeten mogelijkheden komen voor het samen zorg inkopen in woonvorm. • Er moeten meer gemeenschapsruimten gerealiseerd worden (bijvoorbeeld bij Lindenlaan). • Het zou fijn zijn als er in elk dorp een supermarkt zou zitten. • Iedereen moet de veiligheid in het eigen huis (zelf) beter waarborgen.

23.368 Volkshuisvestingsprogramma gemeente Bergen (L.)

Wat wilt u verder nog kwijt?

10

23.368 Volkshuisvestingsprogramma gemeente Bergen (L.)

11

Verslag ophaalsessie volkshuisvestingsprogramma Destion en De Zorggroep 13 maart 2024 09:00 – 10:30 Aanwezig: Amanda Crombach (manager vastgoed bij De Zorggroep) Diane Geene (manager mens en omgeving bij Destion) Germa Knuver (directeur-bestuurder bij Destion) Robert Keulards (gemeente) Wilma Cornelissen (gemeente) Henri Banken (gemeente) Maartje Lucassen (Stec Groep) Julia Bloem (Stec Groep) Introductie De sessie werd ingeleid door Maartje (Stec Groep). Zij lichtte het traject, proces en de stand van zaken van het op te stellen volkshuisvestingsprogramma toe. Ook werd het doel van de sessie uitgelegd: opgaven op de woningmarkt in gemeente Bergen ophalen bij de lokale woon- en zorgpartners. Na een voorstelronde zijn de belangrijkste opgaven voor gemeente Bergen opgehaald. Het volgende is concreet opgehaald. Belangrijkste opgaven • De belangrijkste opgaven vanuit De Zorggroep: o Langer thuis wonen. Hoe ga je daarbij met de thuissituatie om? En hoe ga je daar zorg verlenen? o De passendheid van het huidige zorgaanbod. o Personeelstekort. Grootste probleem. Juist in de gemeente Bergen. o Prognose: de opgave is ongeveer +100 intramurale plekken tot 2030. o Op dit moment is de Zorggroep bezig met een aantal pilots. In eerste instantie geclusterd (30 woningen), maar ook de optie voor kleinere clusters wordt bekeken.

Als de pilot met kleinere clusters positief uitpakt is de wens om meer te gaan spreiden. • De belangrijkste opgaven vanuit Destion: o Kwantitatieve opgave: 125 woningen toevoegen (prestatieafspraken). Nu staan er vooral veel gezinswoningen van de corporatie in de gemeente. Er is juist vraag naar nultredenwoningen. o Wat precies waar gebouwd moet worden, wordt nog onderzocht. Dat is lastig en er is input nodig van zorgpartijen voor die keuze. Waardevol dus om dit samen te bekijken. o Naast zorgdoelgroepen moeten er ook andere doelgroepen (bijvoorbeeld statushouders) geplaatst worden (wettelijke taakstelling). Dit is de laatste jaren steeds lastiger geworden. Hierdoor staan reguliere woningzoekenden langer op de wachtlijst. Starters hebben minder kans (door minst lange wachttijd). Dat zijn communicerende vaten. o Puzzel: als je jonge mensen in de kernen wil houden, wil je ook binnen een relatief korte tijd een woning kunnen aanbieden. Destion wil (samen met de gemeente) met de jongeren die al langer ingeschreven staan in gesprek gaan. Om op die manier achter hun woonwensen te komen (en invulling te geven aan het programma van de 125 extra woningen). o Het liefst concentreer je zorg in de kernen met de meeste voorzieningen, maar dit maakt het juist ook lastig voor kleinere kernen. Daar wil je bijvoorbeeld ook jongeren aantrekken.

Hoe zorg je ervoor dat juist de kleinere kernen (waar weinig is) aantrekkelijk blijven? o Kleine kernen zijn daarnaast voor bepaalde doelgroepen juist uitermate geschikt. Er is namelijk ook een groeiende doelgroep die baat hebben bij een prikkelarme omgeving.

23.368 Volkshuisvestingsprogramma gemeente Bergen (L.)

12

Waar moeten zorgwoningen worden toegevoegd (en wat betekent dat voor de leefomgeving)? • Grondgebonden levensloopgeschikte woningen: 55-plus en oudere doelgroep gaat daarheen. Dit is een passend product voor Bergen. • In de zorg wordt er nu ingezet op langer thuis. Tegelijkertijd is er wel behoefte aan collectieve ruimten. Corporaties verhuren nu voornamelijk woningen, maar kunnen ook die ruimten verhuren. Maar aan wie verhuur je die dan? • Hier liggen ook kansen voor gemeenten: kansen voor ontmoeten, fysieke ruimten die verschillende doelgroepen bij elkaar brengt. Bijvoorbeeld een gebouw met ouderen naast een school. Op die manier komt men met meerdere doelgroepen in contact. Zo krijg je levendigheid. (of bijvoorbeeld een kinderopvang in de plint van Maasduinen Staete). • Ontmoeten in de directe omgeving is heel belangrijk voor de leefomgeving. Ook mensen die te maken krijgen met beginnende dementie moeten langer thuis wonen. Een goede en dementievriendelijke leefomgeving draagt bij aan hun gezondheid en zelfredzaamheid. • Uitdagingen uit de weg gaan zorgt voor zorgachteruitgang. Mensen moeten elkaar kunnen blijven ontmoeten en er heen kunnen lopen. Dit houdt ze langer fit. Mixen van doelgroepen is daarbij belangrijk. Hoe kunnen ouderen gestimuleerd worden om vroegtijdig te anticiperen op toenemende zorgbehoefte? • Er zijn goede ervaringen met het inzetten van wooncoaches.

Daar zijn verhuisbewegingen uit voortgekomen. Verhuiskostenvergoedingen van provincie kan ook goed werken. • Na bewustwordingscampagne ook juist instrumenten gebruiken. Stabiel beleid voeren. Hoe levensloopgeschikt maken van bestaande voorraad? • Levensloopbestendig maken van huidige voorraad is een belangrijke opgave. Nu veelal met maatwerk vanuit Wmo budget van de gemeente. • Grotere corporatiewoningen splitsen is in het verleden niet gelukt, bijvoorbeeld door de parkeerdruk en het voldoende geluidsdicht maken. Splitsen is dus minder geschikt voor corporatiewoningen, maar juist wel voor grote koopwoningen. • Optoppen is interessant voor corporaties. Er zijn in Bergen niet veel appartementengebouwen, maar het biedt zeker mogelijkheden. Zijn hiervoor bij één complex (in een andere gemeente) concreet aan het kijken naar de mogelijkheden om op te toppen. • Woningdelen voor jongeren kan interessant zijn, alleen toeslagen technisch is dit lastig. Hoe groot is de (uitstroom) opgave vanuit aandachtsgroepen? • Statushouders komen lastig aan een baan, in de zorg is juist een te kort aan personeel. Hoe kan dit gekoppeld worden? • Op dit moment is vooral het aantal te plaatsen statushouders een opgave voor corporatie. In Bergen is minder sprake van uitstroom vanuit beschermd wonen bijvoorbeeld. • Overige urgenten zijn voornamelijk medisch urgenten.

Iemand die zijn/haar heup breekt bijvoorbeeld. • Als een urgente uit grondgebonden sociale huurwoning komt is dit niet erg. Want dan: verhuistrein binnen sociale voorraad op gang. Komt een urgente vanuit een koopwoning, dan geen trein binnen sociale voorraad. • Er moeten mooie combinaties gemaakt worden tussen aandachtsgroepen. Die iets voor elkaar kunnen betekenen (spelletjes spelen bijvoorbeeld).