Raadsvoorstel vaststelling Huisvestingsverordening Bergen (L) 2026
Tekst van het document
Voorstel aan de gemeenteraad Datum besluitvorming college 6 januari 2026
Portefeuillehouder drs. A. Splinter / C.E.M.G.T. Ponjee
Datum vergadering 9 februari 2026
Onderwerp Huisvestingsverordening 2026 Aan de raad,
Inleiding
De acht gemeenten in Noord-Limburg hebben samen een regionale Huisvestingsverordening opgesteld. In een Huisvestingsverordening wordt geregeld op welke wijze schaarse woonruimte wordt toegewezen en hoe om wordt gegaan met urgentie en voorrang. Het hebben van een Huisvestingsverordening met daarin een urgentieregeling wordt wettelijk verplicht. Dit komt voort uit de Wet Versterking Regie Volkshuisvesting. Deze wet treedt naar verwachting uiterlijk eind 2026 in werking. De ontwerp-Huisvestingsverordening heeft bij zeven van de acht regiogemeenten (waaronder de gemeente Bergen) zes weken ter inzage gelegen en is hiervoor actief toegestuurd naar stakeholders. Daarnaast hebben alle acht de regiogemeenten hun ontwerpHuisvestingsverordening aan Gedeputeerde Staten van Provincie Limburg voorgelegd ter advies, zoals wettelijk bepaald in de Huisvestingswet 2014 artikel 6 lid 3. Na inspraak en advies van Provincie Limburg ligt nu de definitieve Huisvestingsverordening Bergen (L) 2026 ter besluitvorming aan u voor. Met dit voorstel wordt de Huisvestingsverordening vastgesteld, zodat woningzoekenden in de regio mogen rekenen op eenduidige en transparante regels.
Relatie met begroting / coalitieprogramma / speerpunten n.v.t.
Argumenten
De ontwerp-Huisvestingsverordening Bergen (L) 2026 heeft gedurende zes weken ter inzage gelegen en de reacties zijn verwerkt. Dit waarborgt transparantie en inspraak. Door de terinzagelegging konden inwoners, corporaties en andere belanghebbenden hun mening geven, wat de kwaliteit en legitimiteit van de Huisvestingsverordening versterkt. Gedeputeerde Staten van Provincie Limburg heeft conform haar wettelijke adviesbevoegdheid advies uitgebracht. ➢
De ontwerp-Huisvestingsverordening heeft vanaf 7 oktober 2025 tot en met 17 november 2025 ter inzage gelegen. Alle reacties zijn in gezamenlijkheid door de acht gemeenten beoordeeld en verwerkt in de Nota van zienswijzen en (ambtshalve) wijzigingen. De gemeente Bergen (L) heeft een reactie ontvangen van Woningcorporatie Destion en de Adviesraad Sociaal Domein. Op 11 december 2025 heeft Woon alliantie Limburg een brief toegezonden ten aanzien van de huisvestingsverordening. Deze is niet meegenomen in de nota van zienswijze. De brief is ter volledigheid wel toegevoegd aan het raadsvoorstel. Er heeft een breed participatietraject met corporaties, adviesraden en zorgpartijen plaatsgevonden. Dit zorgt voor draagvlak en kwaliteit. Tijdens meerdere bijeenkomsten en consultaties is input opgehaald bij diverse stakeholders, waardoor de Huisvestingsverordening aansluit bij lokale en regionale verwachtingen en behoeften. ➢
➢
Het hebben van een huisvestingsverordening met een urgentieregeling wordt wettelijk verplicht.
Pagina 1 van 5
In de nieuwe Wet Versterking Regie op de Volkshuisvesting is een wijziging van de Huisvestingswet opgenomen. Hiermee wordt het verplicht dat alle gemeenten en urgentieregeling opstellen in de vorm van een huisvestingsverordening. De Wet Versterking Regie op de Volkshuisvesting treedt naar verwachting in 2026 in werking. De Huisvestingsverordening is in de regio Noord-Limburg ten aanzien van de urgentieregeling gelijkluidend. De verordeningen die ter vaststelling aan de acht gemeenteraden worden voorgelegd, zijn ten aanzien van de urgentieregeling gelijkluidend. Dit heeft als voordeel dat: De regels rond huisvesting en voorrang eenduidig en transparant zijn; Voor woningzoekenden dezelfde regels en criteria gelden in heel Noord-Limburg; Het hanteren van dezelfde urgentiecriteria in alle acht gemeenten ‘shopgedrag’ en een waterbedeffect voorkomt; De gemeenten de uitvoeringsorganisatie gezamenlijk kunnen vormgeven, wat efficiënt is en de kosten per gemeente verlaagt. Door het instellen van een Regionale Urgentiecommissie en een Regionale Bezwarencommissie worden urgentieaanvragen zonder woonbegeleiding en eventuele bezwaren op afwijzingen van deze urgentieaanvragen in de hele regio op dezelfde wijze behandeld. Voor het behandelen van urgentieaanvragen met woonbegeleiding wordt de samenwerking met Woonkans gecontinueerd. ➢
➢ Er is een signaalwaarde van 30% voor urgente doelgroepen opgenomen. Zo blijft er een balans bestaan tussen urgente en reguliere woningzoekenden. Door de signaalwaarde te monitoren voorkomen we dat reguliere woningzoekenden met oplopende inschrijftijden van doen krijgen. ➢ De Huisvestingsverordening regelt voorrang voor sociaal urgenten. Uniform beleid voorkomt willekeur en beschermt kwetsbare groepen. Door duidelijke criteria vast te leggen, wordt voorkomen dat schrijnende situaties verschillend worden behandeld per gemeente. ➢ De Huisvestingsverordening regelt urgentie voor statushouders. In de Huisvestingsverordening zijn statushouders die middels de taakstelling gekoppeld zijn aan de gemeente, als urgentiecategorie opgenomen. Statushouders zijn geen wettelijke verplichte urgentiedoelgroep. Gemeenten hebben echter middels een taakstelling verantwoordelijkheid om statushouders te huisvesten. Het opnemen van statushouders als urgentiecategorie ondersteunt de wettelijke taakstelling en integratie. ➢ De verordening regelt daarnaast voorrang voor herstructureerders. Het betreft hierbij huurders die woonachtig zijn in het vastgoed van een van de woningcorporaties die bezit hebben in de regio Noord-Limburg en die gedwongen worden om te verhuizen, omdat het bestaande vastgoed door de corporatie wordt gesloopt dan wel intensief wordt gerenoveerd.
Hierdoor wordt voorkomen dat wenselijke vastgoedontwikkelingen vertraging oplopen. ➢ De Huisvestingsverordening regelt voorrang voor lokaal woningzoekenden. Wettelijk wordt de mogelijkheid geboden om een voorrangsregeling in te voeren voor woningzoekenden met lokale binding. De gemeente mag deze lokale voorrang alleen toepassen wanneer uit een onafhankelijk onderzoek blijkt dat er sprake is van schaarste en verdringing van woningzoekenden met lokale binding door woningzoekenden van buiten de kern of gemeente. Dit schaarsteonderzoek is voor de regio Noord-Limburg uitgevoerd door Stec Groep. Het onderzoek laat zien dat er op gemeenteniveau veelal geen sprake is van verdringing (meer dan 50% van de sociale huurwoningen komt al terecht bij inwoners van de eigen gemeente). Op basis van een analyse van verhuisbewegingen op gemeenteniveau in de gemeente Bergen blijkt dat 59% van de verhuizingen in de periode 2018-2023 plaatsvond door huishoudens met een lokale binding met de gemeente Bergen. Dit zorgt ervoor dat een voorrangsregeling op gemeentelijk niveau niet mogelijk is. Op kernniveau is in veel kleinere kernen in Noord-Limburg wel sprake van verdringing, omdat daar minder dan 50% van de sociale verhuringen terechtkomt bij inwoners van de eigen kern. Op kernniveau is de verdringing aangetoond voor enkele dorpen in de gemeente Bergen.
In Nieuw Bergen en Siebengewald werd in de periode 2018-2023 respectievelijk 55% en 52% van de sociale huurwoningen lokaal toewezen met binding op kernniveau. Hierdoor is het niet mogelijk om voor Pagina 2 van 5
deze dorpen de lokale voorrang in te voeren. In de kernen Afferden en Well lag dit percentage in de genoemde periode respectievelijk 44% en 37%. Voor deze dorpen mag lokale voorrang op kernniveau worden opgelegd. Voor de kernen Aijen, Bergen en Wellerlooi zijn er in het onderzoeksrapport geen cijfers opgenomen, aangezien het aantal verhuisbewegingen door mensen met lokale binding of mensen zonder lokale binding onder de tien per jaar ligt. In dat geval mogen de cijfers niet worden meegenomen in het onderzoeksrapport. Gezien het lage aantal verhuisbewegingen in Aijen en Bergen is het ook voor deze kernen te beargumenteren om de voorrangsregel voor lokale binding in de kern in te voeren. Voorgesteld wordt om de voorrangsregel voor lokale binding op kernniveau in te stellen voor de sociale huurwoningen in de kernen: Afferden, Aijen, Bergen, Well en Wellerlooi. Hierbij dient wel vermeld te worden dat de daadwerkelijke impact hiervan beperkt is als het aantal mutatie beperkt is, zoals naar alle waarschijnlijkheid in onder andere Aijen en Bergen het geval is. Daarnaast liggen de percentages van Afferden, Well en Wellerlooi al redelijk dicht bij de 50% van lokale toewijzing. Tevens zorgt deze regeling ervoor dat er onderscheid wordt gemaakt in de kernen.
In de voorliggende Huisvestingsverordening Bergen (L) 2026 is deze voorrangsregeling opgenomen voor de dorpen Afferden, Aijen, Bergen, Well en Wellerlooi. ➢ -
-
De verdere uitwerking en implementatie van de Huisvestingsverordening vraagt nog aandacht. Er zijn verschillen tussen de gemeenten ten aanzien van het opnemen van voorrang met lokale binding: Gemeenten hanteren verschillende regels ten aanzien van lokale binding, wat vraagt om duidelijke communicatie. Dit kan leiden tot verwarring bij woningzoekenden, daarom moeten gemeenten helder communiceren. De woningcorporaties moeten het woonruimteverdeelsysteem aanpassen om dit goed te implementeren. De implementatie is complex: Implementatie van urgentie en lokale voorrang vergt tijd en middelen. Het opzetten van een onafhankelijke Regionale Urgentiecommissie en Regionale Bezwarencommissie, het opstellen van reglementen hiervoor, het aanpassen van processen binnen Woonkans en het aanpassen van woonruimteverdeelsystemen vraagt om samenwerking en voldoende personele capaciteit. De Huisvestingsverordening is beoogd om per 1 juli 2026 in werking te treden. Het is van belang dat dan de organisatie en de processen en systemen goed zijn ingericht. Deze voorbereidingen worden regionaal opgepakt samen met de woningcorporaties.
➢ Advies Provincie ten aanzien van arbeidsmigranten. Provincie Limburg vindt dat bepaalde arbeidsmigranten als urgentiecategorie opgenomen hadden moeten worden. Provincie Limburg geeft in haar advies aan dat het een gemiste kans is dat de huisvesting van arbeidsmigranten niet meegenomen is in de huisvestingsverordening. Door het instellen van een urgentiecategorie voor bepaalde arbeidsmigranten kan doorstroom uit short-stay huisvestingslocaties bewerkstelligd worden. Ook had urgentie verleend kunnen worden aan arbeidsmigranten die in vitale sectoren werken, zoals de zorg. En we hadden middels de huisvestingsverordening regionaal bindende afspraken kunnen maken. Gemeenten delen de ambitie van Provincie Limburg als stip op de horizon dat arbeidsmigranten die langere tijd in Nederland blijven in reguliere woningen wonen. Omdat dit echter in de huidige woningmarkt een onhaalbare opgave is en we het proces voor de andere aandachtsgroepen niet willen frustreren, is deze doelgroep niet opgenomen in de eerste basisversie van de huisvestingsverordening. We willen hier eerst ervaring mee opdoen, alvorens onderdelen toe te voegen.
Communicatie
De Huisvestingsverordening Bergen (L) 2026 dient met ingang van 1 juli 2026 gepubliceerd te worden in het Gemeenteblad. Op de gemeentelijke website wordt informatie opgenomen over de Huisvestingsverordening Bergen (L) 2026 en later volgt ook aanvullende informatie over de uitvoering. Het advies vanuit de Adviesraad Sociaal Domein om de communicatie in begrijpbare taal plaats te laten vinden, in plaats van de juridische taal wordt hierin meegenomen.
Pagina 3 van 5
Alle stakeholders die betrokken waren bij de uitwerking van de Huisvestingsverordening, die hierop een zienswijze dan wel advies hebben ingediend, worden op de hoogte gesteld van besluitvorming. Nadat de Huisvestingsverordening per 1 juli 2026 in werking treedt, wordt de uitvoering hiervan na een jaar geëvalueerd. Herijking of uitbreiding van de Huisvestingsverordening is dan eventueel aan de orde. Uw gemeenteraad wordt hierover proactief geïnformeerd middels een raadsvoorstel dan wel raadsinformatiebrief.
Juridische aspecten De Huisvestingsverordening wordt naar verwachting eind 2026 verplicht in verband met de Wet Versterking Regie op de Volkshuisvesting. De voorliggende Huisvestingsverordening sorteert voor op de verplichting die is opgenomen in de wet. De concept Huisvestingsverordening Bergen (L) 2026 heeft gedurende zes weken ter inzage gelegen conform de inspraakprocedure uit de Participatieverordening Bergen (L) 2024. Hierbij is actief een reactie gevraagd aan de Adviesraad Sociaal Domein. Tevens is conform haar wettelijke adviesbevoegdheid op basis van de Huisvestingswet de Provincie Limburg gevraagd om advies.
Financiën / fiscale gevolgen De hoogte van de structurele kosten voor de uitvoering is onzeker. Een aantal urgente doelgroepen is nieuw en hier zijn geen ervaringscijfers van. We weten niet hoeveel urgentieaanvragen we jaarlijks kunnen verwachten. De structurele kosten van de Regionale Urgentiecommissie en de Regionale Bezwarencommissie zijn een afgeleide van het aantal urgentieaanvragen. De uitvoeringskosten zijn afgeleid van ervaringen elders in het land. Na een jaar zal hier meer inzicht in zijn en wordt een eventuele bijstelling aan uw gemeenteraad voorgelegd tijdens de begrotingsbehandeling. Voor het behandelen van urgentieaanvragen met woonbegeleiding wordt de samenwerking binnen Woonkans gecontinueerd. Woonkans wordt en blijft bekostigd uit de Modulaire Gemeenschappelijke Regeling Sociaal Domein. De aanloopkosten worden middels een provinciale SPUK-regeling door het Rijk gedekt. De kosten voor de Regionale Urgentiecommissie en Regionale Bezwarencommissie zijn naar verwachting €200.000 per jaar (voor acht gemeenten samen). De kosten worden op basis van inwonersaantallen verdeeld. In de begroting van 2026 is € 25.000,- opgenomen ten aanzien van de uitvoering van de Huisvestingsverordening. Aanloopkosten worden gedekt door Rijksmiddelen via Provincie Limburg.
Voorstel
Wij stellen u voor: 1. In te stemmen met de beantwoording van de ingediende zienswijzen en de staat van wijzigingen tot aanpassing van de ontwerp-Huisvestingsverordening gemeente Bergen (L) 2026, zoals vastgelegd in de bijlage Nota van zienswijzen en (ambtshalve) wijzigingen; 2. De Huisvestingsverordening Bergen (L) 2026 vast te stellen; 3. De Huisvestingsverordening Bergen (L) 2026 gelijk met die van de regiogemeenten in Noord-Limburg in werking te laten treden op 1 juli 2026;
Met vriendelijke groet, Burgemeester en wethouders van Bergen (L), {{esl:Signer1:capture:size(200,50)}}
H.H.M. Timmermans De Secretaris
{{esl:Signer2:capture:size(200,50)}}
M.H.D. Rauner De Burgemeester
Pagina 4 van 5
Bijlage(n) 1. 2. 3.
Raadsbesluit Huisvestingsverordening Bergen (L) 2026, met bijlagen Stec Adviesnotitie Voorrangsregeling Noord-Limburg
4.
Stec Schaarsteonderzoek gemeente Bergen (L)
5.
Advies Provincie Limburg
6.
Onafhankelijk advies van de Adviesraad Sociaal Domein, d.d. 13 november 2025
7.
Nota van zienswijzen en (ambtshalve) wijzigingen
8.
Brief Woon alliantie Limburg, d.d. 11 december 2025
Pagina 5 van 5