Raadsvoorstel verhogen budget voor het verstrekken van startersleningen 212335

Voorstel aan de gemeenteraad Datum besluitvorming college 16 december 2025

Portefeuillehouder drs. A. Splinter

Datum vergadering 9 februari 2026

Onderwerp Extra budget voor het verstrekken van startersleningen. Aan de raad,

Inleiding

Het huidige budget voor het verstrekken van startersleningen, inclusief het budget dat de provincie Limburg nog beschikbaar heeft voor ons, is niet meer toereikend om nog startersleningen te verstrekken. In uw verordening voor startersleningen heeft u bepaald, dat wij alleen startersleningen kunnen verstrekken als er nog voldoende budget is. Wij stellen u daarom voor een extra budget beschikbaar te stellen. Als u dit doet dan zullen wij een aanvraag indienen bij het college van Gedeputeerde Staten van Limburg (college van GS) voor een extra provinciaal budget. Het college van GS heeft hiervoor financiële middelen beschikbaar. Onder ‘Argumenten’ staan de redenen om de regeling voor startersleningen nog in ieder geval tot eind 2027 in stand te houden. Wij zijn voornemens om de regeling voor het verstrekken van startersleningen in de tweede helft van 2027 te evalueren en de resultaten van deze evaluatie aan uw gemeenteraad voor te leggen, zodat u kunt bepalen of de startersregeling (in aangepaste vorm) in stand blijft of dat de regeling wordt beëindigd. Temeer omdat de looptijd van de aangepaste provinciale regeling voor het verstrekken van startersleningen eindigt per 31 december 2027 en Provinciale Staten van Limburg in de loop van 2027 een besluit gaat nemen over het al dan niet doorzetten van de regeling.

Relatie met begroting / coalitieprogramma / speerpunten

In de programmabegroting staat, dat we zorgen voor voldoende ruimte voor passende woningen in alle kernen en dat we in het kader hiervan uitvoering geven aan het in december 2024 door de gemeenteraad vastgestelde volkshuisvestingsprogramma. In dit programma staat, dat we de ambitie hebben om te zorgen dat onze gemeente een aantrekkelijke plek blijft om te wonen en wel voor iedereen, dus ook voor starters.

Argumenten Nagenoeg geen budget meer beschikbaar voor het verstrekken van startersleningen. Op dit moment zijn we nagenoeg door het budget voor het verstrekken van startersleningen heen. Dit komt door het ophogen van het maximale bedrag voor een starterslening van € 49.000 naar € 56.000 in 2022 en door het verhogen van de maximale koopsom van € 280.000 naar € 345.000 per 7 mei 2025. Het gevolg hiervan is een stijging van het aantal leningen dat op jaarbasis wordt verstrekt naar 12 tot 15 leningen. Verder is er extra budget nodig in verband met de aanpassing van de provinciale regeling per 1 januari 2026. Die aanpassing houdt in, dat de provinciale bijdrage per lening wordt gewijzigd van 75% in 50%. Dit betekent dus dat de gemeentelijke bijdrage per starterslening wordt verdubbeld (van 25% naar 50%). Toegankelijk houden van de koopwoningmarkt voor starters ook voor nieuwbouwprojecten. Het handhaven van de regeling voor het verstrekken van startersleningen is een belangrijk instrument voor het toegankelijk houden van de woningmarkt voor starters. Ook in onze gemeente. Starters hebben de starterslening vaak hard nodig om de financiering voor aankoop van een woning rond te krijgen.

Onlangs nog hebben wij naar aanleiding van signalen van starters en hypotheekadviseurs besloten om, met ontheffing van het college van GS, de maximale koopsom te verhogen van € 280.000 naar € 345.000 zodat ook nieuwbouwwoningen voor starters bereikbaar zijn. In dit verband merken wij op, dat voor de komende jaren nieuwbouwprojecten in de verschillende kernen gepland staan met naar verwachting een aandeel van ongeveer 60 woningen tot een verkoopprijs van maximaal € 345.000. Verder is de behoefte aan hogere leningen met een absoluut maximum van € 56.000 ook in onze gemeente toegenomen. De woningmarkt in Bergen gaat slechter functioneren als er geen regeling meer is voor startersleningen.

Pagina 1 van 3

Startersleningen hebben een aanzienlijk positief effect op het geheel van de woningmarkt. Ze zetten verhuisketens in gang naar duurdere woningen (bijvoorbeeld voor huishoudens met kinderen) en nul-tredenwoningen (ouderen). Doordat het nu al zo is dat veel minder koopstarters op de woningmarkt een woning kunnen kopen neemt de dynamiek op de woningmarkt direct en indirect af als de startersregeling, die dus ook in onze gemeente in een duidelijke behoefte voorziet, niet meer zou bestaan. Een slechter functionerende woningmarkt staat haaks op de grote behoefte aan betaalbare koopwoningen. Een aantrekkelijke woningmarkt voor starters remt de dubbele vergrijzing. Het stimuleren van jongeren om in onze gemeente te blijven dan wel te komen wonen zorgt voor een betere bevolkingsmix en dat is goed voor de leefbaarheid van de dorpen (beter toekomstperspectief voor onder meer de verenigingen en de basisscholen). Met enige regelmaat krijgen we overigens een aanvraag voor een starterslening van een koopstarter die woonachtig is buiten onze gemeente. In het op 17 december 2024 door de gemeenteraad vastgestelde gemeentelijk volkshuisvestingsprogramma staat de ambitie dat onze gemeente ook in de toekomst een aantrekkelijke plek blijft om te wonen. Dit geldt voor iedereen: Jong en oud, met en zonder beperking, starters en gezinnen, statushouders en andere aandachtsgroepen.

Als we inzoomen op starters dan is het een feit dat zij het moeilijk hebben op de huidige woningmarkt. De startersregeling maakt voor koopstarters vaak net het verschil tussen wel en niet kunnen kopen van een woning, zo blijkt uit contacten met aanvragers voor een starterslening en hun adviseurs. Ook van onze relatiemanager van het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting (Svn) horen we dit. Svn beheert het gemeentelijk en provinciaal budget en doet de financiële toetsing van de aanvragen voor een starterslening.

Communicatie

Het raadsbesluit zal op de gebruikelijke wijze in overleg met Communicatie bekend worden gemaakt.

Juridische aspecten

Het is niet nodig om de gemeenteraad voor te stellen de ‘Verordening Startersregeling gemeente Bergen (L) 2021’ te herzien. Wij zijn bevoegd om de maximale koopsom, evenals de maximale hoogte van de starterslening, op basis van de geldende verordening voor startersleningen volgens de actuele provinciale regeling aan te passen. Het besluit van Provinciale Staten van Limburg van 31 oktober 2025 om de provinciale verordening voor startersleningen aan te passen heeft dus géén inhoudelijke gevolgen voor de verordening voor startersleningen die op dit moment in onze gemeente geldt.

Financiën / fiscale gevolgen De beschikbaarstelling van een budget van € 300.000 betekent voor de begroting een incidentele last van € 6.000 per jaar voor een periode van drie jaar. De dekking van deze incidentele last dient in de begroting 2026 t/m 2028 te worden opgenomen. De lasten kunnen worden gedekt uit onvoorzien incidenteel. De gevolgen voor de kengetallen worden hier weergegeven: Kengetallen 2025 Kengetallen voor lening Kengetallen na lening van 300.000 Solvabiliteitsratio

25,00 %

24,9 %

Schuldquote

74,00 %

74,6 %

Deze rentelast geldt voor een periode van drie jaar omdat de starters de eerste drie jaar zijn vrijgesteld van rente en aflossing. Daarna betalen de starters aflossing en marktrente. Deze betalingen komen ten gunste van de rekening courant van de gemeente Bergen bij het Stimuleringsfonds volkshuisvesting Nederland. De startersregeling levert voor de gemeente geen risico op, het merendeel van de starters heeft na 10 jaar de starterslening afgelost. Het resterende gedeelte komt later. Alle beschikbaar gestelde startersleningen worden weer terugbetaald aan de gemeente Bergen. De startersleningen worden onder Nationale Hypotheek Garantie verstrekt. Dit houdt in, dat als iemand die een hypotheek met starterslening heeft gekregen de lasten van zijn hypotheek met

Pagina 2 van 3

starterslening (=combinatielening) niet meer kan betalen en er bij eventuele verkoop een restschuld overblijft de Stichting Waarborgfonds Eigen Woningen de restschuld aflost. Verder merken wij hier nog op, dat de provincie Limburg nog steeds 50% van iedere verstrekte starterslening voor zijn rekening neemt. Hiervoor stelt de provincie op aanvraag een budget, zogenaamde trekkingsrechten, beschikbaar en stort de gelden op de rekening courant van onze gemeente bij SVn. Het is een bevoegdheid van uw college om trekkingsrechten aan te vragen. De hoogte van de trekkingsrechten is afhankelijk van de hoogte van het gemeentelijk budget op het moment van de aanvraag. Er wordt door het college van GS een raadsbesluit verlangd waaruit blijkt, dat de gemeenteraad ook extra middelen beschikbaar heeft gesteld. Na 3 jaar moet men normaliter beginnen met het aflossen van de starterslening (met rente). Bij verkoop van de woning moet de lening meteen in zijn geheel worden afgelost. Tussentijdse aflossing is ook boetevrij mogelijk. De gelden die hierbij beschikbaar komen worden, onder aftrek van kosten die SVn maakt, bijgeschreven op de rekening-courantrekeningen van onze gemeente bij deze stichting en kunnen dus weer worden ingezet voor het verstrekken van nieuwe startersleningen. Dit is vastgelegd in een overeenkomst die we hebben met SVn.

Tot slot van dit onderdeel nog even wat cijfers en over ‘geen risico’ voor de gemeente. Het huidige gemeentelijk budget bedraagt € 44.544. Na een positief besluit van uw raad bedraagt het budget € 344.544. Het actueel uitstaand saldo aan startersleningen bedraagt € 352.627. Dit draagt voor 0,7% bij aan onze huidige schuldquote. De rente-inkomsten afgezet tegen de kapitaalslasten: De kapitaalslasten (2%) van startersleningen in 2025 bedragen € 8.400 en de renteopbrengsten (3,41%) van deze leningen bedragen € 14.322. De gemeente loopt bij het verstrekken van startersleningen géén risico. Hypotheken worden

verstrekt met Nationale Hypotheek Garantie (NHG). Als vorderingen oninbaar zijn dan komt dit voor 90% voor rekening van het NHG (Stichting Waarborgfonds Eigen Woningen) en voor 10% voor rekening van SVn. Voorstel: Zie pagina 4.

Voorstel

Wij stellen u voor: Een extra budget van € 300.000 beschikbaar te stellen voor het verstrekken van startersleningen. Met vriendelijke groet, Burgemeester en wethouders van Bergen (L),

H.H.M. Timmermans De Secretaris

M.H.D. Rauner De Burgemeester

Bijlage(n)

Concept-raadsbesluit

Pagina 3 van 3