Raadsvoorstel vaststelling gemeentelijk volkshuisvestingsprogramma (2025 - 2030) 128684

Voorstel aan de gemeenteraad Datum besluitvorming college 29 oktober 2024

Portefeuillehouder C.E.M.G.T. Ponjee en drs. A. Splinter

Datum vergadering 17 december 2024

Onderwerp Gemeentelijk volkshuisvestingsprogramma Aan de raad,

Inleiding

In 2017 is door uw raad de huidige woonvisie vastgesteld. Deze gold voor een periode van 4 jaar. In 2020 is samen met de andere gemeenten in Noord-Limburg de regionale woonvisie 2020-2024 opgesteld. U heeft deze visie op 21 september 2020 bekrachtigd. Maar ontwikkelingen gaan snel en een meer gemeentelijke koers is nodig. Anno 2024 hebben we ook een andere kijk op wonen en willen we een nadrukkelijker verband met andere beleidsvelden. De opgaven op het terrein van wonen en zorg zijn groot en worden, ook door nieuwe wetgeving vanuit het Rijk (wetsvoorstel Wet versterking regie volkshuisvesting), steeds groter. Er is nu behoefte aan een nieuw richtinggevend kader voor onze gemeente op het terrein van wonen, zorg en welzijn. Dit kader staat verwoord in bijgaande conceptversie van het volkshuisvestingsprogramma (VHV-programma), dat samen met adviseurs van de Stec Groep in de periode december 2023 tot en met september 2024 is ontwikkeld. Hiermee wordt al ingespeeld op de kerndoelen van het Rijk op het terrein van wonen: Beschikbaarheid (voldoende woningen voor iedereen), betaalbaarheid (woonlasten passend bij het inkomen) en kwaliteit (voldoende woningen voor ouderen en andere aandachtgroepen).

Het Rijk heeft op basis hiervan 6 programma's ontwikkeld die op regionaal en lokaal niveau moeten worden uitgewerkt: Woningbouw, een thuis voor iedereen, betaalbaar wonen, verduurzaming gebouwde omgeving, leefbaarheid en veiligheid en wonen en zorg voor ouderen. Ook ligt er een duidelijk verband met de woondeal die door de provincie Limburg met medewerking en instemming van de gemeenten in maart 2023 met het Rijk is gesloten. In het kader van deze woondeal gaat het vooral om de provinciale opgave op het terrein van woningbouw en de bijdragen van de 42 Limburgse gemeenten hieraan. Bij deze woningbouwopgave gaat het vooral om de aantallen, betaalbaarheid en doelgroepen. Momenteel wordt met inbreng van de gemeenten door het college van Gedeputeerde Staten van Limburg gewerkt aan een actualisatie van deze Woondeal. In het VHV-programma staat als ambitie dat we Bergen uitbouwen tot meest toekomstbestendige gemeente van Nederland. Dit betekent dat we een aantrekkelijke woongemeente willen zijn met een passend en toekomstbestendig woningaanbod. We willen dat onze inwoners hun woonwensen zoveel mogelijk binnen onze eigen gemeentegrenzen kunnen realiseren. Vier thema's staan centraal in dit programma en per thema zijn ambities geformuleerd. De thema's zijn: Toekomstbestendig wonen, verrijkende nieuwbouw, wonen zorg en welzijn en een thuis voor iedereen.

Per thema is ook aangegeven wat we gaan doen. Een uitvoeringsprogramma bestaande uit een beschrijving van concrete acties met bijbehorende planning moet dit borgen. Na vaststelling van het VHV-programma door uw raad gaan wij aan de slag met het uitvoeringsprogramma en stellen wij dit vast. Dit uitvoeringsprogramma zullen wij te zijner tijd ter kennis brengen van uw raad. Als het VHV-programma voor de periode 2025 tot 2030 wordt vastgesteld dan ligt er een actueel en richtinggevend kader op het terrein van wonen in relatie tot zorg en welzijn met een stevige hoofddoelstelling: Zorgen voor een gezonde, prettige, duurzame en levensloopbestendige woonomgeving waarin al onze inwoners passend, betaalbaar en zelfstandig kunnen wonen en waarin zij volwaardig kunnen deelnemen aan de samenleving. Hoe we dit willen bereiken en welke thema's hierbij centraal staan komt vooral terug in de hoofdstukken 1 t/m 4 van bijgevoegde conceptvisie. In het onderdeel ‘Argumenten’ van dit advies gaan wij hier nader op in. Tijdens de vergadering van de commissie Samenleving op 26 november 2024 wordt een presentatie gegeven waarbij meer verteld wordt over de inhoud van het VHV-programma.

Pagina 1 van 4

De nu voorliggende visie, die in het kader van de Omgevingswet beschouwd dient te worden als programma in het kader van de Omgevingsvisie Bergen 2030, is voorbereid met vertegenwoordigers van zorgpartijen, woningcorporatie, marktpartijen en inwoners. Met hen willen we ook graag de concrete acties oppakken om de hoofdambitie en de thematische ambities waar te maken.

Relatie met begroting / coalitieprogramma / speerpunten

In het coalitieprogramma staat onder meer het volgende. Wij stellen een gemeentelijke woonvisie op die uitmondt in bestemmingsplanwijzigingen met woningbouwvolumes. Met dit VHV-programma wordt hieraan voldaan.

Argumenten

Er is behoefte aan een nieuwe en passende stip op de horizon. De huidige woonvisie die in 2017 door uw raad is vastgesteld heeft zijn actualiteitswaarde duidelijk verloren en de door uw raad in 2020 vastgestelde regionale woonvisie is te abstract voor de concrete uitdagingen waar de gemeente Bergen voor staat. De huidige ontwikkelingen en grote opgaven op het terrein van wonen, zorg en welzijn vragen een nieuw richtinggevend kader. Dit heeft inmiddels vorm gekregen in het bijgevoegde document ‘Voorbereid op morgen: zorgSAAM wonen in gemeente Bergen (L)’. Inspelen op toekomstige wetgeving van de rijksoverheid. Momenteel ligt het wetsvoorstel versterking regie volkshuisvesting van het vorige Kabinet ter behandeling bij de Tweede Kamer. Uit recente informatie van de VNG blijkt dat het de verwachting is, dat dit wetsvoorstel door het nieuwe Kabinet wordt doorgezet. Met het wetsvoorstel wordt beoogd aan de gemeenten een aantal verplichtingen op te leggen. Deze verplichtingen hebben betrekking op: A. Hoeveel, waar en voor wie gemeenten gaan bouwen. B. Het bouwen van voldoende betaalbare woningen voor mensen met een laag- en middeninkomen (zit nu al in de Woondeal Limburg). Dit geldt voor 2/3 van de nieuwbouwwoningen (sociale huurwoningen, middenhuurwoningen en betaalbare koopwoningen). Tenminste 30% van de nieuwbouwwoningen dient te bestaan uit sociale huurwoningen.

Die 2/3 en 30% zitten overigens ook in het regeerprogramma van het huidige Kabinet van 13 september 2024. C. Zorgen voor meer kansengelijkheid voor urgente aandachtsgroepen. Gemeenten dienen een urgentieregeling op te stellen als onderdeel van een huisvestingsverordening. Gemeenten worden verplicht afspraken te maken met gemeenten in de regio over de verdeling van woonurgenten. De onderdelen A en B komen terug in het nu voorliggende VHV-programma en zullen concreet worden uitgewerkt in het uitvoeringsprogramma. Verder wordt op dit moment op regionale schaal gewerkt aan een huisvestingsverordening (onderdeel C als hiervoor bedoeld). De vaststelling van een huisvestingsverordening is een bevoegdheid van uw raad en doorloopt een apart besluitvormingstraject. Met het voorliggende VHV-programma wordt dus ingespeeld op het wetsvoorstel versterking regie volkshuisvesting maar nog wel terughoudend. Het is immers nog slechts een voorstel van wet en de inhoud kan nog veranderen. Dat neemt niet weg dat de thema's actueel zijn en er behoefte is aan een nieuwe koers. Een gemeentelijk VHV-programma met ambitie Het VHV-programma dient als uitgangpunt en stip op de horizon voor de volkshuisvestelijke koers van de gemeente tot 2030.

Het belangrijkste doel is immers zoals in de inleiding al aangegeven: Zorgen voor een gezonde, prettige, duurzame en levensloopbestendige woonomgeving waarin al onze inwoners passend, betaalbaar en zelfstandig kunnen wonen en waarin zij volwaardig kunnen deelnemen aan de samenleving. Daarbij is nadrukkelijk aandacht voor de juiste woning op de juiste plek, bijvoorbeeld het bouwen van ouderenwoningen dicht bij de voorzieningen. Het VHV-programma vraagt om een integrale benadering en verbinding met andere beleidsterreinen zoals duurzaamheid, klimaat, openbare ruimte en leefbaarheid. Zodat de verschillende ambities en opgaven van de diverse beleidsterreinen breed gedragen worden. Het VHV-programma vormt de basis voor:

Pagina 2 van 4

• • •

Een bijbehorende uitvoeringsagenda (met acties, maatregelen en instrumenten). De uitvoeringsagenda wordt dus nog in overleg met de portefeuillehouders opgesteld en voorzien van een realistische planning en aan uw college ter vaststelling aangeboden. Afspraken tussen gemeente en andere belanghebbenden (o.a. meerjarige afspraken met Destion én met de preferente zorgpartijen de Zorggroep en Dichterbij die in onze gemeente actief zijn). Kaders voor woningmarktpartners (woningcorporatie(s), zorg- en welzijnsinstellingen en projectontwikkelaars).

In het VHV-programma staan 4 thema's centraal voor de toekomst van wonen. Per thema zijn ambities geformuleerd die de rode draad in het VHV-programma vormen. Deze 4 thema's zijn: 1. Toekomstbestendig wonen – de bestaande woningvoorraad toekomstbestendig maken. 2. Verrijkende nieuwbouw – woningen realiseren die passen bij de wensen en eisen van onze (toekomstige) inwoners. 3. Wonen, zorg en welzijn – zorgen voor meer nultreden- en zorggeschikte woningen in een leefomgeving die dit ook mogelijk maakt. Voorwaarde hiervoor is een lokaal netwerk dat bestaat uit de buurt en welzijns- en zorgpartners. 4. Een thuis voor iedereen – gemeenten moeten van het Rijk in het VHV-programma gaan aangeven hoe ze invulling geven aan de vraag naar huisvesting van ouderen en andere (wettelijk verplichte) aandachtsgroepen als het wetvoorstel versterking regie volkshuisvesting wordt aangenomen. Per thema wordt steeds een antwoord gegeven op de volgende vragen: Wat zien we, wat is onze visie en wat gaan we doen? Bij wat gaan we doen gaat het om concreet beschreven acties die ook zullen landen in het uitvoeringsprogramma. Om de gestelde ambities te halen wordt door ons dus nog een uitvoeringsprogramma/actieplan met een realistische planning opgesteld. Nadat het in 2025 is vastgesteld gaan we ermee aan de slag, voor zover we dit nu al niet doen.

Eén keer per jaar ontvangt u van ons een rapportage waarin de voortgangsresultaten staan verwoord. Dit laatste is ook vastgelegd in het VHVprogramma.

Communicatie Overlegmomenten met stakeholders Voor een gedragen visie hebben we nadrukkelijk de inbreng gevraagd van een aantal stakeholders en van inwoners. Op basis van een startnotitie hebben we op 11 en 13 maart 2024 fysieke sessies gehad met vertegenwoordigers van marktpartijen, woon- en zorgpartners en inwoners. Op basis van de 95%-versie van het VHV-programma hebben we van 15 juli 2024 tot en met 16 augustus 2024 nog een schriftelijke reflectieronde gehad. De resultaten van de bijeenkomsten en de reflectieronde staan verwoord in aparte bijlagen die bij dit voorstel zijn gevoegd. Overlegmomenten met commissie- en raadsleden Aan uw raad is op 20 februari 2024 tijdens een vergadering van de commissie Samenleving een presentatie gegeven op basis van een startnotitie. Op 25 april 2024 heeft met uw raad, op basis van een informatiepakket over het VHV-programma, een richtinggevende sessie plaatsgevonden.

Juridische aspecten Het gaat hier om nieuw beleid op het terrein van wonen, welzijn en zorg. De ‘Participatieverordening Bergen (L) 2024’ is hier van toepassing. In deze verordening is onder meer bepaald dat het participatieproces wordt geëvalueerd en dat wij de resultaten van het participatieproces ter kennis brengen van uw raad. Immers het participatietraject dat voor het VHV-programma is gevolgd houdt verband met een raadsvoorstel en raadsbesluit. Wij verwijzen u hiervoor naar de eerdergenoemde verslagen van de bijeenkomsten met de stakeholders en naar het verslag van de uitkomsten naar aanleiding van de reflectieronde. Deze zijn als bijlagen bij dit voorstel gevoegd. Op grond van het bepaalde in de Bekendmakingswet en de Wet elektronische publicaties geldt de verplichting voor de gemeente om het vastgestelde beleid bekend te maken. Hier zal uiteraard voor gezorgd worden.

Pagina 3 van 4

Financiën / fiscale gevolgen Voor het opstellen van een VHV-programma was in de begroting 2024 budget beschikbaar gesteld. Dit budget is aangewend voor de opdracht aan adviesbureau Stec Groep om samen met het gemeentelijk projectteam een conceptversie voor het VHV-programma op te stellen. Mocht er voor het uitvoeringsprogramma nog budget nodig zijn, dan doen wij hiervoor nog een afzonderlijk voorstel aan uw raad.

Voorstel

Wij stellen u voor: Het volkshuisvestingsprogramma ‘Voorbereid op morgen: zorgSaam wonen in gemeente Bergen (L)’ vast te stellen. Met vriendelijke groet, Burgemeester en wethouders van Bergen (L),

H.H.M. Timmermans Secretaris

M.H.D. Rauner Burgemeester

Bijlage(n)

Volkshuisvestingsprogramma ‘Voorbereid op morgen: zorgSaam wonen in gemeente Bergen (L)’ Samenvattende verslagen ophaalsessies 11 en 13 maart 2024 (één document) Reactienota reflectieronde VHP (juli/augustus 2024) Concept-raadsbesluit

Pagina 4 van 4