Raadsvoorstel Vaststelling Gemeentelijke Wegen- Water- en RioleringsProgramma 2026-2031 211039 215624

Voorstel aan de gemeenteraad Datum besluitvorming college 4 november 2025

Portefeuillehouder drs. A. Splinter

Datum vergadering 16 december 2025

Onderwerp 250925 Gemeentelijke Wegen Water RioleringsProgramma 2026 - 2031 Aan de raad,

Inleiding

In bijlage I van dit voorstel is opgenomen het eerste integrale Wegen, Water en Rioleringsprogramma (GWWRP) van de gemeente Bergen. Dit programma vormt een belangrijke stap in het toekomstgericht beheren van onze fysieke leefomgeving. Wegen, riolering en water zijn essentiële gemeentelijke assets die sterk met elkaar verweven zijn. Denk aan regenwater dat via verharding afstroomt naar ondergrondse voorzieningen, of riolen die onder wegen liggen, deze samenhang vraagt om een integrale aanpak. Waar voorheen het beleid en de uitvoering van werkzaamheden aan wegen en riolering afzonderlijk werden gepland, biedt het GWWRP voor het eerst een integrale beleidsvisie en programmering voor zowel de korte als lange termijn. Daarnaast sluit dit programma aan bij op onze ambities voor het klimaat en geeft invulling aan wettelijke zorgtaken die voortkomen uit onder andere de Wegenwet, Wegenverkeerswet, het Burgerlijk Wetboek en de zorgplichten voor stedelijk afvalwater, hemelwater en grondwater. Het GWWRP bevat: • De gemeentelijke ambitie voor wegen, riolering en water. • Een strategie voor de korte termijn, met een doorkijk naar de lange termijn. • Een financiële onderbouwing voor de rioolheffing. • Een overzicht van benodigde investeringen in wegen en water. • Inzicht in de personele capaciteit die nodig is om deze strategie uit te voeren.

Het GWWRP wordt vastgesteld voor de planperiode 2026 – 2031. Halverwege de planperiode, in 2028 evalueren we dit programma. We kijken terug hoe het eerste GWWRP bevalt. We maken inzichtelijk hoe het uitvoeren van de integrale opgave en de opgaven voor wegen en water en riolering verlopen. Waar nodig stellen we bij. In het laatste jaar van de planperiode, 2031, actualiseren we dit programma. We stellen het beleid bij waar nodig en bepalen de nieuwe opgave. Met dit programma wordt een solide basis gelegd voor een samenhangende, efficiënte en toekomstbestendige aanpak van het beheer van onze infrastructuur. Wij vragen de raad om kennis te nemen van dit programma en in te stemmen met de voorgestelde koers.

Relatie met begroting / coalitieprogramma / speerpunten

In het GWWRP worden de doelstellingen uit het Coalitieprogramma voor de thema’s duurzaamheid en leefbaarheid doorvertaald in het beleid en een uitvoeringsprogramma voor Wegen, Water en Riolering. Het programma vormt een directe uitvoering van de motie “Fondsvorming openbare ruimte” van 9 juli 2024, waarin is verzocht om scenario’s voor een langjarige invulling van een transitiefonds. Het GWWRP biedt daarmee niet alleen een inhoudelijke beleidsvisie, maar ook een robuuste financiële onderbouwing die aansluit bij de wensen van de raad en de uitgangspunten van het Coalitieprogramma. Het programma draagt bij aan een toekomstbestendige inrichting van de openbare ruimte, waarbij duurzaamheid, leefbaarheid en kostenefficiëntie centraal staan.

Argumenten Het realiseren van de ambities uit de Omgevingsvisie vraagt om een integrale benadering van de fysieke leefomgeving. Vanuit de disciplines wegen, water en riolering leveren we een directe bijdrage aan deze ambities. In de praktijk blijkt dat de doelstellingen binnen deze vakgebieden

Pagina 1 van 5

vaak overlappen en elkaar versterken. Dit vraagt om afstemming en samenwerking bij het uitvoeren van werkzaamheden. Binnen de kom, komen vervangingsopgaven van wegen en riolering samen. Grote delen van beide systemen naderen gelijktijdig het einde van hun levensduur. Dit stelt de gemeente Bergen voor een uitdaging. Door opgaven vanuit wegen, water en riolering integraal te programmeren, benutten we kansen voor efficiëntie, beperken we maatschappelijke kosten en overlast en dragen we bij aan de doelen uit de Omgevingsvisie. Tevens dragen we hiermee zorg voor de instandhouding van onze wegen en riolen. Een belangrijk gedeeld doel is het functioneel houden van voorzieningen. Wegen vervullen hierin een logische rol als drager van mobiliteit. Vanuit waterbeheer zorgen we ervoor dat bij hevige neerslag de bereikbaarheid behouden blijft door een robuuste afvoer en verwerking van water. Daarnaast vraagt het veranderende klimaat om een toekomstbestendige inrichting van de openbare ruimte. Langere periodes van droogte, intensievere neerslag en hogere temperaturen stellen nieuwe eisen aan onze leefomgeving. Dit vraagt om ruimtelijke afstemming en integrale ontwerpkeuzes tussen wegen en water. Ook het realiseren van een gezonde en aantrekkelijke leefomgeving is een gedeeld belang. Vanuit water en riolering zorgen we dat inwoners niet in contact komen met afvalwater.

Vanuit wegen beperken we hinder door verkeer en dragen we bij aan een veilige en prettige woonomgeving. Tot slot pakken we twee thema’s volledig integraal op: We werken samen uit hoe we ervoor zorgen dat we ons materiaalgebruik verduurzamen en gaan de opgave voor de korte en de lange termijn op elkaar afstemmen.

Communicatie Een kennisgeving in de plaatselijke krant en op internet. De stukken worden tevens digitaal beschikbaar gesteld.

Juridische aspecten

Omgevingswet Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet per 1 januari 2024 is de wettelijke verplichting tot het opstellen van een Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) vervallen. Artikel 3.14 Omgevingswet bevat echter een regeling voor het gemeentelijke rioleringsplan. Hier staat: “Het college van burgemeester en wethouders kan ter invulling van de taak, bedoeld in artikel 2.16, eerste lid, onder a, onder 1° tot en met 3°, een gemeentelijk rioleringsprogramma vaststellen.” Artikel 2.16 bevat een overzicht van gemeentelijke taken voor de fysieke leefomgeving. Hieruit volgt dat gemeenten verantwoordelijk blijven voor de uitvoering van de zorgplichten voor afvalwater, hemelwater en grondwater. Volgens artikel 2.16 lid 1 onder b maken de openbare wegen hier ook deel van uit. Via het GWWRP beschrijft de gemeente Bergen op welke wijze zij invulling geeft aan de zorgplichten. Het GWWRP: • Vervangt het GRP als beleidsinstrument; • Verbindt beleid en uitvoering van gemeentelijke watertaken; • Sluit aan op de Omgevingsvisie en het Omgevingsplan; • Onderbouwt de rioolheffing op basis van kosten en maatregelen; • Vervangt het Wegenonderhoudsplan. Participatie Volgens de Participatieverordering Bergen 2024 is het uitgangspunt dat er participatie plaatsvindt tenzij er sprake is van één van de vier uitzonderingen daarop.

Het GWWRP is zonder participatie tot stand gekomen op basis van artikel 3 lid 4 onder b van de Participatieverordening. Er is namelijk sprake van een beleidsstuk dat hoofdzakelijk betrekking heeft op gemeentelijke verplichtingen en zorgtaken. Projecten die voortkomen uit het GWWRP zullen onder participatie tot stand komen, conform de participatieverordering. De invulling van de buitenruimte wordt hierbij mede bepaald door flankerend beleid.

Pagina 2 van 5

Verordeningen worden aangepast Het nieuwe GWWRP wordt doorvertaald in de Verordening rioolheffing 2026. Deze wordt ter besluitvorming aangeboden in de raadsvergadering van 16 december 2025. Vanaf 1 januari 2030 is er ook een effect op de OZB-verordening voorzien.

Financiën / fiscale gevolgen

Het GWWRP geeft inzicht in de middelen die benodigd zijn om ambities en maatregelen op het gebied van wegen, water en riolering te kunnen uitvoeren. De kosten die hiermee zijn gemoeid, zijn te verdelen in 3 categorieën: Kosten als gevolg van projecten waar wegen, water en riolering een gezamenlijke opgave hebben; Kosten t.b.v. de ‘eigen’ opgave vanuit wegen; Kosten t.b.v. de ‘eigen’ opgave vanuit riolering en water.

Gezamenlijke opgave wegen, water en riolering

De gezamenlijke opgave is bepaald voor het areaal waar raakvlakken tussen wegen, riolering en water voorkomen. Deze raakvlakken bevindingen zich binnen de bebouwde kom. Aan de hand van de staat van het huidige weg- en rioolareaal en het hydraulisch functioneren van de riolering is de gezamenlijke opgave bepaald. Op basis hiervan zijn binnen de komgrenzen projecten gedefinieerd die de komende zes jaar uitgevoerd zouden moeten worden. De totale kosten van deze gezamenlijke opgave voor de periode van 2026-2031 zijn geraamd op: €15.620.750 Een gedeelte van deze opgave €6.543.704 zal uit het wegenfonds (Transitie openbare ruimte binnen de dorpskernen) bekostigd worden. Het overige deel zijnde €9.078.000 wordt uit het rioolfonds bekostigd.

Wegen: de ‘eigen’ opgave

Voor de opgaves vanuit het wegen areaal waar geen mogelijkheden liggen om werkzaamheden met riolering te combineren is een dekking vanuit het wegenfonds benodigd. De werkzaamheden voor deze opgaven bestaan uit klein onderhoud, groot onderhoud, rehabilitatie en reconstructie. De totale kosten gemoeid met deze opgaven voor de periode 2026-2031 zijn geraamd op: €17.102.000 Inmiddels heeft u ingestemd met 4 jaarlijkse tranches van 2,3mln (totaal 9,2mln). Aanvullend is in de periode 2028 – 2031 nog een kredietvraag nodig van € 7.902.000 om de nieuwe investering te bekostigen. Om deze kosten te dekken wordt op dit moment voorgesteld om per 1 januari 2030 een verhoging van de OZB door te voeren. Dit zou een OZB verhoging van 6,7% per jaar betekenen voor de jaren 2030, 2031 en 2032.

Water en riolering: de ‘eigen’ investeringsopgave & exploitatie

Binnen de opgave voor water en riolering zijn er werkzaamheden die niet gekoppeld zijn aan wegenprojecten. Deze worden gefinancierd vanuit het rioleringsfonds en omvatten vervanging en verbetering van het rioolstelsel, zoals relinen, aanpak van wateroverlast, afkoppelen van hemelwater, vervanging van gemalen en aanleg van drukriolering. Voor 2026–2031 zijn de investering geraamd op €3.319.000. Daarnaast zijn voor de periode 2026–2031 exploitatiekosten voorzien van €7.837.878 voor inspectie, reiniging, storingsonderhoud, energieverbruik en regulier beheer. Ook deze worden gedekt uit het rioolfonds. Om bovenstaande kosten te dekken, is een kostendekkingsberekening opgesteld waarin de dekking via de rioolheffing wordt onderbouwd (zie hfdst. 13 van het GWWRP).

Pagina 3 van 5

Rioolfonds en Wegenfonds De Kosten voor wegen en riolering voortkomend uit dit programma worden betaald uit het Wegenfonds en Rioolfonds. Rioolfonds: Om de kosten welke uit het rioolfonds betaald zullen worden te kunnen dekken stijgt in 2026 de rioolheffing met ongeveer €11 naar een tarief van €308 (conform huidig GRP). In de periode van 2027-2029 is een stijging van de rioolheffing met €23 per jaar nodig. Vanaf 2030 stijgt de rioolheffing jaarlijks door met €16 per jaar. Onderstaande tabel geeft de benodigde hoogte van de rioolheffing per jaar weer. Jaar 2025 (huidig) 2026 2027 2028 2029 2030 2031 Tabel 1 hoogte absolute rioolheffing

Hoogte rioolheffing (excl. Inflatiecorrectie) €297,02 €308,00 €331,00 €354,00 €377,00 €393,00 €409,00

In onderstaande figuur zijn de jaarlijkse te dekken kosten per heffingseenheid (blauw) weergegeven, het voorgestelde rioolheffingstarief (oranje) en het verloop van de voorziening (geel).

Figuur 1 verloop van de rioolheffing

Pagina 4 van 5

Wegenfonds: In de begroting van 2025 is in lijn met de beantwoording van de motie “Motie Fonds vorming openbare ruimte” het wegenfonds ingericht. Het wegenfonds is verdeeld in twee posten: Post 1) Onderhoud wegen, tranche (jaar…) (Instandhouding huidige areaal); Post 2) Transitie Openbare Ruimte Binnen de Dorpskernen (jaar …); In de kadernota 2025 is vooruitlopend op het GWWRP een meerjarenvoorstel gedaan voor de vulling van het wegenfonds voor de periode 2025 t/m 2028. Onderstaande tabel geeft weer welke middelen zijn voorzien en welke additionele investeringen benodigd zijn om de kosten voor de opgave uit het GWWRP voor de wegen te kunnen dekken. Benodigd budget Klein/groot onderhoud + rehabilitatie

Beschikbaar budget

Integrale opgave transitie openbare ruimte (wegendeel)

Onderhoud + rehabilitatie

2025

Transitie openbare ruimte binnen de dorpskernen

€2.300.000

€2.000.000 €2.000.000

2026

€3.252.000

€1.091.000

€2.300.000

2027

€2.770.000

€1.091.000

€2.300.000

€2.000.000

2028

€2.770.000

€1.091.000

€2.300.000

€125.000 (gewenst)

2029

€2.770.000

€1.091.000

€2.634.000 (gewenst)

€125.000 (gewenst)

2030

€2.770.000

€1.091.000

€2.634.000 (gewenst)

€125.000 (gewenst)

2031

€2.770.000

€1.091.000

€2.634.000 (gewenst)

€125.000 (gewenst)

totaal

€17.102.000

€6.546.000

€9.200.000 beschikbaar €7.902.000 gewenst

€6.000.000 beschikbaar €500.000 gewenst

Tabel 2 overzicht middelen voorzien en benodigd wegenfonds Ter uitvoering van het programma zijn additioneel benodigde inzet van directievoering en projectleiding in de investeringen voorzien.

Voorstel

Wij stellen u voor: In te stemmen met het beleid en uitgangspunten zoals opgenomen in het nieuwe Gemeentelijk Wegen- Water- en RioleringsProgramma (GWWRP) Bergen (L) 2026 – 2031’ inclusief bijbehorende meerjaren- investeringsprogramma (zie bijlage I). Met vriendelijke groet, Burgemeester en wethouders van Bergen (L), {{esl:Signer1:capture:size(200,50)}}

H.H.M. Timmermans De Secretaris

{{esl:Signer2:capture:size(200,50)}}

M.H.D. Rauner De Burgemeester

Bijlage(n) Bijlage I

Gemeentelijk Wegen- Water- en RioleringsProgramma (GWWRP) 2026-2031 d.d. 30 oktober 2025

Pagina 5 van 5